การจัดการเรียนรู้ ด้วยโครงงาน วัฒนธรรมวิจัย
โครงงานคืออะไร ? 10/06/11
โครงงานหมายถึง การศึกษาค้นคว้าหาคำตอบ ในสิ่งที่ต้องการรู้ โดยใช้ กระบวนการศึกษาที่เป็นระบบ  จนได้ข้อสรุปที่เป็นคำตอบ ในเรื่องนั้น ๆ
กระบวนการ  วิธีการศึกษา ที่เป็นระบบ เป็นอย่างไร  ?
กระบวนการวิจัย  4  ขั้นตอน ตั้งคำถาม  ( สิ่งที่อยากรู้ ) เตรียมการค้นหาคำตอบ ดำเนินการค้นหาและตรวจสอบคำตอบ สรุปและนำเสนอผลการค้นหาคำตอบ
กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 1.  กำหนดปัญหา ( สิ่งที่อยากรู้ ) 2.  วางแผนเก็บรวบรวมข้อมูล 3.  เก็บรวบรวมข้อมูล 4.  วิเคราะห์และสื่อความหมายข้อมูล 5.  สรุปลงความเห็นจากข้อมูล
กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 1.  กำหนดปัญหา ( สิ่งที่อยากรู้ ) 2.  วางแผนเก็บรวบรวมข้อมูล 3.  เก็บรวบรวมข้อมูล 4.  วิเคราะห์และสื่อความหมายข้อมูล 5.  สรุปลงความเห็นจากข้อมูล 1.  ตั้งคำถาม  ( สิ่งที่อยากรู้ ) 2.  เตรียมการค้นหาคำตอบ 3.  ดำเนินการค้นหาและตรวจสอบคำตอบ 4.  สรุปและนำเสนอผลการค้นหาคำตอบ กระบวนการวิจัย  4  ขั้นตอน
  1.  โครงงานตามสาระการเรียนรู้ 2 .  โครงงานตามความสนใจ   ประเภทของโครงงาน
โครงงานวิทยาศาสตร์หมายถึง การศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่เป็นเรื่องเกี่ยวกับ วิทยาศาสตร์ ที่อยากรู้คำตอบให้ลึกซึ้ง หรือเรียนรู้ในเรื่องนั้นให้มากยิ่งขึ้นโดยใช้กระบวนการ วิธีการศึกษาอย่างเป็นระบบ จนได้ข้อสรุปที่เป็นคำตอบในเรื่องนั้น ๆซึ่งนักเรียนจะต้องเป็นผู้ศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง
โครงงานภาษาไทยหมายถึง การศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่เป็นเรื่องเกี่ยวกับ ภาษาไทย ที่อยากรู้คำตอบให้ลึกซึ้ง หรือเรียนรู้ในเรื่องนั้นให้มากยิ่งขึ้นโดยใช้ กระบวนการ วิธีการศึกษาอย่างเป็นระบบ จนได้ข้อสรุปที่เป็นคำตอบในเรื่องนั้น ๆซึ่งนักเรียนจะต้องเป็นผู้ศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง
โครงงานคณิตศาสตร์หมายถึง การศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่เป็นเรื่องเกี่ยวกับ คณิตศาสตร์ ที่อยากรู้คำตอบให้ลึกซึ้ง หรือเรียนรู้ในเรื่องนั้นให้มากยิ่งขึ้นโดยใช้กระบวนการ วิธีการศึกษาอย่างเป็นระบบ จนได้ข้อสรุปที่เป็นคำตอบในเรื่องนั้น ๆซึ่งนักเรียนจะต้องเป็นผู้ศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง
1.  โครงงานสำรวจ 2.  โครงงานประเภททดลอง 3.  โครงงานประเภทสิ่งประดิษฐ์ 4.  โครงงานประเภททฤษฎี ประเภทของโครงงาน ตามการได้มาของคำตอบ
สำรวจปริมาณการทิ้งขยะของนักเรียน สำรวจชนิดของขนมที่นักเรียนชอบรับประทาน สำรวจการใช้โทรศัพท์ สำรวจพืชสมุนไพรในท้องถิ่น สำรวจชนิดของปลาที่พบในลำน้ำปิง ตัวอย่างโครงงานสำรวจ
โครงงานประเภทสำรวจ มีลักษณะสำคัญคือ เป็นโครงงานที่ผู้เรียนต้องการเพียง สำรวจ และรวบรวมข้อมูล แล้วนำข้อมูลเหล่านั้นมาจำแนกเป็นหมวดหมู่และนำเสนอในรูปแบบต่าง ๆ  ที่น่าสนใจ เพื่อให้เห็นความสัมพันธ์ในเรื่องที่ต้องการศึกษาให้ชัดเจน
2.  โครงงานประเภททดลอง  การปลูกพืชสวนครัวโดยไม่ใช้ดิน  ไขเค็มสูตรใหม่ ยากันยุงจากพืชสมุนไพร  ยาหม่องน้ำ  น้ำยาซักผ้า  น้ำยาล้างจาน  ย้อมผ้าสีจากสารสกัดจากดอกไม้ ปุ๋ยชีวภาพจากเศษอาหาร
โครงงานประเภททดลอง ลักษณะสำคัญคือ  เป็นการศึกษารวบรวมข้อมูลโดยต้อง ออกแบบการทดลองเพื่อหาคำตอบที่ต้องการจะศึกษา  มีการจัดกระทำกับตัวแปรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยมีขั้นตอน -  กำหนดปัญหา   -  ตั้งสมมติฐาน   -  ออกแบบการทดลอง -  ดำเนินการทดลอง -  แปลความหมายและสรุปผล
3.  โครงงานสิ่งประดิษฐ์ เครื่องหรี่ไฟฟ้า  เครื่องชาร์ทแบตเตอรี่  แกะสลักลายกระจก / หินอ่อน  กำไลจากขวดพลาสติก กรอบรูปวิทยาศาสตร์ สิ่งประดิษฐ์จากเรซิ่น  ชั้นวางของเอนกประสงค์  เพ้นท์สีลงบนแก้วและกระจก  ผ้าบาติก  /  ผ้ามัดย้อม
โครงงานประเภทสิ่งประดิษฐ์ ลักษณะสำคัญคือ  เป็นการนำความรู้ ที่มีอยู่มาพัฒนา หรือประดิษฐ์เครื่องมือ เครื่องใช้ หรืออุปกรณ์ต่าง ๆ ให้ใช้งานได้ตามวัตถุประสงค์
ลำดับขั้นของการทำโครงงาน 1.   การคิดหาปัญหาหรือหัวข้อที่จะทำศึกษา 2.  การวางแผนทำโครงงาน  ( เขียนเค้าโครง ) 3.  การลงมือศึกษา  / ทำโครงงาน 4.  การเขียนรายงาน 5.  การนำเสนอผลงาน
การเลือกปัญหาที่จะทำโครงงาน * จากการวิเคราะห์โครงงานที่มีผู้จัดทำไว้ * จากการศึกษาเอกสาร วารสาร สิ่งพิมพ์ * จากการสำรวจปัญหาในชุมชน * จากการศึกษาชุมชน * จากสาระการเรียนรู้ในวิชาต่าง ๆ * จากการสังเกตสิ่งต่าง ๆ รอบตัว
ขั้นที่  1   ตั้งคำถาม  /  กำหนดปัญหา สำคัญมาก เพราะ เป็นจุดเริ่มต้น ของการทำโครงงานวิทยาศาสตร์ กลยุทธ์
จุดประกายความคิด  จาการสังเกตสิ่งรอบตัว
Why What How
Why? What? How?
ทำไมใบพลูด่างที่ระดับความสูงต่างกันมีขนาดต่างกัน คำถามทั่วไป ที่ระดับความสูงต่างกัน ใบพลูด่างมีขนาดต่างกันหรือไม่ คำถามเชิงวิจัย
ขั้นที่  2  เตรียมการหาคำตอบ / วางแผนเก็บข้อมูล ศึกษาข้อมูลที่เกี่ยวข้อง ตั้งสมมติฐาน กำหนดตัวแปร ออกแบบการทดลอง แบบบันทึกข้อมูล
 
ปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพลูด่าง เทคนิคการวัด พันธุ์ของพลูด่าง ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
ออกแบบอย่างมีระบบ ตั้งสมมติฐาน ระบุตัวแปรที่จะศึกษา เพื่อตีกรอบการศึกษา ถ้าเปลี่ยน   ตัวแปรต้น  แล้วจะเกิดอะไรขึ้นกับ  ตัวแปรตาม ต้องควบคุมสิ่งอื่นให้เหมือนกัน กลยุทธ์
สมติฐาน ที่ระดับความสูงต่างกัน  ใบพลูด่างจะมีขนาดต่างกัน ที่ระดับความสูงต่างกัน ใบพลูด่างมีขนาดต่างกันหรือไม่ คำถามวิจัย
ตัวแปรต้น :  ระดับความสูง ตัวแปรตาม :  ขนาดของใบ ควบคุม : วิธีการวัดขนาดของใบ บริเวณที่ศึกษาต้นพลูด่าง ความสมบูรณ์ของใบ ที่ระดับความสูงต่างกัน ใบพลูด่างมีขนาดต่างกันหรือไม่ คำถามวิจัย
BE  A  SCIENTIST กลยุทธ์ ทำตามแผน ทำตามระบบ บันทึกผลทุกครั้ง ทำการทดลองซ้ำ ขั้นที่  3   ค้นหาคำตอบ / เก็บรวบรวมข้อมูล
 
 
นิยามขนาด ให้ชัดเจน เพิ่มระดับความสูงที่จะวัด จำนวนใบที่จะวัด
 
เพิ่มหน่วย ค่าเฉลี่ย เพิ่มระดับความสูง
ขั้นที่  4  สรุปและนำเสนอผลการศึกษา กลยุทธ์ ต้องซื่อสัตย์ :   ยึดผลการทดลองเป็นหลัก เปลี่ยนผลการทดลองเพื่อให้สอดคล้องกับสมมติฐาน อย่า
นำเสนอแบบกราฟ ไม่สรุปเกินกว่าที่ทดลอง ไม่ทำลายตัวอย่าง
จัดเวทีให้เผยแพร่ผลงาน แลกเปลี่ยนเรียนรู้ วารสารวิชาการ งานประชุมวิชาการ เช่น วทร .  วทท . การประกวดโครงงาน แหล่งเผยแพร่
 
10/06/11 แผนการจัดกิจกรรม โครงงาน ระยะเริ่มต้นโครงงาน ระยะพัฒนาโครงงาน ระยะการเสนอผลการศึกษา
บทบาทของครู ระยะที่  1   เริ่มต้นสร้างความสนใจ กระตุ้นให้ผู้เรียนอยากรู้อยากหาคำตอบ กระคุ้นให้ผู้เรียนตั้งคำถาม กระตุ้นให้ผู้เรียนหาคำตอบ
ระยะที่  2  พัฒนาเป็นโครงงาน *  กระตุ้นให้ผู้เรียนวางแผนหาคำตอบ *  กระตุ้นให้ผู้เรียนมองเห็นทางเลือกที่หลากหลายในการหาคำตอบ *  ให้คำปรึกษา อำนวยความสะดวกในการปฏิบัติงาน *  ให้กำลังใจ
ระยะที่  3   สรุป  /  เสนอผลการเรียนรู้ กระตุ้นให้ผู้เรียนรวบรวม  /  สรุปผลการเรียนรู้ กระตุ้นให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน จัดเวทีให้ผู้เรียนได้แสดงผลงาน กระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง
กิจกรรม   แผนการจัดการเรียนรู้ แผนการจัดการเรียนรู้บูรณาการโครงงาน  ( จำนวนคาบ .... / ...... ภาคเรียน ) สาระการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ เวลาที่ใช้  ( คาบ )
เรียนรู้  ( ทดลอง ) ด้วยตนเอง ตามความถนัดและสนใจของนักเรียน คำนึงถึงทรัพยากรท้องถิ่น เคล็ด ( ไม่ ) ลับสำหรับครู
การเริ่มต้น ปรับพื้นฐานด้านทักษะ / กระบวนการทำงาน จัดการเรียนรู้ที่ฝึกการใช้วิธีการวิจัย เริ่มต้นจากสาระการเรียนรู้ในบทเรียน ปรับเวลาในหน่วยการเรียนเพื่อฝึกโครงงาน ทำในศักยภาพ  /  บริบทของโรงเรียนและชุมชน
เป็นเรื่องที่นักเรียนสนใจ สงสัยต้องการคำตอบ มีการศึกษาอย่างลุ่มลึก ด้วยวิธีการและใช้แหล่งการเรียนรู้หลากหลาย มีกระบวนการหาคำตอบที่เป็นระบบ เป็นการเรียนรู้ที่มีกระบวนการ ผู้เรียนจะต้องใช้ความสามารถหลายด้าน  ผู้เรียนแสวงหาความรู้ และสรุปองค์ความรู้ด้วยตนเอง ลักษณะสำคัญ  ของโครงงาน
มีวิธีการบันทึกกระกวนการปฏิบัติงานอย่างไร นักเรียนมีความสนใจทำโครงงานในเรื่องใด มีวิธีการวางแผนการจัดทำโครงงานอย่างไร โครงงานที่ทำมีประโยชน์อย่างไร  มีวิธีการแก้ไขปรับปรุงข้อบกพร่องการทำงานอย่างไร เหตุผลที่ต้องเลือกทำโครงงานนี้ มีขั้นตอนการปฏิบัติโครงงานอย่างไร เป้าหมาย / วัตถุประสงค์ของการจัดทำโครงงานี้ มีวิธีการการนำเสนอผลงงานอย่างไร บทบาทของครู  ที่จะตั้งคำถาม
พัฒนากระบวนการทำงานที่เป็นระบบ การแสวงหา ข้อมูล / ความรู้ด้วยตนเอง พัฒนาทักษะการคิด ทักษะทางสังคม ส่งเสริมนักเรียนตามศักยภาพ ทักษะการสื่อสาร มีบทบาทและมีส่วนร่วม ในกระบวนการเรียนรู้ นิสัยที่ดีในการทำงาน ผลที่ได้รับจากการเรียนรู้โครงงาน โครงงาน
สวัสดี
โครงงานประเภททฤษฎี ลักษณะที่สำคัญคือ   เป็นโครงงานที่ผู้ทำต้องการนำเสนอแนวคิดใหม่ ในการอธิบายเรื่องใดเรื่องหนึ่งอย่างมีเหตุผล โดยมีหลักการ  แนวคิด  ทฤษฎีสนับสนุน

โครงงาน

Editor's Notes

  • #23 ภาพสังเกตรอบแรก
  • #26 ภาพคำถามและกิจกรรมการปรับคำถาม
  • #29 ออกแบบการทดลอง
  • #35 ทำการทดลองและเก็บข้อมูล
  • #37 นิยามเชิงปฏิบัติการสำหรับคำว่าขนาดเราจะวัดยังไง นิยามให้ชัดเจน
  • #38 นิยามเชิงปฏิบัติการสำหรับคำว่าขนาดเราจะวัดยังไง นิยามให้ชัดเจน
  • #41 รูปแบบการนำเสนอให้เข้าใจง่าย เช่น ใช้กราฟเส้นแทน ไม่ทำลายตัวอย่าง ไม่สรุปผลไปเกินกว่าขอบเขตที่เราได้ทำการทดลองมา
  • #43 การนำเสนอ
  • #48 - จากที่ได้ที่ได้ทำกิจกรรมมาทั้งหมดทั้งสองวัน จะให้อาจารย์ได้ลองคิดว่า คำว่าวิชาโครงงานวิทย์ อาจารย์จะสอนนักเรียนในแต่ละขั้นอย่างไร และจะใช้เวลาเท่าใด ให้ทำงานกับเป็นคู่ โดยจุคู่สาขาเดียวกัน ให้เวลา ครึ่งชั่วโมง และเรามีแบบฟอร์มให้อาจารย์บันทึกลงไป ซึ่งอยู่ในแฟ้มของอาจารย์ เราจะสุ่มตัวอย่างออกมานำเสนอและร่วมอภิปรายกัน