hi cement plant

1. Цементийн үйлдвэрийн технологи

2. Монцемент төслийг хэрэгжүүлэгч
“Сэнж Сант” ХХК
“Сэнж Сант” ХХК нь Монполимет группын охин компани бөгөөд 2006
оноос Дорноговь аймгийн Өргөн сумын нутагт орших “Сэнжит Худаг”-
ийн шохойн чулууны ордыг түшиглэн жилд нэг сая тонн, олон
төрлийн цемент үйлдвэрлэх хүчин чадалтай, орчин үеийн дэвшилтэт
технологи бүхий хуурай аргын үйлдвэр байгуулахаар “Монцемент”
төслийг боловсруулан амжилттай хэрэгжүүлж байна.
Төслийн техникийн зөвлөхөөр цемент үйлдвэрлэлтээр дэлхийд тэргүүлэгч Франц улсын
Lafarge компани ажиллаж байна. Төслийн эдийн засгийн болон байгаль орчны үнэлгээг
дэлхийн стандартын дагуу олон улсын түвшинд хийж гүйцэтгэсэн.

3. Төслийн байршил
Сайншанд
Замын–Үүд
Нийслэл Улаанбаатар хотоос зүүн урагш 520 км
Дорноговь аймгийн Сайншанд хотоос зүүн тийш 55 км
Өргөн сумын төвөөс зүүн тийш 1 км
Өргөн сумаас Замын–Үүд хүртэл 180 км

4. Цемент үйлдвэрлэдэг хоёр арга бий.
Дэлхийд эхэндээ нойтон аргын
технологийн үйлдвэрлэл давамгайлж
байсан. Сүүлийн үед улс
орнууд хуурай аргын технологи руу
шилжиж байна. Энэ нь эрчим хүч, ус
хэмнэхэд чухал ач холбогдолтой
технологи. Байгал орчинд ээлтэй
хүлэмжийн хийн агуулга бага юм.

5. Өндөр
Шохойн
чулуу
Төмрийн
хүдэр
Нам
Шохойн
чулуу
Гөлтгөнө
Эрдэс
идэвхит
нэмэлт
Чулуунцар

6. Шохойн чулуу Шаварлаг түүхий эд
буюу занар
 Êàðáîíàò êàëüöè – ÑàÑÎ3,
CaCO2=CaO+CO2
 Цементийн шохойн
чулуу - CaO45.0%,
MgO2.5%, SiO211.0%;
 Ордоосоо 2 км зайтай
Íàì êàðáîíàòûí ò¿¿õèé
ýäýýð øàâàð ýñâýë
ò¿¿íèéã îðëîõ õºðñíèé
çàíàð, íàì àãóóëãатай
êàðáîíàò ÷óëóó
õýðýãëýнэ.
Ордоосоо 14 км зайтай

7. Төмрийн
хүдэр
Гөлтгөнө
CaSO4*2H2O
Цементийн чулуунцарын үндсэн
түүхий эдэд дутагдаж байгаа ислээр
баялаг нэмэлт олж нэмж
тохируулах болдог. Түүхий эдийн 2-
3% орчим
Цементийн барьцалдах хугацааг
тохируулах зорилгоор чулуунцарт
цементийн жингийн 3-8% байхаар
нэмдэг.
Түүхий
эд

8. Эрдэс идэвхит нэмэлт-портланд цементэд цементийн жингийн
15% хүртэл, тусгай зориулалтын цементэд 50% хүртэл нэмнэ.
Цеолит
Үнс
Цеолитыг цементэд 10-20%
(цементийн жингийн) нэмэлт болгоход
бат бэх идэвхийг нэмэгдүүлэх чанартай.
Цеолит нь цементийн сульфат
тэсвэрлэлтийг сайжруулна.
Базаль
т
Дулааны станцын үнс-шаарга-Үнсэн
доторх дутуу шатсан нүүрсий эзлэх
хувь, хэмжээ 5% хэтрэхгүй байх
шаардлага тавигддаг
Базалтыг цементийн эрдэс идэвхит нэмэлт
болгон цементийн жингийн 20% хүртэл
хэмжээгээр нэмж хэрэглэнэ. Базалтын химийн
найрлаганд Fe2O3, AL2O3 –ын агуулга өндөр
байдаг.

9. Бүрэлдэхүүн хэсэг Эх сурвалж
SiO2 Шавар, занар шохойн чулуу
Al2O3 Шавар, занар, хөнгөн цагааны
хүдэр
Fe2O3 Төмрийн хүдэр, төмрөөр баян
шавар, пиритийн нурам
CaO шохойн чулуу, гантиг
MgO доломит
SO3 пирит, түлш
K2O
Шавар , занар
Na2O
Хлорид Шавар, занар, түлш

10.  Цементийн үйлдвэрлэлд хэрэглэдэг түлшийг 3
хуваадаг. Хатуу түлш-нүүрс, хийн түлш- байгалийн
хий, шингэн түлш-мазут хэрэглэдэг. Нүүрсний гол
үзүүлэлтүүдэд чийг, дэгдэмхий, үнслэг, ичлэг
багтдаг.
 Цементийн үйлдвэрлэлд хэрэглэгдэг нүүрсний
илчлэг 5000-6000 ккал/кг, үнслэг 12-15%,
дэгдэмхий 18-22%, байгалийн чийг 12%-иас
илүүгүй байхыг тохиромжтойд тооцдог. Нүүрсний
шатамхай хэсэг болон нүүрстөрөгч, азот, хүхэр,
устөрөгч хүчилтөрөгчтэй нэгдэн шатаж дулаан
үүсгэдэг.
 Үнс нь нүүрсний шатдаггүй хэсэг бөгөөд түүхий
эдийн хольцтой холилдон чулуунцарын
найрлаганд оролцож бүтээгдэхүүн болдог.

11. Цементийн төрөл
Цементийг бүрдүүлэгчийн орцоор:
Клинкер
+
ЭИН
+
Гөлтгөнө
Шааргат
портланд цемент
PSC
Клинкер
+
Шаарга
+
Гөлтгөнө
Эрдэс идэвхит
нэмэлт портланд
цемент
OPC
Портланд
цемент
PC
Клинкер
+
Гөлтгөнө
Пунцолан
портланд
Цемент
PPC
Клинкер
+
Үнс
+
Гөлтгөнө

12. Цементийн марк
PC42.5 гэдэг нь 1см2-д 425кг дээш ачаа даана. Цементийг 28 хоногийн дараах шахалтын бат бэхээр
нь
PC 42.5 PC 52.5
Өндөр бат бэх
бүхий угсрамал
хийц, төмөр
замын бетон
дэр өндөр
хүчдлийн шон,
зам, гүүр
OPC 42.5
Бүх төрлийн
барилгын
ажилд
өргөн
хэрэглэнэ.
Барилгын зориул-
алтын бетон,
төмөр бетон хийц,
угсармал
хийц хэсгүүд,
гүүр далангийн
барилга,
цутгамал хийц, зам
барилга гэх мэт

13. Цементийн үйлдвэрийн технологийн
горим
Уурхай Бутлуур Тээрэм
Түүхий
эдүүдийг
холих
Зуух
Чулуунцар
Гөлтгөнө
Тээрэм
Цемент
Нэмэлт

14. Түүхий эд бэлтгэгдсэн
хольцыг 14500С-д шатааж
чулуунцарын гаргаж авдаг.
Чулуунцар гэдэг нь дундчаар
5-20мм-ийн ширхэглэл бүхий
ногоовтор саарал өнгийн
үрэл хэлбэрийн хиймэл
чулуу.
Цементийн чулуунцар 4 үндсэн
эрдэс агуулдаг.
1. Алит
2. Белит
3. Алюминат
4. Алюмоферрит
1. Алит- их байвал цементийн бат
бэх өндөр байна.
2. Белит- бэхжинэ.Удаан хугацааны
туршид бат бэхийг нэмэгдүүлэх
чанартай эрдэс
3. Алюминат-эхний үед нэлээд
хурдан бэхжин.
4. Алюмоферрит-эхний үед хурдан
бэхжинэ.

15. Clinkering
Raw meal
SIO2 (S)
Fe2O3 (F)
Al2O3 (A)
CaCO3 (C)
клинкер
C3A
C4AF
C2S
C3S
 C3S (Alite) 3CaO.SiO2 Tricalcium Silicate
 C2S (Belite) 2CaO.SiO2 Dicalcium Silicate
 C3A 3CaO.Al2O3 Tricalcium Aluminate
 C4AF 4CaO.Al2O3.Fe2O3 Tetracalcium Alumino Ferrite

17. Түүхий хольцыг урьдчилан жигдрүүлэх
• Энэ агуулах нь автомат
ажиллагаатай овоологч ба
тараагч төхөөрөмжөөр
тоноглогдсон байна.
• Нөөцлөх талбайн хэжээ нь
22000 тонн, нөөцлөх
хугацаа нь 10 өдөр байна.
• Урьдчилан хольсны дараа
шохойн чулуу нь туузан
зөөгүүрээр дамжин шохойн
чулууны силос руу
хүргэгдэнэ.
Шохойн чулууны агуулах

18. Хацарт бутлуур
Ихэнх цементийн
үйлдвэрүүд анхан шатны
бутлуураар хацарт
бутлуурыг сонгосон байдаг.
Хацарт бутлуур нь
хөдөлгөөнт ба хөдөлгөөнгүй
2 хацарны завсар
материалыг даралтаар
шахаж няцлан буталдаг.
Алхан бутлуур
Алхан бутлуурыг
цементийн үйлдвэрт өргөн
ашигладаг. хацарт
бутлуураар 00 - 300 мм
ширхэглэлтэй болж
бутлагдсан материал алхан
бутлуурт орж бутлагдан 00 -
25 мм ширхэглэлтэй болно

19.  Орох ширхэглэлийн
размер хэмжээ: 1000мм
 Гарах ширхэглэлийн
хэмжээ: ≤ 75мм (95%)
 Хүчин чадал:
ойролцоогоор 900т/ц.
 Бутлагдах материал:
Шохойн чулуу бусад
нэмэлт түүхий эд

20. Босоо булт тээрэм
 Булт тээрэм хувийн
энерги заралт бага, овор
хэмжээ бага , зардал бага
шаардах тул бусад
тээрмээс давуу талтай
 Булт тээрмүүдийн ихэнх
нь хатаалт нунтаглалтыг
зэрэг хийхээс гадна битүү
давтамжаар нундагладаг.
Булт тээрмийн хүчин
чадал 500 т/ ц хүртэл
байна.

21. Ган дамар дотор
нунтаглагдах материал,
нунтаглах биес хамт хөдөлж,
материал нунтаглагдана..
Материал нунтаглах биесийн
цохилт, үрэлтэнд
нунтаглагдана. Хүчин чадал
янз бүр.

22. Гомоген силос
 Урьдчилан жигдрүүлэх
силос нь 4000тн
багтаамжтай.
 Энэхүү силос нь
материалын урсгал,
хийн үлээгүүрээр түүхий
эдийн хольцыг хольж
найрлагыг жигдрүүлнэ.

23. Чулуунцар үйлдвэрлэх хэсэг
• Дулаан
солилцуулагчид
түүхий эд
дулааны
боловсруулалта
нд орж, зууханд
орох үед нийт
шохойн
чулууны 90% нь
задралд орсон
байна.
• Чулуунцар
шатаах эргэх
зуух нь хоногт
1500 тн
чулуунцар
үйлдвэрлэх
бөгөөд хэмжээ
нь 4*50м байна.
Cooler

24. Чулуунцар хөргөх
Çóóõíààñ ãàðàõ
÷óëóóíöàð íü ñàðààëæèí
õºðã¿¿ðýýð 14000Ñ-ààñ 650Ñ
õ¿ðòýë õºðºõ áà õºðã¿¿ðèéí
òºдãñãºëä áàéðëàõ àëõàí
áóòëóóðààð ÷óëóóíöàð 25ìì
áà ò¿¿íýýñ áàãà øèðõýãòýé
áîëòîë áóòëàãäàí
÷óëóóíöаðûí àãóóëàõàä î÷íî.
Чулуунцарын хөргөлт нь
бүтэц, талстуудын байдал,
эрдэс найрлага,
нунтаглагдах чанарт
нөлөөлдөг тул хурдан
хөргөснөөр талсжилт багасч
шиллэг хэсэг нэмэгдэнэ.
Хөргүүр

25. Цемент нунтаглах
• Цементыг нунтаглахад 125
т/цаг хүчин чадалтай босоо
булт тээрмийг ашиглана.
Тээрмээс гарах цементийн
нунтаглалр нь 80микроны
шигшүүр дээрх үлдэгдэл 8 –
10% байхаар тээрэмдэнэ.
• Тээрмээс гарсан цементийн
бүхэл хэсэг сеператорт
ялгагдан тээрэмд уцаж
ачаалагдан дахин
нунтаглагдана.
Босоо булт тээрэм

26. Цементийн силос
Цементийг силост
хадгалах бөгөөд силос нь
хийн сийрэгжүүлэлттэй
байна.
- Уг цементийн үйлдвэрт
нийт 4000тн – ийн
багтаамжтай 4 силос
байна.
- Энэ нь үйлдвэрийг 12
хоногийн нөөцөөр хангана.
Цементийн силос