Πρόκειται για μια πρόταση διαπολιτισμικής προσέγγισης της Βυζαντινής Ιστορίας με αξιοποίηση των ΤΠΕ. Παρουσιάστηκε στο Σεμινάριο Συμβουλευτικής Παιδαγωγικής του Γρ. Β'θμιας Εκπ/σης Ν. Χαλκιδικής στις 9-3-2011 και καταστρώθηκε από την Κωνσταντίνα Παπακώστα, φιλόλογο, υποψήφια διδάκτορα Εκπαιδευτικής Πολιτικής.

1. Η αξιοποίηση του διαδικτύου για μια διαπολιτισμική προσέγγιση της βυζαντινής ιστορίας Project με θέμα τους Ακρίτες της Ευρώπης Κωνσταντίνα Παπακώστα Φιλόλογος – Υποψήφια διδάκτορας Εκπαιδευτικής Πολιτικής

2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ: Αφόρμηση: η αναφορά στους ακρίτες στην εν. 3 της Μεσαιωνικής και Νεότερης Ιστορίας (Β’ Γυμνασίου) Αξιοποίηση τριών μυθοποιημένων μορφών ακριτών: Διγενή Ακρίτα, Rodrigo Diaz ( El Cid), πρίγκιπα Μάρκο. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

3. ΣΚΟΠΟΙ: Να συνειδητοποιήσουν ότι η Ιστορία αποτελεί μια ολότητα μέσα στην οποία συνυπάρχουν ομοιότητες και διαφορές ανάλογα με τις εκάστοτε αναγκαιότητες. Να αντιληφθούν ότι και οι ίδιοι αποτελούν ζωντανό κομμάτι της Ιστορίας Να καλλιεργήσουν τις διαπολιτισμικές δεξιότητές τους με βάση τις αρχές του εποικοδομητισμού και της διερευνητικής μάθησης. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

4. ΣΤΟΧΟΙ Να γνωρίσουν το ιστορικό πλαίσιο της παρουσίας των ακριτών. Να μάθουν να εργάζονται σε ομάδες Να εξασκηθούν στην κριτική αξιοποίηση διαδικτυακών πηγών. Να συγκρίνουν ιστορικά γεγονότα. Να μάθουν να αξιοποιούν κριτικά την εικόνα ως ιστορική πηγή . Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

5. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ 1η δραστηριότητα: Χωρίζουμε τους μαθητές σε 6 ομάδες των τεσσάρων ή πέντε ατόμων, μεικτές ως προς την καταγωγή, την επίδοση και το φύλο των μαθητών. Κάθε ομάδα φτιάχνει δικό της φάκελο στη μονάδα εργασίας της και σε έγγραφο του επεξεργαστή κειμένου κρατά σημειώσεις Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

6. 2 η δραστηριότητα Έχουμε προεγκαταστήσει το λογισμικό centennia για τη βυζαντινή ιστορία Χρησιμοποιούμε την ιστοσελίδα του Ελληνικού πολιτισμού για χάρτες της βυζαντινής αυτοκρατορίας ( users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/xartes/xartes.htm ) Κάθε ομάδα αναλαμβάνει να μελετήσει τις αλλαγές των συνόρων λόγω της επέλασης των Αράβων από τα μέσα του 9ου αιώνα κεξ και των Οθωμανών αργότερα. Κρατά σημειώσεις σε έγγραφο. Ουσιαστικά εξοικειώνονται με το χώρο και το χρόνο. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

7. 3 η δραστηριότητα Χωρισμός ομάδων σε ζεύγη. Κάθε ζεύγος αναλαμβάνει από έναν ακρίτα: το Διγενή Ακρίτα, τον πρίγκιπα Μάρκο και τον Rodrigo Diaz ( El Cid ). εντοπίζουν υλικό για τις τρεις υπό μελέτη μορφές με άξονες: το γεωγραφικό χώρο και το χρόνο δράσης και τους εκάστοτε εχθρούς, τον οπλισμό και τη σχέση τους με τα άλογα Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

8. Ομάδες του Διγενή Με υποδείξεις του καθηγητή αξιοποιούν Την ιστοσελίδα του I δρύματος M είζονος E λληνισμού ( www . ime . gr ), όπου πληκτρολογούν «ακρίτες» στην αναζήτηση στην αρχική σελίδα και κάνουν κλικ στη σελίδα που προκύπτει, ώστε να βρουν το λήμμα για τους ακρίτες. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

9. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

10. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

11. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

12. της ηλεκτρονικής εγκυκλοπαίδειας wikipedia στην ελληνική της έκδοση (Βικιπαιδεία – http :// el . wikipedia . org / ) Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

13. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

14. της Πύλης της Ελληνικής Γλώσσας και την επιλογή Μεσαιωνική Ελληνική, (πληροφορίες για το πρόγραμμα European Acritic Heritage και σχετικούς συνδέσμους http://www.kentrolaografias.gr/default.asp?V_DOC_ID=2119 ) Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

15. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

16. τον ιστότοπο http://protostrator.blogspot.com/2010/12/blog-post_19.html , από όπου μπορούν να συγκεντρώσουν ενδιαφέρουσες πληροφορίες για όπλα και οχυρώσεις κατά τη βυζαντινή περίοδο Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

17. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

18. Το άρθρο του Βασίλη Μαλισιόβα για τη σχέση των ακριτών με τα άλογά τους (περιλαμβάνει και αντίστοιχα αποσπάσματα ακριτικών τραγουδιών). Ο καθηγητής καθοδηγεί την αναζήτηση στο google με τις λέξεις-κλειδιά «Βασίλης Μαλισιόβας άλογο». Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

19. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

20. το άρθρο της Eusebi Avensa «Από την Κάρπαθο στην Καστίλη: κοινά μοτίβα στην ελληνική και στην ισπανική επική ποίηση», στον τόμο «Ευρωπαϊκή ακριτική παράδοση: από το Μεγαλέξαντρο στο Διγενή Ακρίτα» σελ. 263-271 Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

21. Ομάδα του Rodrigo Diaz Ένταξη του φαινομένου του υπερασπιστή των συνόρων στο πλαίσιο της αναχαίτισης των αραβικών φυλών στη Μεσόγειο: Rodrigo Diaz. Το πρόγραμμα centennia , ώστε να αντιγράψουν χάρτες στους οποίους να φαίνονται οι περιοχές που απειλούνταν από τους Άραβες κατά τον 11 ο αι. μ.Χ. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

22. Τις ιστοσελίδες Της αγγλικής έκδοσης της wikipedia www.wikipedia.org Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

23. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

24. Τη Wikipedia με τη λέξη-κλειδί colada , το μαγικό σπαθί του el Sid . Στη σελίδα αυτή θα βρούμε και απόσπασμα από το έπος για το σπαθί του Ε l Cid. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

25. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

26. www . aceros - de - hispania . com , από όπου επιλέγουν την αγγλική γλώσσα και τα μεσαιωνικά όπλα Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

27. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

28. Στο λήμμα της Wikipedia , εκτός από τις γενικές πληροφορίες, στοιχεία για τις πολεμικές τακτικές ( battle tactics ), το άλογό του ( Babieca ) και τα όπλα του ( swords ). Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

29. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

30. το άρθρο της Eusebi Avensa «Από την Κάρπαθο στην Καστίλη: κοινά μοτίβα στην ελληνική και στην ισπανική επική ποίηση», το οποίο δημοσιεύτηκε στον τόμο. «Ευρωπαϊκή ακριτική παράδοση: από το Μεγαλέξαντρο στο Διγενή Ακρίτα» σελ. 263-271 Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

31. Ακρίτες – El Cid και άλογα Καρπαθιακό τραγούδι Άρχοντες τρωκ' και πίννουσι σε μαρμαρένη τάβλα , σε μαρμαρένη κι αργυρή και σε μαλαματένη . Κι ούλοι τρώσι και πίννουσι κι αθθιλοήν 'εφ φέρνου κι ο Κωνσταντίνος ο μικρός άσ' εψιλοτραούει , τ' ακράνι του τ' Ανδρόν ικου, του νιού του παινεμένου . -" Μαύρος είσαι, μαύρα φορείς, μαύρο καβαλλικεύγεις , μαθθαίνεις τον να πορπατεί, μαθθαίνεις τον να δρέμει, μαθθαίνεις τον να 'έχεται τον όχλο του πολέμου , μαθθαίνεις του και της στεριάς ωσάκ και του πελάου , ξεχάνεις και της λυγερής, της γλυκοποθητής σου ". Έπος El Cid Ο καλογεννημένος [ο Σιδ] δεν άργησε καθόλου και φόρεσε την πανοπλία του αφήνοντας έξω τα μακριά γένια του. Του σέλωσαν τη Μπαμπιέκα και της βάλανε όλα τα χάμουρα . Π άνω της πήδηξε ο Σιδ και πήρε τα ξύλινα όπλα του. Καβαλίκεψε το άλογο που ονομάζουν Μπαμπιέκα και τόσο γρήγορα έτρεξε που όλος ο κόσμος θαύμασε και όταν αυτή σταμάτησε όλοι έμειναν κατάπληκτοι από τότε η Μπαμπιέκα έγινε γνωστή σ' όλη την Ισπανία Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

32. Ακρίτες – El Cid και οπλισμός Τραγούδι του Αρμούρη Και πάει μεσ' στη κάμαρην, όπου 'το τ' άρματά του, πριν να τα πιάσει πάννου τα ται, πριν να τα σείρει σότται, πριν να τα βάλει πάνω του, εκείνα πορπατιότται. Τα σπαθιά του Cid Βγάλαν τα σπαθιά, την Κολάδα και την Τιθόνα, και τα απίθωσαν στα χέρια του βασιλιά, του άρχοντά τους. Βγάζει αυτός τα σπαθιά και λάμπει όλη η Αυλή, οι λαβές ολόκληρες είναι από χρυσάφι. Όλοι οι καλοί άνθρωποι της Αυλής έμειναν κατάπληκτοι. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

33. ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΠΡΙΓΚΙΠΑ ΜΑΡΚΟ Το πρόγραμμα centennia , ώστε να αντιγράψουν χάρτες σε έγγραφο word , στους οποίους να φαίνονται οι περιοχές στις οποίες έδρασε ο Μάρκο και κατακτώνται σταδιακά από τους Οθωμανούς Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

34. την αγγλική έκδοση της Wikipedia για γενικές πληροφορίες για τον πρίγκιπα Μάρκο. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

35. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

36. Την αγγλική έκδοση της Wikipedia για πληροφορίες για το μοναστήρι του Μάρκου. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

37. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

38. Για τις σχέσεις με το άλογό του: στη σελίδα της wikipedia με τις βασικές πληροφορίες για τον Μάρκο. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

39. αναζήτηση στοιχείων για τη σχέση του με το άλογό του: εντοπισμός του βιβλίου « Prince Marko : the hero of South Slavic epics »της Tanya Popovi ć στο google books . Μέσα στο βιβλίο αναζήτηση με τη λέξη « horse ». Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

40. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

41. Στο ίδιο βιβλίο αναζήτηση στοιχείων για το μαγικό σπαθί του με τη λέξη-κλειδί « sword ». Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

42. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

43. Στο άρθρο «Ο ποιητικός μύθος για τον Κράλι Μάρκο ως προστάτη των συνόρων της ελευθερίας στο έργο των Βουλγάρων ποιητών του 19 ου αι.» του Kyril Topalov , σελ. 96-101, στον τόμο «Ευρωπαϊκή ακριτική παράδοση: από τον Μεγαλέξαντρο στον Διγενή Ακρίτα». Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

44. 4 η δραστηριότητα Δίνεται χρόνος ώστε κάθε ομάδα να παρουσιάσει τα ευρήματά της σχετικά με το γεωγραφικό χώρο, τη χρονική περίοδο, τους εχθρούς και τα στοιχεία του υλικού πολιτισμού για τον κάθε ακρίτα. Κάθε ομάδα μπορεί να δημιουργήσει μια παρουσίαση σε powerpoint προκειμένου να συμπεριλάβει όλα τα στοιχεία, όπως και εικόνες. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

45. 5 η δραστηριότητα Συγκρίνονται τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν και παρουσιάστηκαν στις προηγούμενες δραστηριότητες. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

46. Για τη σύγκριση του El Sid και του Διγενή Ακρίτα ο καθηγητής μπορεί να παρατηρήσει ότι τα συμφραζόμενα που εξηγούν τη γέννηση της επικής ποίησης στο Βυζάντιο και στη Μεσαιωνική Ισπανία είναι παρόμοια, τόσο από θεματολογική όσο και από ιστορική άποψη. Είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι οι επιδρομές των αράβων Αλμοραβιδών στην Ισπανία, με τον αυστηρό θρησκευτικό φονταμενταλισμό τους, είναι σύγχρονες με εκείνες των Σελτζούκων στη Βυζαντινή Μικρά Ασία και ότι η σύγκρουση ανάμεσα στο Ισλάμ και τη Χριστιανοσύνη σε όλη την λεκάνη της Μεσογείου είναι η βασικότερη προϋπόθεση για την ύπαρξη της επικής παράδοσης στην Ισπανία και στην Ελλάδα. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

47. Με αφόρμηση το πρόσωπο του Πρίγκιπα Μάρκο μπορούμε να οδηγηθούμε στην παρατήρηση ότι οι εθνικές ταυτότητες με τη σημερινή μορφή τους δεν είναι αιώνιες και άχρονες αλλά χρονικά τοποθετημένες. Συγκρίνοντας με το Διγενή (διαφορές ως προς τον εχθρό αλλά ομοιότητες…) και με τον El Cid μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα που αφορούν τις κρατικές δομές και τις μετακινήσεις των πληθυσμών κατά το Μεσαίωνα, αλλά και τον στρατιωτικό τρόπο λειτουργίας: αυτά καταδεικνύουν στοιχεία ενότητας της Ευρώπης (βλ. Ανατολή και Δύση) στην ιστορική της πορεία. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

48. αναφορά και άλλων αντίστοιχων στην Ευρώπη (π.χ. Ζίγκφριντ, Ρολάνδος, βασιλιάς Αρθούρος, Τριστάνος) και τοποθετήσή τους στο χάρτη. Πιθανή διεύρυνση του πρότζεκτ ανάλογα με την παρουσία αλλοδαπών μαθητών και τον τόπο καταγωγής τους ζητούμενο δεν είναι να τεκμηριώσουμε την ιστορική υπόσταση των παραπάνω ηρώων, αλλά αξιοποιώντας στοιχεία από τα έπη και τα τραγούδια που γράφτηκαν για αυτούς να επισημάνουμε τη μυθοποίηση του ήρωα και τη συμβολική του χρήση ως υπερασπιστή ενάντια στον εχθρό. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

49. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟ ΑΛΛΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ Παράλληλη διδασκαλία του αντίστοιχου κεφαλαίου στα ΚΝΛ, μεταγραφή σε θεατρικό λόγο και παρουσίαση διδαγμένου επικού ποιήματος. Καλλιτεχνικά: κολάζ ηρώων στην Ευρώπη. Μουσική. Πληροφορική: μελέτη ιστορικότητας παιχνιδιών στρατηγικής. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

50. Συμπεράσματα Ανταποκρίνεται στις επιταγές της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης σε πολλαπλά επίπεδα: συνεργασία μεταξύ των παιδιών με την ομαδοσυνεργατική μέθοδο. οι μαθητές ανακαλύπτουν ότι ένα μοτίβο της λαϊκής τους παράδοσης (ακρίτας) μοιράζεται και διαμορφώνεται από διαφορετικούς λαούς ανάλογα με τις πολιτικές και κοινωνικές καταστάσεις της εκάστοτε πραγματικότητας. πρώτη επαφή με τον πολιτισμό και την ταυτότητα λαών της ευρύτερης γειτονίας τους, ως εφαλτήριο για την κατανόηση και την αποδοχή τους. η διαφορετικότητα των «ξένων» παιδιών προσεγγίζεται ενταγμένη στο διδακτικό αντικείμενο και παύει να αποτελεί μειονέκτημα ή εξαίρεση από τον ελληνοκεντρικό κανόνα. Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος

51. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας! Κωνσταντίνα Παπακώστα - Φιλόλογος