ТЕХНОЛОГИ БОЛОН ХҮНИЙ НӨӨЦИЙН СТРАТЕГИ

1. 1
код. FIN 807 СТРАТЕГИЙН МЕНЕЖМЕНТ II
Доктор, дэд профессор Г.Билгээ
Хичээл №7 ТЕХНОЛОГИ БОЛОН ХҮНИЙ НӨӨЦИЙН СТРАТЕГИ
Агуулга
Нэг. Эдийн засгийн хөгжил дэх технологийн шинэчлэл
Хоёр. Технологийн дэвшил стратегид
Гурав. Хүний нөөцийн стратеги
Эдийн засагч Уильям Бомоль “Чөлөөт зах зээлийн шинэчлэлийн машин”
• Шинэчлэл рүү тэмүүлэх нь чөлөөт зах зээлийн эдийн засгийн амжилтыг
тайлбарлахад үнэн дээр суурилсан өрсөлдөөнөөс илүү чухал байж ирсэн.
• Бизнесийн шинэ оролцогчдын гаргасан огцом шинэчлэл нь компьютерын
хэрэглээнд шинэ технологи авчирдаг циклийг тодорхойлсон.
• Эдгээр шинэ пүүсүүдийн зарим нь өөрсдийн өмнөх амжилтаа ашиглаж
давамгайлагч тоглогч болж чаддаг. Гэхдээ ихэнх нь том компаниуудад эзлэгддэг.
• Сүйрлийн технологийг нэг удаа ашиглаад шинэчлэл нь илүү ердийн болсон.
Хэдийчинээ олон пүүсүүд энэ технологийг эзэмшинэ, өрсөлдөөн эрчимжиж,
үйлдвэрлэлийн өрсөлдөөн, өрсөлдөхүйц тогтвортой давуу талууд чухал болно.
(Бомолийн авч үзсэнээр шинэ болон хуучин пүүсүүдийн хувьд энэ нь хэн нь ялж, ялагдахыг
тодорхойлох шинэчлэлээр удирдуулсан өрсөлдөөн юм)
Стратеги менежментийн шилдэг судлаачдын нэг Гэри Хамел
• Хувь хүн бүр өөрсдийн шинэ санааг байгууллага дотор чөлөөтэй хуваалцах нь
тухайн санаа илүү түргэн биелэхэд тустай
• Бүтээгдэхүүн бүр дээр шинэ санаа гарган ажиллах нь хэрэглэгчдийн өөрчлөгдөж
буй хүсэл сонирхолд нийцэж, тухайн бүтээгдэхүүнд хийсэн чанарыг алдалгүй
барьж байх нь нэг том давуу тал.
• Амжилттай яваа байгууллага ажилчин хооронд болон компани дундах орчныг
хангалттай сайнаар бүрдүүлж өгснөөр ажилчид илүү хүчтэй байдлыг мэдэрнэ.
Нанотехнологи: Ирээдүйн зарим хэрэглээ
Алсын хараа Урьдчилсан мэдээ

2. 2
Хорт хавдартай
тэмцэнэ
Мэдрэгч нь хорт хавдрын ганц
ширхэг эсийг ч мэдрэх чадвартай
болох ба хавдрыг дотроос нь
гадагш шатааж, эрүүл эсийг
дангаар нь үлдээж чадах
наномөхлөгүүдийг чиглүүлэхэд
туслана.
Оношлогоо нь гурван жилийн
дотор зах зээлд цохилт хийх
боловч эмчилгээ нь хамаагүй
өндөр эрсдэлтэй байна. Туршилт
болон засгийн газрын зөвшөөрөл
нь тэдгээрийг дараачийн арван
жил хүртэл хойшлуулна.
Эрчим хүчийг
хувиргана
Нано-сайжруулсан нарны
хавтангууд нь хямд цахилгааныг
нүүрстөрөгчийннанохоолойгоор
хийгдсэн супер дамжуулагч эрчим
хүчний шугамуудад өгнө.
Дараачийн үеийн хавтангууд нь
Японд энэ арван жилдээ гарах ба
энэ нь технологийг тэргүүлж
эрчим хүчний өндөр үнийн
улмаас хүндхэн байх болно.
Силиконыг
орлуулна
Нүүрстөрөгчийн нано хоолой нь
силиконыг дуусах үед хяналтандаа
авах ба энэ нь өнөөдөр
шаардагдаж байгаа эрчим хүчнээс
бага хэмжээгээр шаардсан
хамаагүй хурдан чиптэй болоход
хүргэнэ.
IBM нь ажилладаг нано хэлхээг
барьсан байна. Гэвч үйлдвэрт,
чип хийгчид нь тэдгээрээс
тэрбумаар нь хийх боломжтой
байх ёстой. Шилжилт 2015 оноос
өмнө гарахгүй.
Сансарт аялна
Цуваа байдалтай гинжүүд нь ачааг
сансарын станцад нүүрстөрөгчийн
нано хоолой утсаар хэдэн мянган
миль ч бай, пуужин нисэхээс
тэрбум дахин багаар авч явах
боломжтой.
Өнөөдөр хамгийн урт нано
хоолой нь мм ч хүрэхгүй.
Милийн урттай утас хийхийн
тулд, эрдэмтэд эдгээрийг хэрхэн
аюул болгон нийлүүлэхийг сурах
ёстой. Ажилладаг утас гарах
хүртэл багадаа 20 жил дутуу
байна.
Интернэтийн хэрэглээ /сая-аар/ Мэдээллийг харьцуулж дүгнэх
Газар зүйн бүс 2004 2009 2016 2018
Хойд Америк
Баруун Европ
Зүүн Европ / ОХУ
Ази-Номхон далай
Өмнөд ба Төв Америк
Дундад Ази / Африк
Нийт
206,000
195,865
61,292
362,388
65,483
43,452
934,480
274,560
303,072
124,510
689,616
131,821
110,109
1,633,688
Илүү их мэдлэг бүхий системийг бий болгохын тулд технологи нь байгууллага дотор хувь
хүнтэй бүрэн нийцэж ажиллах хэрэгтэй.

3. 3
• Менежментээр дан ганц хүн хөрөнгийг бий болгоод зогсохгүй ажилчид
байгууллагатаа хувь нэмрээ оруулах тэр стратегийг үүсгэж өгөх хэрэгтэй.
Байгууллагын зорилго байнд хүрэхээр л зорьж байгаа бол энэхүү менежментийг
зохицтой ашиглах нь чухал.
Стратеги баримт 1.6-д олон улсын зах зээлийг үзүүлсэн.
Даяарчлал, технологи болон оюуны хөрөнгө өөр хоорондоо хэрхэн ажиллаж байгааг
харуулсан
Америкийн эрдэмтэн Jabes Walker–ийн санал болгосон
“ХН стратегийн таван үе шат”
I . Байгууллагийн философийг тодорхойлох
II. Гадаад орчныг шинжилж судлах
III. Байгууллагийн дотоод орчныг шинжилж сул ба давуутай талаа тодорхойлох
IV. Зорилго, зорилтуудаа томъёлох
V. Стратегиудыг тодорхойлох
Стратеги нь урт удаан хугацаанд хийгдэж жил бүр засвар тодотгол хийж байдаг
бөгөөд хүний нөөцийн төлөвлөлт нь байгууллагийн зорилго, зорилтуудыг биелүүлэхэд
чиглэгдэж үе шат бүр хэрэгтэй тооны, чанарыг хангах мэргэжилтэй ажилчнаар орон
тоог бүрдүүлэх, сургах, албан тушаал дэвшүүлэх иж бүрэн цогц төлөвлөгөө болдог.
Xүний нөөцийн оновчтой төлөвлөлтийн элементүүд
Нэг. Прогнозчилол ( Forecasting) – байгууллагын зорилтуудыг биелүүлэхэд
шаардлагатай тооны, хэрэгтэй хэлбэрийн хүмүүсийн тооцоог урьдчилан гаргах үйл
ажиллагаа юм. Прогноз хийх хоёр арга /Technigues Indexation or ratio analysis simulation
А. Тооны (guantitative) – арга нь статистикийн болон математикийн арга техникийг
ашиглаж ажилтнуудын хэрэгцээт тоог гаргадаг.
Б. Чанарын– (guantitative approach to forecasting ) одоогийн болон ирээдүйн хүний
нөөцийн хэрэгцээтэй хувь хүмүүсийн сонирхол, чадвар, хүсэл эрмэлзлэлийг зохицууллах
арга юм.
Хоёр. Хүний нөөцийн хангамжийн шинжилгээ (Supfly analysis)
• Гадаад, дотоод хүний нөөцийг шинжилж авах хүнээ төлөвлөх

4. 4
• Balancing supply and demand considerations
Гадаад хангамжийн судалгаа нь хөдөлмөрийн зах зээл дээр тухайн
байгууллагын тавьсан зорилгод илүү тохирох хүн байгаа эсэхийг бүх
талаас нь шинжилдэг.
• Дотоод хангамжийг хийхдээ удирдах ажил хийж буй болон удирдах ажилд
дэвшүүлж болох бүх хүмүүст бүртгэл судалгаа хийж (replacement chart) орлогчийн
карт бүдүүвч схем хийдэг. Энэ бүдүүвч нь ажлын гүйцэтгэлийн болон дээш нь
дэвшүүлэх боломжийг мэдээлж өгдөг. Үүнийг үндэслэн (career development )
бодлогыг барьдаг.
Гурав. Хүний нөөцийн хэрэгцээ, нийлүүлэлтийг балансжуулах, тэнцвэрийг хангах
Хүний нөөцийн төлөвлөлт нь шаардагдах нөөцийн тоо, чанарыг тогтоогоод
нийлүүлэлтийн тэнцвэрийг хангах үүрэгтэй. Шаардлагатай үед түр ажилчин авах (part –
time) ажилтан авах гэх мэт зохицуулалтын ажил хийгдэх ёстой.
Компаний оюуны (Биет хөрөнгөөс бусад) хөрөнгийг хүлээн зөвшөөрөх нь:
• Мэргэшсэн ажилтнуудын мэдлэгийн менежмент болон мэдлэг нь өнөөгийн
байгууллагуудад хязгаарлагдмал байдаг.
• Сайн ажилтнуудыг өөртөө татах, хөгжил дэвшил, хүн капиталын ялгааг ойлгох,
• Хүн капитал компанид хэр чухал болохыг ойлгох,
• Компани доторх бүлгүүд нь хоорондоо харилцаа холбоо муутай байдаг, үүнийг
хэрхэн сайжруулах тухай,
• Ажилчид байгууллагад үүрд ажиллахүй тул технологиор тэдний мэдлэгийг хэрхэн
хадгалж үлдэх вэ?
• Бизнес, пүүс, олон улсын, интернетийн түвшинд хүн капиталын хэрхэн
хөшүүрэгддэг вэ?
Өнөө үе дэх мэдлэгийн гол үүрэг
• 20-р зуунд менежерүүд брэнд, имидж, үнэнч хэрэглэгч зэрэг биет бус хөрөнгөөс
илүүтэйгээр газар, тоног төхөөрөмж, мөнгөнд анхаарлаа хандуулдаг байсан.
Үйлдвэрлэлийн гол хүчин зүйл болох хөдөлмөр болон капиталд үр дүнтэй
хуваарилалт хийх гэж оролддог байсан талаар олон мэдээлэл, судалгаа байдаг.

5. 5
• Одоо үед хөгжингүй эдийн засагтай орнуудын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 50-
аас илүү хувийг мэдлэгт суурилсан биет бус хөрөнгүүд бүтээж байна. АНУ-ын
үйлчилгээний салбарын ДНБ-ий 76 хувийг мэдлэг болон мэдээлэлд /програм
хангамж, харилцаа, боловсрол, эрүүл мэнд/ суурилсан үйлчилгээ эзэлж байна.
Үйлдвэрлэлийн салбарт судалгаа болон хөгжүүлэлт, дизайн, ложистик, маркетинг,
технологийн дэвшил зэрэг нь үнэ цэнийг бий болгож байна.
• Эхний хэсэгт мэдлэг бол хөрөнгийг бий болгох анхдагч хүчин зүйл гэдгийг тусгаж
өгсөн. Компаний үнэ цэнэ нь газар, тоног төхөөрмөж зэрэг биет хөрөнгүүдээр
хязгаарлагддаггүй. Эдгээрээс гадна мэдлэг, ноу-хау зэрэг биет бус хөрөнгүүдээс
бүрддэг.
• Хоёр дахь хэсэгт оюуны хөрөнгийг бий болгоч хүн капиталын тухай авч үзсэн. Бид
тэднийг татах, хөгжүүлэх, хамгийн шилдэг чадварыг авч үлдэх гэсэн 3 гол үйл
ажиллагааг судалсан. Хүн капиталд анхаарал хандуулахын тулд бид “хандлагыг
хөлслөх, ур чадварт сургах” гэж тодотгосон.
Мэдлэгт чиглэсэн эдийн засагт компаниуд хэрхэн үнэ цэнэ бий болгодог вэ? Ерөнхийд нь
хариулвал хүн капиталыг өөр үүргийг нэмэгдүүлснээр үнэ цэнийг бий болгож болно.
1. Хүн капитал. Хүн капитал бол “бие даасан чадамж, мэдлэг, чадвар, туршлага” юм.
2. Цахим харилцаа гэгдэж болох сошиал хөрөнгө. Харилцаа нь мэдлэгийг хуваалцана.
Сошиал хөрөнгө нь бэлтгэн нийлүүлэгч, үйлчлүүлэгч, хамтрагч нарын харилцаагаар
өргөжиж байдаг.
3. Мэдлэгийг 2 янзаар тодорхойлж болно. Дэс дараалласан, хадгалагдсан, дахин
боловсруулагдсан өргөн хэмжээний, тун илэрхий мэдлэг гэж байдаг. Жишээлбэл,
инженерийн зурагчлал, программ хангамжийн код, борлуулалтын баталгаа, патент
Байгууллагын ажиллах хүчний дотоод үнэлгээ
Ажил ба ур чадварыг үнэлэх
• Одоо ямар ажлууд байна вэ?
• Ажил тус бүрийг хичнээн хүн гүйцэтгэж байна вэ?
• Ажил тус бүр хир чухал вэ?
• Байгууллагын ирээдүйн стратегийг хэрэгжүүлэхэд ямар ажлууд хэрэгтэй вэ?
Байгууллагын хүчин чадлаар хүний нөөцийг тооцох нь:
• Байгууллагын хүчин чадал ХН- ийн хамаарлын тооцоо

6. 6
• Ажиллах хүчний хүн амзүй
• Хувь хүний албан тушаалын дэвшил
• Хувь хүний ажлын гүйцэтгэлийн үзүүлэлт
ДААЛГАВАР
1. Технологийн дэвшил тухайн байгууллагын стратегид хэрхэн / эерэг, сөрөг/ нөлөөлөх
асуудлыг авч үзэх
2. Сонгосон байгууллагын тухайд хүний нөөцийн стратегийн
үзүүлэлтүүдийг тодорхойлох мэдээллийг бэлдэх