 માનવ વર્તનનાાં પ્રકાર : બાહ્ય અને આંર્રરક
 આત્મ નનરીક્ષણની પદ્ધનર્ એટલે પોર્ાના જ મનને
સભાનર્ાપૂવતક પોર્ાના જ આંર્રરક મનોવ્યાપારો
નોંધવા માટે અંર્ર્તર્ કરવાં.
 મનમાાં ચાલર્ા મનોવ્યાપારોનાં સ્વરૂપ કેવાં છે ર્ે
ર્પાસવા અંર્ર્તખ થઈને કરેલાં નનરીક્ષણ ર્ે
આન્ર્રનનરીક્ષણ.
 વ્યક્તર્ અંર્ર્તખ થઇ પોર્ાની ભીર્ર જે ચાલી રહ્ાં
હોય ર્ેનાં નનરીક્ષણ કરે છે.
 વ્યક્તર્ પોર્ે જ પોર્ાનો નનરીક્ષક બને છે.
 વ્યક્તર્ પોર્ાના મનોભાવો અને માનનસક ક્સ્થનર્નાં
અવલોકન કરે છે.
 ર્ે મનોનવજ્ઞાનની સ્વીકાયત પદ્ધનર્ છે.
• આત્મ નનરીક્ષણ દરેક માટે સ્વાભાનવક છે.
• આત્મ નનરીક્ષણ ર્મે ર્ે સ્થળ અને સમયે કરી શકાય
છે.
• આત્મ નનરીક્ષણ એ નનરીક્ષણ અને પ્રયોર્ની
પરોર્ામી છે.
• અન્યના મનોભાવો સાથે પોર્ાના મનોભાવોની
તલના કરી શકાય.
• મળર્ી મારહર્ીની ચકાસણી શક્ય નથી.
• પૂવતગ્રહ અને માન્યર્ાઓની અસર પડે છે.
• માનનસક રિયા ચાંચળ હોય છે, માટે ર્ેના પર ધ્યાન
કેન્દ્ન્િર્ કરવાં શક્ય લાર્તાં નથી.
• ર્ે આત્મલક્ષી છે.
• સહ કોઈ ર્ેના માટે સમથત ન પણ હોય.
• પશઓ, બાળકો, કે અસ્વસ્થ માનનસક ક્સ્થનર્
ધરાવનારાઓ માટે પ્રયોજી ન શકાય.
• આત્મ નનરીક્ષણ દ્વારા નશક્ષક પોર્ાનાં કાયત સધારી શકે.
• નવદ્યાથીઓમાાં આત્મ નનરીક્ષણની ટેવ નવકસાવી ર્ેમને
પ્રર્નર્ના પથ પર લઇ જઈ શકાય.
• આત્મ નનરીક્ષણ દ્વારા નવદ્યાથીઓ પોર્ાના મનોભાવને
સમજી શકે.
• નવદ્યાથીઓના મનોભાવની તલના કરાવી શકાય.

Self introspection

  • 2.
     માનવ વર્તનનાાંપ્રકાર : બાહ્ય અને આંર્રરક  આત્મ નનરીક્ષણની પદ્ધનર્ એટલે પોર્ાના જ મનને સભાનર્ાપૂવતક પોર્ાના જ આંર્રરક મનોવ્યાપારો નોંધવા માટે અંર્ર્તર્ કરવાં.  મનમાાં ચાલર્ા મનોવ્યાપારોનાં સ્વરૂપ કેવાં છે ર્ે ર્પાસવા અંર્ર્તખ થઈને કરેલાં નનરીક્ષણ ર્ે આન્ર્રનનરીક્ષણ.
  • 3.
     વ્યક્તર્ અંર્ર્તખથઇ પોર્ાની ભીર્ર જે ચાલી રહ્ાં હોય ર્ેનાં નનરીક્ષણ કરે છે.  વ્યક્તર્ પોર્ે જ પોર્ાનો નનરીક્ષક બને છે.  વ્યક્તર્ પોર્ાના મનોભાવો અને માનનસક ક્સ્થનર્નાં અવલોકન કરે છે.  ર્ે મનોનવજ્ઞાનની સ્વીકાયત પદ્ધનર્ છે.
  • 4.
    • આત્મ નનરીક્ષણદરેક માટે સ્વાભાનવક છે. • આત્મ નનરીક્ષણ ર્મે ર્ે સ્થળ અને સમયે કરી શકાય છે. • આત્મ નનરીક્ષણ એ નનરીક્ષણ અને પ્રયોર્ની પરોર્ામી છે. • અન્યના મનોભાવો સાથે પોર્ાના મનોભાવોની તલના કરી શકાય.
  • 5.
    • મળર્ી મારહર્ીનીચકાસણી શક્ય નથી. • પૂવતગ્રહ અને માન્યર્ાઓની અસર પડે છે. • માનનસક રિયા ચાંચળ હોય છે, માટે ર્ેના પર ધ્યાન કેન્દ્ન્િર્ કરવાં શક્ય લાર્તાં નથી. • ર્ે આત્મલક્ષી છે. • સહ કોઈ ર્ેના માટે સમથત ન પણ હોય. • પશઓ, બાળકો, કે અસ્વસ્થ માનનસક ક્સ્થનર્ ધરાવનારાઓ માટે પ્રયોજી ન શકાય.
  • 6.
    • આત્મ નનરીક્ષણદ્વારા નશક્ષક પોર્ાનાં કાયત સધારી શકે. • નવદ્યાથીઓમાાં આત્મ નનરીક્ષણની ટેવ નવકસાવી ર્ેમને પ્રર્નર્ના પથ પર લઇ જઈ શકાય. • આત્મ નનરીક્ષણ દ્વારા નવદ્યાથીઓ પોર્ાના મનોભાવને સમજી શકે. • નવદ્યાથીઓના મનોભાવની તલના કરાવી શકાય.