พอลิเมอร์
Polymer
Asst.Prof.Woravith Chansuvarn, Ph.D
http://web.rmutp.ac.th/woravith woravithworavith.c@rmutp.ac.th
Learning for All
by Woravith Chansuvarn
พอลิเมอร์
คือ สารมวลโมเลกุลสูงที่มี
โครงสร้างโมเลกุล
ประกอบด้วยหน่วยซ้า
(repeating unit)
จานวนมาก
Polymer = มาจากภาษากรีก “Poly + mer”
Many
(หลาย ๆ หรือ มาก)
Part
(หน่วย หรือ ส่วน)
พอลิเมอร์ (Polymer) ▪ เป็นสารที่เกิดจากการรวมกันของมอนอเมอร์
(monomer) ชนิดเดียวกันหรือต่างชนิดกัน
เชื่อมต่อกันด้วยพันธะโคเวเลนซ์
▪ มีสมบัติแตกต่างจากสารเคมีทั่วไป โดยเฉพาะใน
ด้านการขึ้นรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ
▪ พอลิเมอร์ธรรมชาติ เรียกว่า ไบโอพอลิเมอร์
(Biopolymer) เช่น ยางธรรมชาติ โปรตีน
เซลลูโลส และคาร์โบไฮเดรต
▪ พอลิเมอร์สังเคราะห์ เช่น พอลิโพรไพลีน (PP)
พอลิเอทิลีน (PE) พอลิสไตรีน (PS) เป็นต้น
เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ได้แก่
• แป้ง ไกลโคเจน เซลลูโลส (มีกลูโคสเป็นมอนอเมอร์)
• โปรตีน (มีกรดอะมิโนเป็นมอนอเมอร์)
• DNA, RNA (มีกรดนิวคลีโอไทด์เป็นมอนอเมอร์)
• ยางธรรมชาติ
• เส้นใยธรรมชาติ
มนุษย์เป็นผู้สังเคราะห์ขึ้น ได้แก่
• พลาสติกชนิดต่าง ๆ
• ยางสังเคราะห์
• เส้นใยสังเคราะห์
พอลิเมอร์ธรรมชาติ
พอลิเมอร์สังเคราะห์
ประเภท
พอลิเมอร์
แบ่งตาม
แหล่งกาเนิด
โฮโมพอลิเมอร์
โคพอลิเมอร์
ประเภท
พอลิเมอร์
แบ่งตาม
การเชื่อมต่อ
มอนอเมอร์
เกิดจากมอนอเมอร์ชนิดเดียวมาต่อกัน
เช่น มีมอนอเมอร์เป็น A จะได้โครงสร้าง
ของพอลิเมอร์
A-A-A-A-A-A-A-A-A
เกิดจากมอนอเมอร์ต่างชนิดมาต่อกัน
เช่น มีมอนอเมอร์เป็น A และ B จะได้
โครงสร้างของพอลิเมอร์
A-B-A-B-A-B-A-B-A-B
-A-A-A-A-A-A-A- -A-n
-A-B-A-B-A-B-A- -A-B-n
n = องศาของการเกิดพอลิเมอร์ (degree of polymerization)
หมายถึง เลขจานวนเต็มใด ๆ ที่เป็นหน่วยที่ซ้า ๆ กันของพอลิเมอร์
Polymerized linking
แป้ง
เซลลูโลส
พอลิเปปไทด์
พอลิเมอร์
โฮโมพอลิเมอร์
โคพอลิเมอร์
ธรรมชาติ
สังเคราะห์
ธรรมชาติ
สังเคราะห์
• แป้ง
• เซลลูโลส
• ยางธรรมชาติ
• ยางสังเคราะห์
• พลาสติก
• โปรตีน
• พอลิเอสเทอร์
• พอลีเอไมด์
• ยาง SBR
-A-A-A-A-
-A-B-A-B-
ประเภทของโคพอลิเมอร์
ประเภท
พอลิเมอร์
แบ่งตาม
โครงสร้าง
สายโซ่
โซ่ตรง (linear chain)
โซ่กิ่ง (branch chain)
แบบบันได (ladder polymer)
ร่างตาข่าย (network)
พอลิเมอไรเซชัน (Polymerization)
ปฏิกิริยาเกิดเป็น พอลิเมอร์
เป็นการรวมกันของมอนอเมอร์ เกิด
เป็นพอลิเมอร์ที่เป็นโมเลกุลขนาด
ใหญ่
ปฏิกิริยาพอลิเมอไรเซชัน
ปฏิกิริยาพอลิเมอร์ไรเซชันแบบเติม
(Addition polymerization)
ปฏิกิริยาพอลิเมอร์ไรเซชันแบบควบแน่น
(Condensation polymerization)
ปฏิกิริยาพอลิเมอร์ไรเซชันที่เกิดจาก
มอนอเมอร์ของสารอินทรีย์ชนิดเดียวกัน
ที่มี C กับ C จับกันด้วยพันธะคู่
มารวมตัวกันเกิดสารพอลิเมอร์เพียงชนิด
เดียวเท่านั้น
ปฏิกิริยาพอลิเมอร์ไรเซชันแบบเติม
(Addition polymerization) + + +
ปฏิกิริยาพอลิเมอร์ไรเซชันที่เกิดจาก
มอนอเมอร์ที่มีหมู่ฟังก์ชันมากกว่า 1 หมู่
ทาปฏิกิริยากันเป็นพอลิเมอร์
และมีสารโมเลกุลเล็ก เช่น H2O HCl หรือ
NH3 หลุดออกมา
ปฏิกิริยาพอลิเมอร์ไรเซชันแบบควบแน่น
(Condensation polymerization)
O O
Cl-C-CH2-CH2-CH2-C-Cl +
H H
N-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-N
H H
O O
-C-CH2-CH2-CH2-C-N-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-N- + HCl
H H
n
+
n

Polymer : พอลิเมอร์