Хүүхдээ хөгжүүлье, хүүхэдтэйгээ хөгжье,хүүхдийн төлөө хамтдаа хөгжицгөөеТаны өмнө мянга мянган сарнайТүм түмэн цэцэгсТаны ухаалаг үгс, мэргэн санааТохирсон аргаар тань услагдан ургаж байна
Дидактик нэгжийг томсгох технологийн тухай товчхонТомсгосон дидактик нэгж  гэдэг нь логикийн хувьд янз бүр боловч мэдээллийн хувьд ерөнхий элементүүдээс тогтдог сургалтын процессын эд эс юм гэж П.М.Эрдниев тодорхойлсон байна.Томсгосон дидактик нэгж нь бүхэл бүтэн тогтолцоот чанартай бөгөөд удаан хадгалагдах түргэн сэргэх нөхцөлийг бүрдүүлдэг байна.Томсгосон дидактик нэгж нь дараах үндсэн элементүүдтэй байна: 1.а. Төрөл ухагдахуунууд,б.харилцан урвуу үйлдлүүдийг нэг дор зэрэгцүүлэн үзэх,2. Бодлого дасгалыг хөрвүүлэх урвуу бодлого зохиох3.Сурагчдаар бие даалган жиших ,нэгтгэн дүгнэх индукц аналоги хэрэглэх аргаар бодлого дасгал зохиолгох,4.үл мэдэгдэх гишүүнийг олох,Баталгаа хийх, граф -схем зохиохХүлээж авсан мэдээллээ нүдэнд харагдах хэлбэртэй болгон ашиглах
ОРосын аугаа их физиологич И.П.Павлов Асуудлыг сөргүүлэн тавих нь(Дидактик нэгжийг томсгох арга) бидний эрүүл ухааныг  хурдан болгохоос гадна хялбар дөхөм болгодог гэж сургасан байдагТомсгосон дидактик нэгжээр хичээл заах нь бага дунд ахлах ангийн сурагчдын мэдлэгийн залгамж холбоог сайн тавьж өгдөг учраас сурагчдын ачааллыг багасгадаг сайн талтай .Мөн сурагчдын мэдлэг бүхэл бүтэн болохоос гадна системтэй болж сурагчид өөрөө сурах арга барилд суралцдагХарилцан холбоотой сэдвийг нэг хичээл дээр зэрэгцүүлэн үзэх нь тэдгээрийг тус, тусад ньүзэхээс илүү үр дүнтэй байдаг байна.
I   
I улиралд судлах агуулгын залгамж холбооӨмнө судалсан агуулга Судлах агуулга11 жилийн 5-р ангид: Юмсыг шинж чанараар таних, ялгах, нэрлэх, тоочин бичих Нийлбэр, ялгавар Олон оронтой тоо12-жилийн 7-р ангид : Олонлог, түүний элементүүд Эйлер – Венийн диаграмм Натурал тоон олонлог
I улиралд судлах агуулгын залгамж холбооӨмнө судалсан агуулга11-жилийн 5-р ангид:Судлах агуулга12-жилийн 7-р ангид :Үржвэрийн ижил үржигдэхүүнүүдийг таних, ялгах, нэрлэх бичихНатурал тооны хуваах үйлдлийг гишүүдийг танин, нэрлэх, бичих11 жилийн 4-р ангид: Натурал тоон олонлогийг таних, нэрлэх, бичихНатурал тоон илтгэгчтэй зэрэгТооны хуваагдах чанарБүхэл тоон олонлог Бүхэл тоон дээрх үйлдэл
II улиралд судлах агуулгын залгамж холбооӨмнө судалсан агуулгаСудлах агуулга11 жилийн 5-р ангид: Ижил хуваарьтай бутархайг таних, ялгах, нэрлэх, тоочин бичих11 жилийн 5-р ангид: Ижил хуваарьтай бутархайн үйлдлүүдI улиралд: Бүхэл тоо, түүний үйлдэл II улиралдЭнгийн бутархай, түүний үйлдэлЭнгийн бутархайЭнгийн бутархай дээрх үйлдлүүдРационал тоон дээрх үйлдлүүд
III улиралд судлах агуулгын залгамж холбооӨмнө судалсан агуулгаСудлах агуулга11 жилийн 5-р ангид: Үл мэдэгдэгч Энгийн 1, 2 алхамтай тэгшитгэл, түүнийг бодох Их, бага, тэнцүүгийн ойлголтII улиралд: Энгийн бутархайн үндсэн чанар Тэгшитгэл, түүний шийд11 жилийн 4-р ангид: Тоон цацраг 11 жилийн 5-р ангид: Тоон шулуунҮсэгт илэрхийлэл Тэгшитгэл, тэнцэтгэл бишПропорцТэгш өнцөгт координатын систем
IV улиралд судлах агуулгын залгамж холбооӨмнө судалсан агуулгаСудлах агуулгаГеометрийн үндсэн дүрсГеометрийн үндсэн хэмжигдэхүүн, харьцааМагадлал статистик11 жилийн 5-р ангид: Цэг, шулуун зурж дүрслэх Гурвалжин, тэгш өнцөгт зурж дүрслэх11 жилийн 5-р ангид: Уртын нэгж шилжүүлэхХүндийн нэгж шилжүүлэхХугацааны нэгж шилжүүлэх11 жилийн 5-р ангид: Зүй тогтлыг тогтоож, бүртгэл хөтлөх Хүснэгтэн мэдээлэлтэй ажиллаж, таамаглал дэвшүүлэх, дүгнэлт гаргахЭнгийн тооцоогоор юмсын тоог гаргах
Амжилтын төлөө алхам алхамаар(саналаа солилцвол)Математикаар сулавтар сурч буй сурагчдын танин мэдэх үйл ажиллагааны онцлог нь тодорхой хэлбэрийн үйл ажиллагаанд байдаг онцлог үйл ,анализ синтез, хийсвэрлэл, нэгтгэх гэсэн оюуны ерөнхий үйлүүд төлөвшөөгүй байгаатай холбоотойг сургалтын практикаас харагдаж байгаа юм. Энэ нь хичээлийн материалын гол зүйлийг ялгаж чаддаггүй , ухагдахуунууд тэдгээрийн чанаруудын хоорондын гол холбоог тогтоож чаддаггүй ,маш удаан ойлгодог, мэдлэгийг хурдан мартдаг,шинэ мэдлэгийг эзэмшихэд хүндрэлтэй байдаг,өөрийн хүч боломжиндоо итгэдэггүй зэргээр илэрдэг. Иймд, тэдэнд  оюуны үйлийн ерөнхий ба онцлог арга барилыг төлөвшүүлэх системтэй ажлыг зохиох шаардлагатай .Түүнчлэн  математикийн хичээлийн стандартын агуулгын  багтаамж их ачаалалтай, шилжилтийн 7- гийн сурах бичгүүд хэвлэгдээгүй,  /стандарт болон сурах бичигт онтодидактикийн  анализ хийх шаардлагатай/ 7-р ангийн сурагчдын нас бие сэтгэхүйн өөрчлөлттэй, дунд ангид орсон гээд эцэг эхийн хяналт суларсан,  олон багш нартай харилцаж байгаа, хичээлийн тоо нэмэгдсэн зэргийг анхаарвал зохино.Ер нь намар биш хавар/ 3-4-р улирлуудад/ 7-р ангид нь даан авах  болон хичээл заах багш нарыг тодруулан хамтарч ажиллах боломж гаргах талаар цаашид анхаарахБага ангийн багш нар болон мэргэжлийн багш нар заах хичээлийнхээ агуулгын залгамж холбоог нарийн судалж , хамтран ажиллах  Ялангуяа, өмнө судалсан  байх агуулгыг бүрэн эзэмшүүлэхэд голлон анхаарах хэрэгтэй байна.
Алдаагаа мэдсэн хүн алдаагаа засч чадна /шалгалтын анализаар сурагчдад өгсөн  ерөнхий анхааруулга зөвлөлгөө/Математик бичиглэл үг хэллэгт анхаарахХүрдээ тогтоох, цээжээр тооцоолох арга барилд суралцахбодлого бодох чадвараа нэмэгдүүлэх,урвуу бодлого зохиож бодож сурахБие дааж сурах бичиг болон сургалтын  бусад хэрэглэгдэхүүн дээр ажиллаж сурах,самбарт бичиж сурахХугацаандаа гүйцэтгэх,цэгцтэй  /зааврын дагуу /Даалгавар тогтмол хийх Дүрэм чанарыг зөв хэрэглэх, оновчтой аргыг сонгохГеометрийн дүрсийн ойлголтуудаа сэргээх Өөртөө итгэлтэй байх, өөрөө хийх бодлого бодолтын зөвлөгөөг санамж болгон ашиглах
нэгж хичээлийн хөтөлбөр боловсруулан,үнэлж сайжруулж, байгаа байдалМатематикийн хичээлийн агуулгын стандарт сурах бичиг бодлого дасгалуудад анализ хийсэн;Сургалтын хөтөлбөр,нэгж хичээлийн хөтөлбөр,сургалтын хэрэглэгдэхүүнийг ээлжит хичээл бүрээр иж бүрэн боловсруулалт хийж цаг хугацаанд нь тооцуулан ашигласан;  Хичээл заах анги болон даасан ангийн сурагчдаас бие бялдар,оюун ухаан сэтгэл нийгэмшихүйн хөгжлийн оношлогоо судалгааг авч сурган сэтгэл зүйн дүгнэлттэй ажилласан;Аль ч ангийн сурагчдад өөртөө итгэлтэй болон сурч мэдэхийн хүсэл эрмэлзлэлтэй болгохын тулд Шинийг санаж хийж бүтээхийн төлөө, Мэдлэгээ хуваалцаж хамтдаа хөгжицгөөе, Амжилтанд хүрэх алтан боломжоо ашиглацгаая гэсэн уриатайгаар нас бие сэтгэхүйн онцлогт тохируулан урмын үгээр тэтгэх, оноо баллаар урамшуулах хүнийг хүндлэх болон хүнээр хүндлүүлэх зөв төлөвшилтэй,зөв харилцаанд суралцуулах уламжлалт болон мэдлэг бүтээлгэх олон аргуудыг сургалтандаа хослуулан хэрэглэсэн;Хичээл бүрийн стандарт болон стандарт бус үнэлгээг тухай бүрд хийж цогц чадамж төлөвшилд анализ мониторинг тогтоон сурагч бүрийн төвшингөөр даалгавруудыг өгч тооцон дүгнэсэн;Сурагчдын бие даасан үйл ажиллагааг сайжруулах,бодлого бодох хурдцыг нэмэгдүүлэх,тесттэй ажиллах, хүнд, хүндэвтэр бодлого бодоход илүү анхаарсан;Сурагчдад  зориулж зөвлөмж өгүүллэг бичсэн  өөрийн материалуудаа /сурагчдад ашиглуулсанНэгж хичээлийн технологийг шинэчлэх илтгэл бичиж нэгж болон ээлжит хичээлээр цахим хичээл бэлтгэн CD гарган сургуульдаа нээлттэй хичээл зааж хэлэлцүүлсэн. нэгж хичээлийн хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлжБагш Ц.Отгонбилэг нь 1972 оны 03-23 нд Завхан аймгийн Улиастай хотод төрсөн. Тэргүүлэх зэрэгтэй магистр багш боловсролын байгууллагад  тасралтгүй 16 жил ажиллаж байна ,үнэлж сайжруулж, байгаа байдал
хүүхдийн төлөө хамтдаа нэгдэцгээе,хөгжицгөөе

хүүхдийн төлөө хамтдаа нэгдэцгээе,хөгжицгөөе

  • 1.
    Хүүхдээ хөгжүүлье, хүүхэдтэйгээхөгжье,хүүхдийн төлөө хамтдаа хөгжицгөөеТаны өмнө мянга мянган сарнайТүм түмэн цэцэгсТаны ухаалаг үгс, мэргэн санааТохирсон аргаар тань услагдан ургаж байна
  • 2.
    Дидактик нэгжийг томсгохтехнологийн тухай товчхонТомсгосон дидактик нэгж гэдэг нь логикийн хувьд янз бүр боловч мэдээллийн хувьд ерөнхий элементүүдээс тогтдог сургалтын процессын эд эс юм гэж П.М.Эрдниев тодорхойлсон байна.Томсгосон дидактик нэгж нь бүхэл бүтэн тогтолцоот чанартай бөгөөд удаан хадгалагдах түргэн сэргэх нөхцөлийг бүрдүүлдэг байна.Томсгосон дидактик нэгж нь дараах үндсэн элементүүдтэй байна: 1.а. Төрөл ухагдахуунууд,б.харилцан урвуу үйлдлүүдийг нэг дор зэрэгцүүлэн үзэх,2. Бодлого дасгалыг хөрвүүлэх урвуу бодлого зохиох3.Сурагчдаар бие даалган жиших ,нэгтгэн дүгнэх индукц аналоги хэрэглэх аргаар бодлого дасгал зохиолгох,4.үл мэдэгдэх гишүүнийг олох,Баталгаа хийх, граф -схем зохиохХүлээж авсан мэдээллээ нүдэнд харагдах хэлбэртэй болгон ашиглах
  • 3.
    ОРосын аугаа ихфизиологич И.П.Павлов Асуудлыг сөргүүлэн тавих нь(Дидактик нэгжийг томсгох арга) бидний эрүүл ухааныг хурдан болгохоос гадна хялбар дөхөм болгодог гэж сургасан байдагТомсгосон дидактик нэгжээр хичээл заах нь бага дунд ахлах ангийн сурагчдын мэдлэгийн залгамж холбоог сайн тавьж өгдөг учраас сурагчдын ачааллыг багасгадаг сайн талтай .Мөн сурагчдын мэдлэг бүхэл бүтэн болохоос гадна системтэй болж сурагчид өөрөө сурах арга барилд суралцдагХарилцан холбоотой сэдвийг нэг хичээл дээр зэрэгцүүлэн үзэх нь тэдгээрийг тус, тусад ньүзэхээс илүү үр дүнтэй байдаг байна.
  • 4.
  • 6.
    I улиралд судлахагуулгын залгамж холбооӨмнө судалсан агуулга Судлах агуулга11 жилийн 5-р ангид: Юмсыг шинж чанараар таних, ялгах, нэрлэх, тоочин бичих Нийлбэр, ялгавар Олон оронтой тоо12-жилийн 7-р ангид : Олонлог, түүний элементүүд Эйлер – Венийн диаграмм Натурал тоон олонлог
  • 7.
    I улиралд судлахагуулгын залгамж холбооӨмнө судалсан агуулга11-жилийн 5-р ангид:Судлах агуулга12-жилийн 7-р ангид :Үржвэрийн ижил үржигдэхүүнүүдийг таних, ялгах, нэрлэх бичихНатурал тооны хуваах үйлдлийг гишүүдийг танин, нэрлэх, бичих11 жилийн 4-р ангид: Натурал тоон олонлогийг таних, нэрлэх, бичихНатурал тоон илтгэгчтэй зэрэгТооны хуваагдах чанарБүхэл тоон олонлог Бүхэл тоон дээрх үйлдэл
  • 8.
    II улиралд судлахагуулгын залгамж холбооӨмнө судалсан агуулгаСудлах агуулга11 жилийн 5-р ангид: Ижил хуваарьтай бутархайг таних, ялгах, нэрлэх, тоочин бичих11 жилийн 5-р ангид: Ижил хуваарьтай бутархайн үйлдлүүдI улиралд: Бүхэл тоо, түүний үйлдэл II улиралдЭнгийн бутархай, түүний үйлдэлЭнгийн бутархайЭнгийн бутархай дээрх үйлдлүүдРационал тоон дээрх үйлдлүүд
  • 9.
    III улиралд судлахагуулгын залгамж холбооӨмнө судалсан агуулгаСудлах агуулга11 жилийн 5-р ангид: Үл мэдэгдэгч Энгийн 1, 2 алхамтай тэгшитгэл, түүнийг бодох Их, бага, тэнцүүгийн ойлголтII улиралд: Энгийн бутархайн үндсэн чанар Тэгшитгэл, түүний шийд11 жилийн 4-р ангид: Тоон цацраг 11 жилийн 5-р ангид: Тоон шулуунҮсэгт илэрхийлэл Тэгшитгэл, тэнцэтгэл бишПропорцТэгш өнцөгт координатын систем
  • 10.
    IV улиралд судлахагуулгын залгамж холбооӨмнө судалсан агуулгаСудлах агуулгаГеометрийн үндсэн дүрсГеометрийн үндсэн хэмжигдэхүүн, харьцааМагадлал статистик11 жилийн 5-р ангид: Цэг, шулуун зурж дүрслэх Гурвалжин, тэгш өнцөгт зурж дүрслэх11 жилийн 5-р ангид: Уртын нэгж шилжүүлэхХүндийн нэгж шилжүүлэхХугацааны нэгж шилжүүлэх11 жилийн 5-р ангид: Зүй тогтлыг тогтоож, бүртгэл хөтлөх Хүснэгтэн мэдээлэлтэй ажиллаж, таамаглал дэвшүүлэх, дүгнэлт гаргахЭнгийн тооцоогоор юмсын тоог гаргах
  • 11.
    Амжилтын төлөө алхамалхамаар(саналаа солилцвол)Математикаар сулавтар сурч буй сурагчдын танин мэдэх үйл ажиллагааны онцлог нь тодорхой хэлбэрийн үйл ажиллагаанд байдаг онцлог үйл ,анализ синтез, хийсвэрлэл, нэгтгэх гэсэн оюуны ерөнхий үйлүүд төлөвшөөгүй байгаатай холбоотойг сургалтын практикаас харагдаж байгаа юм. Энэ нь хичээлийн материалын гол зүйлийг ялгаж чаддаггүй , ухагдахуунууд тэдгээрийн чанаруудын хоорондын гол холбоог тогтоож чаддаггүй ,маш удаан ойлгодог, мэдлэгийг хурдан мартдаг,шинэ мэдлэгийг эзэмшихэд хүндрэлтэй байдаг,өөрийн хүч боломжиндоо итгэдэггүй зэргээр илэрдэг. Иймд, тэдэнд оюуны үйлийн ерөнхий ба онцлог арга барилыг төлөвшүүлэх системтэй ажлыг зохиох шаардлагатай .Түүнчлэн математикийн хичээлийн стандартын агуулгын багтаамж их ачаалалтай, шилжилтийн 7- гийн сурах бичгүүд хэвлэгдээгүй, /стандарт болон сурах бичигт онтодидактикийн анализ хийх шаардлагатай/ 7-р ангийн сурагчдын нас бие сэтгэхүйн өөрчлөлттэй, дунд ангид орсон гээд эцэг эхийн хяналт суларсан, олон багш нартай харилцаж байгаа, хичээлийн тоо нэмэгдсэн зэргийг анхаарвал зохино.Ер нь намар биш хавар/ 3-4-р улирлуудад/ 7-р ангид нь даан авах болон хичээл заах багш нарыг тодруулан хамтарч ажиллах боломж гаргах талаар цаашид анхаарахБага ангийн багш нар болон мэргэжлийн багш нар заах хичээлийнхээ агуулгын залгамж холбоог нарийн судалж , хамтран ажиллах Ялангуяа, өмнө судалсан байх агуулгыг бүрэн эзэмшүүлэхэд голлон анхаарах хэрэгтэй байна.
  • 12.
    Алдаагаа мэдсэн хүналдаагаа засч чадна /шалгалтын анализаар сурагчдад өгсөн ерөнхий анхааруулга зөвлөлгөө/Математик бичиглэл үг хэллэгт анхаарахХүрдээ тогтоох, цээжээр тооцоолох арга барилд суралцахбодлого бодох чадвараа нэмэгдүүлэх,урвуу бодлого зохиож бодож сурахБие дааж сурах бичиг болон сургалтын бусад хэрэглэгдэхүүн дээр ажиллаж сурах,самбарт бичиж сурахХугацаандаа гүйцэтгэх,цэгцтэй /зааврын дагуу /Даалгавар тогтмол хийх Дүрэм чанарыг зөв хэрэглэх, оновчтой аргыг сонгохГеометрийн дүрсийн ойлголтуудаа сэргээх Өөртөө итгэлтэй байх, өөрөө хийх бодлого бодолтын зөвлөгөөг санамж болгон ашиглах
  • 13.
    нэгж хичээлийн хөтөлбөрболовсруулан,үнэлж сайжруулж, байгаа байдалМатематикийн хичээлийн агуулгын стандарт сурах бичиг бодлого дасгалуудад анализ хийсэн;Сургалтын хөтөлбөр,нэгж хичээлийн хөтөлбөр,сургалтын хэрэглэгдэхүүнийг ээлжит хичээл бүрээр иж бүрэн боловсруулалт хийж цаг хугацаанд нь тооцуулан ашигласан; Хичээл заах анги болон даасан ангийн сурагчдаас бие бялдар,оюун ухаан сэтгэл нийгэмшихүйн хөгжлийн оношлогоо судалгааг авч сурган сэтгэл зүйн дүгнэлттэй ажилласан;Аль ч ангийн сурагчдад өөртөө итгэлтэй болон сурч мэдэхийн хүсэл эрмэлзлэлтэй болгохын тулд Шинийг санаж хийж бүтээхийн төлөө, Мэдлэгээ хуваалцаж хамтдаа хөгжицгөөе, Амжилтанд хүрэх алтан боломжоо ашиглацгаая гэсэн уриатайгаар нас бие сэтгэхүйн онцлогт тохируулан урмын үгээр тэтгэх, оноо баллаар урамшуулах хүнийг хүндлэх болон хүнээр хүндлүүлэх зөв төлөвшилтэй,зөв харилцаанд суралцуулах уламжлалт болон мэдлэг бүтээлгэх олон аргуудыг сургалтандаа хослуулан хэрэглэсэн;Хичээл бүрийн стандарт болон стандарт бус үнэлгээг тухай бүрд хийж цогц чадамж төлөвшилд анализ мониторинг тогтоон сурагч бүрийн төвшингөөр даалгавруудыг өгч тооцон дүгнэсэн;Сурагчдын бие даасан үйл ажиллагааг сайжруулах,бодлого бодох хурдцыг нэмэгдүүлэх,тесттэй ажиллах, хүнд, хүндэвтэр бодлого бодоход илүү анхаарсан;Сурагчдад зориулж зөвлөмж өгүүллэг бичсэн өөрийн материалуудаа /сурагчдад ашиглуулсанНэгж хичээлийн технологийг шинэчлэх илтгэл бичиж нэгж болон ээлжит хичээлээр цахим хичээл бэлтгэн CD гарган сургуульдаа нээлттэй хичээл зааж хэлэлцүүлсэн. нэгж хичээлийн хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлжБагш Ц.Отгонбилэг нь 1972 оны 03-23 нд Завхан аймгийн Улиастай хотод төрсөн. Тэргүүлэх зэрэгтэй магистр багш боловсролын байгууллагад тасралтгүй 16 жил ажиллаж байна ,үнэлж сайжруулж, байгаа байдал