วิธีการวางแผนปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Action Planning Method)

1. วิธีการวางแผนปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Action Planning Method)

2. วัตถุประสงค์หลัก เพื่อ 1. ให้รู้จักขั้นตอนของวิธีวางแผนปฏิบัติการ 2. ให้เข้าใจขั้นตอนและพัฒนาทักษะการจัดกิจกรรมการมีส่วนร่วมผ่านการสาธิตและฝึกปฏิบัติ

3. วัตถุประสงค์ของการดำเนินการ เพื่อให้ผู้เข้าอบรม 1. มีความคิดริเริ่มและได้มีส่วนร่วมของการสาธิตและฝึกปฏิบัติ 2. ได้รู้จักบรรยากาศของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้อย่างสนุกสนาน 3. เห็นคุณค่าของกรรมวิธีอันมีประโยชน์และสามารถวางแผนฯ ได้ในระยะเวลาสั้นๆ

4. วิธีการวางแผนปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Action Planning Method)

5. ขั้นตอนการวางแผนปฏิบัติการ แบบมีส่วนร่วม มี 7 ขั้นตอน

6. เจ็ดขั้นตอนสำคัญ 1. สถานการณ์ ( บริบท ) 2. หัวใจแห่งชัยชนะ ( จินตนาการ ) 3. สิ่งที่เกิดขึ้นจริง ( สภาพจริงในปัจจุบัน ) 4. พันธกิจ ( สัญญาใจ ) 5. ปฏิบัติการสำคัญ ( ภารกิจหลัก ) 6. ปฏิทินกิจกรรมและความรับผิดชอบ 7. การไตร่ตรอง

7. องค์ประกอบที่ต้องใช้ ผู้เอื้อกระบวนการกลุ่ม (Facilitator) กฎ / กติกาของกลุ่ม อุปกรณ์ กระดาษ ฟลิบชาร์ต กระดาษกาวย่น / วิธีการม้วนและติดกระดาษ บัตรความคิด ปากกาเคมี กระดานหรือผนังสำหรับติดกระดาษ

8. กฎ / กติกากลุ่ม ทุกความคิดมีคุณค่า ไม่ฆ่าความคิดใคร ไม่มีความคิดใดผิดถูก ยอมรับความคิดของกันและกัน เขียนบัตรความคิดทุกคน 1 หนึ่งคน 1 บัตรความคิด เขียนตัวโตๆ อ่านง่าย ชัดเจน มีความหมาย เป็นคำหรือวลีก็ได้ รักษากติกา / รักษาเวลา

9. วิ ธีการนี้แตกต่างจากวิธีอื่นอย่างไร 1. ความรวดเร็วและการมีส่วนร่วม 2. เปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการวางแผนและนำไปปฏิบัติ 3. ใช้ปฏิบัติได้จริง 4. ดีที่สุดเพราะมีผู้รับผิดชอบด้านต่างๆ โดยความสมัครใจ

10. เมื่อใดจึงเหมาะสมในการใช้วิธีวางแผนปฏิบัติการ 1. ใช้ในการวางแผนดำเนินกิจกรรมต่างๆ สำหรับหนึ่งโครงการที่มีระยะเวลาอย่างมากสามเดือนถึงไม่เกิน 1 ปี 2. ใช้เมื่อต้องการส่งเสริมความรับผิดชอบร่วมกัน 3. ใช้เมื่อต้องการแสดงความรับผิดชอบอย่างชัดเจน 4. ใช้เมื่อต้องการตัดสินใจเกี่ยวกับการใช้ทรัพยากร หรือการนำยุทธศาสตร์ไปสู่การปฏิบัติ

11. สาธิต วิ ธีการวางแผนปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม 1. สถานการณ์ ( บริบท ) 2. หัวใจแห่งชัยชนะ ( จินตนาการ ) 3. สิ่งที่เกิดขึ้นจริง 4. สัญญาใจ ( พันธกิจที่มุ่งมั่น ) 5. ปฏิบัติการสำคัญ ( ภารกิจหลัก ) 6. ปฏิทินกิจกรรมและความรับผิดชอบ 7. การไตร่ตรอง

12. 1. สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย 2. กำหนดหัวข้อ / ประเด็น / เรื่อง ที่จะจัดทำให้ชัดเจน 3. กำหนดระยะเวลาในการจัดทำ แผน ขั้นตอนที่ 1 : สถานการณ์ ( บริบท )

13. เราจะนำ”การแก้ปัญหาการดื่มสุราในชุมชน” ไปสู่การปฏิบัติโดยการมีส่วนร่วมของประชาชนได้อย่างไร ? คำถามสำคัญของการประชุม ( บริบท ) คำตอบ : คือต้องหาวิธีสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนให้มากขึ้น ?

14. จะทำอะไร วางแผน ให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการลดปัญหาการดื่มสุราในชุมชน ทำเมื่อไร เม . ย .- ก . ย . 53 ทำที่ไหน ศาลาประชาคมตำบล ........ ใครทำ คณะทำงานตำบล ...... ใช้งบจากไหน งบประมาณจาก อบต ........ 40,000 บาทถ้วน แนวทางที่กลุ่มได้มองเห็นร่วมกันว่าจะต้องดำเนินการทันที คืออะไร

15. ขั้นตอนที่ 2 : หัวใจแห่งชัยชนะ กลุ่มจินตนาการว่าเมื่อดำเนินการตามแนวทางดังกล่าวเสร็จเรียบร้อยแล้ว ท่านคาดหวังว่า ... ประชาชนจะได้ประโยชน์อะไร ประชาชนจะกล่าวขาน ( ชื่นชม ) พวกเราว่าอย่างไร

16. ขอให้กลุ่มวิเคราะห์ว่า “ ในการที่จะทำให้การดำเนินการตามแนวทางนี้ประสบความสำเร็จ” กลุ่มเรา ( ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ) มีข้อดีและข้อจำกัดอะไรบ้าง สภาพความเป็นจริงในปัจจุบัน ข้อดี / จุดแข็ง ข้อจำกัด ขั้นตอนที่ 3 :

17. ข้อผูกมัด : สัญญาใจ เรามุ่งมั่นจะทำอะไรเพื่อให้แนวทางของกลุ่มสามารถนำไปสู่การปฏิบัติจริงได้สำเร็จ ขั้นตอนที่ 4 : เขียนเป็นถ้อยคำร้อยแก้วแสดงความมุ่งมั่นของกลุ่มว่าจะดำเนินการอะไร อย่างไรบ้าง เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมในการจัดการ .................. อย่างต่อเนื่อง และเกิดผลสำเร็จที่ยั่งยืน

18. ตัวอย่างของสัญญาใจ ( พันธะสัญญา / ข้อผูกมัด ) เรามุ่งมั่นที่จะสร้างการมีส่วนร่วมให้มากขึ้นโดยการเปิดโอกาสให้ประชาชนได้แสดงความคิดเห็น ความต้องการ เป็นผู้ตัดสินใจ เป็นผู้ดำเนินการและร่วมตรวจสอบผลสำเร็จของการ ... ลด ละ เลิก การดื่มสุราในชุมชน ........ เพื่อให้เกิดการ ... แก้ปัญหาที่ต่อเนื่องและยั่งยืนโดยการที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วม และเป็นการดำเนินการของประชาชนทุกขั้นตอนอย่างแท้จริง

19. กลุ่มเรามุ่งมั่นจะ ...........

20. ภารกิจที่ 3 ภารกิจที่ 2 จัดอบรมทักษะฯ แก่แกนนำฯ ภารกิจที่ 1 การประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อ กำหนดภารกิจหลัก ขั้นตอนที่ 5 : ประเมินความพึงพอใจแบบมีส่วนร่วม เวทีการมีส่วนร่วมของ ปชช .

21. คำถามในการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อกำหนดภารกิจหลัก เราต้องทำอะไร / หรืออย่างไรบ้างเพื่อให้ประชาชนมีส่วนร่วมมากขึ้นในการ ...... ลด ละ เลิก การดื่มสุราในชุมชน ขั้นตอนนี้ใช้ “การประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop)” เพื่อรวบรวมความคิดเห็นและการตัดสินใจร่วมกันว่าจะต้องทำอะไรอย่างไรบ้าง

22. สถานการณ์ ( บริบท ) ระดมความคิด จัดกลุ่ม หัวข้อ ( ตั้งชื่อ ) ไตร่ตรอง ห้าขั้นตอนสำคัญ วิธีการประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop Method)

23. ปฏิทินกิจกรรมและงานที่มอบหมาย เดือนที่ 1 เดือนที่ 2 เดือนที่ 3 เดือนที่ 4 ขั้นตอนที่ 6 : ภารกิจสำคัญ หรือพันธกิจ ช่วงเวลา / กำหนดเวลา 1 2 3 4 งบ ประ มาณ วิธีการรวบรวมข้อมูลตอบตัวชี้วัด คณะผู้รับผิด ชอบ ตัวชี้วัดความสำเร็จ

24. 1. ท่านมีความเห็นอย่างไรเกี่ยวกับแผนปฏิบัติการ ที่เราได้สร้างขึ้น 2. ท่านรู้สึกอย่างไรเกี่ยวกับกิจกรรมที่ต้องทำเหล่านี้ 3. ขั้นตอนต่อไปของเราคืออะไร 4. เราจะดำเนินขั้นตอนเหล่านั้นได้อย่างไร ทำการสนทนาแบบมีส่วนร่วม การไตร่ตรอง ขั้นตอนที่ 7 :

25. สรุปวิธีการวางแผนปฏิบัติการ

26. สร้างสภาพแวดล้อมที่ เอื้ออำนวย 2. กำหนดหัวข้อของแผน ที่จะจัดทำให้ชัดเจน 3. กำหนดระยะเวลาในการจัดทำ แผน ขั้นตอนที่ 1 : สถานการณ์ ( บริบท )

27. จะทำอะไร ............................ ทำเมื่อไร .............................. ทำที่ไหน ........................... ใครทำ .............................. ใช้งบฯหรือไม่ จากไหน ........ แนวทางแก้ไขปัญหาที่กลุ่มได้มองเห็นร่วมกันว่าจะต้องดำเนินการทันที คืออะไร

28. ขั้นตอนที่ 2 : หัวใจแห่งชัยชนะ เมื่อทำกิจกรรมในแผนปฏิบัติการเสร็จเรียบร้อยแล้ว ท่านคาดหวังว่า ...( จินตนาการ ) ประชาชนจะได้รับประโยชน์อะไร ประชาชนจะกล่าวขานถึงท่านว่าอย่างไร ?

29. ขอให้กลุ่มวิเคราะห์ว่า “ ในการที่จะทำให้แผนปฏิบัติการประสบความสำเร็จ” กลุ่ม ( องค์กร ) มีจุดแข็ง ( ข้อดี ) และจุดอ่อน ( ข้อจำกัด ) อะไรบ้าง สภาพความเป็นจริงในปัจจุบัน ข้อจำกัด ข้อดี / จุดแข็ง ขั้นตอนที่ 3 :

30. ข้อผูกมัด : สัญญาใจ ท่านจะมุ่งมั่นทำอะไร เพื่อให้แผนปฏิบัติการของกลุ่ม สามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้จริง ขั้นตอนที่ 4 :

31. ภารกิจที่ 3 ภารกิจที่ 2 ภารกิจที่ 1 การประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อ กำหนดภารกิจหลัก ขั้นตอนที่ 5 :

32. ปฏิทินกิจกรรมและงานที่มอบหมาย เดือนที่ 1 เดือนที่ 2 เดือนที่ 3 เดือนที่ 4 ขั้นตอนที่ 6 : ภารกิจสำคัญ หรือพันธกิจ ช่วงเวลา / กำหนดเวลา 1 2 3 4 วิธีการรวบรวมข้อมูลตอบตัวชี้วัด ตัวชี้ วัดความสำเร็จ งบ ประ มาณ รับผิดชอบ คณะผู้

33. 1. ท่านมีความเห็นอย่างไรเกี่ยวกับแผนปฏิบัติการ ที่เราได้สร้างขึ้น 2. ท่านรู้สึกอย่างไรเกี่ยวกับกิจกรรมที่ต้องทำเหล่านี้ 3. ขั้นตอนต่อไปของเราคืออะไร 4. เราจะดำเนินขั้นตอนเหล่านั้นได้อย่างไร ทำการสนทนาแบบมีส่วนร่วม การไตร่ตรอง ขั้นตอนที่ 7 :

34. วิ ธีการถกปัญหา ( ไตร่ตรอง ) ความรู้สึก! eflective Level ( ระดับไตร่ตรอง ) สำรวจปฏิกิริยาต่อข้อมูลในเบื้องต้น ตั้งคำถามที่ปลุกเร้าหัวใจ : อารมณ์ ความจำ การเกี่ยวโยง R Bjective Level ( ระดับวัตถุประสงค์ ) ให้ข้อเท็จจริงและข้อมูล ตั้งคำถามที่ปลุกเร้าประสาทการรับรู้ --- มองเห็น ได้ยิน รู้สึก ลิ้มรส สัมผัส O อะไรนะ ?

35. วิ ธีการถกปัญหา ( ไตร่ตรอง ) ecisional Level ( ระดับตัดสินใจ ) “ เราจะดำเนินการในหมู่พวกเราอย่างไรเพื่อการแก้ไขแผน ?” “ เราจะทำร่างแรกของแผนที่แก้ไขใหม่ของเราเพื่อส่งมอบให้สภาและพิจารณา ได้เมื่อไหร่” D แล้วจะเอายังไง? nterpretative Level ( ระดับการตีความ ) สำรวจปฏิกิริยาต่อข้อมูลในเบื้องต้น ตั้งคำถามที่ปลุกเร้าความรู้สึกนึกคิด : ความหมาย ค่านิยม และนัยสำคัญ I แล้วไงล่ะ?

36. เทคโนโลยี การมีส่วนร่วมแบบพหุภาคี (Technology Of Participation : TOP) ผศ . ดร . วิรัติ ปานศิลา และคณะ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

37. 1. วิธีการถกปัญหา (Discussion (ORID) Method) 2. วิธีการประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop Method) 3. วิธีการวางแผนปฏิบัติการ (Action Planning Method) เ ทคนิคพื้นฐาน ของผู้เอื้อกระบวนการกลุ่ม

38. 1. วิ ธีการถกปัญหา ( ORID Method ) ความรู้สึก! ecisional Level ( ระดับตัดสินใจ ) “ เราจะดำเนินการในหมู่พวกเราอย่างไรเพื่อการแก้ไขแผน ?” “ เราจะทำร่างแรกของแผนที่แก้ไขใหม่ของเราเพื่อส่งมอบให้สภา และพิจารณา ได้เมื่อไหร่” D แล้วจะเอายังไง? nterpretative Level ( ระดับการตีความ ) สำรวจปฏิกิริยาต่อข้อมูลในเบื้องต้น ตั้งคำถามที่ปลุกเร้าความรู้สึกนึกคิด : ความหมาย ค่านิยม และนัยสำคัญ I แล้วไงล่ะ? eflective Level ( ระดับไตร่ตรอง ) สำรวจปฏิกิริยาต่อข้อมูลในเบื้องต้น ตั้งคำถามที่ปลุกเร้าหัวใจ : อารมณ์ ความจำ การเกี่ยวโยง R Bjective Level ( ระดับวัตถุประสงค์ ) ให้ข้อเท็จจริงและข้อมูล ตั้งคำถามที่ปลุกเร้าประสาทการรับรู้ --- มองเห็น ได้ยิน รู้สึก ลิ้มรส สัมผัส O อะไรนะ ?

39. สถานการณ์ ( บริบท ) ระดมความคิด จัดกลุ่ม หัวข้อ ( ตั้งชื่อ ) ไตร่ตรอง ห้าขั้นตอนสำคัญ 2. วิธีการประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop Method)

40. Action Planning Method เจ็ดขั้นตอนสำคัญ 1. สถานการณ์ ( บริบท ) 2. หัวใจแห่งชัยชนะ ( จินตนาการ ) 3. สิ่งที่เกิดขึ้นจริง 4. พันธกิจ ( สัญญาใจ ) 5. ปฏิบัติการสำคัญ ( ภารกิจหลัก ) 6. ปฏิทินกิจกรรมและความรับผิดชอบ 7. การไตร่ตรอง 3. วิธีการวางแผนปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม

41. รู ปแบบภาวะผู้นำที่เหมาะสม จะไปถึงได้อย่างไร ( วิธีการ ) ความเก่ง ของแต่ละคน จะทำอะไร มติที่ถูกต้อง มติร่วมกัน ของทุกคน ความเก่งของกลุ่ม มุมมองหลากหลาย ยึดถือ พึ่งพา แสวงหา รู้ว่า การใช้อำนาจ แบบดั้งเดิม แบบเอื้ออำนวย

42. ค่ านิยมพื้นฐาน ของผู้นำแบบเอื้ออำนวย การมีส่วนร่วม การทำงานเป็นทีม การนำไปปฏิบัติ การไตร่ตรอง การสร้างสรรค์ การเห็นพ้องร่วมกัน

43. ข อขอบคุณ คณะวิทยากร คณะเจ้าหน้าที่ กรมสุขภาพจิต และผู้เข้ารับการอบรม ทุกท่าน