1. «Στα βαθιά νερά…της Γλώσσας»
Πρόταση διδακτικού σεναρίου
ΕΜΠΝΕΥΣΤΡΙΑ-ΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ: ΖΑΦΕΙΡΙΑΔΟΥ ΚΟΡΝΗΛΙΑ
ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ:
• ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: ΕΝΟΤΗΤΕΣ
3,5,7
Και συμπληρωματικά από το ίδιο γνωστικό πεδίο:
• ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: ΕΝΟΤΗΤΕΣ
5,6
• ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: ΕΝΟΤΗΤΕΣ
2,3
Διαθεματικά:αρχαία ελληνική γλώσσα α΄ γυμνασίου, αρχαία ελληνική
γραμματεία α΄ γυμνασίου, ιστορία, γεωγραφία, πληροφορική
ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 διδακτικές ώρες
ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ: 21 Μαθητές της Α΄ Γυμνασίου
ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Σκοπός του σεναρίου είναι να ασκήσει τους μαθητές στην
παραγωγή αφηγηματικών και περιγραφικών κειμένων εξοικειώνοντας
τους παράλληλα τόσο με τα διάφορα είδη γραπτού λόγου όσο και με τη
διαδικασία άντλησης και αξιοποίησης υλικού από το διαδίκτυο για την
εκπόνηση των εργασιών τους στο μάθημα.
ΣΤΟΧΟΙ
-ΓΝΩΣΤΙΚΟΙ
• Επιδιώκεται πρωτίστως η εξοικείωση με τα διάφορα είδη του
γραπτού λόγου και η άσκηση στην παραγωγή γραπτού λόγου
με σημεία αναφοράς την αφήγηση και την περιγραφή .
• Διδάσκεται, επίσης, η κριτική ανάγνωση των ηλεκτρονικών
πηγών.
• Τέλος, οι μαθητές/-τριες ασκούνται στις δυνατότητες που
παρέχει στον εμπλουτισμό της γλώσσας και των
παραγόμενων κειμένων η αξιοποίηση της «οικογένειας
λέξεων» και της κυριολεκτικής-μεταφορικής χρήσης των
λέξεων.
1

2. -ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΙ
• Οι μαθητές εξοικειώνονται με την πλοήγηση στο διαδίκτυο και
πιο συγκεκριμένα
• με τη μελέτη άρθρων σε ηλεκτρονικά αρχεία εφημερίδων και σε
ιστοσελίδες φορέων
• και με τη χρήση και αξιοποίηση ηλεκτρονικών λεξικών.
• Παράλληλα, καλούνται
• να επεξεργαστούν πολυτροπικό κείμενο,
• να αξιοποιήσουν τον Επεξεργαστή Κειμένου για την παραγωγή
γραπτού λόγου και των δυνατοτήτων της Προβολής Παρουσίασης
για οπτικοποίηση των δεδομένων των κειμένων γενικότερα
• να ενσωματώσουν τις νέες τεχνολογίες στις εργασίες τους.
-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΙ
• Τα παιδιά εξοικειώνονται με τη συνεργατική διδασκαλία,
καθώς μέσω των ομάδων εργασίας αναλαμβάνουν ρόλους,
επιμερίζουν την εργασία, συγκεντρώνουν το υλικό και το
επεξεργάζονται από κοινού, βοηθώντας το ένα το άλλο και
λειτουργώντας παραπληρωματικά.
• Επιπλέον, ασκούνται στη διερευνητική μάθηση και τη
βιωματικότητα με την αναζήτηση σε διαδικτυακές πηγές,
αφομοιώνοντας έτσι σε μεγαλύτερο βαθμό την παρεχόμενη
γνώση.
• Παράλληλα, ασκείται η κριτική τους σκέψη και η
παρατηρητικότητά τους, καθώς καλούνται από τις πηγές που
θα επεξεργαστούν να αξιοποιήσουν εκείνα τα στοιχεία που
θα τους είναι απαραίτητα στην εκπόνηση των εργασιών
τους.
• Η υιοθέτηση ρόλων στη διαδικασία αναζήτησης της γνώσης
τους βοηθά σε μια πιο ώριμη και σε βάθος προσέγγιση του
γνωστικού αντικειμένου (ενσυναίσθηση).
• Τέλος, καθώς το σενάριο αγγίζει το θεματικό πεδίο κι άλλων
μαθημάτων, η γνώση προσεγγίζεται ολιστικά από το
μαθητή/-τρια.
• Όλοι οι παραπάνω στόχοι συντείνουν ώστε η διδακτική
προσέγγιση να γίνει πιο προσφιλής και αγαπητή στα παιδιά,
2

3. καθώς αυτά πλέον αναδεικνύονται σε πρωταγωνιστές της
όλης μαθησιακής διαδικασίας, προσπερνώντας το
παρωχημένο μοντέλο της στείρας αναπαραγωγής δεδομένων.
ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΥΛΙΚΟ
• Σχολικό εγχειρίδιο
• Φύλλα εργασίας
• Λογισμικό:Επεξεργαστής Κειμένου, Λογισμικό Προβολής
Παρουσίασης, Φυλλομετρητής (Internet Browser)
• Ηλεκτρονικές διευθύνσεις:
http://www.culturenow.wordpress.com
http://arch-museum.uoa.gr/archeology/
http://www.mileikanea.gr/eidiseis_815.htm
www.kimolos.gr
www.greek-language.gr
ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ
Αφόρμηση-αφετηρία : Σύμφωνα με τις οδηγίες διδασκαλίας του
Παιδαγωγικού Ινστιτούτου η 3η ενότητα της Νεοελληνικής Γλώσσας της
Α΄ Γυμνασίου, «Ταξίδι στον κόσμο της φύσης», στοχεύει σε μια πρώτη
επαφή των παιδιών πρωτίστως με περιγραφικά και αφηγηματικά κείμενα
και δευτερευόντως με πολυτροπικά κείμενα και κείμενα επιχειρημάτων.
Ο παραπάνω στόχος σε συνδυασμό με το τυχαίο συμβάν του
ακούσματος από το ραδιόφωνο και από μεγάλη μερίδα μαθητών σε ώρα
διαλείμματος στη σχολική βιβλιοθήκη της είδησης - σχολίου για το
«ναυάγιο της Πολυαίγου» (το πλεονέκτημα της επικαιρότητας και της
βιωματικότητας) και η διάθεση της διδάσκουσας για συνεμπλοκή μαζί με
τους μαθητές της με τις ΤΠΕ υπήρξαν η αφόρμηση για τη μεταφορά της
διδακτικής πράξης στο εργαστήριο.
Απαραίτητη προϋπόθεση της επιτυχημένης πορείας της
μαθησιακής διαδικασίας είναι ο εκ προοιμίου εντοπισμός από τη
διδάσκουσα όλων των χρήσιμων και σχετικών με το υπό διαπραγμάτευση
θέμα πληροφοριών, οι οποίες εντάσσονται στα φύλλα εργασίας,
προκειμένου οι μαθητές να τις αξιοποιήσουν και να διευκολυνθούν, ώστε
να φέρουν σε πέρας αποτελεσματικά την εργασία τους.
Η διδάσκουσα καθ’ όλη τη διαδικασία είναι καθοδηγήτρια,
3

4. διευκολύντρια και αρωγός. Συμβουλεύει και παρεμβαίνει για να λύσει
απορίες, να προωθήσει τη συζήτηση και να βοηθήσει στην ομαλή πορεία
της όλης προσπάθειας. Οι μαθητές εκφράζουν τις σκέψεις και τις ιδέες
τους στην τάξη, συνεργάζονται μεταξύ τους και συμπληρώνουν το
Φύλλο Εργασίας που τους δίνεται. Η εκπαιδευτικός έχει φροντίσει να
εγκαταστήσει στους υπολογιστές τα φύλλα εργασίας κάθε ομάδας.
Οργάνωση χρόνου:
Οι δύο διδακτικές ώρες που προβλέπονται για την υλοποίηση του
σεναρίου, κατανέμονται ως εξής:
1η ώρα (στο εργαστήριο ηλεκτρονικών υπολογιστών)
Οι μαθητές, χωρίζονται από την εκπαιδευτικό σε 7 ετερογενείς, ως
προς την επίδοση των μαθητών, ομάδες των 3 ατόμων (καλοί-μέτριοι-
αδιάφοροι μαθητές) και στα μέλη κάθε ομάδας κατανέμονται από τα ίδια
τα παιδιά αρμοδιότητες (χειριστής υπολογιστή, καθοδηγητής βημάτων
φύλλου εργασίας, επεξεργαστής υλικού, συντονιστής). Επίσης κάθε
ομάδα «βαφτίζεται» από την εκπαιδευτικό, υποδύεται τελικά ένα ρόλο
και εργάζεται πάνω στο αντίστοιχο φύλλο εργασίας. Μπορεί να χρειαστεί
το ίδιο φύλλο εργασίας να το μοιραστούν δύο ομάδες ή και το ίδιο φύλλο
εργασίας να δοθεί σε δύο ομάδες προς επεξεργασία, χωρίς ωστόσο κάτι
τέτοιο να αλλοιώνει το χαρακτήρα της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Η εκπαιδευτικός παρουσιάζει συνολικά το σενάριο- πρόγραμμα,
ώστε να γνωρίζουν όλοι οι μαθητές το περιεχόμενό του και τους
επιδιωκόμενους στόχους και στη συνέχεια διαβάζει το άρθρο για το
ναυάγιο της Πολυαίγου από την ηλεκτρονική διεύθυνση
http://www.culturenow.wordpress.com που έχει φωτοτυπηθεί για όλες τις
ομάδες. Οι μαθητές εκφράζουν τις σκέψεις και τις ιδέες τους στην τάξη
και αρχίζουν να συνεργάζονται μεταξύ τους, ώστε να συμπληρωθεί το
Φύλλο Εργασίας που έχει εγκατασταθεί στους υπολογιστές που
δουλεύουν.
2η ώρα (στο εργαστήριο ηλεκτρονικών υπολογιστών)
Τα παιδιά βρίσκονται στο εργαστήριο των υπολογιστών και
επεξεργάζονται τα φύλλα εργασίας.
1η ομάδα: «Εξερευνητές»
Τα παιδιά επισκέπτονται την ιστοσελίδα http://arch-
museum.uoa.gr/archeology/ και παρακολουθούν το εκπαιδευτικό DVD
που υπάρχει εκεί. Κρατώντας σημειώσεις συμπληρώνουν το χάρτη
εννοιών που υπάρχει εκεί και γράφουν μια παράγραφο στη σχολική
4

5. εφημερίδα για την προσφορά της ενάλιας αρχαιολογίας.
2η ομάδα: «Ιστορικοί»
( πιθανότατα το φύλλο αυτής της ομάδας να μοιραστεί σε περισσότερα
παιδιά)
Τα παιδιά επισκέπτονται την ιστοσελίδα
http://www.mileikanea.gr/eidiseis_815.htm όπως και την ιστοσελίδα
www.kimolos.gr προκειμένου να εντοπίσουν ακριβώς στο χάρτη τόσο το
σημείο του ναυαγίου όσο και ένα μέρος της διαδρομής του πλοίου. Στη
συνέχεια καλούνται να γράψουν ένα μικρό κειμενάκι σε επιστημονικό
περιοδικό για τα «ιστορικά» τους συμπεράσματα.
3η ομάδα: «Αρχαιολόγοι»
Τα παιδιά επισκέπτονται την ιστοσελίδα
http://www.culturenow.wordpress.com και με βάση αυτά που διαβάζουν
και τις φωτογραφίες που βλέπουν προσπαθούν στο αρχείο .ppt
προσπαθούν να αναγνωρίσουν σωστά ένα αντίστοιχο αγγείο. Στη
συνέχεια, και αφού επισκεφθούν τη σελίδα http://arch-
museum.uoa.gr/archeology/ επιλέγουν και παρατηρούν τρισδιάστατα
αγγεία και σε ένα μικρό κείμενο καλούνται να περιγράψουν κάποιο από
αυτά .
4η ομάδα: «Φιλόλογοι»
Τα παιδιά ασκούνται στο λεξιλόγιο που σχετίζεται με τη λέξη
«ναυαγός» και σημεία αναφοράς την κυριολεκτική/μεταφορική σημασία
της λέξης και τις ομόρριζες με αυτήν λέξεις. Στη συνέχεια, ασχολούνται
με τη σημασία των λέξεων «αμφορέας» και «αμφορίσκος» και τέλος
αξιοποιώντας το υλικό από την «Οδύσσεια» μπαίνουν στο ρόλο ενός
Οδυσσέα-ναυαγού-αφηγητή.
3η ώρα (στο εργαστήριο ηλεκτρονικών υπολογιστών)
Κάθε ομάδα έχει από 5΄-7΄ να παρουσιάσει τις εργασίες της και στη
συνέχεια τα παιδιά προφορικά και γραπτά καλούνται να προχωρήσουν
σε αξιολόγηση της όλης διαδικασίας. Παράλληλα τους ανατίθεται
εργασία για το σπίτι ενός ευρύτερου αφηγηματικού κειμένου με τον εξής
τίτλο:
«Το ναυάγιο της Πολυαίγου βρέθηκε από ιδιώτες. Είστε ένας
από αυτούς και οι δημοσιογράφοι σας παίρνουν συνέντευξη.
Αφηγηθείτε πώς εντοπίσατε το ναυάγιο καθώς και τις σκάψεις
σας και τα συναισθήματά σας για την ανακάλυψη αυτή» .
Ο ρόλος του διδάσκοντα
Ως προς την προετοιμασία του σεναρίου, ο διδάσκουσα οφείλει να
5

6. έχει ελέγξει όλες τις προτεινόμενες ιστοσελίδες και τις διαδρομές των
αρχείων, ώστε να βεβαιωθεί καταρχήν ότι υπάρχουν και λειτουργούν
κανονικά, και επιπλέον να χρονομετρήσει τις σχετικές ενέργειες ώστε να
διασφαλίσει κατά το δυνατόν την ολοκλήρωση του σεναρίου στον
δεδομένο χρόνο.
Κατά την ώρα της εκτέλεσης του σεναρίου στο εργαστήριο
πληροφορικής θα πρέπει να παρακολουθεί τον χρόνο εκτέλεσης, να λύνει
τυχόν απορίες και τεχνικά ζητήματα και να φροντίζει ότι οι μαθητές δεν
θα παρεκκλίνουν από τα ζητούμενα. Επίσης, σε περίπτωση που η
ανάθεση των αρμοδιοτήτων στα μέλη κάποιας ομάδας κριθεί
αναποτελεσματική, θα μπορούσε να προβεί σε ορισμένες διορθωτικές
αλλαγές.
Βασική μέριμνα της πρέπει να είναι η ολοκλήρωση του σεναρίου
με την παραγωγή συγκεκριμένου και απτού αποτελέσματος, ώστε οι
εμπλεκόμενοι μαθητές να μπορέσουν να το αξιολογήσουν συνολικά και
να νιώσουν την ικανοποίηση της συμμετοχής.
6