ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΤΟΥ 6ου ΓΕΛ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΕΛΕΝΗΣ

1. ΑΙΜΑ-ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΑ ΑΙΜΑΤΟΣ
ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ
ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΙΜΑ ΑΝΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΟ;
ΜΑΘΗΜΑ:Βιολογία
ΤΑΞΗ/ΤΜΗΜΑ: Α4΄Λυκείου
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Ελένη Τριανταφύλλου
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Χαχόλα Στεργιανή

2. ΑΙΜΑ
Ορισμός: Είναι το υγρό που κυκλοφορεί στο αγγειακό σύστημα των
ανθρώπων και των ζώων. Αποτελεί έναν εξειδικευμένο ιστό που περιέχει
υγρό που αποτελείται από διάφορους τύπους κυττάρων.
Η κυκλοφορία του πραγματοποιείται
διαμέσου της καρδιάς, των αρτηριών,
των φλεβών και των τριχοειδών
αγγείων επιτελώντας διάφορες
λειτουργίες.

3. ΡΟΛΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣ
Βασική Λειτουργία αίματος: είναι ο ρόλος του στην αναπνοή με την
δέσμευση και αποδέσμευση οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα.
Επιτρέπει την μεταφορά
θρεπτικών ουσιών,
ορμονών, βιταμινών, και
οξυγόνου στους ιστούς.
Απομακρύνει το
διοξειδίου του
άνθρακα και
άχρηστες ουσίες του
μεταβολισμού.
Αποτελεί αμυντικό
μηχανισμό του οργανισμού
κατά των μολύνσεων και
ρυθμιστής της
θερμοκρασίας του
σώματος

4. ΣΥΣΤΑΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ
Αίμα
Πλάσμα
Ερυθρά
αιμοσφαίρια
Λευκά
αιμοσφαίρια
Αιμοπετάλια

5. Πλάσμα
91%
7%
2%
Νερό Πρωτεϊνες Άλλες ουσίες
Είναι το υγρό του αίματος.
Αποτελείται από νερό στο οποίο μέσα
βρίσκονται διαλυμένες ουσίες όπως
ανόργανα άλατα, γλυκόζη,
πρωτεΐνες, ορμόνες κ.α.
Στο πλάσμα υπάρχουν τεσσάρων
ειδών πρωτεΐνες:
Αλβουμίνη Σφαιρίνη Ινωδογόνο Συμπλήρωμα

6. Ερυθρά αιμοσφαίρια
Είναι τα πιο πολυάριθμα κύτταρα που δίνουν στο αίμα το κόκκινο χρώμα
του μέσο της αιμοσφαιρίνης που περιέχουν. Τη διαθέτουν τα σπονδυλωτά
για την μεταφορά του οξυγόνου από τους πνεύμονες στους διάφορους
ιστούς μέσω του αίματος στο κυκλοφορικό τους σύστημα ενώ
απομακρύνει το διοξείδιο του άνθρακα προς την αντίθετη κατεύθυνση.

7. Αιμοσφαιρίνη: Είναι μια πρωτεΐνη η οποία αποτελείται
από τέσσερις πολυπεπτιδικές αλυσίδες,
δύο πανομοιότυπες αλυσίδες α και β.
Κάθε μια από αυτές περιέχει μια μονάδα αίμης.
Αίμη: Είναι μια χημική ένωση η οποία περιέχει ένα ιόν
σιδήρου το οποίο αποτελεί σημείο δέσμευσης του
οξυγόνου.
Επομένως η αιμοσφαιρίνη μπορεί να δεσμεύει τέσσερα
μόρια οξυγόνου καθώς και άλλα αέρια χρησιμεύοντας ως
ζωτικής σημασίας μέσο μεταφοράς αερίων τόσο για την
δική του λειτουργία όσο και για το σώμα.

8. Δέσμευση Ο2. Στην ελεύθερη αιμοσφαιρίνη (μη οξυγονωμένη)
ο Fe(II) η αίμη έχει ένα θολωτό σχήμα. Μόλις μία μονάδα αίμης
συνδεθεί με το οξυγόνο, η αίμη αποκτά πλήρως επίπεδο σχήμα.
Αυτό προκαλεί μια σειρά αλλαγών στη διαμόρφωση του μορίου
της αιμοσφαιρίνης.
Το τελικό αποτέλεσμα αυτών των αλλαγών είναι η ακόμη
ευκολότερη σύνδεση των υπόλοιπων τριών μονάδων αίμης με
μόρια οξυγόνου, μια ιδιότητα της αιμοσφαιρίνης γνωστή
ως συνεργατική σύνδεση.
Αποδέσμευση Ο2. Παρουσία CO2, σε κάπως πιο όξινο pH και σε
πιο θερμό περιβάλλον (δηλ. στους ιστούς) το δεσμευμένο
Ο2 αποσπάται από την οξυαιμοσφαιρίνη.
Εκτός από το οξυγόνο, η αιμοσφαιρίνη συνδέεται χαλαρά, μέσω
των ελεύθερων αμινομάδων των αμινοξέων του πρωτεϊνικού της
τμήματος με το διοξείδιο του άνθρακα .

10. Υπάρχουν πέντε τύποι
λευκών αιμοσφαιρίων:
Ουδετερόφιλα
Ηωσινόφιλα
Βασεόφιλα
Λεμφοκύτταρα
Μονοκύτταρα
Είναι υπεύθυνα για την προστασία
του οργανισμού από εισβολείς,
όπως είναι οι μικροοργανισμοί
που προκαλούν ασθένειες.

11. Αιμοπετάλια
Προέρχονται από τα μεγακαρυοκύτταρα.
Το 1/3 είναι εγκλωβισμένα στον σπλήνα.
Παίζουν καθοριστικό ρόλο
 στην πήξη του αίματος αποτρέποντας
την διαρροή του από τις πληγές.
 Καταπολεμούν τις λοιμώξεις,
 επουλώνουν τραύματα εφόσον
προσκολληθούν το ένα στο άλλο και
δημιουργήσουν θρόμβους.

12. Ομάδες αίματος
Karl Landsteiner(1900): Ανακάλυψε το σύστημα ομάδων αίματος ΑΒO.
H παρουσία ή η απουσία αντιγόνων στην επιφάνεια των ερυθρών
αιμοσφαιρίων καθορίζει τον τύπο αίματος στον κάθε οργανισμό.
ΑΝΤΙΓΟΝΟ ΟΜΑΔΑ ΑΙΜΑΤΟΣ
Αντιγόνο Α Ομάδα αίματος Α
Αντιγόνο Β Ομάδα αίματος Β
Αντιγόνο Α και Β Ομάδα αίματος ΑΒ
Απουσία αντιγόνων ΑΒ Ομάδα αίματος Ο
Αντιγόνο D(παράγοντας
Rh)
Ομάδα αίματος ρέζους (+)
Απουσία αντιγόνου D Oμάδα αίματος ρέζους (-)
Υπάρχουν διάφοροι τρόποι συνδυασμού των
αντιγόνων με αποτέλεσμα διαφορετικές ομάδες
αίματος (Α+ , Α- , Β+ , Β- , ΑΒ+ , ΑΒ- , Ο+ , Ο-)

13. Μετάγγιση αίματος
Είναι η διαδικασία μεταφοράς αίματος από έναν δότη σε έναν
δέκτη. Καθοριστικό ρόλο στην μετάγγιση παίζει ο τύπος
αίματος αυτών των δύο(δότη , δέκτη). Αδυναμία μετάγγισης
σωστού τύπου αίματος στον αιμολήπτη μπορεί να οδηγήσει
σε θάνατο λόγο σχηματισμού θρόμβων στο αίμα.

14. Αιμοδοσία
Είναι η εθελοντική διαδικασία λήψης αίματος από έναν
αιμοδότη σε έναν αιματολήπτη.
Οι αιμοδότες πρέπει να τηρούν ορισμένες προϋποθέσεις
για να είναι το αίμα τους αποδεκτό.
Αυτό το έργο το έχουν αναλάβει τράπεζες αίματος.
Σημασία της αιμοδοσίας:
 Σώζει ζωές
 Βελτίωση ροής αίματος
 Επιβεβαίωση υγείας

15. Δεν μπορείς να δώσεις αίμα εάν:
 Δεν τηρείς τα κριτήρια αιμοδοσίας
 Δεν έχεις φάει κάτι τρείς –τέσσερεις ώρες πριν αιμοδοτήσεις
 Έχεις κάποια λοίμωξη
 Παίρνεις αντιβιοτικά
 Έχεις χειρουργηθεί(τελευταίους 6 μήνες)
 Είσαι έγκυος
 Θηλάζεις το μωρό σου
 Έχεις ή υποπτεύεσαι ότι μπορεί να έχεις κάποιο σεξουαλικά
μεταδιδόμενο νόσημα

16. Πρόβλημα αιμοδοσίας
Ο αριθμός των αιμοδοτών μειώνεται διαρκώς, διότι έχει άγνοια για την
σημασία της αιμοδοσίας ή δηλώνει ότι φοβάται την διαδικασία.
Ενώ ο αριθμός των ατόμων που χρειάζονται μετάγγιση αίματος αυξάνεται
ραγδαία και η ποσότητα του αίματος δεν επαρκεί.
Άρα είναι απαραίτητη η εύρεση υποκατάστατων αίματος για την εξάλειψη
αυτού του προβλήματος.

17. Υποκατάστατα αίματος
Είναι ορισμένες ουσίες οι οποίες
μπορούν να χρησιμοποιηθούν έναντι
του αίματος και σκοπός τους είναι
να επιτελούν τις ίδιες λειτουργίες
με αυτό.
Οι έρευνες που γίνονται σήμερα ,
για την ανεύρεση υποκατάστατων
αίματος, επικεντρώνονται κυρίως
στο βασικότερο έργο του αίματος
δηλαδή την μεταφορά οξυγόνου.

18. Τα υποκατάστατα αίματος είναι χρήσιμα σε πολλές από τις
περιπτώσεις που σήμερα γίνονται μεταγγίσεις αίματος. Επειδή:
 Εξαλείφουν τον κίνδυνο μετάδοσης του Έιτζ από τυχόν
λαθεμένο έλεγχο για τον HIV στο αίμα του δότη,
 τον κίνδυνο από την καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος
του λήπτη, λόγω της δράσης των λευκών αιμοσφαιρίων του
δότη,
 τον κίνδυνο από μετάγγιση αίματος διαφορετικής ομάδας από
εκείνη του ασθενούς,
 τον κίνδυνο των αλλεργικών αντιδράσεων μετά από
εγχειρήσεις, στις οποίες απαιτείται μετάγγιση.
 Είναι άμεσα διαθέσιμα πχ. μέσα στο ασθενοφόρο, μια ένεση
υποκατάστατου αίματος θα μπορούσε να σώσει έναν ασθενή που
έχει πάθει εγκεφαλικό ή καρδιακή προσβολή, επιτρέποντας την
οξυγόνωση του εγκεφάλου ή του καρδιακού μυ μέχρι ο ασθενής
να φτάσει στο νοσοκομείο.
Είναι λύση στο σημαντικότερο πρόβλημα: την έλλειψη επάρκειας
στις τράπεζες αίματος σε διεθνή κλίμακα.
Χρησιμότητα Υποκατάστατων αίματος

19. Προϋποθέσεις
Για να θεωρηθεί μια ουσία ως υποκατάστατο πρέπει να ικανοποιεί
τις παρακάτω προϋποθέσεις:
1. Μη τοξικό
2. Ελεύθερο νόσων
3. Εύκολο στην μεταφορά
4. Να μην προκαλεί ανοσολογική αντίδραση
5. Συμβατό με όλες τις ομάδες αίματος
6. Παραμονή στην κυκλοφορία του αίματος μέχρι την
αποκατάσταση του στον οργανισμό
7. Απέκκριση του χωρίς παρενέργειες
8. Μακρά διάρκεια ζωής
9. Να επιτελεί το πλήθος των λειτουργιών του αίματος

20. Υπάρχουν δύο βασικoί τύποι υποκατάστατων αίματος
PFC και HBOC
 Το συνθετικό αίμα, γαλακτώδες στο χρώμα και λιπαρό στην
υφή. ‘Όπως τα χημικά πολυμερή (PFC)
 Τα Διαλύματα αιμοσφαιρίνης .Είναι κυρίως ζωικής
προέλευσης πχ. Ληγμένο ανθρώπινο αίμα , αίμα από ζώο
(αγελάδα, χοίρος )ή αίμα που παράγεται από τροποποιημένα
βακτήρια.

21. PFC-ΥΠΕΡΦΡΟΡΑΝΘΡΑΚΕΣ
Είναι συνθετικές ενώσεις που μεταφέρουν οξυγόνο.
Ενώσεις παρόμοιες με το Τεφλόν.
Το υποκατάστατο αίματος από PFC αποκαλείται και «πλαστικό αίμα».
Έχει την ικανότητα να:
 Διαλύει τα αέρια του αίματος (οξυγόνο και διοξείδιο του άνθρακα)
 Η ποσότητα του οξυγόνου που δεσμεύεται είναι ευθέως ανάλογη
της ποσότητας οξυγόνου που εισπνέεται.
 Απομακρύνεται από την κυκλοφορία μέσω του δικτυοενδοθηλιακού
συστήματος.

22. Η αιμοσφαιρίνη ως υποκατάστατο
αίματος
Για να είναι αποτελεσματική η αιμοσφαιρίνη πρέπει να περιέχει 2,3-
διφωσφογλυκερικό εστέρα(2,3-DPG) η οποία υπάρχει μόνο στα ερυθρά
αιμοσφαίρια. Υπάρχουν πέντε προϊόντα:
 Polyheme: Μια πολυμερισμένη ανθρώπινη αιμοσφαιρίνη που αξιολογείται για
αντικατάσταση αίματος σε χειρουργικές επεμβάσεις
 HemΑssist: Παρασκευάζεται από ανθρώπινο αίμα που έχει λήξει. Δοκιμάζεται
για καρδιοχειρουργική, καθώς και σε άτομα που πάσχουν από αιμορραγικό
σοκ ή σε τραύματα
 Optro: Διασταυρώνει υπομονάδες ανθρώπινης αιμοσφαιρίνης και παράγεται
με ανασυνδιασμό σε Escherichia coli
 Hemopure: Παρασκευάζεται από πολυμερισμένη αιμοσφαιρίνη και αίμα
αγελάδας. Χρήση σε τραυματισμούς, χειρουργικές επεμβάσεις και
δρεπανοκυτταρική αναιμία
 Βόεια αιμοσφαιρίνη: Συνδυάζοντας βόεια αιμοσφαιρίνη με PEG
σταθεροποιούμε το μόριο και αυξάνουμε τον χρόνο που μπορεί να μείνει στο
σώμα. Χρησιμοποιείται για θεραπεία εγκεφαλικών επεισοδίων και ισχαιμίας.

23. Πρωτεΐνη από σακχαρότευτλα
Μια φυτική πρωτεΐνη που υπάρχει στα σακχαρότευτλα και έχει
ομοιότητα 50%-60% με την ανθρώπινη αιμοσφαιρίνη, θα μπορούσε στο
μέλλον να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο του αίματος, βοηθώντας
έτσι στην αντιμετώπιση ή στην έλλειψη που υπάρχει παγκοσμίως.
Η «ζαχαρένια» πρωτεΐνη θα μπορούσε να αξιοποιηθεί αντί για αίμα στις
μεταγγίσεις, όταν κάποιος ασθενής χάσει πολύ αίμα, καθώς και σε
μακροχρόνια θεραπεία ασθενών που χρειάζονται αίμα.

24. Παράγωγα αίματος
 Συμπυκνωμένα ερυθρά: σε έλλειμμα οξυγόνωσης
 Αιμοπετάλια: σε θρομβοπενία
 Πλάσμα: σε αιμοστατική διαταραχή με αιμορραγία
 Βιομηχανοποιημένα παράγωγα πλάσματος (παράγοντες πήξης,
 λευκωματίνη, ανοσοσφαιρίνη, αντιθρυψίνη)
Αντιθρυψίνη
Λευκωματίνη

25. Αλβουμίνη
Η ανθρώπινη λευκωματίνη (albumin)
αντιστοιχεί σε κλάσμα πάνω από το 50%
της ολικής πρωτεΐνης του πλάσματος.
Η λευκωματίνη σταθεροποιεί την
κυκλοφορούσα ποσότητα αίματος και
μεταφέρει ορμόνες, ένζυμα, φάρμακα και
τοξίνες.
Κλάσμα πρωτεϊνών ανθρώπινου πλάσματος

26. • Το διάλυμα υδροξυαιθυλαμύλου
(hydroxyrthyl starch) έχει την
ιδιότητα κατακράτησης νερού στο
μόριό του.
Η μεγαλομοριακή αυτή ουσία
παραμένει για μακρύ χρονικό
διάστημα στην κυκλοφορία του
αίματος και μεταβολίζεται βραδέως,
ώστε να συγκρατεί νερό και να
διατηρεί φυσιολογικό τον όγκο
κυκλοφορούντων υγρών.
Στα υποκατάστατα αίματος ανήκουν επίσης χημικές
ενώσεις που έχουν την ιδιότητα να διατηρούν τον όγκο
του αίματος.
Αλλου τύπου υποκατάστατα…
Υδροξυαιθυλάμυλο

27. Νομοθεσία
Άρθρο 5
(άρθρο 6 της οδηγίας 2005/61/ΕΚ)
Κοινοποίηση σοβαρών ανεπιθύμητων
συμβάντων
Τα κέντρα αναφοράς υποχρεούνται να:
α) καταγράφουν σε αρχείο κάθε σοβαρό
ανεπιθύμητο συμβάν που μπορεί να επηρεάσει
την ποιότητα ή την ασφάλεια του αίματος και
των συστατικών του αίματος
β) διαβιβάζουν στο Ε.ΚΕ.Α., μόλις γίνει
γνωστό, όλες τις σχετικές πληροφορίες για
σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα που ενδέχεται
να θέσουν σε κίνδυνο δότες ή λήπτες εκτός
αυτών που έχουν άμεση σχέση με το εκάστοτε
συγκεκριμένο συμβάν, σύμφωνα με τη μορφή
κοινοποίησης που παρατίθεται στο μέρος Α του
παραρτήματος ΙΙΙ
γ) αξιολογούν τα σοβαρά ανεπιθύμητα
συμβάντα για να εντοπίζουν στη ροή της
διαδικασίας αίτια που μπορούν να
προληφθούν
δ) διεκπεραιώνουν την κοινοποίηση σοβαρών
ανεπιθύμητων συμβάντων, μόλις ολοκληρωθεί
η σχετική έρευνα, χρησιμοποιώντας τη μορφή
που παρατίθεται στο μέρος Β του
παραρτήματος ΙΙΙ
ε) υποβάλλουν ετησίως στο Ε.ΚΕ.Α. πλήρη
έκθεση σχετικά με τα σοβαρά ανεπιθύμητα
συμβάντα, χρησιμοποιώντας τη μορφή που
παρατίθεται στο μέρος Γ του παραρτήματος ΙΙΙ

28. ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΙΜΑ ΑΝΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΟ;

29. Βιβλιογραφία:
ΑΡΘΡΟ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
Mary L.Nucci kai Abraham Abuckowfski , απόδοση:Β.Σαμπατάκη , ( 1999 )
Η αναζήτηση υποκατάστατων αίματος,SCIENTIFIC AMERICAN (ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ), τ.4, 4-10
ΑΡΘΡΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ
1.α ΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ: ΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ | ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ
http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-1284
1.β ΟΜΑΔΕΣ ΑΙΜΑΤΟΣ | ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ
http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-4952
2. EKEA » Όλα για το αίμα
http://ekea.gr/all-about-blood/
3. New Plastic Blood Could Save Lives
http://www.livescience.com/1522-plastic-blood-save-lives.html
4. What is artificial blood and why is the UK going to trial it? | New Scientist
https://www.newscientist.com/article/dn27783-what-is-artificial-blood-and-why-is-the-uk-
going-to-trial-it/#.VY1H8efAE7A
5. GREEK-HEALTH: Tεχνητό αίμα: ο μύθος γίνεται πραγματικότητα
http://www.greek-health.gr/2007/09/texn.html

30. 6.Συνθετικό αίμα: Από τη θεωρία στην πράξη | The New Black
http://thenewblack.gr/?p=3647
7.Γαληνός - Εθνικό συνταγολόγιο - Πλάσμα και υποκατάστατα πλάσματος
http://www.galinos.gr/web/drugs/main/nomcodes/09.03.02
8. Γαληνός - Εθνικό συνταγολόγιο - Ανθρώπινη λευκωματίνη (Human Albumin)
http://www.galinos.gr/web/drugs/main/nomcodes/09.03.02.01
9. Γαληνός - Εθνικό συνταγολόγιο - Ζελατίνη (Gelatin)
http://www.galinos.gr/web/drugs/main/nomcodes/09.03.02.02
10. Γαληνός - Εθνικό συνταγολόγιο - Υδροξυαιθυλάμυλο [HydroxyEthylStarch (HES)]
http://www.galinos.gr/web/drugs/main/nomcodes/09.03.02.03
11.Πρωτεΐνη από ζαχαρότευτλα ως υποκατάστατο αίματος | ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ
http://www.topontiki.gr/article/87200/proteini-apo-zaharoteytla-os-ypokatastato-aimatos
12. http://www.aimodosia.org/images/site/kinitra_gia_aimodosia.pdf
http://www.aimodosia.org/images/site/kinitra_gia_aimodosia.pdf
13. Γενικό Νοσοκομείο Σερρών
http://www.hospser.gr/aimodosia.html
14. BLOOD SUBSTITUTES: Working to Fulfill a Dream | FDA Voice
https://blogs.fda.gov/fdavoice/index.php/2012/06/blood-substitutes-working-to-fulfill-a-dream/

31. 15.Γαληνός - Δραστική ουσία - Αλβουμίνη
http://www.galinos.gr/web/drugs/main/substances/albumin
16. Γαληνός - Δραστική ουσία - Υδροξυαιθυλάμυλο
http://www.galinos.gr/web/drugs/main/substances/hydroxyethylstarch
17. Γαληνός - Δραστική ουσία - Παράγοντας πήξεως ΙΧ
http://www.galinos.gr/web/drugs/main/substances/factor-ix
18. ALPHA.1-PROTEINASE
Μετάγγιση αίματος και Παραγώγων , Α. Μούγιου, Αιματολόγος
https://eclass.upatras.gr/modules/document/file.php/MED1010
19.Βικιπαίδεια
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%AF%CE%BC%CE%B1

32. Ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας!