Downloaded 74 times
แผนโมเมนตัม
- 1. แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 7 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์รายวิชาฟิสิกส์ รหัสวิชา ว 30202 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เรื่องหลัก โมเมนตัมและการดล เรื่อง แรงและการเปลี่ยนโมเมนตัม สาระที่ 4 แรงและการเคลื่อนที่ เวลา 3 ชั่วโมง ภาคเรียนที่ 2 มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐาน ว 4.2 เข้าใจลักษณะการเคลื่อนที่แบบต่างๆของวัตถุใน ธรรมชาติ มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้และจิตวิทยาศาสตร์ สื่อสารสิ่งที่ เรียนรู้และนำาความรู้ไปใช้ประโยชน์ มาตรฐานการเรียนรู้ช่วงชั้น ม.4-6 ทดลองและอธิบายหลักการของ การชนใน 1 มิติ การชนใน 2 มิติ การชนใน 3 มิติและโมเมนตัม รวมทั้ง คำานวณและนำาความรู้ไปใช้ประโยชน์ ตัวชี้วัด - 1.สาระสำาคัญ/ความคิดรวบยอด โมเมนตัม(momentum : P) คือ ผลคูณระหว่างระหว่างมวลและ ความเร็วของวัตถุ ซึ่งเป็นปริมาณหนึ่งที่บอกสภาพการเคลื่อนที่ของวัตถุ กฎการเคลื่อนที่ข้อที่สองของนิวตัน กล่าวได้อีกแบบหนึ่งว่า แรงลัพธ์ ที่กระทำาต่อวัตถุ เท่ากับอัตราการเปลี่ยนโมเมนตัมของวัตถุทั้งขนาดและ ทิศทาง 2. ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง ความรู้/ทักษะกระบวนการ/คุณลักษณะที่พึงประสงค์ ปลายทาง 1. บอกความหมายของโมเมนตัมได้ 2. บอกได้ว่าแรงที่กระทำาต่อวัตถุ ทำาให้โมเมนตัมเปลี่ยนไป 3. บอกความหมายของแรงว่ามีความสัมพันธ์กับอัตราการเปลี่ยน โมเมนตัมตามสมการ F P = D D v t v นำาทาง 1. บอกความหมายของโมเมนตัมได้ 2. บอกได้ว่าขณะที่วัตถุกำาลังเคลื่อนที่มีโมเมนตัม และหาค่า โมเมนตัมของวัตถุได้เมื่อกำาหนดมวลและความเร็วของวัตถุให้
- 2. 3. บอกได้ว่าโมเมนตัมเป็นปริมาณเวกเตอร์ที่มีทิศเดียวกับทิศของ ความเร็ว 4. อธิบายได้ว่า แรงกระทำาต่อวัตถุทำาให้โมเมนตัมของวัตถุเปลี่ยนไป 5. บอกได้ว่าแรงลัพธ์ที่กระทำาต่อวัตถุใดจะเท่ากับอัตราการเปลี่ยน โมนเมนตัมของวัตถุนั้นทั้งขนาดและทิศทาง 6. อธิบายได้ว่า แรงที่ใช้หยุดการเคลื่อนที่ของวัตถุ หรือแรงที่ทำาให้มี การเปลี่ยนโมเมนตัมขึ้นอยู่กับมวล ความเร็ว และช่วงเวลาที่ใช้ใน การเปลี่ยนโมเมนตัม 3. สาระการเรียนรู้ 1.สาระการเรียนรู้แกนกลาง - โมเมนตัม - แรงและการเปลี่ยนโมเมนตัม - การดลและแรงดล - การชน โมเมนตัม(momentum : P) คือ ผลคูณระหว่างระหว่างมวลและ ความเร็วของวัตถุ ซึ่งเป็นปริมาณหนึ่งที่บอกสภาพการเคลื่อนที่ของวัตถุ p = mv v v ……………(1) เมื่อให้ p v คือ โมเมนตัมของวัตถุ m คือ มวลของวัตถุ vv คือ ความเร็วของวัตถุ โมเมนตัมเป็นปริมาณเวกเตอร์ที่มีทิศตามทิศของความเร็ว มีหน่วย เป็นกิโลกรัมเมตรต่อวินาที ในการทำาให้วัตถุซึ่งกำาลังเคลื่อนที่ให้หยุดนิ่ง พบว่า วัตถุที่มีโมเมนตัมมากต้องออกแรงต้านมากกว่าวัตถุที่มีโมเมนตัม น้อย จากกฎการเคลื่อนที่ข้อที่หนึ่งของนิวตัน ที่เรียกว่ากฎของความเฉื่อย สามารถเขียนในรูปโมนเมนตัมได้ว่า โมเมนตัมของวัตถุคงตัวเสมอ นอกจากจะมีแรงลัพธ์ซึ่งมีค่าไม่เป็นศูนย์มากระทำาต่อวัตถุนั้น v กระทำาต่อวัตถุ เมื่อวัตถุมวลm เคลื่อนที่ด้วยความเร็ว uv มีแรงคงตัว F ในช่วงเวลาDt ทำาให้ความเร็วของวัตถุเปลี่ยนเป็นvv จากกฎการเคลื่อนที่ ข้อที่สองของนิวตัน v v v v และ a v u F = ma = - t D v v v v ดังนั้น m( v - u ) F t = D v v v F = mv - mu t D ……………(2) v คือ แรงลัพธ์ที่คงตัวที่กระทำาต่อวัตถุมวล m เมื่อ F
- 3. v mu คือโมเมนตัมของวัตถุก่อนออกแรงกระทำา v mv คือ โมเมนตัมของวัตถุหลังออกแรงกระทำา - v v mv mu คือ โมเมนตัมของวัตถุที่เปลี่ยนไปในช่วงเวลา Dt v v mv mu - D t คือ โมเมนตัมของวัตถุที่เปลี่ยนไปใน 1 หน่วย เวลา หรือ อัตราการเปลี่ยนโมเมนตัมของวัตถุ สรุปได้ว่า กฎการเคลื่อนที่ข้อที่สองของนิวตัน กล่าวได้อีกแบบหนึ่ง ว่า แรงลัพธ์ที่กระทำาต่อวัตถุ เท่ากับอัตราการเปลี่ยนโมเมนตัมของวัตถุทั้ง ขนาดและทิศทาง 2.สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น - โมเมนตัม - แรงและการเปลี่ยนโมเมนตัม - การดลและแรงดล - การชน 3.สอดแทรกหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง - โมเมนตัม - แรงและการเปลี่ยนโมเมนตัม - การดลและแรงดล - การชน 4.สอดแทรกความรู้การเข้าสู่ประชาคมอาเซียน - การร่วมกลุ่มการนำาแรงและการเปลี่ยนโมเมนตัม ใช้ใน อุตสาหกรรม 5. สมรรถนะสำาคัญของผู้เรียน 1.ความสามารถในการคิด - การวิเคราะห์ปัญหา - การสำารวจค้นหา - การสรุปความเห็น 2.ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต - การทำางานเป็นกลุ่ม 3.ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี - การนำาความรู้ไปใช้ 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ - ความซื่อสัตย์ - ความมีวินัย - ใฝ่เรียนรู้ - มุ่งมั่นในการทำางาน
- 4. 7. ชิ้นงาน/ภาระงาน(รวบยอด) - 8. การวัดและประเมินผล 1.การประเมินก่อนเรียน - แบบทดสอบก่อนเรียน 2.การประเมินระหว่างการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ - แบบฝึกหัด 3.การประเมินหลังเรียน - แบบทดสอบหลังเรียน - รายงานการปฏิบัติงาน 4.การประเมินชิ้นงาน/ภาระงาน(รวบยอด) - ผลการตรวจแบบฝึกหัดก่อนเรียน – หลังเรียน - รายงานการปฏิบัติงาน 4. กระบวนการจัดการเรียนรู้ / กิจกรรมการจัดการเรียนรู้ 1. ขั้นสร้างความสนใจ 1. ครูอ้างถึงประสบการณ์ที่นักเรียนเคยเล่นกีฬาบางประเภทมาแล้ว เช่น บาสเกตบอล ห่วงยาง ฟุตบอล จะเห็นว่าในการออกแรงรับลูกบอล หรือห่วงยางที่กำาลังเคลื่อนที่ด้วยความเร็วต่างกัน ขนาดของแรงที่ใช้รับ วัตถุแต่ละครั้งก็ต่างกันด้วย 2. ครูตั้งปัญหาเพื่อนำาเข้าสู่การทำากิจกรรมรับถุงทรายว่า นักเรียน ทราบหรือไม่ว่าการที่ออกแรงต่างกันเพื่อรับวัตถุนั้น ขึ้นกับปริมาณใดบ้าง ให้นักเรียนลองทำากิจกรรมการรับถุงทราย 2. ขั้นสำารวจและค้นหา 1. ครูสุ่มนักเรียนประมาณ 10 คน ทำากิจกรรมการรับถุงทราย โดย ให้ใช้มือขวาถือถุงทรายถุงหนึ่งอยู่เหนือมือซ้ายประมาณ 20 เซนติเมตร ปล่อยถุงทรายตกลงบนมือซ้าย โดยใช้มือซ้ายรับถุงทรายที่ตกลงมาให้ หยุดนิ่งในมือโดยพยายามไม่ให้เคลื่อนที่ ทำาการทดลองซำ้าโดยมือขวาอยู่ เหนือมือซ้ายประมาณ 50 เซนติเมตร แล้วปล่อยถุงทรายถุงเดิม ให้ นักเรียนเปรียบเทียบแรงที่มือซ้ายรับถุงทรายเพื่อไม่ให้ถุงทรายเคลื่อนที่ใน แต่ละครั้ง 2. ครูนำานักเรียนอภิปรายผลจากการทำากิจกรรม โดยตั้งปัญหาถาม นักเรียนว่า 2.1 ในการออกแรงของมือซ้ายที่รับถุงทรายทั้งสองกรณีแตก ต่างกันหรือไม่ อย่างไร (แรงที่ใช้รับถุงทรายจากระดับที่สูงกว่าจะมีค่ามากกว่าถุงทรายระดับตำ่า)
- 5. 2.2 ความเร็วของถุงทรายขณะที่ตกถึงมือซ้ายทั้งสองกรณี แตกต่างกันหรือไม่อย่างไร (ถุงทรายที่ปล่อยจากระดับสูงจะมีความเร็วมากกว่าถุงทรายที่ปล่อยจาก ระดับตำ่าขณะกระทบมือ) 2.3 ความเร็วของถุงทรายทั้งสองกรณีเกี่ยวข้องกับการ ออกแรงรับถุงทรายหรือไม่ อย่างไร(ถุงทรายที่มีความเร็วมากกว่าจะต้องออกแรงรับมากกว่าถุงทรายที่ มีความเร็วน้อย) 3. ครูให้นักเรียนทำาการทดลองใหม่ โดยใช้มือขวารับถุงทราย 1 ถุง จากระดับที่อยู่เหนือมือซ้ายประมาณ 30 เซนติเมตร และใช้มือซ้ายรับถุง ทรายให้หยุดนิ่งในมือโดยพยายามไม่ให้ถุงทรายเคลื่อนที่ แล้วทำาการ ทดลองซำ้าอีกครั้ง แต่เปลี่ยนเป็นถุงทราย 2 ถุงมัดติดกัน โดยปล่อยถุงทราย ที่ระยะความสูง 30 เซนติเมตร เปรียบเทียบแรงที่มือซ้ายต้านถุงทรายเพื่อ ไม่ให้ถุงทรายเคลื่อนที่ในแต่ละครั้ง 4. ครูนำานักเรียนอภิปรายผลจากการทำากิจกรรม ว่า 4.1 แรงที่มือซ้ายใช้รับถุงทรายทั้งสองกรณีแตกต่างกันหรือ ไม่ อย่างไร(แรงที่ใช้รับถุงทรายที่มีมวลมากจะมีค่ามากกว่า แรงที่ใช้รับถุงทรายที่มีมวลน้อย) 4.2 ความเร็วของถุงทรายขณะที่ตกถึงมือซ้ายทั้งสองกรณี แตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร(ความเร็วของถุงทรายทั้งสองกรณี มีค่าเท่ากัน) 4.3 มวลของถุงทรายทั้งสองกรณีเกี่ยวข้องกับการออกแรงรับ ถุงทรายหรือไม่อย่างไร (ถุงทรายที่มีมวลมาก จะต้อออกแรงรับมากกว่าถุงทรายที่มีมวลน้อย) 5. ครูให้นักเรียนสรุปว่า จากการทำากิจกรรมทั้ง 2 ตอน เราจะสรุปได้ ว่าอย่างไร (แรงที่ใช้หยุดการเคลื่อนที่ของวัตถุใดๆขึ้นอยู่กับมวลและ ความเร็วของวัตถุนั้น) 6. ครูให้ความรู้นักเรียนเรื่องโมเมนตัมว่า ผลคูณระหว่างมวลกับ ความเร็วของวัตถุ เรียกว่า โมเมนตัม ซึ่งเป็นปริมาณเวกเตอร์ มีทิศเดียวกับ ทิศของความเร็ว มีหน่วยเป็น กิโลกรัม เมตร/วินาที หรือ นิวตัน/วินาที 7. ครูชี้ให้นักเรียนเห็นว่า โมเมนตัมของวัตถุเป็นปริมาณที่มีอยู่ใน วัตถุที่กำาลังเคลื่อนที่ ใช้บอกสภาพการเคลื่อนที่ของวัตถุ 8. ครูถามนักเรียนว่า ถ้าจะทำาให้วัตถุที่กำาลังเคลื่อนที่ให้หยุดนิ่ง แรง ต้านที่กระทำาต่อวัตถุที่มีโมเมนตัมมากกับโมเมนตัมน้อยจะแตกต่างกันหรือ ไม่ อย่างไร (แตกต่างกัน คือ วัตถุที่มีโมเมนตัมมากจะต้องออกแรงต้าน มากกว่าวัตถุที่มีโมเมนตัมน้อย) 9. ครูนำานักเรียนอภิปรายเรื่องแรงและการเปลี่ยนโมเมนตัม โดยใช้ สถานการณ์ว่า
- 6. 9.1 ในการเตะลูกฟุตบอลที่หยุดนิ่งให้เคลื่อนที่ออกไปด้วย ความเร็วต่างกันจะต้องออกแรงต่างกัน หรือไม่ อย่างไร (เตะลูกฟุตบอล ให้เคลื่อนที่ด้วยความเร็วมากต้องออกแรงมากกว่าเตะฟุตบอลให้เคลื่อนที่ ด้วยความเร็วน้อย) 9.2 แรงที่กระทำาต่อลูกฟุตบอล มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงโมเมนตัม ของลูกฟุตบอลหรือไม่ อย่างไร (แรง ที่กระทำาต่อลูกฟุตบอลมากจะ ทำาให้โมเมนตัมของวัตถุเปลี่ยนแปลงมาก) 9.3 จากกรณีนี้เราจะสรุปได้ว่าอย่างไร (แรงที่กระทำาต่อวัตถุมีผล ต่อการเปลี่ยนโมเมนตัมของวัตถุ) 10. ครูทบทวนกฎการเคลื่อนที่ข้อที่สอง ของนิวตัน และการนำากฎนี้ ไปหาความสัมพันธ์ระหว่างแรงและโมเมนตัมของวัตถุ จนได้สมการว่า v v v F = mv - mu t D 11. ครูเน้นให้นักเรียนทราบว่า กฎการเคลื่อนที่ข้อที่สองของนิวตัน อาจกล่าวอีกแบบหนึ่งว่า แรงลัพธ์ที่กระทำากับวัตถุใดๆจะเท่ากับอัตราการ เปลี่ยนแปลงโมเมนตัมของวัตถุนั้นทั้งขนาดและทิศทาง 12. ครูยกตัวอย่างการแก้ปัญหาโจทย์เรื่องแรงและการเปลี่ยน โมเมนตัม 2 ข้อ จากแบบฝึกหัดเสริมประสบการณ์ แสดงวิธีทำาบนกระดาน 13. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนสอบถามเนื้อหาเรื่อง แรงและการ เปลี่ยนโมเมนตัม ว่ามีส่วนไหนที่ยังไม่เข้าใจและให้ความรู้เพิ่มเติมในส่วน นั้น 3. ขั้นลงข้อสรุป ครูนำาอภิปราย สรุปเนื้อหา ด้วยคำาถามต่อไปนี้ 1. โมเมนตัมของวัตถุ คืออะไร ( โมเมนตัม(momentum : P) คือ ผล คูณระหว่างระหว่างมวลและความเร็วของวัตถุ ซึ่งเป็นปริมาณหนึ่งที่ บอกสภาพการเคลื่อนที่ของวัตถุ มีค่า p = mv v v ) 2. โมเมนตัมเป็นปริมาณเวกเตอร์หรือสเกลาร์ และมีหน่วยเป็นอะไร (โมเมนตัมเป็นปริมาณเวกเตอร์ที่มีทิศตามทิศของความเร็ว มีหน่วย เป็นกิโลกรัมเมตรต่อวินาที) 3. แรงลัพธ์สัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงโมเมนตัมอย่างไร (แรงลัพธ์ที่ กระทำาต่อวัตถุ เท่ากับอัตราการเปลี่ยนโมเมนตัมของวัตถุทั้งขนาด และทิศทาง) 5. การวัดผลและประเมินผล 5.1 เกณฑ์การประเมิน 1.วัดความเข้าใจของนักเรียน โดยการตอบคำาถามของนักเรียน 2. วัดความสนใจของนักเรียน โดยดูจากการตั้งใจฟังครู บรรยาย และการพยายามตอบ คำาถามครู และมีความสนใจที่จะถามข้อสงสัย และการให้ ความร่วมมือในการเรียน
- 7. 3. การทำาแบบฝึกหัดจากใบงานที่แจกให้นักเรียน/การส่ง การบ้าน 4. ประเมินเจตคติ คุณธรรมที่นักเรียนแสดงออกในขณะที่มีการ เรียนรู้ 5. นักเรียนตอบคำาถามได้ 80 % 6. สังเกตจากการร่วมอภิปรายโดยการสุ่มนักเรียน 4 คน 5.2 เครื่องมือประเมิน ใช้เกณฑ์การประเมินผลจากคะแนนในตารางสังเกตพฤติกรรม 10 คะแนนขึ้นไปแสดงว่าผ่านจุดประสงค์ ตารางสังเกตพฤติกรรม พฤติก รรม เลขที่ สนใจ 5 คะแนน แสดงความ คิดเห็น 5 คะแนน มี เหตุผล 5 คะแนน ความถูก ต้อง 5 คะแนน คะแนน รวม 20 คะแนน ผ่า น ไม่ ผ่าน 6. สื่อและแหล่งการเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนวิชาฟิสิกส์ 2 2. เอกสารประกอบการสอน/ใบความรู้/แบบฝึกเสริมฯ เรื่อง แรงและ การเปลี่ยนโมเมนตัม 7. ความสัมพันธ์กับกลุ่มสาระการเรียนรู้อื่น ......................................................................................................... .................................................... ......................................................................................................... .................................................... 8. กิจกรรมเสนอแนะ ......................................................................................................... .................................................... ......................................................................................................... ........................................................................... 9. ความคิดเห็นของฝ่ายบริหาร 9.1 ความคิดเห็นของหัวหน้าฝ่ายวิชาการ ......................................................................................................... ....................................................
- 8. ......................................................................................................... .................................................... 9.2ความคิดเห็นของรองผู้อำานวยการโรงเรียน ......................................................................................................... .................................................... ......................................................................................................... .................................................... 9.3 ความคิดเห็นของผู้อำานวยการโรงเรียน ......................................................................................................... .................................................... ......................................................................................................... .................................................... 10.บันทึกผลหลังการสอน บันทึกหลังการสอน
- 9. กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ รายวิชาฟิสิกส์ รหัสวิชาว 30202 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เรื่องหลัก โมเมนตัมและการดล เรื่อง แรงและการเปลี่ยนโมเมนตัม สาระที่ 4 แรงและการเคลื่อนที่ เวลา 3 ชั่วโมง ภาคเรียนที่ 2 แผนการจัดการเรียนรู้ที่…...เรื่อง………………………. ……………..…………..……………..เวลา ……คาบ …………………………………………………………………………… ………………………………………... 1. จำานวนนักเรียนที่ใช้สอน ระดับชั้น จำานวนนักเรียน ( คน) มัธยมศึกษาปีที่ 4 37 2. ผลการสอน 2.1) ความเหมาะสมของระยะเวลา ( ) ดีมาก ( ) ดี ( ) พอใช้ ( ) ต้องปรับปรุง 2.2) ความเหมาะสมของเนื้อหา ( ) ดีมาก ( ) ดี ( ) พอใช้ ( ) ต้องปรับปรุง 2.3) ความเหมาะสมของกิจกรรมการเรียนการสอน ( ) ดีมาก ( ) ดี ( ) พอใช้ ( ) ต้องปรับปรุง 2.4) ความเหมาะสมของสื่อการสอนที่ใช้( ) ดีมาก ( ) ดี ( ) พอใช้ ( ) ต้องปรับปรุง …………………………………………………………………………… ………………………………………... …………………………………………………………………………… ………………………………………... …………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… …... …………………………………………………………………………… ……… 2.5) พฤติกรรม/การมีส่วนร่วมของนักเรียน( ) ดีมาก ( ) ดี ( ) พอใช้ ( ) ต้องปรับปรุง 2.6) ผลการปฏิบัติกิจกรรม/ใบกิจกรรม การทดสอบก่อนเรียนและหลัง เรียน
- 10. …………………………………………………………………………… ………………………………………. …………………………………………………………………………… ……………………………………….. …………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… ……... …………………………………………………………………………… ……… 3. ปัญหาและอุปสรรค …………………………………………………………………………… ………………………………………... …………………………………………………………………………… ………………………………………... …………………………………………………………………………… ………………………………………... …………………………………………………………………………… ………………………………………........... 4. ข้อเสนอแนะ/แนวทางแก้ไข …………………………………………………………………………… ………………………………………... …………………………………………………………………………… ………………………………………... …………………………………………………………………………… ………………………………………................................................... .............................................................................................. ลงชื่อ………………………………. ผู้สอน/ผู้บันทึก ( นายศิลป์ชัย จิตตรง ) ตำาแหน่งครูผู้ช่วย …………/……………./ …………