БЗД­ийн 44­р сургууль

  МОНГОЛ ХЭЛ
УРАН ЗОХИОЛЫН 
    БАГШ 
           Г.Эрдэнэтуяа
ДУУРАЙН
ЗОХИОХ 
  ХИЧЭЭЛИЙН ЗОРИЛГО:

 Сурагчид эх дуурайн, 
найруулж, өөрийн санаа 
 бодлоо зөв илэрхийлэх 
  чадварт суралцана.
ХИЧЭЭЛИЙН ЗОРИЛТ: 

-
     Эхийг дуурайн бичих 
-
     Санаа бодлоо бичгээр оновчтой
     илэрхийлэх
-
     Бичиж найруулах 
-
     Зургаар илэрхийлсэн хэлцийг
     тайлж, дуурайн зохиох
ДУУРАЙН ЗОХИОХ 
гэж юуг хэлэх вэ? 
  Та нар юу гэж 
 ухаарч ойлгож 
    байна вэ?
Уул эхийн 
    найруулгын 
 онцлог, эсвэл үйл 
  явдал, зохиомж 
  зэргийг дуурайн 
эх зохиохыг хэлнэ.
ДУУРАЙЖ ЗОХИОХ ЭХ
              Хэрэм
        ...Соотойсон чихтэй
        Сормойсон нүдтэй
        Сагсайсан сүүлтэй
        Сааралхан хэрэм

        СОРМОЙСОН – том алаг
Шүлэг цээжлэх томьёоны 
         арга
        С  Ч   
         С  Н
         С  С
         С  Х.
ДУУРАЙЖ ЗОХИОСОН ХУВИЛБАР

                     Зараа
            Арзайсан хуягтай
            Бөрзийсөн зүстэй
            Шөмбийсэн
                               хошуутай
            Бөөрөнхий зараа
ДЭЭРХИЙН АДИЛ ДАРААХ АМЬТДЫГ 
ШИНЖИН ТООЧИХ НАЙРУУЛБАРААР 
     ДУУРАЙН ЗОХИОНО УУ.

Найруулбар:  ­ Хүүрнэмж
                          ­ Тоочимж
                          ­ Эргэцүүлэмж
                          ­ Тайлбарламж
   Тоочих найруулбар гэж юу вэ?
    Үйл ба хэрэг явдлын зогсонги 
    шинжийг голдуу зэрэгцүүлэн 
          тоочсоныг хэлнэ.
ДЭЭРХИЙН АДИЛ ДАРААХ АМЬТДЫГ 
ШИНЖИН ТООЧИХ НАЙРУУЛБАРААР 
     ДУУРАЙН ЗОХИОНО УУ.
Уг эх нь                     Дуурайн зохиох нь
Булаг булгийн усны амт                  Шанд шандын усны 
ондоо                                   амт шимт өөр өөр
Газар газрын зан заншил                 Нутаг нутгийн хүний 
ондоо                                   ааль авир алаг цоог

Хүн болгон адилгүй                      ......................................................
Хүлэг болгон жороогүй                   ..............................................

Ой мод урттай богинотой ......................................................
                        ..............................................
Олон хүн сайнтай муутай
                                        ......................................................
Хүн хүнтэй адилгүй                      ..............................................
Хүлэг унагатай адилгүй
Дараах зургийг сайтар ажиглаад тохирох хэлц 
 өгүүлбэрийг олж, түүнийгээ дуурайн зохион 
                 бичээрэй.
ГЭРИЙН
 ДААЛГАВАР 
дуурайн зохиох (хуулбар)

дуурайн зохиох (хуулбар)