Чытаем разам творы Я. Купалы і Я. Коласа

1. Чытаем разам творы Я. Купалы і Я. Коласа
Электронная выстава
да 135-годдзя з дня нараджэння Я Купалы і Я. Коласа

2. 2017 год у нашай
краіне пройдзе пад знакам
135-гадовага юбілею
вялікіх песняроў
беларускага народа,
класікаў нацыянальнай
літаратуры Я.Купалы і
Я.Коласа.
«Творчасць Янкі Купалы і
Якуба Коласа – гэта тыя
вежы, з якіх мы, беларусы,
бачым цэлы свет, і па якіх
свет бачыць нас».
В. Шніп.

3. Янка Купала
(1882 – 1942)
Янка Купала
(Іван Дамінікавіч Луцэвіч)
нарадзіўся ў сям’і
малазямельнага
арандатара ў ноч на
7 ліпеня (25 чэрвеня)1882
года недалёка ад Мінска, у
фальварку Вязынка.
Нараджэнне яго супала
са старажытным народным
святам Купалле, пагэтаму
паэт і ўзяў у якасці
псеўданіма слова «Купала»

4. песня беларуская,
легенда беларуская,
жыццё беларускае...
У.Караткевіч

5. ““Мужык” – першы надрукаваны твор паэтаМужык” – першы надрукаваны твор паэта
Гэта гімн герою, высокай
чалавечай годнасці.
Купала раскрывае ўнутраны
свет героя, яго душу.
Але хоць колькі жыць тут буду,
Як будзе век тут мой вялік,
Ніколі, браткі, не забуду,
Што чалавек я, хоць мужык.
І кожны, хто мяне спытае,
Пачуе толькі адзін крык:
Што хоць мной кожны
пагарджае,
Я буду жыць – бо я мужык!
1905

6. ““Жалейка” – праўдзівы і трагічны зборнік, пра тую зямлю, паЖалейка” – праўдзівы і трагічны зборнік, пра тую зямлю, па
якой ідуць людзі, несучы на свет белы сваю крыўду,якой ідуць людзі, несучы на свет белы сваю крыўду,
бо ім захацелася “людзьмі звацца”бо ім захацелася “людзьмі звацца”
У.КараткевічУ.Караткевіч
«А хто там«А хто там iiдзе?», 1дзе?», 1905905

7. У 1908 годзе выйшла
першая кніга паэзіі
«Жалейка». Купала пісаў пра
долю народа, цяжкую,
непасільную працу селяніна-
бедняка. У шчырых,
прачулых вершах гучыць
любоў да радзімы і нянавісць
да прыгнятальнікаў. Паэт
пратэставаў супраць
прыгнёту, марыў аб
свабодзе, заклікаў да
барацьбы.

8. Я нясу вам дар…Я нясу вам дар…
Вокладка зборнiка Янкi
Купалы «Гусляр», якi
выйшаў у 1910г. у
Пецярбургу
Я нясу вам дарЯ нясу вам дар
Братніх скіб і сяліб,Братніх скіб і сяліб,
Смутных сосен і ліп,Смутных сосен і ліп,
Думак дар, сэрца жар, -Думак дар, сэрца жар, -
Вольных, звонкіх песеньВольных, звонкіх песень
чар!чар!
1908-19101908-1910

9. Рамантычныя паэмы Купалы
«Курган» - твор аб мужнасці,
высакароднасці, непадкупнасці,
нязломнасці гусляра.
У вобразе гусляра Купала ўвасобіў
свій ідэал паэта-грамадзяніна, змагара
за народныя інтарэсы.
Невыдумная світка – убор на плячах,
Барада, як снег белы – такая,
Незвычайны агонь у задумных вачах,
На каленях ляглі гуслі-баі.
Я.Купала паэма “Курган”, 1913Я.Купала паэма “Курган”, 1913

10. Рамантычныя паэмы Купалы
Хараства такога ў свеце
Не было, не будзе;
Аб ёй людзі гаварылі, як аб нейкім цудзе.
Бандароўна – любімая народная
гераіня. Імя яе стала легендарным.
Купалу моцна захапілі беларускія і
ўкраінскія песні пра Бандароўну, і па
матывах гэтых песень ён напісаў у
1913 г. паэму.
У паэме расказваецца пра смелы
ўчынак Бандароўны, пра яе
самаахвярнасць, бескампраміснасць.
Пан хоча абняславіць дзяўчыну,
сілай прымусіць стаць яго
палюбоўніцай, але яна не скараецца,
выбірае лепш смерць, чым ганьбу.

11. Рамантычныя паэмы Купалы
Зімою”, 1906
«Нікому”, 1906«Яна і я», 1913

12. «Маг«Магііла льва» - з народнага паданняла льва» - з народнага падання
……Над быстрым Днепрам, дзе сягодняНад быстрым Днепрам, дзе сягодня
Стаіць Магілева муры,Стаіць Магілева муры,
Драмала пушча ў сотні гоняў.Драмала пушча ў сотні гоняў.
Змагала громы і віхры…Змагала громы і віхры…
У гэтай пушчы з перадвекаў –У гэтай пушчы з перадвекаў –
Што так драмала ўдоўж і ўшыр, -Што так драмала ўдоўж і ўшыр, -
Сялібу меў сабе Машэка,Сялібу меў сабе Машэка,
Разбойнік страшны на ўвесь мір…Разбойнік страшны на ўвесь мір…

13. Гучыць, ляціць КупалаўГучыць, ляціць Купалаў голас…голас…

14. І замірае спелы колас.
І хлебароднаю парой
Гучыць, ляціць Купалаў голас
Над гэтай вечнаю зямлёй.
Л.Дайнека “Зямля Купалы”

16. Зборнікі вершаў: Жалейка» (1908);«Гусляр» (1910);«Шляхам жыцця»
(1913); «Спадчына» (1922); «Безназоўнае» (1925);«Адцвітанне»(1930)
«Песня будаўніцтву» (1936);«Белорусі ардэнаноснай» (1937);«Ад
сэрдца» (1940);«Белорускім партызанам» (1942).
Наступныя паэмы:«Зімой» (1907);«Нікому» (1907);«Калека»
(1907);«Адплата кахання» (1907)
«У Піліпаўку» (1908);«За што?» (1908);«Адвечная песня»
(1908);«Курган» (1910)
«Сон на кургане» (1910);«На Куццю» (1911);«На Дзяды»
(1911);«Бандароўна» (1913)
«Магіла льва» (1913);«Яна і я» (1913);«На прывале»
(1913);«Безназоўнае» (1924)
«З угодкавых настрояў» (1927);«Над ракою Арэсай» (1933);«Тарасова
доля» (1939).
П’есы:
«Паўлінка» (1912);«Прымакі» (1913);«Раскіданае гняздо»
(1913);«Тутэйшыя» (1922).

18. Аб жыцці і творчасці пісьменнікаАб жыцці і творчасці пісьменніка
Юрэвіч,У. Янка Купала: нарысы
жыцця і творчасці / У. Юрэвіч. –
Мінск: Народная асвета, 1983. -
208 с., 4 л.іл.
Янка Купала :Энцыкл.даведнік. –
Мінск: БелСЭ, 1986. – 727 с., 26
л.іл.
Свой пачэсны пасад: кніга пра Я.
Купалу. – Мн.: Маст.літ., 1999. –
334 с.

19. Якуб Колас
(1882 – 1956)
Збірае Колас нас, яднае нас.
З любоўю мы прыходзім да паэта,
У дом яго, жыццём яшчэ сагрэты.
Вось-вось адграніць слова, як алмаз,
Дапіша ад рукі радок ці сказ –
І спусціцца па сходах з кабінета
Да нас, на астравок зямнога света, -
У новае жыццё, у новы час.
Паменей шуму, спеўнага ялею
І ў будны дзень і ў гонар юбілею.
Давайце засяродзімся на міг –
І ў цішыні пачуем родны голас:
Другі ўжо век, жывы сярод жывых,
На працу нас благаслаўляе Колас.
Мікола Маляўка

20. Кожная дарога, па якой Кастусь пакідаў
бацькаўскую хату і вяртаўся назад,
захоўвае памяць пра яго.
На многіх з іх устаноўлены драўляныя
скульптуры, камянні-валуны з
высячынымі цытатамі з коласавых твораў.
Вобразы мілыя роднага
,краю
!Смутак і радасць мая
Што мае сэрца да вас
?парывае
...Чым так прыкованы я
Я. Колас. Родныя вобразы. 1908

21. СтаронкСтаронкі біяграфііі біяграфіі
Прыняўшы прапановуПрыняўшы прапанову
публіцыста А. Уласава,публіцыста А. Уласава,
Канстанцін МіцкевічКанстанцін Міцкевіч
становіццастановіцца
супрацоўнікам газетысупрацоўнікам газеты
“Наша доля”“Наша доля”, дзе, дзе
1 верасня 1906 года1 верасня 1906 года
ўпершыню змяшчаеўпершыню змяшчае
верш “Наш родны край”верш “Наш родны край”
пад псеўданімам Якубпад псеўданімам Якуб
Колас. Гэты дзеньКолас. Гэты дзень
лічыцца афіцыйнымлічыцца афіцыйным
пачаткам прафесійнайпачаткам прафесійнай
творчай дзейнасцітворчай дзейнасці
Якуба Коласа.Якуба Коласа.

22. СтаронкСтаронкі творчасціі творчасці
““Прырода – вялікая і выдатнаяПрырода – вялікая і выдатная
школа. Сэнс чалавечага жыццяшкола. Сэнс чалавечага жыцця
ў тым, каб разгадвацьў тым, каб разгадваць
таямніцы прыроды і ахоўвацьтаямніцы прыроды і ахоўваць
яе, калыску, асяроддзе нашагаяе, калыску, асяроддзе нашага
жыцця. Ідэі гэтыя, якіяжыцця. Ідэі гэтыя, якія
вынікаюць з апавяданняў івынікаюць з апавяданняў і
абразкоў “Другога чытанняабразкоў “Другога чытання
для дзяцей беларусаў”,для дзяцей беларусаў”,
пісьменнік пранясе праз усёпісьменнік пранясе праз усё
жыцё.”жыцё.”
з кнігі Івана Навуменка “Якуб Колас”з кнігі Івана Навуменка “Якуб Колас”

23. СтаронкСтаронкі творчасціі творчасці
У эпічнай паэме “Новая зямля” (1911 – 1923) КоласУ эпічнай паэме “Новая зямля” (1911 – 1923) Колас
па-філасофску асэнсаваў цэлую эпоху ў жыцціпа-філасофску асэнсаваў цэлую эпоху ў жыцці
беларускага сялянства на мяжы ХІХ – ХХбеларускага сялянства на мяжы ХІХ – ХХ
стагоддзяў, падкрэсліў яго жаданне стацьстагоддзяў, падкрэсліў яго жаданне стаць
гаспадаром на ўласнай зямлі.гаспадаром на ўласнай зямлі.
Характары і багаццеХарактары і багацце
ўнутраннага свету герояўўнутраннага свету герояў
паэмы раскрыты ў рэальнымпаэмы раскрыты ў рэальным
побыце, у працы, у абрадах іпобыце, у працы, у абрадах і
традыцыях, ва ўзаемаадносінахтрадыцыях, ва ўзаемаадносінах
з другімі людзьмі. Важнуюз другімі людзьмі. Важную
кампазіцыйную ролю ў ёйкампазіцыйную ролю ў ёй
адыгрываюць філіграннаадыгрываюць філігранна
выпісаныя малюнкі прыроды, увыпісаныя малюнкі прыроды, у
якіх аўтар шукае і знаходзіцьякіх аўтар шукае і знаходзіць
аналогіі з лёсам чалавека іаналогіі з лёсам чалавека і
грамадства.грамадства.

24. Якуб Колас “Новая зямля”Якуб Колас “Новая зямля”
Мой родны кут, як ты мне мілы!..Мой родны кут, як ты мне мілы!..
Забыць цябе не маю сілы!Забыць цябе не маю сілы!
Не раз, утомлены дарогай,Не раз, утомлены дарогай,
Жыццём вясны мае ўбогай,Жыццём вясны мае ўбогай,
К табе я ў думках залятаюК табе я ў думках залятаю
І там душою спачываю…І там душою спачываю…

25. Твор аб народных вытоках мастацтва і яго ролі ў
жыцці народа, аб грамадзянскім абавязку мастака.
Ён іграў аб тым спатканні,Ён іграў аб тым спатканні,
Аб дзяўчынцы яснавокай,Аб дзяўчынцы яснавокай,
Волі вольнай і шырокай,Волі вольнай і шырокай,
Аб сваім іграў блуканніАб сваім іграў блуканні
І аб долі адзінокай;І аб долі адзінокай;
Ён іграў аб родным дому,Ён іграў аб родным дому,
Аб жыцці сваімАб жыцці сваім
бязлетным,бязлетным,
Аб імкненні тымАб імкненні тым
сусветным…сусветным…

26. СтаронкСтаронкі творчасціі творчасці
Колас, Я. На ростанях: трылогія: для
ст.шк.узросту. – Мінск: Мастацкая
літаратура, 2000. – 704 с.- (школьная
бібліятэка).
Трылогія Я. Коласа «На ростанях»
складаецца з аповесцей «У палескай
глушы», «У глыбі Палесся», «На
ростанях». Дзеянне рамана адбываецца на
Беларусі ў перыяд першай русскай
рэвалюцыі, гады сталыпінскай рэакцыі і
новага ўздыму рэвалюцыйнага руху.
Галоўны герой трылогіі – вясковы
настаўнік Андрэй Лабановіч, які шукае
правільныя шляхі да яднання з народам,
да рэвалюцыі. У гэтым вобразе
ўвасоблены лепшыя рысы перадавой
інтэлігенцыі таго часу. Твор
напісаны з глыбокім веданнем народнага
жыцця, псіхалогіі людзей і вызначаецца
нацыянальным каларытам.

27. Самабытнай з’явай увайшлі ў
гісторыю беларускай прозы
апавяданні, аб’яднаныя ў цыкл пад
назвай «Казкі жыцця». Гэтыя творы
сапраўды нечым нагадваюць казкі,
нездарма Я. Колас гаварыў, што
вытокі іх трэба шукаць у
беларускім фальклоры.
Кожная казка апавядае пра які-
небудзь эпізод з жыцця людзей
або прыроды. У цэнтры кожнай
казкі – глыбокая думка, якая
выказваецца ў алегарычнай
форме.

28. Колас, Я. Міхасёвы прыгоды:
вершы, апавяданні, казкі, паэмы /
Якуб Колас. _ Мінск: Юнацтва, 2001.
– 142 с.: іл. – (Школьная бібліятэка).
У паэме Я. Коласа «Міхасёвы
прыгоды» расказваецца пра
гарадскога хлопчыка Міхася, які
выехаў на лета ў вёску. Аб яго
вясёлых і забаўных прыгодах,
новых сябрах. Паэма прыцягвае
багаццем мовы, яркім паэтычным
апісаннем прыроды роднага края.

29. Колас, Я. На прасторах жыцця:
ановесць / Якуб Колас. – Мінск:
Дзярж.вучэбна-педагаг.выдавецтва мін-
ва асветы БССР, 1959. – 103 с.
Пра моладзь, што рынулася ў
навуку, расказаў Я. Колас у аповесці
«На прасторах жыцця» (1926). У
вобразах Сцяпана Баруты і Алены
Гарнашкі пісьменнік славіў новага
чалавека. Беларуская літаратура яшчэ
не ведала героя з такой чысцінёй
маральных адносін, вызваленых ад
карыслівага разліку.
Аповесць «На прасторах жыцця»
была для моладдзі на доўгія гады
настольнай кнігай.

30. Дзед Талаш любіць успамінаць сваё партызанства.Дзед Талаш любіць успамінаць сваё партызанства.
Як вынік тых успамінаў і з’явілася аповесць…Як вынік тых успамінаў і з’явілася аповесць…
Я.КоласЯ.Колас
У аповесці «Дрыгва» Я.Колас
паказаў барацьбу беларускіх
партызан і Чырвонай Арміі з
белапалякамі ў часы
грамадзянскай вайны.
У аснову аповесці ўвашлі
ўспаміны ўдзельніка
партызанскай барацьбы на
Палессі Васіля Ісакавіча
Талаша.

31. « Той, хто сапраўды пачуе голас зямлі, прасякнецца яе
паэзіяй, той перадасць іх шматтысячным рэхам ва ўсе
далёкія куты нашай Радзімы». Я. Колас
Колас, Я. Голас зямлі: вершы і
паэмы: для сярэд.і ст.шк.узросту / Я.
Колас. – Мінск: Юнацтва, 1988. – 335 с., 1
л. партр.: іл.
У кнігу народнага паэта Беларусі
ўвайшлі паэма «Сымон-музыка» і вершы,
напісаныя ў розныя гады.
У вершы «Голас зямлі» (1941) паэт
гаворыць пра сыноўнюю любоў да
роднай зямлі, пра тое, што не будзе яму
спакою, пакуль па ёй ступае чужынец.
Пра тое, што вораг будзе пераможаны,
што савецкія воіны і партызаны
разаб’юць навалу і вызваляць людзей з
часовага палону.

32. Майстэрства Коласа - сатырыка
Колас, Я. Пісаравы імяніны:
гумарыстычныя апавяданні: для
старэйшага школьнага ўзросту / Я.
Колас. – Мінск: Мастацкая
літаратура, 2008. – 263 с. –
(Бібліятэка школьніка).
У кнігу ўвайшлі гумарыстычныя
апавяданні, напісаныя ў розныя
гады.

33. ,Якуб Колас аб ім,Якуб Колас аб ім
Міцкевіч, Д.Міцкевіч, Д. Любіць іЛюбіць і
помніць: Успамінае сын Якубапомніць: Успамінае сын Якуба
Коласа/ Даніла Міцкевіч. –Коласа/ Даніла Міцкевіч. –
Мн:Полымя,Мн:Полымя, 2000. – 286 с.2000. – 286 с.
Навуменка, ІНавуменка, І. Якуб Колас:. Якуб Колас:
Нарыс жыцця і творчасці / ІванНарыс жыцця і творчасці / Іван
Навуменка. – Мн: НароднаяНавуменка. – Мн: Народная
асвета, 2003. – 207 с.асвета, 2003. – 207 с.

34. Аб творчасці Коласа
Чыгрын, І.П. Рэальнае і магчымае:Чыгрын, І.П. Рэальнае і магчымае:
Проза Якуба Коласа/ І.П. Чыгрын. – Мн:Проза Якуба Коласа/ І.П. Чыгрын. – Мн:
Навука і тэхніка, 1991. – 221 с.Навука і тэхніка, 1991. – 221 с.
Жураўлёў, В.П. Якуб Колас і паэтыкаЖураўлёў, В.П. Якуб Колас і паэтыка
беларускага рамана/ В.П. Жураўлёў. –беларускага рамана/ В.П. Жураўлёў. –
Мн: Беларуская навука, 2004. – 206 с.Мн: Беларуская навука, 2004. – 206 с.
Жыгоцкі, М. Сэрца пакудаю вам: ПаЖыгоцкі, М. Сэрца пакудаю вам: Па
Коласоўскіх мясцінах/ Мікола Жыгоцкі. –Коласоўскіх мясцінах/ Мікола Жыгоцкі. –
Мн: Полымя, 1993. – 80 с.Мн: Полымя, 1993. – 80 с.
Жураўлёў, В.П. АктуальнасцьЖураўлёў, В.П. Актуальнасць
традыцый: Якуб Колас у пісьменніцкімтрадыцый: Якуб Колас у пісьменніцкім
асяродку/ В.П. Жураўлёў. – Мн:асяродку/ В.П. Жураўлёў. – Мн:
Беларуская навука, 2002. – 184 с.Беларуская навука, 2002. – 184 с.

35. Мы павінны ведаць: песня загучала.
Жыў на свеце Колас, жыў Янка Купала.
Гонар яны мелі, нашы беды зналі.
Песні-сказы пелі, волю шанавалі.
І цяпер на свеце думы іх лунаюць
На ўсёй планеце іх імёны знаюць.
Шануй іх імёны, беларус сучасны,
У краіне нашай – Беларусі шчаснай.
Жыў на свеце Колас, жыў Янка Купала.
Чуеш ты іх голас? Песня загучала!.