1. AS PRIMEIRAS CIVILIZACIÓNS:
MESOPOTAMIA E EXIPTO
1º ESO
TEMA 10

2. INTRODUCIÓN
● No IV milenio a.C (fai 6.000 anos) xurdiron as primeiras grandes
civilizacións urbanas en Mesopotamia e Exipto, no crecente fértil.
● Comezaron as primeiras formas de Estado.
● Inventouse a escritura, permitindo un maior coñecemento dos pobos do
pasado: a humanidade entra na HISTORIA

3. 1
MESOPOTAMIA, TERRA ENTRE DOUS RÍOS

4. MESOPOTAMIA

5. ● A primeira civilización urbana apareceu cara ao IV milenio a.C. na Baixa
Mesopotamia, entre os ríos Tigris e Éufrates.
● En Súmer xurdiron as primeiras cidades-Estado, independentes unhas das outras.
● A sociedade mesopotámica organizábase deste xeito:
– A maioría da poboación eran agricultores e pastores: a agricultura era moi
próspera. Tamén había artesáns e comerciantes que comezaron a utilizar a
moeda nos trocos.
– No templo ou Cigurat vivían os sacerdotes, que controlaban as colleitas, o
comercio e impoñían os tributos. O xefe dos sacerdotes tiña o poder relixioso
e político.
– Había funcionarios (escribas e administradores) que axudaban nas tarefas de
administración.
– Os conflitos entre cidades orixinou a aparición de caudillos militares que
acabaron corverténdose en monarcas (reis) e acaparando todo o poder.
– As guerras fixeron aumentar o número de escravos.

6. OS PRIMEIROS IMPERIOS
As terras de Mesopotamia foron dominadas por diversos pobos que formaron imperios:
● Sumerios: 3100 a.C. - 2300 a.C.: etapa das cidades-estado
● Acadios (Reino de Akkak fundado polo rei Sargón I): 2300 a.C. - 1800 a.C.
● Babilonios (1800 a.C. - 1300 a.C.): Redación do código de Hammurabi.
● Asirios (1300 a.C. - 600 a.C.) con capital en Nínive.
● Persas (600 a.C. - 331 a.C.): espallaron o seu imperio ata o río Indo.

7. A ORIXE DA ESCRITURA
● A escritura xurdiu en Mesopotamia
cara ao 3500 a.C. Inicio da HISTORIA
● Os funcionarios e os sacerdotes tiñan a
necesidade de controlar a propiedade
das terras, as colleitas e os impostos.
Comezaron a facer anotacións para
levar a contabilidade.
● Os reis empregaron a escritura para
redactar ordes, leis e códigos.
● As primeiras formas de escritura
basábanse en sinxelos debuxos:
pictogramas.
● Posteriormente apareceu a escritura
cuneiforme, facendo incisións cun
punzón de punta triangular sobre unha
pequna táboa de arxila húmida. Cada
signo tiña o valor fonético dunha sílaba.

8. ORIXE DA ESCRITURA

9. 2
A ARTE MESOPOTÁMICA

10. ● As dúas contribucións principais da arquitectura mesopotámica foron o uso do arco
e a bóveda.
● As dúas grandes construcións das cidades mesopotámicas foron o palacio e mais o
cigurat (templo).
● Os edificios construíanse con ladrillos de adobe recubertos de betume e de
cerámica vidrada de brillantes cores.

11. ● En escultura salientan estes tipos de representacións:
– As estatuíñas de orantes.
– As estatuas de deuses ou reis como a do rei Gudea de Lagash
– Os relevos que representaban figuras humanas ou animais monstruosos e que decoraban
os muros.
– As estelas onde se esculpían escenas de vitorias militares e cazarías.
Intendente de Mari Gudea de Lagash
Estela de Naram-Sim
A leona ferida
Asurbanipal cazando leóns
Touro alado

12. 3
EXIPTO, O NILO E O DESERTO

13. ● Exipto é unha zona desértica
atravesada polo Nilo, un caudaloso río
que o divide en dúas zonas: o Baixo
Exipto, un extenso val formado polo
delta do Nilo, e o Alto Exipto, unha terra
árida onde só e posible a vida na estreita
zona irrigada polas augas do río.
● As enchentes do Nilo permitiron o
xurdimento dunha gran civilización
agrícola, aínda que foi necesario:
– Controlar as enchentes construíndo
diques e canles.
– Desenvolver o cálculo, a xeometría
e establecer un calendario para
prevelas.
● O Nilo converteuse na gran vía de
comercio e comunicación de Exipto, e
nas súas beiras xurdiron grandes
cidades como Menfis ou Tebas.

14. FASES DAS ENCHENTES DO NILO

15. 4
O EXIPTO DOS FARAÓNS

16. TRES MIL ANOS DE HISTORIA

17. ● Cara ao ano 3000 a.C., o faraón Narmer unificou o Alto e Baixo Exipto e
coronouse cos atributos de ambos os dous reinos.
● O faraón tiña un poder absoluto e era considerado un deus:
– Garantía a orde e a xustiza.
– Era o dono de todas as terras, controlaba a irrigación e o comercio exterior.
– Era o xefe supremo do exército.
● Os demais grupos sociais privilexiados:
– Altos funcionarios, posuían terras e ocupaban os principais cargos: visir,
gobernador.
– Sacerdotes, que dirixían os ritos relixiosos e administraban as terras do templo.
– Escribas, que dominaban o cálculo e a escritura.
● O pobo de Exipto (non privilexiados) estaba formado por: Campesiños
(traballaban as terras, debían entregar unha parte da colleita aos funcionarios do
faraón ou do templo e estaban obrigados a traballar gratuitamente na construción
das grandes obras públicas como as pirámides), artesáns e pequenos
comerciantes. Aínda que en número reducido, tamén existían escravos.

18. O PODER DO FARAÓN

20. Micerinos e a súa dona Tutankamón Nefertiti
Cheik el Beled
Escriba sentado
Sacerdote
GRUPOS SOCIAIS PRIVILEXIADOS

21. GRUPOS SOCIAIS NON PRIVILEXIADOS
Artesáns
Campesiños
Escravos

22. ESCRITURA EXIPCIA
Os exipcios idearon a escritura xeroglífica mediante signos que expresaban
obxectos e que se empregraba, sobre todo, para decorar templos e tumbas. Na
pedra Rosetta atopouse a clave para descifrala. Esta escritura tamén tiña como
soporte o papiro.

23. 5
A RELIXIÓN EXIPCIA

24. ● A relixión exipcia era politeísta. O deus máis popular era Ra (deus do sol), tamén estaban
Osiris (deus dos mortos), Isis (deusa da fertilidade), Horus (deus da guerra), Anubis (deus do
inferno) e Thot (deus da sabedoría).
● O faraón era adorado como unha divinidade.
● Os deuses habitaban nos templos e os sacerdotes rendíanlles culto e obsequiábanos con
ofrendas e procesións.
● A relixión exipcia prometía unha vida despois da morte (vida de ultratumba), pero para iso
debíase momificar o cadáver e superar o Xuízo de Osiris que xulgaba a súa vida terrenal.
● Os exipcios eran moi supersticiosos e crían que as figuras que se colocaban nas tumbas
cobraban vida no máis alá ou alén, por iso poñíanlles estatuíñas aos seus defuntos e pintaban
as tumbas.

25. PROCESO DE MOMIFICACIÓN

26. EMBALSAMENTO

27. 6
O TEMPLO EXIPCIO

28. ● A arquitectura exipcia tiña as seguintes características:
– Era arquitrabada, as cubertas eran planas sustentadas por columnas, e non usaba
nin o arco nin a bóveda.
– Tendía ao monumentalismo; as grandes construcións foron os templos e as
tumbas, construídas con pedra e decoradas con gravados, esculturas e pinturas.
– Os templos estaban amurallados e tiñan partes diferenciadas. Só o faraón e os
sacerdotes podían entrar no santuario.

29. AVENIDA DAS ESFINXES
TEMPLO EXIPCIO

30. OBELISCO
PILONOS
TEMPLO EXIPCIO

31. PATIO
SALA HIPÓSTILA
SALA DA BARCA
TEMPLO EXIPCIO

32. TEMPLO EXIPCIO
TEMPLO DE ABU SIMBEL
ESFINGE DE GIZEH

33. ● A pintura exipcia caracterizábase por:
– Representar a vida cotiá e a natureza.
– Seguir, como a arquitectura, unhas normas fixas: rostro, brazos e pernas de
perfil, ollo e tronco de fronte.
– Non ter profundidade nin perspectiva.
– Usar cores vivas.
– O tamaño das figura indicaban a xerarquía social do personaxe.

34. 7
AS TUMBAS EXIPCIAS

35. ● As tumbas eran moi importantes para as crenzas dos exipcios porque representaban
a garantía do acceso do defunto á vida de ultratumba.
● Unicamente os faraóns e mais os membros das capas sociais máis elevadas
puideron construír para eles grandes tumbas. As clases baixas eran soterradas na
area do deserto.
● En Exipto había diferentes tipos de tumbas:
– As primeiras foron as mastabas, unhas construcións rectangulares, sinxelas e
de pouca altura.
– Da superposición de varias mastabas xurdiron as pirámides. Destacan as de
Keops, Kefrén e Micerinos.
– O medo aos saqueos levou á construción de hipoxeos, que eran cámaras
funerarias enterradas baixo terra e moi luxosamente decoradas. Destaca o de
Tutankamón no Val dos Reis.

36. MASTABA

37. PIRÁMIDE

38. HIPOXEOS

39. FIN