Download to read offline
συμβουλευτικη και επαγγελματικος προσανατολισμος
- 1. CGC620 Η Τεχνική τηςΣυμβουλευτικής Συνέντευξης Ελένη Αθανασίου Dip SW, MSc, PhD
- 2. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πληροφορίες μαθήματος Εισαγωγή στογνωστικό ανικείμενο Επικοινωνία
- 3. Σκοπός του μαθήματοςείναι να αναπτύξουν οι μεταπτυχιακοί φοιτητές/μεταπτυχιακές φοιτήτριες τις απαραίτητες δεξιότητες επικοινωνίας (δεξιότητες παρακολούθησης, ακρόασης, και διερεύνησης), προκειμένου να επικοινωνούν αποτελεσματικά και να διεξάγουν σωστά τη συμβουλευτική συνέντευξη. Έμφαση δίδεται στις δεξιότητες ακρόασης και ανταπόκρισης. Οι επί μέρους στόχοι του μαθήματος είναι να μάθουν οι φοιτητές/φοιτήτριες α) τις δεξιότητες επικοινωνίας και τον τρόπο δόμησης μιας αποτελεσματικής σχέσης, β) τις σημαντικές μεταβλητές στη συμβουλευτική διαδικασία, και τις φάσεις της συμβουλευτικής διαδικασίας, γ) τις βασικές αρχές για τη διάγνωση του προβλήματος, τον καθορισμό στόχων, τη δημιουργία εναλλακτικών λύσεων, την επιλογή και εφαρμογή ενός σχεδίου δράσης και την αξιολόγηση αυτής της διαδικασίας. Οι φοιτητές/φοιτήτριες θα ασκηθούν κατά τη διάρκεια των μαθημάτων στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων επικοινωνίας και συμβουλευτικής. Επιπρόσθετος σκοπός του μαθήματος είναι να συζητηθούν θέματα και να αναπτυχθούν δεξιότητες που σχετίζονται με τον μελλοντικό ρόλο των μεταπτυχιακών φοιτητών ως επαγγελματιών συμβούλων
- 4. Με το τέλοςτου μαθήματος οι μεταπτυχιακοί φοιτητές/μεταπτυχιακές φοιτήτριες θα είναι σε θέση να γνωρίζουν και να εφαρμόζουν τη μεθοδολογία και τα βήματα της συμβουλευτικής συνέντευξης. Θα μπορούν να εφαρμόζουν τις δεξιότητες ανάπτυξης διαπροσωπικών σχέσεων, και τις δεξιότητες διερεύνησης, ακρόασης, και αντανάκλασης. Θα είναι σε θέση να αναπτύξουν το προσωπικό συμβουλευτικό τους στυλ, να διερευνούν πιθανά λάθη και τις συνέπειές τους στη συμβουλευτική διαδικασία, να αξιολογούν τις προσωπικές τους συμπεριφορές και πεποιθήσεις και να τις αναλύουν μέσω αναστοχασμού και αυτό-αξιολόγησης. Θα μπορούν να διεξάγουν μια συμβουλευτική συνέντευξη, λαμβάνοντας υπόψη τη διάσταση της πολυπολιτισμικότητας και άλλων ιδιαιτεροτήτων των πελατών τους.
- 5. ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΥΛΗ (εξαιρούνταιΔΙΑΚΟΠΕΣ ΠΑΣΧΑ): ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΘΕΜΑ 1 Εισαγωγή-Γενικές έννοιες- 2 Βασικές δεξιότητες και τεχνικές συμβουλευτικής Ι 3 Βασικές δεξιότητες και τεχνικές συμβουλευτικής ΙΙ 4 Βασικές δεξιότητες και τεχνικές συμβουλευτικής ΙΙΙ 5 Μεθοδολογία Συμβουλευτικής Συνέντευξης 6 Λήψη επαγγελματικού ιστορικού 7 Δουλεύοντας με πολιτισμικά διαφορετικούς πελάτες 8 Αντίσταση & φόβοι του πελάτη 9 Δεοντολογία/ ο ρόλος του συμβούλου 10 Αυτοαξιολόγηση του συμβούλου Ι 11 Αυτοαξιολόγηση του συμβούλου ΙΙ 12 Επανάληψη I 13 Επανάληψη II 14 ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ (οι τελικές εξετάσεις θα είναι με ανοικτές σημειώσεις)
- 6. Κατανομή Βαθμών Εργασιών: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:ΠΟΣΟΣΤΟ 1.Ατομική εργασία 20 % 2.Ομαδική εργασία 15 % ΣΥΝΟΛΟ 35% Αυτοαξιολόγηση & Διαδραστικές ασκήσεις/Δραστηριότητες κατανομή βαθμού: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: ΠΟΣΟΣΤΟ ΒΑΘΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Δραστηριότητες μάθησης 8 % 2. Δραστηριότητες μάθησης 7 % ΣΥΝΟΛΟ 15% ΜΗ-ΒΑΘΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Forum συζητήσεων - 1. Μελέτες περίπτωσης - 1. Βιωματικές δραστηριότητες - ΟΛΙΚΟ 50%
- 7. Βαθμός Επεξήγηση ΜονάδεςΠοσοστό A Άριστα 4.0 90 and above B+ Πολύ Καλά 3.5 85-89 B Καλά 3.0 80-84 C+ Σχεδόν Καλά 2.5 75-79 C Μέτρια 2.0 70-74 F Αποτυχία 0 I Ελλιπής 0 W Απόσυρση 0 P Επιτυχής Παρακολούθηση 0 AU Παρακολούθηση 0
- 8. Άσκηση Χωριζόμαστε σε ομάδες(ανά 3-5 άτομα) Συστηθείτε. Μοιραστείτε/επικοινωνείστε 3 πράγματα για εσάς, 2 αλήθειες και 1 ψέμα. Ζητείστε από τους συναδέλφους να μαντέψουν το ψέμα.
- 9.
- 10. Δυσκολίες ορισμού όλοι αναγνωρίζουμετην επικοινωνία αλλά πώς την ορίζουμε;
- 11. Άσκηση Χωριζόμαστε σε ομάδες(ανά 3-5 άτομα) Συστηθείτε. Καλείστε να σκεφτείτε ένα σενάριο που δεν είναι επικοινωνία και να το παρουσιάσετε στην ολομέλεια.
- 12. Ορισμοί • 1. ηδιαδικασία με την οποία μεταδίδεται ένα μήνυμα, μια πληροφορία κτλ. σε κπ. ή ανταλλάσσονται γνώσεις, σκέψεις κτλ. με κπ. χρησιμοποιώντας γραπτό ή προφορικό λόγο, διάφορα μέσα τηλεπικοινωνίας, κινήσεις, σήματα κτλ., ενημέρωση, πληροφόρηση.
- 13. συνέχεια • 2α. μετακίνηση,μεταφορά κτλ. ανάμεσα σε δύο τόπους, χώρους, σημεία • β. (πληθ.) σύνολο τεχνικών μέσων με τα οποία γίνεται η επικοινωνία • 3. η διαδικασία με την οποία μεταδίδονται μηνύματα, πληροφορίες κτλ. ή ανταλλάσσονται γνώσεις, σκέψεις μεταξύ ατόμων ή ομάδων με συνέπεια την δημιουργία σχέσεων· (πρβ. επαφή) (http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%B5%CF%80%CE %B9%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%AF%CE%B1&dq=)
- 14. ‘η διαδικασία ανταλλαγήςεννοιών μεταξύ ατόμων’ Wright 1959
- 15. ‘Όλοι οι τρόποιμε τους οποίους ένα μυαλό μπορεί να επηρεάσει ένα άλλο.’ (Βαγιάτης 1995:22) • Γραπτός λόγος • Προφορικός λόγος • Μη λεκτική επικοινωνία • Μουσική • Ζωγραφική • Γλυπτική • Θέατρο • Χορός
- 16. Τι σημασία έχουνόλα αυτά για έναν σύμβουλο επαγγελματικού προσανατολισμού;
- 18. • Από ποιον •Τι και πώς • Πότε λέγεται κάτι; • Που και • Σε ποιον
- 19. Ψυχολογικό πλαίσιο, τοποιος είσαι και τι φέρνεις στην αλληλεπίδραση. Οι ανάγκες, οι επιθυμίες, οι αξίες, η προσωπικότητα, κ.λπ., όλα αποτελούν το ψυχολογικό πλαίσιο. (Το "Εσείς" εδώ αναφέρεται και στους δύο συμμετέχοντες στην αλληλεπίδραση.) Σχεσιακό πλαίσιο, το οποίο αφορά τις αντιδράσεις σας στο άλλο άτομο--το «μίγμα», τις ποιότητες της μεταξύ σας σχέσης. Το περιβαλλοντικό πλαίσιο ασχολείται με το φυσικό «πού» επικοινωνείτε. Τα έπιπλα, η τοποθεσία, το επίπεδο θορύβου, η θερμοκρασία, η εποχή, η ώρα της ημέρας, όλα είναι παραδείγματα παραγόντων στο περιβαλλοντικό πλαίσιο. Το πολιτισμικό πλαίσιο περιλαμβάνει όλες τις μαθημένες συμπεριφορές και κανόνες που επηρεάζουν την αλληλεπίδραση. Εάν προέρχεστε από μια κουλτούρα (ξένη ή εντός της χώρας σας).
- 20. George Bernard Shaw “Thesingle biggest problem in communication is the illusion that it has taken place.” Read more at http://www.brainyquote.com/quotes/quotes/g/georgebern385438.html#GKQujFKz LebVeFRJ.99
- 21. • Η σχολήτης διαδικασίας (επικοινωνία ως μετάδοση μηνυμάτων) • Η σημειωτική ή σημειολογία (επικοινωνία ως συνεννόηση) Δύο βασικές σχολές
- 22. Η σχολή τηςδιαδικασίας • Επικοινωνία ως «κοινωνική αλληλεπίδραση» • Πομπός και Δέκτης • Κωδικοποίηση και Αποκωδικοποίηση μηνυμάτων • Βασίζεται στην ψυχολογία και την κοινωνιολογία (Fiske,1992:20)
- 23. Η σημειωτική ήσημειολογία • Επικέντρωση σε 3 επίπεδα: – Στα σημεία ή ότι αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας – Στους κώδικες ή στα συστήματα που δείχνουν τρόπους μετάδοσης μηνυμάτων – Στην κουλτούρα • Πηγάζει από τη γλωσσολογία • Έμφαση στο μήνυμα και στο δέκτη (Fiske,1992:19)
- 25. Διαδικασία της Επικοινωνίας Πομπός→ Κωδικοποίηση → ΜΗΝΥΜΑ → Αποκωδ/ση → Δέκτης
- 26. Pierce 1981 Σημείο ή σύμβολο (σημαίνονκαι σημαινόμενο) Saussure 1915 Ερμήνευμα Αντικείμενο ή σημασιακό αποτέλεσμα (Αναφορά) (Αναφερόμενο) Ogden 1923 & Richards 1949
- 27. • Δεν κάνεικαμία αναφορά στη διαδικασία της επικοινωνίας • Αναγνωρίζει το ρόλο του περιβάλλοντος και της κουλτούρας ΑΛΛΑ • Ξεχνά τη διαφορετική έννοια που πιθανόν να δίνουν στο μήνυμα ο πομπός και ο δέκτης ή «ερμηνευτική απόκλιση» Μειονέκτημα
- 28. Βέλτσος 1985:14 «η διαδικασίαεκείνη κατά την οποία ο πομπός ξαναπαίρνει το ίδιο το μήνυμά του από το δέκτη υπό μορφή αντεστραμμένη, ακριβώς γιατί ο λόγος περικλείει πάντοτε υποκειμενικά την απάντησή του»
- 29. Βέλτσος & Lacan •Τα σημειολογικά συστήματα ορίζουν πώς αντιλαμβανόμαστε ένα σύμβολο (σημαινόμενο) • Ευρύτερη έννοια συμβόλου από αυτή που έγινε αντιληπτή (σημαίνον) • Εισάγει το ασυνείδητο ως σημειολογικό σύστημα • Η συμπεριφορά ή η εμφάνιση κάποιου μπορεί να μας προκαταβάλει θετικά ή αρνητικά
- 30. Στόχος της Επικοινωνίας •Πληροφόρηση (μετάδοση πληροφορίας) • Ενημέρωση (απόκτηση πληροφορίας) • Δημιουργία δεσμού Προσωπική ανάγκη Κοινωνικοί δεσμοί Οικονομική αναγκαιότητα Καλλιτεχνική έκφραση • Διατήρηση δεσμού
- 31. Επαγγελματική Γλώσσα ήορολογία • «διαμορφώνεται από την συγκέντρωση επαγγελματικής σοφίας» (Rojek et al, 1988:6) • διαμορφώνεται ιστορικά, κοινωνικά, πολιτισμικά και οικονομικά (Foucault, 1971 &1972) • παράγεται από την επιστημονική κοινότητα • προσδίδει ισχύ ή εξουσία • terminology ≠ Jargon
- 32. Είδη Επικοινωνίας • Λεκτική –Τυπική – Άτυπη • Μη λεκτική (ή ‘silent language’ Luthans, 1995) νοήματα-εκφράσεις προσώπου ή σώματος (Preston 1979) παύσεις + ύφος, τόνος, χροιά της φωνής (Γιαννουλέας 1997)
- 33. Satir (1989) • «αμοιβαίαφωτογράφηση» • Εσωτερικός και Εξωτερικός διάλογος
- 34. Σημασία μη λεκτικήςεπικοινωνίας Η επικοινωνία συναισθημάτων και στάσεων επιτυγχάνεται: • 7% από τις λέξεις που διαλέγουμε • 38% από τη φωνή • 55% από τη γλώσσα του σώματος κ του προσώπου (Mehrabian, 1970)
- 35. Σημασία (συνέχεια) (Kristen Amundson,1993, cited in Irmsher, 1996, Mehrabian and Wiener, 1967, cited in Schyns & Mohr, 2004, Miller, 1984 cited in Gorsuch & Walker, 1994)
- 36. Μη λεκτικά σήματαεπικοινωνίας • Ακούσια ούτε πομπός ούτε ο δέκτης έχει επίγνωση ή έλεγχο • Εν μέρει συνειδητά • Συνειδητά
- 37. Πέντε βασικοί τρόποιαποστολής μηνυμάτων: 1. Λεκτικά 2. Φωνητικά 3. Σωματικά 4. Με άγγιγμα 5. Με ανάληψη δράσης
- 38. ΧΩΡΟΣ • ως μηλεκτική επικοινωνία • Αρχιτεκτονική, διακόσμηση, φωτισμός, επίπλωση, χρώματα, μυρωδιές. (Παπαδάκη-Μιχαηλίδη 1998)
- 39. Μοντέλο του Hall Ηαπόσταση συσχετίζεται με την σχέση που έχουν τα άτομα μεταξύ τους. (Arias, 1996, Hartley, 1999, Irmsher, 1996). Απόσταση ατόμων
- 40. Σκεφτείτε μια ομάδαανθρώπων σε ένα ασανσέρ. Που είναι πιθανότερο να κοιτάζουν? Γιατί? Το φαινόμενο του ανελκυστήρα
- 42. Τι σημασία έχουνόλα αυτά για έναν σύμβουλο επαγγελματικού προσανατολισμού;
- 43. « Τόσο ησυμβουλευτική όσο και η ψυχοθεραπεία αποτελούν ψυχολογικές διαδικασίες που χρησιμοποιούν τα ίδια θεωρητικά μοντέλα. Καθεμία από αυτές υπογραμμίζει την ανάγκη εκτίμησης των πελατών/συμβουλευόμενων ως ατόμων, την προσεκτική και ενσυναισθηματική ακρόαση των λεγομένων τους, καθώς και την καλλιέργεια της ικανότητάς τους για αυτοβοήθεια και για ανάληψη προσωπικής ευθύνης.» Ομοσπονδία Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας της Αυστραλίας.
- 44. • Ακούω μεπροσοχή κ Μιλώ λιγότερο • Παρακολουθώ-Συνθέτω- Αναλύω • Δημιουργία σχέσης • Ενθαρρύνω • Αναγνωρίζω θετικά αλλά και αδυναμίες • Εκτιμώ την κατάσταση Ενεργητική ακρόαση
- 46. Συμβουλή = Adviceαλλά Συμβουλευτική = Counselling Ο όρος συμβουλή αρμόζει περισσότερο όταν μιλάμε για επαγγελματικό προσανατολισμό και πληροφόρηση; Πώς χρησιμοποιείται η λέξη Σύμβουλος; Τι άλλες σημασίες μπορεί να έχει; Ο ρόλος των διάφορων Συμβούλων και οι τρόποι επικοινωνίας τους είναι διαφορετικοί. Οι όροι consultant και counsellor μεταφράζονται σύμβουλος.
- 47. Δεξιότητες του νου 1Σκέψη για τη σκέψη (υπερσυνειδητή σκέψη) 2 Ελεγχόμενες και ανατπυσσόμενες νοητικές δεξιότητες 3 Χρήση δεξιοτήτων για βελτιωμένη επικοινωνία Ανάπτυξη συνομιλίας με τον εαυτό -Ποιες δηλώσεις με βοηθύν να παραμείνω ψύχραιμος, να καθορίσω στόχους, ν εξασκηθώ, κλπ.; Δημιουργία ρεαλιστικών ή προτιμητέων κανόνων -Ποιοι κανόνες με βοηθούν να έχω ρεαλιστικές απαιτήσεις από τον εαυτό μου και τους άλλους; Διαμόρφωση και έλεγχος αντιλήψεων -Ποια είναι τα γεγονότα και ποιες οι συναγωγές (σχηματισμένες ή ενσωματωμένες κρίσεις);
- 48. Αισθήματα 3 Επίγ νωσ η 2 Συναισθήματα (emotions, emotere) 1 Φυσικές αισθήσειςή σωματικές αντιδράσεις
- 49.
- 50. Άσκηση Χρησιμοποιείστε δημιουργικά τιςεπόμενες μέρες, έως και την ερχόμενή μας συνάντηση, ώστε να εντείνετε την παρατηρητικότητά σας και κατά συνέπεια να αυξήσετε την επίγνωση της μη λεκτική επικοινωνίας. 1. Αυτοπαρατήρηση 2. Πρατήρηση συνομιλητών
- 51. τα συναισθήματα που βιώνονταισυχνά (συνήθεις συναισθηματικές εκφράσεις) μπορεί να αφήσουν ένα ίχνος στο πρόσωπο έτσι ώστε σε μεγαλύτερη ηλικία, η ουδέτερη έκφραση να μοιάζει με αυτά τα συναισθήματα. (Malatesta et al., 1987) This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-ND
- 52. Κανδυλάκη, Α. (2008)Η συμβουλευτική στην κοινωνική εργασία: Δεξιότητες επικοινωνίας και τεχνικές παρέμβασης. Αθήνα:Τόπος. Nelson-Jones, R. (2009). Βασικές δεξιότητες συμβουλευτικής. Ένα εγχειρίδιο για βοηθούς. (επιστημονική επιμέλεια Μ. Μαλικιώση-Λοϊζου) Αθήνα: Πεδίο.