β γυμνασίου

1. Σν "Παξζέλν Γάζνο", ην κνλαδηθό απηό εξγαζηήξη ηεο θύζεο, ην παζίγλσζην γηα
ηελ επηζηεκνληθή ηνπ αμία, βξίζθεηαη ζηε ζέζε "Φξαθηό" ηνπ δάζνπο ηνπ
Παξαλεζηίνπ ηνπ λνκνύ Γξάκαο, ζην βνξεηόηεξν άθξν ηεο Διιεληθήο Θεληξηθήο
Ρνδόπεο, ζε απόζηαζε 100 πεξίπνπ ρηιηνκέηξσλ από ηελ πόιε ηεο Γξάκαο θαη ζε
πςόκεηξν 1.500-1.950 κ. Θαηαιακβάλεη έθηαζε 8.500 ζηξεκ. πεξίπνπ θαη ε
γεληθή ηνπ έθζεζε είλαη λόηηα.
Από ην 1980 έρεη αλαθεξπρζεί "Γηαηεξεηέν Κλεκείν ηεο Φύζεο" θαη έθηνηε ηειεί
ππό θαζεζηώο εηδηθήο πξνζηαζίαο.
Ζ αξρηθή αλαθάιπςε παξζέλσλ εθηάζεσλ (5.500 ζηξεκ.) θαη ε ππόδεημε θαη ν
πξνζδηνξηζκόο γηα πξόζβαζε ηνπο έγηλαλ από ηε ΢ρνιή Γαζνινγίαο θαη Φπζηθνύ
Πεξηβάιινληνο ηνπ Αξηζηνηειείνπ Παλεπηζηεκίνπ Θεζζαινλίθεο. Αξγόηεξα
ηέζεθαλ εθηόο δαζηθήο δηαρείξηζεο θαη άιιεο ζπζηάδεο, έθηαζεο 2.700 ζηξεκ.,
γύξσ από ηηο ήδε πξνζηαηεπόκελεο, πνπ πξνζνκνηάδνπλ κε απηέο.
Ζ επηζηεκνληθή αμία ηνπ παξζέλνπ δάζνπο ηνπ
Παξαλεζηίνπ γηα ηε κειέηε θαη έξεπλα ηεο θπζηθήο
αλαγέλλεζεο θαη εμέιημεο ηεο δνκήο ηνπ δάζνπο, θάησ
από εληειώο θπζηθέο ζπλζήθεο, είλαη πξαγκαηηθά
αλππνιόγηζηε θαη παξνπζηάδεη παλεπξσπατθό ελδηαθέξνλ.
Ο νξηζκόο "Παξζέλν Γάζνο" έρεη γίλεη αληηθείκελν
πνηθίινπζαο δηαηύπσζεο εθ κέξνπο Δπξσπαίσλ
επηζηεκόλσλ από ηα κέζα ηνπ πεξαζκέλνπ αηώλα (Seidel,
1848) σο πνιύ πξόζθαηα από ηνλ Leipundgut (1982), ν
νπνίνο όξηζε όηη "Παξζέλν Γάζνο είλαη ην δάζνο εθείλν
ηνπ νπνίνπ ε βιάζηεζε, ε κίμε θαη ε δεκηνπξγία
εμαξηώληαη απνθιεηζηηθά θαη κόλνλ από θπζηθνύο,
ζηαζκηθνύο θαη νηθνινγηθνύο παξάγνληεο. 'Δηζη κπνξεί λα
ζεσξεζεί σο θπζηθό εξγαζηήξη πνπ ζην κέιινλ ζα παίξλεη
όιν θαη κεγαιύηεξε αμία, θαζόζνλ ζα απμάλεη ε ζεκαζία
ηεο έξεπλαο ηνπ πεξηβάιινληνο",
Από ηνπο πεξηζζόηεξνπο εξεπλεηέο ηα παξζέλα δάζε δηαθξίλνληαη ζηα πξαγκαηηθά
ή πξσηνγελή, πνπ είλαη εθείλα πνπ ε όιε ηνπο εμέιημε έκεηλε έμσ από
αλζξσπνγελείο επηδξάζεηο θαη ζηα ιεγόκελα παξζέλα ή δεπηεξνγελή, πνπ έρνπλ
θάπνηε ππνζηεί αλζξσπνγελείο επηδξάζεηο, νη νπνίεο όκσο δελ άθεζαλ εκθαλή
ίρλε.
Σν παξζέλν δάζνο Φξαθηνύ είλαη κηθηό δάζνο νμηάο, ειάηεο, εξπζξειάηεο. Ζ δνκή
ηνπ ραξαθηεξίδεηαη από ηελ ύπαξμε νκήιηθσλ κηθξώλ θαη αλνκήιηθσλ
νκνηόκνξθσλ κεγάισλ επηθαλεηώλ πνπ βξίζθνληαη ζε
δηαθνξεηηθή θάζε εμέιημεο, ε νπνία νλνκάδεηαη
θεπεπηνεηδήο. Οη θάζεηο πνπ ελαιιάζζνληαη ζην
παξζέλν δάζνο ηνπ Φξαθηνύ είλαη: θάζε ηεο
αλαγέλλεζεο, θάζε ηεο λεόηεηαο, ώξηκε θάζε ή θάζε
ηνπ αξίζηνπ, θάζε ηνπ γήξαηνο, θάζε ηεο δηάζπαζεο
θαη θεπεπηή θάζε. Από απηέο θπξηαξρεί ε θάζε ηνπ
γήξαηνο πνπ νδεγεί ζηε δηάζπαζε ηνπ δάζνπο.
Ζ θπζηθή αλαγέλλεζε γίλεηαη ζε κηθξέο επηθάλεηεο
ησλ 100-300 (400) κ2 θαη δελ παξαηεξείηαη αιιαγή
ηνπ δαζνπνληθνύ είδνπο ζε κεγάιεο επηθάλεηεο,
ζπαλίσο όκσο θαη ζε κηθξέο.
Δθηόο από ηελ νμηά, ειάηε, εξπζξειάηε πνπ
θπξηαξρνύλ, ππάξρνπλ θαη άιια δαζνπνληθά είδε,
όπσο: δαζηθή πεύθε, ζεκύδα, ηξέκνπζα ιεύθε,
ζνξβηά, ηηηέο, ζθελδάκη θαη ζην θαηώηεξν ηκήκα ηνπ
δξπο. ΢ηελ πνώδε βιάζηεζε απαληάηαη πιήζνο θνηλώλ
θαη ζπάλησλ εηδώλ.
Ζ παλίδα ηνπ παξζέλνπ δάζνπο αλεπεξέαζηε θαη απηή
από αλζξσπνγελείο επηδξάζεηο παξνπζηάδεη κεγάιε πνηθηιόηεηα ζε είδε,ειάθη. ην

2. αγξηνγνύξνπλν, ην αγξηνθάηζηθν, ν ιύθνο. r αξθνύδα, ν ιαγόο. ε αιεπνύ, ην
θαζζνπεξίζηεξν. ε θάζζα. ν δξπνθνιάπηεο ν θόηζπθαο. ν γεξαθαεηόο, ν
ζηαπξαεηόο θ. Υάξε ζηα κεγάια ζαξθνθάγα δώα πνπ δνπλ ζην παξζέλν δάζνο
Φξαθηνύ επηηπγράλεηαη κηα απηνξξύζκηζε ηνπ πιεζπζκνύ ησλ άγξησλ δώσλ,
γεγνλόο ζην νπνίν νθείιεηαη ε δηαηήξεζε ηεο ζρεηηθήο νηθνινγηθήο ηζνξξνπίαο
ηνπ. Αληίζεηα, ηα παξζέλα δάζε ηεο Δπξώπεο θηλδπλεύνπλ λα ράζνπλ ηελ
νηθνινγηθή ηζνξξνπία ηνπο εμαηηίαο ηεο ππεξβνιηθήο αύμεζεο ησλ ζεξακάησλ.
Σν παξζέλν δάζνο ηνπ Φξαθηνύ αλαπηύζζεηαη θαη εμειίζζεηαη κέζα ζε θπζηθέο θαη
αδηαηάξαθηεο από ηνλ άλζξσπν ζπλζήθεο, όπσο επίζεο θαη θαηαζηξέθεηαη από
θπζηθά αίηηα, όπσο είλαη ε θσηηά από θεξαπλνύο, επηδεκίεο πνπ πξνθαινύληαη αΠ!
έληνκα θ.ιπ.
Κε ηηο κέρξη ηώξα δηνηθεηηθέο πξάμεηο ε επξύηεξε πεξηνρή έρεη ρσξηζζεί ζε δώλεο:
Α δώλε: ΢πζηάδεο παξζέλνπ δάζνπο - απόιπηε πξνζηαζία.
Β δώλε: ΢πζηάδεο εθηόο δηαρείξεζεο -είδε πξνζηαηεπηηθό θαζεζηώο. Απαγόξεπζε
θαξπώζεσλ, ζήξαο, βνζθήο.
Γ δώλε: Δπξύηεξε πεξηνρή ησλ 53.122 ζηξε. απαγόξεπζε ζήξαο, βνζθήο.
Δδώ ζα πξέπεη λα αλαθεξζεί θαη κία άηππε δώλε πνπ πεξηιακβάλεη ηηο απξόζηηεο
ζπζηάδεο ηνπ παξζέλνπ όπνπ απαγνξεύνληαη ε ζήξα, ε βνζθή αιιά νπζηαζηηθά
θαη νη θαξπώζεηο κε ζθνπό ηελ απόιπηε πξνζηαζία ηνπ παξζέλνπ δάζνπο θαη ηελ
πξνζηαζία ηεο επξύηεξεο πεξηνρήο. ΢ηηο πεξηνρέο απηέο επηηξέπεηαη κόλν ε
δηεμαγσγή ηεο επηζηεκνληθήο έξεπλαο.
ΣΗΜΥΔΑ

3. ΦΥΛΛΑ ΟΞΙΑΣ

5. ΦΤ΢ΗΘΟ ΠΔΡΗΒΑΙΙΟΛ

7. Σο Παρζέλο Γάζος - ΦΡΑΘΣΟ Γράκας -
"΢΄ έλα ηνπίν άγξηαο θπζηθήο νκνξθηάο, θπηά, ζπξεπηέο θαη
πιέγκα δσήο θαη θξαηνύλ ζε ηζνξξνπία ην δαζηθό νηθνζύζηεκ
νιόθιεξε ηελ Δπξώπε." (Υ.Παπατσάλλνπ)
Βνξεηναλαηνιηθά ηνπ Λ.Γξάκαο ζηα ζύλνξα κε ηε Βνπιγαξία θαη ζε απόζηαζε 92
ώξεο από ηε Γξάκα, βξίζθεηαη ην Γαζηθό ΢ύκπιεγκα Φξαθηνύ. Ζ έθηαζή ηνπ
μπιαπόζεκα 2.250.000m3 από Γξύ, Πεύθε (Καύξε θαη Γαζηθή), Ομηά, Δξπζξειάη
πεξίπνπ 18.000m3 μύινπ δηαθόξσλ εηδώλ θαη δηαζηάζεσλ. ΢ην Β.Α. κ
κεγαιύηεξν αδηαηάξαθην νηθνζύζηεκα ηεο Δπξώπεο, ην Παξζέλν Γάζνο Παξα
ρσξηζκέλν ζε δύν θειίδεο (5.000 θαη 900 ζηξκ. αληίζηνηρα). Απηή ε έθηαζε
"Γηαηεξεηέν Κλεκείν ηεο Φύζεο".
ΕΩΛΔ΢ ΥΡΖ΢Ζ΢ ΓΖ΢ Ύζηεξα από επηζηεκνληθή πξνζέγγηζε ηεο πεξηνρήο, κε η
πεξηβαιινληηθέο κειέηεο, δηακνξθώζεθαλ νη παξαθάησ Εώλες Υρήζες: 1ε: Γηαηε
Δηδηθής Προζηαζίας. Οη δύν απηέο δώλεο είλαη ζε θαζεζηώο Απόιπηεο Πξνζηαζ
εξεπλεηέο θαηόπηλ αδείαο. 3ε: Περηθερηαθή Εώλε Προζηαζίας. ΢ηελ Εώλε απηή
κνλνπαηηώλ θαη δξόκσλ ζεβόκελνη α) ηελ αλάγθε γηα εξεκία ηεο παλίδαο θαη β)
ρισξίδαο. Ζ πινηνκία, ε βνζθή, ην θπλήγη θαη ην ςάξεκα δελ επηηξέπνληαη.4ε:
επηηξέπνληαη όιεο νη δξαζηεξηόηεηεο πνπ είλαη ζπκβαηέο κε ηνπο θαλόλεο ηεο αεηθ
λόκσλ. 5ε: Θαηαθύγηο Άγρηας Εωής Γελ επηηξέπνληαη: ε βνζθή, ην θπλήγη, ην
ξύπαλζε ηνπ πεξηβάιινληνο θαη λα απνθεύγεηαη ε θνπή αγξηνινύινπδσλ. Σέ
Φξαθηνύ, ζηνπο επηζθέπηεο επηηξέπεηαη: ε δηακνλή ζηνλ μελώλα (παξέρεηαη δσξ
δσκάηηα), ε ζπλεηή ρξήζε ησλ ινηπώλ εγθαηαζηάζεσλ θαη ε θαηαζθήλσζε ζε ρώξ
από άδεηα (ζπλελλόεζε) ηνπ Γαζαξρείνπ Γξάκαο ζηα ηει: 25210 57835
ΠΑΛΗΓΑ
Απηό πνπ ραξαθηεξίδεη ηελ πεξηνρή είλαη ν πινύηνο ηε ρισξίδαο θαη ηεο παλίδαο ηεο
νξόθνπο θαη απνηειεί εξεπλεηηθό αληηθείκελν πνιιώλ επηζηεκόλσλ. Από ηα ζπάληα

8. Σν αγρηόγηδο αλήθεη ζην ππνείδνο (Rupicapra rupicapra
απεηινύκελα δώα ηεο βαιθαληθήο ρεξζνλήζνπ. Γελ αλήθεη ζη
θξη-θξη) ηεο Θξήηεο. Δπίζεο ην αγξηόγηδν δελ δηαζηαπξώλεηαη
ηνπ γλσξίζκαηα είλαη ηα όξζηα θέξαηα κε θπξηέο απνιήμεηο.
αλνηρηό ην θαινθαίξη κεηαηξέπεηαη ζε ζθνύξν θαθέ ην ρεηκ
ζθνύξεο πιεπξηθέο ισξίδεο πνπ εθηείλνληαη από ηα θέξαηα σ
θπξίσο κε δηάθνξα πνώδε θπηά αιιά ζπκπιεξσκαηηθά θ
ιεηρήλεο.
Εεπγαξώλεη ηνπο θζηλνπσξηλνύο κήλεο θαη γελλά έλα -ή ζπάληα δύν- κηθξά ην Κάτν
ηεο κεηέξαο ηνπο ζε ειηθία 2-3 ρξόλσλ. ΢ηελ ειηθία ησλ 8-9 εηώλ, πνπ ζπκπίπηεη κ
ειηθίαο. εγθαζίζηαληαη ζηε δηθή ηνπο επηθξάηεηα. Ενπλ κεκνλσκέλα εθηόο από ηελ π
πξνζεγγίδνπλ ηα ζειπθά ηεο επηθξάηεηάο ηνπο.
Σα ζειπθά κε ηα κηθξά ηνπο ζρεκαηίδνπλ θνπάδηα. ΢ηελ Διιάδα, ηα θνπάδηα απη
άηνκα (ζπάληα σο 30) ελώ ζε άιιεο ρώξεο θαη ζε πεξηνρέο κε πςειή πιεζπ
μεπεξάζνπλ θαη ηα 100 άηνκα ζην ίδην θνπάδη.
Σν κεγαιύηεξν κέγεζνο ησλ θνπαδηώλ παξαηεξείηαη ζην ηέινο ηνπ θαινθαηξηνύ θαη
απηή θαη σο ην ηέινο ηνπ θζηλνπώξνπ, απαληώληαη ζηηο ςειόηεξεο πςνκεηξηθά πεξη
θαηεβαίλνπλ ζηηο απόθξεκλεο δαζσκέλεο πιαγηέο. Κεηά ηελ άλνημε θαη θαζώο ην
αλεβαίλνπλ νινέλα θαη ςειόηεξα. ΢ην Φξαθηό κπνξείηε λα ηα ζπλαληήζεηε αλ αλεβ
Ζ θαθέ αρθούδα είλαη ην πην κεγάιν ρεξζαίν ζειαζηηθό ηε
κέηξα θαη δπγίδεη από 60 έσο 250 θηιά. Παξά ηελ εληύπσζε π
ζηνλ άλζξσπν, εθηόο αλ ληώζεη όηη απεηιείηαη ε ίδηα ή ηα κ
ρεηκώλα, θάζε δύν ή ηξία ρξόληα, από έλα έσο δύν θαη ζ
αξθνπδάθηα είλαη ηπθιά θαη γπκλά θαη δπγίδνπλ κόιηο 200 - 3
Δάλ ε κεηέξα ηνπο ζθνησζεί ζ' απηό ην ζηάδην ηεο δσήο
ιεπηώλ. ΢ε θάζε πεξίπησζε, νη πηζαλόηεηεο λα επηβηώζνπλ ηα κηθξά αξθνπδάθηα
κόιηο 50%.
Σν αγρηογούροσλο Ο βηόηνπνο ηνπ αγξηνγνύξνπλνπ είλα
πξνζαξκνζηεί παληνύ αλ ππάξρνπλ ππθλά θαη θάιπςε. Οη ζ
είλαη ηα κεγάια δάζε κε ππθλά θπιιώκαηα θαη ζάκλνπ. Σα
ζάκλνπο θαη αδηαπέξαζηα κέξε ηνπ δάζνπο. Δπίζεο ηνπ
παξέρνπλ ηξνθή θαη θάιπςε θαιή. ΢ηηο πεδηάδεο θαηεβαίλεη
πξνζθέξνπλ πξνζηαζία. ΢πρλάδεη αθόκε ζε νξεηλά πια
απνθεύγνληαο σζηόζν ηηο δώλεο απηέο όηαλ ην πάρνο ηνπ ρ
εκπνδίδνπλ ζηελ θίλεζε ηνπ θαη ζηελ εμεύξεζε ηξνθήο. Ζ πα
δών ην ρξεηάδεηαη απαξαηηήησο εηδηθά ηα ιαζπόλεξα.
Ο ιύθος ελώ παιηόηεξα είρε πνιύ κεγάιε γεσγξαθηθή εμά
ζήκεξα έρεη πεξηνξηζηεί ζεκαληηθά θαη ζηελ Διιάδα ζπλαλη
ρεηκώλα έρεη ππθλόηεξν θαη ζθιεξόηεξν ηξίρσκα πνπ
ζεξκνθξαζίεο ησλ ςειώλ βνπλώλ. Κνηάδεη κε ην ζθύιν α
θεθάιη, ελώ ν κεγαιύηεξνο αληηπξόζσπνο ηεο νηθνγέλεηαο έ
ηνπ είλαη 65-90εθαη. θαη ην βάξνο ηνπ 30-50θηιά. Σν κπξνζη
ην ηξίρσκα είλαη γθξηδσπό ην ρεηκώλα θαη θίηξηλν γθξη ην θαι
αξζεληθνύ. Παξόιν πνπ πξνηηκά ηα ςειά βνπλά θαη ηα ππθλά
ζε πεδηλόηεξεο πεξηνρέο. Ζ δηαηξνθή ηνπ πεξηιακβάλεη θπ
ρπκώδεηο θαξπνύο, ςνθίκηα, δαξθάδηα, αγξηόγηδα θαη κεξηθέο θνξέο θαη αγξνηηθά

9. δύζθνια ζην ρηόλη θαηά ηελ δηάξθεηα ηνπ ρεηκώλα ν ιύθνο ιόγσ ηνπ όηη έρε
γξεγνξόηεξα, ζπιιακβάλνληαο ηε ιεία ηνπ.
Ο ιύθνο δελ έρεη κόληκε θαηνηθία θηλείηαη ζπλερώο αλάινγα κε ηηο πνζόηεηεο ηεο ηξν
ηελ αλαδήηεζε ηεο ηξνθήο ηνπ βγαίλεη ζπλήζσο ηε λύρηα, ελώ ηε κέξα θξύβεηαη ζε
θνηιόηεηεο βξάρσλ. Εεη θαηά νηθνγελεηαθέο νκάδεο όκσο θαηά ηελ δηάξθεηα ηνπ ρεηκ
ελσζνύλ ζε αγέιεο πξνθεηκέλνπ λα εμαζθαιίζνπλ ηελ ηξνθή ηνπο θπλεγώληαο νκα
Σν ειάθη είλαη ην κεγαιύηεξν ειαθνεηδέο ηεο ρώξαο καο . Έρ
κ. θαη ύςνπο 1,5 κ. ην βάξνο ηνπ κπνξεί λα θηάζεη ηα 300 θ
ζθέιε ςειά θαη δπλαηά. Σν ζειπθό είλαη κηθξόηεξν από ην αξ
ην θαινθαίξη είλαη θνληό θαη έρεη ρξώκα θαζηαλό , ελώ ην ρε
θάπνηα γθξίδα απόρξσζε. Δίδνο πνπ δεη ζηα δάζε θπξίσο πια
αλζξώπηλεο δξαζηεξηόηεηεο. Πξνηηκά δάζε ρσξίο ππόνξνθν
αλεβαίλεη ζηηο ςειέο θνξπθέο ησλ βνπλώλ ελώ ην ρεηκώλα θ
γλώξηζκα είλαη ηα θιαδνθέξαηα πνπ ππάξρνπλ κόλν ζηα αξζ
πξώηα θέξαηα εκθαλίδνληαη ζε ειηθία 8 κελώλ έρνπλ κήθνο 25-30 εθαη. είλαη ρσξ
ιεπηό βεινύδηλν ζηξώκα . ΢ηελ αξρή είλαη καιαθά , αξγόηεξα όκσο ζθιεξαίλνπλ (
βεινύδηλν πεξίβιεκα . Πξνθεηκέλνπ λα απνξξίςεη ην πεξίβιεκα απηό ηξίβεη ηα θέξα
κε απνηέιεζκα λα ηα απνθινηώλεη θαη λα πξνθαιεί δεκηέο . Κεηά ην πέζηκν ησλ θεξά
ε νπνία επνπιώλεηαη . Σν βεινύδν ησλ θεξάησλ ρξεζηκνπνηείηαη κεηά από θαηεξγα
πιεγώλ θαη σο δηεγεξηηθό. Σα θέξαηα απνηεινύλ γηα ηνπο επηζηήκνλεο θαινύο δε
ηνπ πεξηβάιινληνο από ξαδηελέξγεηα .
Σν δαρθάδη είλαη ην πην κηθξό είδνο ηεο νηθνγέλεηαο κε κήθν
εθαη. νπξά 2-4 εθαη. θαη βάξνο 15-50 θηι. Σα αξζεληθά μεπε
ζσκαηηθή αλάπηπμε θαη ην βάξνο . Σν θεθάιη ηνπ είλαη επίκεθ
Σν ηξίρσκα ηνπ ην θαινθαίξη είλαη ιείν , θνληό θαη θνθθηλόθ
, ππθλόηεξν θαη γθξηδσπό . Σα θάησ κέξε ηνπ ζώκαηνο έρνπλ
ιεπθό. Θέξαηα ππάξρνπλ κόλν ζηα αξζεληθά θαη έρνπλ κήθνο
είλαη 3-4 , ζπάληα πεξηζζόηεξεο . Σα θέξαηα πέθηνπλ Λνέκβξ
αξρίδεη ε αλάπηπμε ησλ λέσλ. Από ηνλ αξηζκό ησλ δηαθιαδώζ
ησλ δαξθαδηώλ ( κέρξη 4 εηώλ). Σν δαξθάδη ζε αληίζεζε κε η
ιόγσ θινηνθαγίαο. Θάπνηεο δεκηέο κπνξνύλ λα γίλνπλ όηαλ π
Δίλαη είδνο εκεξόβην . Γηα ηελ αλαδήηεζε ηεο ηξνθήο θηλείηαη θπξίσο ηηο πξσηλέο θα
νηθνγελεηαθέο νκάδεο πνπ απνηεινύληαη από έλα αξζεληθό έλα ζειπθό θαη ηα κηθξά
ζε κεγαιύηεξεο αγέιεο . Σελ εγεζία ηεο νκάδαο έρεη πάληνηε ην αξζεληθό .Θαηά θαλ
ν πιεζπζκόο ησλ ζειπθώλ είλαη κεγάινο ηόηε ζπκπεξηθέξεηαη σο πνιπγακηθό. ΢ην
ηα αξζεληθά εγθαζίζηαληαη ζε πξνζεκαζκέλεο πεξηνρέο. Σν αξζεληθό πξνζηαηεύεη η
δηεθδηθεηή . Ο αληαγσληζκόο όκσο απηόο δελ εθδειώλεηαη κε ηόζν βίαηεο κάρεο όπσ
εγθπκνζύλεο δηαξθεί ελληά κήλεο θαη γελλά 1- 2 κηθξά . Σα λενγλά κεηά από δύν ε
ζηελ αλαδήηεζε ηξνθήο. Εεη 10-12 ρξόληα.
Ζ αγρηόγαηα ζηελ Διιάδα βξίζθεηαη ζε νιόθιεξε ηελ επεηξ
ην νηθηαθό είδνο αιιά είλαη κεγαιύηεξνπ κεγέζνπο. Σν ηξίρσ
κε ρξώκα θαζηαλόγθξηδν θαη καύξεο ξαβδώζεηο ζηελ νπξά
θαη βάξνο 5-10 θηι. Δίλαη δών ην νπνίν θαηεγνξείηαη γηα θαηα
κηθξά δώα. Δίλαη είδνο δαζόβην. Πξνηηκά κεγάια θαη ππθλ
νπσζδήπνηε όκσο καθξηά από αλζξώπηλεο δξαζηεξηόηεηεο.
νξεηλέο εθηάζεηο ύςνπο κέρξη 3.000 κ. Ζ ηξνθή ηεο απνη

10. πνληηθνύο) εδαθόβηα πηελά, απγά, ςάξηα, βαηξάρηα, έληνκα. ΢πάληα επηηίζεηαη ζε
πνπ θηλείηαη θπξίσο ηελ λύρηα, δελ είλαη είδνο θνηλσληθό εθηόο από ηελ πεξίνδν αλα
Ζ αγξηόγαηα ζεκαδεύεη ηελ πεξηνρή ελδεκίαο κε εθθξίζεηο νζκνπνηώλ αδέλσλ θαη
ησλ ζάκλσλ. Από ηελ πεξηνρή απηή βγαίλεη ιίγεο θνξέο όηαλ έρεη αλάγθε θαηαλάισ
θίλεζε ηεο ζην ρηόλη είλαη δύζθνιε ιόγσ ηεο θαηαζθεπήο ησλ πεικάησλ ηεο. Δίλαη
δηάξθεηα δσήο ηεο αγξηόγαηαο 12-15 ρξόληα.
΢ηε ρώξα καο ν αγρηόθοσρθος δεη κόλν ζην δάζνο ηνπ Φξ
ζθνύξα ρξώκαηα, κήθνο 80-85 εθαη. θαη βάξνο 5 θηιά. Σ
,κεθνο 50 εθαη θαη βάξνο 3 θηιά. Δίδνο δαζόβην θαη δεη θπξ
ειάηε) κε δηάθελα. Δίλαη πακθάγν ηξέθεηαη κε βνιβνύο, ε
θαξπνύο, έληνκα, ζθνπιήθηα. Δίδνο πνιπγακηθό θαη ηελ
ραξαθηεξηζηηθή ε ζπκπεξηθνξά ησλ αξζεληθώλ γηα ηελ π
βξάρνπο ε θνξκνύο δέληξσλ κε ηελ νπξά αλαζεθσκέλε ζ
πξνο ηα πάλσ θαη θξαπγάδεη. Σα αξζεληθά δίλνπλ κάρεο κε
Φσιηάδεη ζην έδαθνο θαη γελλά 5-8 απγά κεγέζνπο 5,7 Υ 4,1ε
Ο τρσζαεηός θαη ν θρασγεηός είλαη ηππηθά αξπαθηηθά ησλ
είλαη ζεακαηηθό. Όπσο όια ηα αξπαθηηθά, όηαλ θπλεγάλε
άηνκα, δηαηεξώληαο έηζη ζε επξσζηία ηνπο πιεζπζκνύο ηε
βξάρηα, αιιά κεξηθέο θνξέο θαη ζε δέληξα.. ηξέθνληαη θαη κε
ρηίδνπλ ηε θσιηά ηνπο ζε ςειά θαη απξόζηηα βνπλά. Σν ζε
άλνημε, γελλάεη 1 - 3 απγά πνπ ηα θισζάεη 40- 55 πεξίπνπ ε
Όηαλ ηα κηθξά βγνπλ από ην απγό, είλαη ρσξίο θηεξά. Σ
αλαηξέθνπλ κε κεγάιε επηκέιεηα κέρξη πνπ λα κεγαιώζνπλ
ηνπο. Ο πιεζπζκόο ηνπο κεηώλεηαη.
Ζ εθπιεθηηθήο νκνξθηάο θηηξηλόκαπξε ζαιακάλδρα βξίζθε
ςειόηεξα βνπλά. Σα έληνλά ηεο ρξώκαηα θαη νη δειεηεξηώ
ηελ πξνζηαηεύνπλ από ηνπο ερζξνύο ηεο.
Ζ πέζηροθα είλαη ν βαζηιηάο ησλ ςαξηώλ. Αλ πνπλ όηη θάπνη
λνζηηκάδα, γεύζε θαιύηεξε από ηελ πέζηξνθα, κελ ην πηζηεύ
Ρνδόπε, δνπλ ζε δξνζεξά θαη γάξγαξα λεξά, ζε ξπάθηα θαη πν
Πην κεγάιεο δε γίλνληαη. Σν θόθθαιό ηνπο είλαη πνιύ ιεπηό. Θ
ζα κε πηλέιν δσγξάθνπ δσγξαθηζκέλα. 0η βνύιεο απηέο έγηλα
πέζηξνθεο, όηαλ κηα θνξά θηινμελήζεθε ζε θάπνην αγξνηηθό
"Ζ θύζε δηδάζθεη λα παίξλεηο από παληνύ ηόζν όζν ζνπ
θαη έηζη πνπ λα έρεηο πάληνηε λα παίξλεηο "

11. Δπίθνπξνο
πεγέο: + Β. Αλησληάδεο, Αξθηνύξνο, www.prasino.gr, θσηνγξαθίεο: Interner, pino
More articles
Σσλεζία - Paris - Dakar 2003 - Κέρος ηέηαρηο!
΢αββαηοθύρηαθο ζηο Γράκκο κε 4Υ4
Γηάζτηζε επεηρωηηθής Διιάδας κε Africa Twin...
Σσλεζία - Paris - Dakar 2003 - Κέρος ηρίηο!
΢σλάληεζε ηεηραθίλεηωλ κειώλ 4Υ4 Off-Road.gr ζηελ
Πάρλεζα
ΔΘΓΡΟΚΖ ΢ΣΖ ΘΑ΢ΣΟΡΗΑ
ΟΗ ΛΣΟΤΡΟΤ - ΛΣΟΤΡΟΤ ΢Δ ΛΔΔ΢ ΠΔΡΗΠΔΣΔΗΔ΢ (Β'
ΚΔΡΟ΢)
2ε ΢σλάληεζε (Πεληέιε 25/05/2003)
Περηεγεηηθό ENDURO ζηελ Καθεδολία
ΔΘΓΡΟΚΖ ΚΔ 4Υ4 ΢ΣΗ΢ ΠΡΔ΢ΠΔ΢
120 ΣΔΣΡΑΘΗΛΖΣΑ ΢Δ ΔΘΓΖΙΩ΢Ζ ΢ΣΖ ΡΟΓΟ
ΔΠΗ΢ΣΡΟΦΖ ΢ΣΖ ΚΗΘΡΑ Α΢ΗΑ ΚΔ 4Υ4
ΠΔΡΗΖΓΖ΢Ζ 4X4 ΢ΣΖ ΡΟΓΟ
Σσλεζία - Dakar 2003 - Κέρος δεύηερο
4 ΢ΤΙΙΟΓΟΗ 4Υ4 ΔΛ ΓΡΑ΢Ζ
Γάζος Φραθηού

12. Σμ ζπμοδαζυηενμ
δάζμξ ιαφνδξ
πεφηδξ ζηδ
Ρμδυπδ.
Βνίζηεηαζ ζημ αμνεζμακαημθζηυ άηνμ ημο
κμιμφ Γνάιαξ, ηάης απυ ηδκ ρδθυηενδ
ημνοθή ηδξ Κεκηνζηήξ Ρμδυπδξ ζηα 1.953 ι.
Χαναηηδνζζηζηυ ημο απμηεθεί δ φπανλδ ημο
Πανεέκμο Γάζμοξ πμο είκαζ ημ ιμκαδζηυ ηδξ
Η αθάζηδζδ ημο
πχναξ ηαζ εεςνείηαζ ημ ζπμοδαζυηενμ ζημ
δάζμοξ Φναηημφ
είδμξ ημο ζηδκ Δονχπδ. Καηαβνάθδηε ςξ
απμηεθείηαζ
πανεέκμ (έηηαζδ 11.000 ζηνέι.) ημ 1979 ηαζ
ηονίςξ απυ δάζδ
αιέζςξ ημ 1980 ηδνφπεδηε δζαηδνδηέμ
ενοενεθάηδξ,
ικδιείμ ηδξ θφζδξ, θυβς ηδξ ιεβάθδξ
μλζάξ, δαζζηήξ
θοημβεςβναθζηήξ, μζημθμβζηήξ ηαζ ζζημνζηήξ
πεφηδξ, ιαφνδξ
ημο αλίαξ.
πεφηδξ ηαζ
δνουξ. Η
ενοενεθάηδ ηαζ δ
δαζζηή πεφηδ
(ηαεχξ ηαζ άθθα
είδδ) ανίζημκηαζ
ζηα κυηζα υνζα

13. ηδξ βεςβναθζηήξ
ημοξ ελάπθςζδξ
ηαζ δίκμοκ ζηδκ
πενζμπή
παναηηήνα
ιεζεονςπαζημφ
ημπίμο.
Απυ ηυηε ιέπνζ
ζήιενα ανίζηεηαζ ζε
ηαεεζηχξ απυθοηδξ
εέα απυ ηδ πνμζηαζίαξ, αθμφ
πανάδνα ημο δεκ επζηνέπεηαζ
"Αβνζυβζδμο". ηαιζά ακενχπζκδ
δναζηδνζυηδηα
πανά ιυκμ δ
επζζηδιμκζηή
ένεοκα. Δίκαζ
πανεέκμ, βζαηί δ
ελέθζλή ημο
αημθμφεδζε ημοξ
ηακυκεξ ηδξ θφζδξ
ηαζ δε δζαηανάπεδηε
απυ ημκ άκενςπμ
Η μκμιαζία εδχ ηαζ ημοθάπζζημκ
"Φναηηυ" 500 πνυκζα. Βέααζα
μθείθεηαζ ζημ ιε ηδκ θέλδ πανεέκμ
βεβμκυξ υηζ υθδ δ δεκ εκκμμφιε υηζ δεκ
πενζμπή είκαζ ιζα οπήνλε ηαιία
θεηάκδ θναβιέκδ ακενχπζκδ
ιε πανμοζία ηαζ
ημνοθμβναιιέξ δναζηδνζυηδηα,
ιε ιζα ιυκμ αθθά υηζ μζ ιέπνζ
δζέλμδμ ζημ κυηζμ ηχνα ήπζεξ
ηαζ παιδθυηενμ ακενχπζκεξ
ζδιείμ ηδξ. επζδνάζεζξ δεκ

14. επδνέαζακ ημ
παναηηήνα ημο
αδζαηάναηημο
Η επίζηερδ ζημ δαζζημφ
δάζμξ Φναηημφ μζημζοζηήιαημξ. Η
αθθά ηαζ δ ιμνθή ημο
θζθμλεκία ζημ πανεέκμο δζαθένεζ
ενβμηάλζμ απυ ηα ημζκά δάζδ,
Φναηημφ ιπμνεί επεζδή ζε αοηυ
κα βίκμοκ ιε ζοκοπάνπμοκ
πενζμνζζιμφξ ηαζ δζάθμνα είδδ
ιεηά απυ ζπεηζηή πθαηφθοθθςκ ηαζ
άδεζα ημο ηςκμθυνςκ απυ
Γαζανπείμο ιζηνέξ δθζηίεξ ηαζ
Γνάιαξ. φρδ ιέπνζ ηαζ
βδναζιέκα ή λενά
δέκδνα ιεβάθμο
φρμοξ. Η μναηυηδηα
είκαζ ιζηνή ελαζηίαξ
ηδξ ποηκήξ
αθάζηδζδξ, εκχ
είκαζ αδζάααημ θυβς
ηαζ ηςκ
ηαηαηείιεκςκ
Πεηαζίηδξ ηαζ δέκδνςκ. ΢ημ
ηαναλάημ. πανεέκμ δ
πζεακυηδηα
ζοκάκηδζδξ ιε
ηάπμζμ άβνζμ γχμ
είκαζ ιεβάθδ, βζαηί
αοηά ανίζημκηαζ ζε
ιεβάθμοξ
πθδεοζιμφξ ηαζ δε
θμαμφκηαζ ηδκ
πανμοζία ιαξ, αθμφ
δεκ έπμοκ ζοκδείζεζ
ζε ακενχπζκεξ
μπθήζεζξ.
Σα ζπμοδαζυηενα Πενζθενεζαηά ημο
λοθχδδ ηαζ πανεέκμο οπάνπεζ
πμχδδ πμο

15. απακηχκηαζ είκαζ: ιζα εονφηενδ
Δθάηδ θεοηή, πνμζηαηεοηζηή γχκδ
Δθάηδ πμο ιαγί ιε αοηυ
οανζδμβεκήξ, μκμιάγεηαζ δάζμξ
Δνοενεθάηδ Φναηημφ. ΢ηδκ
ορδθή, Πεφηδ πενζθενεζαηή γχκδ
ιαφνδ ηαζ δαζζηή ημ δάζμξ
Πεφηδ ααθηακζηή, πνμζμιμζάγεζ ιε ηα
Άνηεοεμξ ημζκή δάζδ ηδξ Κεκηνζηήξ
ηαζ μλφηεδνμξ, Ρμδυπδξ ηαζ
΢θέκδαικμξ ημο ανίζηεηαζ ζε
Χεθδνάζπ, ηαεεζηχξ ιενζηήξ
ονηάκζμξ ηαζ πνμζηαζίαξ, ηαεχξ
ρεοδμπθάηακμξ, απαβμνεφμκηαζ δ
΢διφδα αμζηή ηαζ δ εήνα,
ηνειμηθαδήξ, εκχ επζηνέπμκηαζ δ
Γαφνμξ λοθμπαναβςβή ηαζ
ιπεημοθμεζδήξ, δ δαζζηή ακαροπή.
Κίζημξ ενζχδδξ, Λεζημονβζηυ ηέκηνμ
Αβνάιπεθδ, ημο δάζμοξ είκαζ ημ
Κνακζά, δαζζηυ ενβμηάλζμ
Λεπημηανοά, Φναηημφ πμο
Κμημκέαζηνμ, ανίζηεηαζ 8,5 πθι.
Κνάηαζβμξ πνζκ απυ ημ
ιμκυβοκδ ηαζ πανεέκμ.
ακαημθζηή, Γάθκδ Ζ παλίδα πνπ εκθαλίδεηαη
ιελε'νεμξ, Ολζά ζην Παξζέλν Γάζνο είλαη
δαζζηή, Φνάλμξ πνιύ πινύζηα ζε είδε θαη
υνκμξ, Κανοδζά ζε αξηζκνύο. Ζ πεξηνρή
ααζζθζηή, απνηειεί έλα από ηα
Αβζυηθδια, ζεκαληηθόηεξα ειιεληθά
Λυνακεμξ νξεηλά νηθνζπζηήκαηα, κε
εονςπασηυξ, ηελ εκθάληζε όισλ
Αβνζμημνμιδθζά, ζρεδόλ ησλ εηδώλ πνπ
Αβνζμιδθζά, Γνοξ δνπλ ζηα ειιεληθά βνπλά.
πθαηφθοθθδ, Δίλαη πξνθαλέο όηη ε
απυδζζηδ ηαζ παλίδα απηή δεη θαη
πκμχδδξ, κεηαθηλείηαη ζε νιόθιεξν
Αβνζμηνζακηαθοθθ ην δάζνο Φξαθηνύ.
ζέξ, ΢ιέμονμ, Ιηζά
πενίαθαζηδ, Ιηζά

16. αίβεζμξ ηαζ πμθζά,
Κμοθμλοθζά,
Ακδνζακυξ,
΢μναζά ηςκ
πηδκχκ ηαζ
ακηζδοζεκηενζηή,
Παζπαθζά,
Φθαιμονζά,
Πηεθζά μνεζκή,
Βαηηίκζμ
ιΰνηζθθμ,
Βαηηίκζμ Άιπεθμξ
ηςκ ζδαίςκ, Ιλυξ ή Σμ ιεβάθμ ορμιεηνζηυ εφνμξ ημο δάζμοξ,
Γηο, Άιπεθμξ πμο απυ ηα 780 ι. δζαιέζμο
δαζζηή, Όζηνζα ποηκμδαζςιέκςκ πθαβζχκ ηαηαθήβεζ ζημ
ηανπζκυθοθθδ, Πανεέκμ Γάζμξ ζηα 1953 ι., ζε ζοκδοαζιυ
Λεφηδ ηνέιμοζα ιε ηδκ ειθάκζζδ παναδνχκ, μνεμπθαβζχκ ηαζ
η.ά. Δκδεζηηζηά θζααδζηχκ εηηάζεςκ (ακχηενδ ορμιεηνζηή
απυ ηα πμχδδ γχκδ), δδιζμονβμφκ ηζξ απαναίηδηεξ
ιπμνμφκ κα πνμτπμεέζεζξ βζα ηδ ζοκφπανλδ
ακαθενεμφκ:Κνίκ πμθοάνζειςκ εζδχκ. ΢ημ ζφιπθεβια
μξ ηδξ Ρμδυπδξ, Φναηημφ ακαπανάβμκηαζ πενζζζυηενα απυ
Κνίκμξ μ 100 είδδ πμοθζχκ, ακάιεζα ζηα μπμία ανηεηά
ιάνηαβμξ, πενζθαιαάκμκηαζ ζε ημζκμηζηή μδδβία βζα είδδ
Δνοενυκζμ ημ πμο πνεζάγμκηαζ εζδζηά ιέηνα πνμζηαζίαξ.
ηοκυδμκημ, Πανάθθδθα, ημ ίδζμ πθμφζζα ειθακίγμκηαζ ηαζ
Κνυημξ, ηα εδθαζηζηά. ΢ηδκ εονφηενδ πενζμπή ημο
Ονπζδέεξ, ζοιπθέβιαημξ γμοκ ημοθάπζζημκ 32 είδδ
Ακειχκδ, εδθαζηζηχκ, ακάιεζα ημοξ υθα ηα ζπάκζα
Αβνζμπακζέξ, είδδ ηδξ Δθθάδαξ ηαζ Δονχπδξ. H έηηαζδ ημο
Καιπακμφθεξ, Πανεέκμο Γάζμοξ είκαζ πμθφ ζδιακηζηή βζα
Γέμκ, ηδκ φπανλδ ηςκ πενζζζυηενςκ απυ ηα
Κεκηαονε'εξ, παναπάκς είδδ.
Αβνζμβανφθαθθμ,
Σεθεηζα,
΢αλζθνάβα,
Πμηεκηίθεξ,
Γενάκζα, Γεκηζακή
η.ά.

17. Απυ
αζζεδηζηή
άπμρδ ημ
δάζμξ
Φναηημφ
δζαηνίκεηαζ
βζα ηδ
παναηηδνζζηζ
ηή ηαζ
ιμκαδζηή
Πεκηααεθυκδ ή μιμνθζά ημο.
ααθηακζηή πεφηδ, Οζ έκημκμζ
θείρακμ βεςθμβζημί
παθαζυηενςκ ζπδιαηζζιμί
επμπχκ. ζημ ηεκηνζηυ
ηιήια ηδξ
πενζμπήξ
ιαγί ιε ηζξ
πμθθέξ
ζάνεξ δίκμοκ
ιζα
ηναπφηδηα
ηαζ αβνζάδα
ζημ πχνμ
πμο λεθεφβεζ
απυ ηα
Μμκαπζηά ηαζ ζοκδεζζιέκα
ζπάκζα - δαζζηά
΢θεκδάιζ ημο ημπία. Σμ
Χεθδνάζπ. "Απθαδυνει
α", πμο ιαγί
ιε ηα νέιαηά
ημο δζαζπίγεζ
ημ Φναηηυ,
ζπδιαηίγεζ
έλζ
εκηοπςζζαημ
φξ
ηαηαννάηηεξ
ηαζ

18. πνμζεέηεζ ημ
απαναίηδημ
αζζεδηζηυ
ζημζπείμ, ημ
κενυ.
Σμ ημπίμ ηδξ πενζμπήξ αβηαθζάγεζ δ πθμφζζα
αθάζηδζδ πμο ιε ηδ ιεβάθδ πμζηζθία
αείθοθθςκ ηαζ θοθθμαυθςκ, ηςκμθυνςκ ηαζ
πθαηφθοθθςκ πνμζθένεζ πμθθέξ απμπνχζεζξ
ημο πνάζζκμο, εκχ ημ θεζκυπςνμ
ζπδιαηίγμκηαζ εκηοπςζζαημί πνςιαηζζιμί.
Δπίζδξ, δ φπανλδ άβνζςκ ηανπμθυνςκ
δέκδνςκ ηαζ εάικςκ, ηαεχξ ηαζ ημ πθήεμξ
ηςκ αβνζμθμφθμοδςκ ζοιπθδνχκμοκ ημ
ημπίμ ιε ηδκ ακάθμβδ αζζεδηζηή. ΢ημ Πανεέκμ
Γάζμξ, αέααζα, ημ ημπίμ παναηηδνίγεηαζ απυ
ηδκ πανεέκα αθάζηδζδ. Σμ φρμξ ηςκ
δέκδνςκ, δ δμιή ημο δάζμοξ ηαζ δ ποηκυηδηα
ηδξ αθάζηδζδξ πανμοζζάγμοκ ζημκ
επζζηέπηδ έκα πνςηυβκςνμ ημπίμ.
Γεκζηά ημ δάζμξ Φναηημφ ηαζ απυ αζζεδηζηή
άπμρδ απμηεθεί έκα ιμκαδζηυ ικδιείμ ηδξ
θφζδξ, ημοθάπζζημκ βζα ηδκ μνμζεζνά ηδξ
Ρμδυπδξ. Η φπανλδ ημο Πανεέκμο Γάζμοξ, μ
ζοκδοαζιυξ ηςκ βεςθμβζηχκ ηαζ οδάηζκςκ
ζπδιαηζζιχκ ιε ηδκ πθμφζζα αθάζηδζδ ηαζ
πακίδα απμηεθμφκ έκα πθήνεξ δαζζηυ ημπίμ
πμο εεςνείηαζ απυ ηα μιμνθυηενα ηδξ πχναξ

19. ιαξ.
Δπηζηρ