1. 1
เสียงกับการไดยิน
เสียงเกิดขึ้นไดอยางไร
พลังงานเสียง (sound energy) เปนพลังงานรูปหนึ่งที่มองไมเห็น ไมมีตวตน เกิดจากการสั่นสะเทือน
ั
ของวัตถุ เสียงจะเคลื่อนที่ออกจากแหลงกําเนิดเสียงทุกทิศทุกทาง ผานตัวกลาง 3 ชนิด คือ ของแข็ง
ของเหลว และกาซ ไปยังอวัยวะรับเสียงก็คอ หู (ear) ื
สวนประกอบของหู แบงได 3 ชั้น ไดแก
1. หูชั้นนอก (ใบหู รูหูและเยื่อแกวหู)
2. หูชั้นกลาง (กระดูกคอน กระดูกทั่ง และกระดูกโกลน)
3. หูชั้นใน (คลอเคลียมีลักษณะเปนทอเหมือนเปลือกหอยโขง)
เสียงที่เราไดยนนั้นมาจากวัตถุตาง ๆ ที่อยูรอบตัวเรา วัตถุที่ทําใหเกิดเสียงเราเรียกวา แหลงกําเนิด
ิ
เสียง เสียงที่เราไดยนมีทั้งเสียงดังและเสียงคอย เสียงบางเสียงเราเคยไดยิน และเสียงบางเสียงเราก็
ิ
ไมเคยไดยิน แสดงวามีวัตถุมากมายที่เปนแหลงกําเนิดเสียงอยูรอบ ๆ ตัวเรา
เสียงกําเนิดขึ้นเมื่อวัตถุมีการสั่น ถาวัตถุสั่นดวยพลังงานมากๆ เราจะไดยินเสียงจากวัตถุนั้นได
เชน ลําโพงสั่นเราจะไดยนเสียงจากลําโพง เสนเสียงในลําคอสั่น ทําใหเราออกเสียงได
ิ
การเดินทางของเสียง เสียงมาถึงหูของเราไดอยางไร เสียงเดินทางมาถึงหูเราไดกตองมีตัวกลาง (ถา
็
ไมมีตัวกลางเสียงเดินทางไมได เชน ในทีสุญญากาศ ไมสามารถไดยินเสียงได) ซึ่งสามารถสรุปได
่
งาย ๆ ดังนี้
1. ตัวกลางที่นําเสียงไดดีที่สุดคือของแข็ง รองลงมาคือของเหลว และกาซตามลําดับ
2. เสียงเดินทางในอุณหภูมิสูงไดดีกวาอุณหภูมต่ํา ิ
3. เสียงเดินทางในตัวกลางที่มความหนาแนนสูงไดดีกวาตัวกลางที่มีความหนาแนนต่ํา
ี
องคประกอบของเสียงนั้นมี 3 สวน
1. แหลงกําเนิดเสียง
2. ตัวกลางของเสียง
3. อวัยวะรับเสียง หรือหูนั่นเอง
เสียงสูงกับเสียงต่ําเสียงดังเสียงคอยขึ้นอยูกบอะไร
ั
เสียงสูงกับเสียงต่ําขึ้นอยูกับความถี่เสียง ถาความถี่สูงเสียงจะสูงและแหลม ความถี่ต่ําเสียงจะต่าและ
ํ
ทุม วัตถุที่สั่นสะเทือนมากเสียงจะดัง วัตถุที่สั่นสะเทือนนอยเสียงจะคอย

2. 2
การไดยนิ
เสียงเปนคลื่นตามยาวเกิดจากการสั่นของแหลงกําเนิดเสียง ดังนั้นถาวัตถุสั่นดวยพลังงาน
มากแอมปลิจดของการสั่นก็จะมาก ถาพลังงานที่ใชในการสั่นมีคานอย แอมปลิจูดของการสั่นก็จะ
ู
นอย การสั่นของแหลงกําเนิดจะถายโอนพลังงานของการสั่นผานตัวกลางมายังผูฟง
ในการไดยนเสียงครั้งหนึ่งๆ จะมีองคประกอบ 3 อยาง คือ ตนกําเนิดเสียง ตัวกลาง และ
ิ
ประสาทรับเสียงของผูฟง ในการไดยินเสียงครั้งหนึ่งๆ ความรูสึกในการไดยินเสียงของมนุษย
โดยทั่วไปแยกออกเปนลักษณะตางๆ ดังนี้
1. ความรูสึกดัง-คอยของเสียง ขึ้นอยูกับ แอมปลิจูดและความเขมเสียง

2. ความรูสึกทุม-แหลมของเสียง ขึ้นอยูกบความถี่ของเสียง
ั
3. ความไพเราะของเสียง ขึนอยูกับคุณภาพเสียง
้
เมื่อเสียงจากแหลงกําเนิดเคลื่อนที่ผานอากาศมาถึงหูเราคลื่นเสียงทําใหลําอากาศในหูสั่นก็จะ

ทําใหเยื่อแกวหู (ซึ่งมีความไวมาก) สั่น การสั่นเพียงเล็กนอยของเยื่อแกวหูก็สงผลตอไปยังประสาท
รับรูในการไดยินของคนเรา ซึ่งแสดงสวนประกอบตางๆ ของหู และการไดยินของคนเรา ดังรูป
รูป แสดงสวนประกอบของหู
ขอบเขตความสามารถการไดยินเสียงของหูมนุษยขึ้นอยูกับระดับความเขมเสียง (0 - 120 เดซิเบล)
และความถี่ของเสียง (20 - 20000 Hz)
ธรรมชาติของเสียง
- เสียงเกิดจากการสั่นสะเทือน เสียงสําหรับ หูมนุษยที่รบฟงได มี ความถี่ 20 - 20,000 เฮิรตซ เกิด
ั

3. 3
จาก การสั่น ของวัตถุทําใหตวกลางเกิดเปนสวนอัดและสวนขยาย
ั
- เสียงเคลื่อนที่ไปในตัวกลางที่ยืดหยุน
- เสียงเปนคลืนกล และ เปนคลื่นตามยาว มีคุณสมบัติการ สะทอน การหักเห แทรกสอด และ
่
เลี้ยวเบน
อัตราเร็วของเสียงในอากาศ vt = 331 + 0.6t
vt = ความเร็วของเสียงที่อุณหภูมิ t (c? )
รูป แสดงชวงความถี่และระดับความเขมเสียงที่หูคนปกติสามารถรับรูได
เวลาเสียงกอง (Tr)
Tr เปนเวลาที่นับจากขณะที่เสียงออกจากแหลงกําเนิดจนมีพลังงานลดลง 60 dB และระยะเวลา
ที่เสียงจากแหลงกําเนิดและเสียงสะทอนมาถึงหูผูฟง (ไมใช Tr) มีคานอยกวา 0.1 วินาที่ หูของ
มนุษยจะแยกไมออก แตถาเวลาตางกันมากขึ้น หูของคนเราก็จะแยกออกเปนเสียงคนละเสียง
ขอบคุณที่มาและศึกษาเพิ่มเติมไดท่ี http://www.sa.ac.th/winyoo/Sound/sound_ear.htm
https://www.myfirstbrain.com/student_view.aspx?ID=70443

4. 4
แบบทดสอบเรื่อง เสียงกับการไดยน
ิ
ขอที่ 1) ลักษณะของคลื่นเสียงคลายกับคลื่นชนิดใด
ก. คลื่นน้ํา ข.คลื่นวิทยุ ค.คลื่นแสง ง. คลื่นไฟฟา
ขอที่ 2) ตัวกลางชนิดใด ทําใหเราสามารถไดยินเสียงชัดเจนที่สุด
ก. ของเหลว ข. ของแข็ง ค. กาซ ง. สุญญากาศ
ขอที่ 3) เยื่อแกวหู เปนอวัยวะอยูในบริเวณใด
ก. หูช้นนอก
ั ข. หูช้นกลาง
ั ค. หูชั้นใน ง. ประสาทหู
ขอที่ 4) เยื่อแกวหูมี หนาทีอยางไร
่
ก. ชวยในการทรงตัว ข. แปลงคลื่นเสียงใหเปนเสียง
ค. รับการสั่นสะเทือนของคลื่นเสียง ง. ขยายคลื่นเสียงใหมีความเขมขึ้น
ขอที่ 5) อวัยวะในขอใด ที่ชวยควบคุมการทรงตัว

ก. เยื่อแกวหู ข. กระดูกคอน ค. กระดูกโกลน ง. คอเคลีย
ขอที่ 6) ถาเราใชไมเคาะขวดแกวเปลา แลวคอย ๆ เติมน้ําลงในขวด แลวเคาะไปเรื่อย ๆ เสียงที่ได
ยินจะเปลี่ยนแปลงอยางไร
ก. เสียงจะคอย ๆ ต่ําลง ข. เสียงจะคอย ๆ สูงขึ้น
ค. เสียงจะคอย ๆ ดังขึ้น ง. เสียงจะคอย ๆ เบาลง
ขอที่ 7) สิ่งใดที่ทําใหมนุษยเราเปลงเสียงได
ก. ลิ้นไก ข. ริมฝปาก ค. เสนเสียง ง. เพดานปาก
ขอที่ 8) ระดับความดังของเสียงเทาไร จึงจัดเปนเสียงดัง
ก. 50 เดซิเบล ข. 60 เดซิเบล ค. 70 เดซิเบล ง. 80 เดซิเบล
ขอที่ 9) ระดับความดังของเสียงในขอใดทีคนเราสามารถทนฟงได
่
ก. ไมเกิน 60 เดซิเบล ข. ไมเกิน 80 เดซิเบล
ค. ไมเกิน 100 เดซิเบล ง. ไมเกิน 120 เดซิเบล
ขอที่ 10) ขอใด ไมใช องคประกอบที่ชวยในการไดยินเสียง
ก. ตัวกลาง ข. ระยะทาง ค. อวัยวะรับเสียง ง. แหลงกําเนิดเสียง