1. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Στάθη Μαρία ΠΕ02
2ο Διδακτικό σενάριο
ΜΑΘΗΜΑ: Αρχαία Ελληνικά Α Λυκείου
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:16-10-2013
Τίτλος
΄Υβρις-Τίσις-Συλλογική ενεργοποίηση: Η ήττα των Αθηναίων
στους Αιγός ποταμούς πολύτιμο μάθημα για το σήμερα.
Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές
Η διαχείριση του κειμένου με στόχο την κατανόηση των δραματικών
συνεπειών της ήττας μιας υπερδύναμης, η αντιστροφή των ρόλων
στην ιστορία αλλά και η απόφαση των ανθρώπων να επιστρατεύουν
τις δυνάμεις τους σε κρίσιμες περιστάσεις καθιστά απαραίτητη
τη διαθεματική προσέγγισή του. Εμπλέκονται: η Αρχαία Ελληνική
Γραμματεία Α λυκείου-μάθημα στα πλαίσια του οποίου γίνεται και το
σενάριο-, η Aρχαία Ελληνική Γλώσσα (Γραμματική-Συντακτικό), η
Νεοελληνική Γλώσσα και η Ιστορία .
Πιο συγκεκριμένα: Οι αρχαίοι ΄Ελληνες Ιστοριογράφοι της Α λυκείου
προσφέρουν το κύριο κείμενο (Ξενοφώντος Ελληνικά,2,2,παρ 3-4)
και παράλληλα κείμενα (Θουκυδίδου Ιστορίαι,5,32-5,116). Η Αρχαία
Ελληνική Γλώσσα θα αξιοποιηθεί στην προσπέλαση δυσκολιών του
κειμένου και θα αναδείξει στοιχεία της λειτουργίας του
αρχαιοελληνικού λόγου. Η Γλώσσα εμπλέκεται στην οργάνωση
διαγράμματος με τα πυρηνικά δομικά στοιχεία του κειμένου, με τη
συσχέτιση αρχαιοελληνικών και νεοελληνικών γλωσσικών στοιχείων
και με την οργάνωση κειμένου σχετικού με τα ιστορικά διδάγματα
της ενότητας. Η Ιστορία θα αξιοποιηθεί με αναφορές στις επιλογές
και τη φύση των ηγεμονικών κρατών από την αρχαιότητα ως και
σήμερα.
Στόχοι
Α.Γνωστικοί:
• Να κατανοήσουν την αλαζονεία (ύβριν) των ισχυρών
κρατών,τις συνέπειες της ήττας μιας υπερδύναμης(τίσιν) αλλά
και τη συλλογική ενεργοποίηση σε κρίσιμες περιστάσεις.
• Να ανακαλύψουν τα στοιχεία της «δημοσιογραφικής γραφής»
του Ξενοφώντα.
• Να εντοπίσουν τη λειτουργία εναλλαγής παρατατικού και
αορίστου και να συσχετίσουν λέξεις της αρχαίας με τη νέα
ελληνική γλώσσα.
• Σε επίπεδο γραμματικής να θυμηθούν την α και γ κλίση των
ουσιαστικών.

2. • Σε επίπεδο συντακτικού να ερευνήσουν τις συντακτικές δομές
για την απόδοση χρονικών σχέσεων, τόπου και αιτίας. Να
κατανοήσουν τη λειτουργία του απαρεμφάτου ως
Υποκειμένου απροσώπων ρημάτων και να το συγκρίνουν με
την αντίστοιχη δομή της νέας ελληνικής. Να γνωρίσουν την
ιδιαιτερότητα της λειτουργίας του συνδέσμου ώστε και να
αναγνωρίζουν το είδος των δευτερευουσών από τη λέξη
εισαγωγής.
Β.Τεχνογραμματικοί: Παράλληλα επιδιώκεται η άσκηση των παιδιών
σε ήδη γνωστούς γραμματισμούς, όπως παραγωγή συνεχούς
γραπτού λόγου σε περιβάλλον Προγραμμάτων Επεξεργασίας
Κειμένου, αναζήτησης υλικού στο Ψηφιακό Σχολείο αλλά και η
επαφή τους με νέους γραμματισμούς, όπως η αναζήτηση υλικού
στην ΠΥΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ με δυνατότητες χρήσης
ΑΕ και ΝΕ λεξικών και εξοικείωση με γραμματικά και συντακτικά
φαινόμενα. Ακόμη,πολύτιμη είναι η συμβολή του λογισμικού HOT
POTATOES με το οποίο δημιουργούμε ασκήσεις με τη μορφή
παιγνιδιού για την εμπέδωση γραμματικών και συντακτικών
φαινομένων.
Γ.Παιδαγωγικοί: Σαφής επιδίωξη γενικότερα της διδακτικής πρέπει
να είναι η καλλιέργεια δεξιοτήτων στη συνεργασία μεταξύ
εκπαιδευτικού-μαθητών, μαθητών που ανήκουν σε ομάδα και
βεβαίως μεταξύ των ομάδων.Είναι σημαντικό να προωθείται η
κοινωνιογνωστική συνεργατική μάθηση, η οποία αξιοποιεί τις
ικανότητες του κάθε μέλους, καλύπτει κενά ή αδυναμίες με τη
συμβολή της ανταλλαγής πληροφοριών και της διόρθωσης
σφαλμάτων, αντιμετωπίζει τη μάθηση ως μια κλιμακούμενη
διαδικασία οικοδόμησης πάνω στην εμπειρία,την υπάρχουσα
γνώση και την αλληλεπίδραση των συμμετεχόντων (VIGOTSKY).
Αποτελεί πραγματικά επίτευγμα να οδηγούνται τα παιδιά στη
μάθηση χωρίς πίεση και κυρίως χωρίς καχυποψία απέναντι στη
γνώση, όταν αυτή επιβάλλεται ως αλήθεια εξ αποκαλύψεως από
διδάσκοντες-φωτεινούς παντογνώστες.
Λογισμικά
Κρίνεται σκόπιμο να αξιοποιηθεί συνδυασμός κλειστών, ανοιχτών
και γενικής χρήσης λογισμικών, ώστε να επιτευχθούν ταχύτερα,
αποτελεσματικότερα και πιο ολοκληρωμένα οι στόχοι που τέθηκαν.
Συγκεκριμένα,είναι δυνατό να αξιοποιηθεί το κλειστό λογισμικό του
ψηφιακού σχολείου, για να αξιοποιήσουν οι μαθητές στοιχεία από το
ηλεκτρονικό σχολικό εγχειρίδιο, το οποίο έχει πλέον εμπλουτιστεί με
γλωσσικές πληροφορίες, πραγματολογικά σχόλια και ιστορικές
αναφορές (μέσω υπερσυνδέσμων), που δεν περιέχονται στο
συμβατικό
βιβλίο
πχ.Πάραλος,Μακρά
Τείχη,Μακιαβελισμός.
Επίσης, απαραίτητη είναι και η αξιοποίηση ανοιχτού λογισμικού,

3. όπως το πρόγραμμα Επεξεργασίας Κειμένου για παραγωγή
γραπτού λόγου, πράγμα που θα ωφελήσει όχι μόνο τη διδακτική του
συγκεκριμένου μαθήματος αλλά καί άλλων μαθημάτων. Εξίσου
σημαντική είναι και η χρήση του διερευνητικού, διαδικτυακού
λογισμικού ΠΥΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Εδώ τα παιδιά θα
εξοικειωθούν με την αναζήτηση λέξεων στα λεξικά της αρχαίας και
της νέας ελληνικής, θα επαληθεύσουν κανόνες γραμματικής και
συντακτικού μέσα από παραδείγματα κειμένων και θα ανακαλύψουν
την εξέλιξη της γλώσσας μέσα στο χρόνο.
Το συγκεκριμένο περιβάλλον με τις δυνατότητες περιήγησης και
συλλογής πληροφοριών καθορίζει την επιτυχία της ανακαλυπτικής
μάθησης και γι’αυτόν τον λόγο έχει πρωταρχική μαθησιακή αξία.
Τέλος, το λογισμικό Ηοt potatoes είναι ένας ευχάριστος τρόπος
επίλυσης ασκήσεων.
Διάρκεια
Για την υλοποίηση του σεναρίου υπολογίζεται ότι θα απαιτηθούν 3
διδακτικές ώρες.Την 1η ώρα ο διδάσκων θα την αφιερώσει στη
διανομή φύλλων εργασίας και στην καθοδήγηση της έρευνας,ενώ οι
μαθητές θα ερευνήσουν και θα καταγράψουν τα αποτελέσματα με
τη μορφή σημειώσεων. Βασική προϋπόθεση βέβαια αποτελεί να
έχουν τα παιδιά ήδη χωριστεί σε ομάδες με σαφείς και γνωστούς
ρόλους το καθένα.Τη 2η ώρα οι μαθητές θα γράψουν τα ζητούμενα
κείμενα και θα οριστικοποιήσουν τη δομή και το περιεχόμενό τους.
Η 3η ώρα θα αφιερωθεί στην παρουσίαση των εργασιών και στην
εξαγωγή συμπεράσματος ως τελικού προϊόντος των μερικών
συμπερασμάτων των ομάδων .
Οργάνωση της τάξης
Κατανέμονται τα παιδιά μιας κανονικής τάξης 25 ατόμων σε 5
ομάδες. Αυτή η διαδικασία έχει ήδη προηγηθεί ,ώστε να μη χαθεί
χρόνος κατά την εφαρμογή του σεναρίου. Είναι χρήσιμο να
επισημάνουμε ότι τα παιδιά της κάθε ομάδας υπηρετούν τις αρχές
της αλληλοσυμπλήρωσης και της συνεργασίας.΄Ετσι είναι σκόπιμο
να συνυπάρχουν παιδιά υψηλών επιδόσεων με παιδιά μέτριων ή
και χαμηλών επιδόσεων. Επιλέγονται με παρέμβαση διακριτική του
διδάσκοντος, με συναίνεση των παιδιών και με τη δημιουργία ενός
ενθαρρυντικού και ευχάριστου κλίματος για τα παιδιά.
Η κάθε ομάδα αποτελείται από δύο ερευνητές σε ρόλους ιστορικού
και γλωσσολόγου,οι οποίοι θα αναλάβουν τη διερεύνηση του
θέματος, ένα χειριστή στον υπολογιστή, ένα γραμματέα για τις
σημειώσεις που θα αξιοποιηθούν από την ομάδα για τη γραφή
κειμένου και την επίλυση των ασκήσεων και τέλος έναν συντονιστή,
ο οποίος θα έχει την ευθύνη της εποπτείας της εργασίας, θα

4. επικοινωνεί με τους συντονιστές των άλλων ομάδων και τον
καθηγητή και τέλος θα παρουσιάσει το συμπέρασμα της εργασίας.
Κάθε ομάδα θα χρησιμοποιεί έναν υπολογιστή.
Απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή
΄Ολοι οι μαθητές εννοείται ότι θα έχουν την αναγκαία γραφική ύλη
(σημειωματάρια,μολύβια κλπ).Είναι απαραίτητο επίσης το σχολικό
εγχειρίδιο, οι παράλληλες μεταφράσεις που το συνοδεύουν και το
λεξικό της αρχαίας του σχολείου σε περίπτωση που το βασικό
ηλεκτρονικό λεξικό δεν περιέχει κάποιο λήμμα.Θα χρειαστούν
οπωσδήποτε 5 υπολογιστές, ένας για κάθε ομάδα, στους οποίους
θα έχει αποθηκευτεί από τον διδάσκοντα σε συνεργασία με τον
καθηγητή πληροφορικής το σύνολο των ασκήσεων του Hot
potatoes. Επίσης, θα υπάρχει βιντεοπροβολέας που θα προβάλλει
σε οθόνη το κείμενο καθ΄όλη τη διάρκεια του σεναρίου. Εννοείται ότι
το μάθημα θα ήταν πιο πρόσφορο να γίνει στο εργαστήριο
πληροφορικής του σχολείου.Τέλος, κρίνεται απαραίτητο να δοθούν
σημειώσεις από τον διδάσκοντα για τη χρήση των νέων λογισμικών
με απλά βήματα.
Φύλλα εργασίας
Δίνονται 5 φύλλα εργασίας με κοινά ερωτήματα.Θα υπάρχει
διαφοροποίηση από ομάδα σε ομάδα ως προς τους στόχους των
ασκήσεων με απώτερο σκοπό την ενοποίηση των συμπερασμάτων
και την καταγραφή από όλους των λύσεων των ασκήσεων. Πιο
αναλυτικά:
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
ΟΜΑΔΑ 1
ΟΝΟΜ/ΜΑ ΜΑΘΗΤΩΝ:………………………………
…………………………………………………………………………….
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:
ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ (Ξεν.Ελληνικά,2,2,34)
ΤΑΞΗ:Α ΛΥΚΕΙΟΥ
Ανοίξτε τον υπολογιστή, επιλέξτε το ΨΗΦΙΑΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ/ψηφιακά
μαθήματα/γενικό λύκειο/Α τάξη/Αρχαίοι Έλληνες…/ηλεκτρονικό
βιβλίο/εμπλουτισμένο.
1. Παρατηρήστε στο χάρτη την Αθήνα, τα Μακρά Τείχη που τη
συνδέουν με τον Πειραιά και τα πέντε λιμάνια της. Καταγράψτε τα
ονόματά τους:……………………………………...............................
…………………………………………………………………………...
2. Θα διαβάσω το κείμενο και κατά την ώρα που θα διαβάζω
πατήστε πάνω στις λέξεις: οιμωγή, διηκεν, πείσεσθαι,αποχωσαι,
ευτρεπίζειν, εφιστάναι. Με τη βοήθεια αυτού του λεξιλογίου και

5. της μετάφρασης της συντακτικής ομάδας να σημειώσετε ποιο
μέρος του κειμένου αντιστοιχεί στην παρακάτω δομή:
Η ΑΠΗΧΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ
…………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ/ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………….
ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
3. Επιλέξτε δίπλα στο κείμενο το 1ο W και απαντήστε σύντομα στις
παρακάτω ερωτήσεις:α.Τι είδους πλοίο ήταν η Πάραλος και ποια
η αποστολή της;β.Ποιο πλοίο τη συνόδευε συνήθως;γ.Γιατί τα
πλοία αυτά θεωρούνταν μεγάλης ετοιμότητας;
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
4. Βρείτε 3 λέξεις του κειμένου που εκφράζουν συναισθήματα
(ψυχικού
πάθους):
……………………………………………………………
Ποιες από αυτές διατηρούν τη σημασία τους στη Νέα Ελληνική;
5. Κλείστε το ψηφιακό σχολείο και μπείτε ΠΥΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ
ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΓΛΩΣΣΑ.
Στη
συνέχεια
μπείτε
Αρχαία
ελληνική/εργαλεία/αρχές
σύνταξης/περιεχόμενα/επιρρηματικές
μετοχές/αιτιολογική. Διαβάστε τα παραδείγματα και τη θεωρία.
Στη συνέχεια βρείτε τις αιτιολογικές μετοχές (2 ο μέρος του
κειμένου) και δικαιολογήστε το χαρακτηρισμό τους.
…………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………..
Στην επιφάνεια εργασίας βρείτε το Ηot potatoes λύστε την
άσκηση της συμπλήρωσης κενών.( Εδώ, ελέγχουμε τη θεωρία:τι
εκφράζουν,σε τι είδους προτάσεις αναλύονται,πώς τις
καταλαβαίνουμε όταν συνοδεύονται με λέξεις αντικειμενικής ή
υποκειμενικής αιτιολογίας).

6. 6. Να βρείτε 5 ουσιαστικά Α κλίσης και να μεταφέρετε τους τύπους
στον άλλο αριθμό.( Αν δεν θυμάστε καλά την κλίση τους, μπείτε
Αρχαία
ελληνική/εργαλεία/βασικό
λεξικό/πίνακες
κλιτικών
παραδειγμάτων). Στη συνέχεια μπείτε Αρχαία ελληνική/μελέτεςδιδασκαλία/ηλεκτρονικές ασκήσεις /κατάλογος φαινομένων/γραμματική/φύλλο εργασίας 17/άσκηση 1 και να τη λύσετε.
7.Διαβάστε το ερμηνευτικό σχόλιο του βιβλίου σελίδα 65 με τα
κείμενα του Θουκυδίδη (εγκλήματα Αθηναίων κατά των συμμάχων)
και γράψτε ένα κείμενο 10 περίπου γραμμών, όπου με αφορμή την
ύβριν των Αθηναίων να αναφερθείτε σε παρόμοιες στάσεις των
υπερδυνάμεων και σήμερα.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το παραπάνω φύλλο εργασίας θα είναι ίδιο για τις ομάδες
1 και 2.
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2.
Εδώ θα είναι κοινές οι δραστηριότητες 1 και 2.
3. Επιλέξτε το 2ο w και απαντήστε σύντομα στις παρακάτω
ερωτήσεις:α.Ποια περιοχή προστάτευαν τα μακρά τείχη;β.Ποιοι
Αθηναίοι στρατηγοί τα έκτισαν;
………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………….
4.Κλείστε
το
ψηφιακό
σχολείο
και
ψάξτε τις λέξεις: άστυ, κρατ*ήσαντες, εκκλησία, απολωλότας στην
ΠΥΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ/Νέα ελληνική/ηλεκτρονικά
λεξικά/λεξικό της κοινής νεοελληνικής. Σημειώστε τη βασική τους
σημασία.Τι παρατηρείτε σχετικά με τη ζωή τους στο χρόνο; Ποιες
έμειναν αναλλοίωτες νοηματικά, ποιες διατήρησαν τη σημασία τους
αλλά απέκτησαν και νέα σημασία;
5.Να βρείτε 5 ουσιαστικά της Γ κλίσης τα οποία χρησιμοποιούνται με
την ίδια σημασία και σήμερα. Να γράψετε τη γενική ενικού και τη δοτική
πληθυντικού.( Αν δε θυμάστε καλά την κλίση τους μπείτε Αρχαία
ελληνική/εργαλεία/βασικό λεξικό/πίνακες κλιτικών παραδειγμάτων).
Γενική
Ενικού:
…………………………………………………………………..........Δοτική
Πληθ:………………………………………………………………….
Στην επιφάνεια εργασίας βρείτε HOT POTATOES την άσκηση
αντιστοίχισης.( Εδώ ελέγχουμε την ορθότητα των καταλήξεων με τη
μορφή σωστού λάθους).
6. Να εντοπίσετε τις λέξεις του κειμένου που αποδίδουν τις αποφάσεις
των Αθηναίων (έδοξε=αποφασίστηκε να). Τι μέρος του λόγου
είναι;Ποιος
ο
συντακτικός
τους
ρόλος;(Αν
δυσκολευτείτε,

7. συμβουλευθείτε:Αρχαία
ελληνική/εργαλεία/αρχές
σύνταξης/το
απαρέμφατο/άναρθρο). Δικαιολογήστε την απάντησή σας.
………………………………………………………………………………….
.
………………………………………………………………………………….
Στα νέα ελληνικά πώς συντάσσονται τα απρόσωπα ρήματα;
Πχ.διαδίδεται.λέγεται,αποφασίστηκε,φαίνεται σωστό κλπ.
………………………………………………………………………………….
7. Η τίσις των Αθηναίων αποδίδεται με «κινηματογραφικό» τρόπο από
τον Ξενοφώντα. Να τεκμηριώσετε τη διαπίστωση αυτή εστιάζοντας σε
λέξεις/φράσεις του κειμένου σχετικές με το χρόνο, τον τόπο,το σκηνικό,
τις αντιδράσεις και τα συναισθήματα των ηττημένων (περίπου 10
γραμμές).
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το 2ο φύλλο εργασίας θα είναι κοινό για τις ομάδες 3 και
4.
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3
Οι δραστηριότητες 1 και 2 θα είναι κοινές.
3. Επιλέξτε το 3ο W δίπλα στο κείμενο και απαντήστε σύντομα στις
παρακάτω ερωτήσεις.α.Ποιο είναι το περιεχόμενο της θεωρίας του
Μακιαβέλι;β.Πώς μπορούμε να τη συσχετίσουμε με τη στάση των
Αθηναίων πριν και μετά την ήττα τους;
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
4. Πώς μεταφράζεται το ρήμα πείσεσθαι του κειμένου; Μπείτε ΠΥΛΗ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ/αρχαία ελληνική/εργαλεία/συμφραστικός
πίνακας και δείτε παραδείγματα πληκτρολογώντας πείσεσθαι .
α.Από ποιο ρήμα προέρχεται ο τύπος αυτός;
β. Βρείτε μία λέξη του κειμένου που
είναι συγγενής ετυμολογικά με τον τύπο πείσεσθαι. Για βοήθεια ανοίξτε
τον κατάλογο ανωμάλων ρημάτων στη Γραμματική Οικονόμου ή
πληκτρολογήστε μόνο τη συλλαβή πε.:
γ. Γράψτε τους
αρχικούς χρόνους του ρήματος:

8. 5.Να χωρίσετε την ημιπερίοδο: ώστε εκείνης…..των Ελλήνων.Να
χαρακτηρίσετε το είδος των προτάσεων. Πριν απαντήσετε ψάξτε
Αρχαία
ελληνική/εργαλεία/αρχές
σύνταξης/συμπερασματικές
προτάσεις. Στη συνέχεια ψάξτε τον τύπο οια :αρχαία
ελληνική/εργαλεία/σώματα κειμένων/συμφραστικός πίνακας και
επιλέξτε τον τύπο με περισπωμένη ή ψάξτε στο λεξικό της αρχαίας του
σχολείου σας.
6.α.Προσδιορίστε τις συντακτικές δομές που αποδίδουν το χρόνο και
τον τόπο στο χωρίο: Εν δε ταις Αθήναις…..διηκεν.
β.Βρείτε τους ρηματικούς τύπους του κειμένου που βρίσκονται σε
Παρατατικό και Αόριστο.Ποια είναι η λειτουργία της εναλλαγής
παρατατικού και αορίστου;
7.Πώς κρίνετε το γεγονός ότι οι Αθηναίοι αμέσως μετά το πρώτο σοκ
συνέρχονται και δραστηριοποιούνται; Πιστεύετε ότι η εκκλησία του
δήμου και γενικότερα το δημοκρατικό πολίτευμα συνέβαλε στην
ενεργοποίησή τους;
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το φύλλο εργασίας 3 θα συμπληρωθεί από την ομάδα 5.
Περιγραφή σεναρίου:
Το σενάριο εφαρμόζεται σε κανονική τάξη 25 ατόμων, χωρισμένων
σε πενταμελείς ομάδες. Ως χώρος κατάλληλος προτείνεται το
εργαστήριο πληροφορικής. Η διάρκειά του υπολογίζεται σε 3
ώρες:έρευνα,γραφή κειμένων,παρουσίαση.΄Εχει γίνει προεργασία
ως προς τη διανομή ρόλων και ως προς την εξασφάλιση της
υλικοτεχνικής υποδομής. Τα παραπάνω θέματα έχουν αναλυθεί
επαρκώς στις προηγούμενες ενότητες.
Βασική επισήμανση που πρέπει να γίνει εδώ είναι ο ρόλος του
διδάσκοντος. Κατά τη διάρκεια της 1 ης ώρας (έρευνα,καταγραφή
στοιχείων υπό μορφή σημειώσεων) ο διδάσκων πρέπει να είναι
συνεχώς σε εγρήγορση, ώστε να διαχειριστεί πιθανά προβλήματα
στη χρήση του συγκεκριμένου λογισμικού, να επιβλέπει τη ροή
εργασίας και να αποκαθιστά τυχόν προβλήματα συντονισμού ή μη
συμμετοχικής διάθεσης.Στόχος είναι να απαντηθούν τα 4 πρώτα
θέματα των φύλλων εργασίας, δηλαδή η νοηματική προσέγγιση του
κειμένου,στοιχεία Ιστορίας με τις πραγματολογικές ερωτήσεις και
λεξιλογικά θέματα της αε και νε. Στις δύο πρώτες ερωτήσεις που

9. είναι κοινές καλό είναι να δοθούν οι απαντήσεις άμεσα, ώστε να
υπάρχει το κοινό πλαίσιο αναφοράς. Ειδικά για το πρώτο θέμα να
εξηγήσουμε γιατί φράζονται τα λιμάνια και ποιο εξαιρέθηκε. Η
παρέμβαση
του
διδάσκοντος
πρέπει
να
είναι
καθοδηγητική/βοηθητική στην αρχή και σταδιακά να αποσύρεται. Ο
διδάσκων θα πρέπει να ενθαρρύνει τα παιδιά, να επαινεί την
προσπάθεια, να μεταδίδει τη χαρά της ανακάλυψης.Υιοθετώντας τις
βασικές αρχές του εποικοδομητισμού στη μάθηση δίνει το χρόνο
στη σταδιακή δόμηση της μάθησης, αξιοποιεί πρότερες γνώσεις και
εμπειρίες των μαθητών, διορθώνει παρανοήσεις ( Piaget).Προάγει
την ανακαλυπτική μάθηση (Bruner) και καλλιεργεί την
κοινωνιογνωστική συνεργατική μάθηση(Vigotsky).
Tη 2η ώρα τα παιδιά επιλύουν τις ασκήσεις της Γραμματικής και
Συντακτικού και γράφουν τα κείμενα που ζητούνται στο 7ο θέμα των
φύλλων εργασίας. Εδώ ο διδάσκων βοηθά ενδεχομένως στη χρήση
της ΠΥΛΗΣ και στην οργάνωση των γραπτών κειμένων δίνοντας
σαφείς οδηγίες. Κατά συνέπεια οι μαθητές αβίαστα ασκούνται σε
γλωσσικές ασκήσεις, αντιλαμβάνονται τη συνέχεια της γλώσσας
μέσα στο χρόνο, κατανοούν την πολυσημία των λέξεων.Την 3 η ώρα
απαντώνται τα ερωτήματα γραμματικής και συντακτικού όλων των
ομάδων ,ενώ οι μαθητές κρατούν σημειώσεις για τα θέματα που δεν
διαπραγματεύθηκαν οι ομάδες τους. ΄Ενας μαθητής (ορίζει η ομάδα)
γράφει στον πίνακα τις απαντήσεις. Τέλος, διαβάζονται τα κείμενα
από τους συντονιστές κάθε ομάδας (θέμα 7ο) και ακολουθεί η
σύνθεση σε προφορικό λόγο από διάφορους μαθητές της τάξης.
Πρόσθετες πληροφορίες
Αν υπάρχει χρόνος, μπορεί να ζητηθεί η σύνθεση ενός κειμένου
γραπτού μέσα στην τάξη ή για την επόμενη φορά ως εργασία για το
σπίτι. Θα ζητηθεί να καταγράψουν οι μαθητές τις σκέψεις τους σχετικά
με τα διδάγματα που προσφέρει στον σύγχρονο άνθρωπο η μελέτη της
αρχαίας ελληνικής ιστοριογραφίας.

10. ΟΜΑΔΑ 3:Στη 2η εργασία θα επιλέξουν άλλη συλλογή ευρημάτων,
τον πολεμικό εξοπλισμό.

11. Στην 3η εργασία θα επιλέξουν τις τοιχογραφίες.
Διαφοροποιείται η συλλογή ευρημάτων.Ανάλογη θα είναι και η
δημιουργία κειμένου της 4ης εργασίας.
ΟΜΑΔΑ 4: Στη 2η εργασία θα επιλέξουν την Τίρυνθα και το Άργος
με συλλογή κοινών θεμάτων στα αγγεία.
Στην 3η εργασία θα επιλέξουν τον Ορχομενό και την
Αθήνα
με
συλλογή
κοινών
στοιχείων
στα
κοσμήματα.Διαφοροποιείται το γεωγραφικό στίγμα και η συλλογή
ευρημάτων.Ανάλογη θα είναι και η δημιουργία κειμένου της 4ης
εργασίας.
ΟΜΑΔΑ 5: ΄Ιδια με την ομάδα 1.
Περιγραφή σεναρίου:
Το σενάριο εφαρμόζεται σε κανονική τάξη 25 ατόμων, χωρισμένων
σε πενταμελείς ομάδες.Ως χώρος κατάλληλος προτείνεται το
εργαστήριο πληροφορικής.Η διάρκειά του υπολογίζεται σε 3
ώρες:έρευνα,γραφή κειμένων,παρουσίαση.΄Εχει γίνει προεργασία
ως προς τη διανομή ρόλων και ως προς την εξασφάλιση της
υλικοτεχνικής υποδομής. Τα παραπάνω θέματα έχουν αναλυθεί
επαρκώς στις προηγούμενες ενότητες.
Βασική επισήμανση που πρέπει να γίνει εδώ είναι ο ρόλος του
διδάσκοντος.Κατά τη διάρκεια της 1ης ώρας (έρευνα,καταγραφή
στοιχείων υπό μορφή σημειώσεων) ο διδάσκων πρέπει να είναι
συνεχώς σε εγρήγορση,ώστε να διαχειριστεί πιθανά προβλήματα
στη χρήση του συγκεκριμένου λογισμικού,να επιβλέπει τη ροή
εργασίας και να αποκαθιστά τυχόν προβλήματα συντονισμού ή μη
συμμετοχικής διάθεσης.Στόχος είναι να απαντηθούν τα 3 πρώτα
θέματα των φύλλων εργασίας.Η παρέμβαση του διδάσκοντος
πρέπει να είναι καθοδηγητική/βοηθητική στην αρχή και σταδιακά να
αποσύρεται. Ο διδάσκων θα πρέπει να ενθαρρύνει τα παιδιά, να
επαινεί την προσπάθεια, να μεταδίδει τη χαρά της
ανακάλυψης.Υιοθετώντας τις βασικές αρχές του εποικοδομητισμού
στη μάθηση δίνει το χρόνο στη σταδιακή δόμηση της μάθησης,
αξιοποιεί πρότερες γνώσεις και εμπειρίες των μαθητών, διορθώνει
παρανοήσεις ( Piaget).Προάγει την ανακαλυπτική μάθηση (Bruner)
και καλλιεργεί την κοινωνιογνωστική συνεργατική μάθηση(Vigotsky).
Tη 2η ώρα τα παιδιά γράφουν τα κείμενα που ζητούνται στο 4 ο και 5ο
θέμα των φύλλων εργασίας.Εδώ ο διδάσκων βοηθά ενδεχομένως
στη σωστή χρήση των όρων, στην οργάνωση αποδεικτικού λόγου
δίνοντας σαφείς οδηγίες. Κατά συνέπεια οι μαθητές αβίαστα
ασκούνται σε ένα πολύ απαιτητικό επίπεδο λόγου,του
επιστημονικού.Την 3η ώρα παρουσιάζονται τα συμπεράσματα από
τους συντονιστές κάθε ομάδας και ακολουθεί επαγωγικά η
διατύπωση του γενικού συμπεράσματος από διάφορους μαθητές
της τάξης.Ο μυκηναϊκός πολιτισμός, ο πρώτος ελληνικός

12. πολιτισμός!!Τεκμηριώνεται από γραπτές πηγές και αρχαιολογικά
ευρήματα.Οι μαθητές το ανακάλυψαν μόνοι τους!
Πρόσθετες πληροφορίες
Θα μπορούσε να δοθεί εναλλακτικά ως πρωτογενής πηγή ένα
απόσπασμα από την Ιλιάδα ή την Οδύσσεια, όπου θα σχολιαζόταν
τα κοινά ήθη,έθιμα,στοιχεία λατρείας των διαφόρων ηρώων του
μυκηναϊκού κόσμου.