Σχεδιασμός και υλοποίηση προγράμματος Π.Ε.

1. «Σχεδιαςμϐσ και υλοπούηςη προγραμμϊτων περιβαλλοντικόσ
εκπαύδευςησ. Η αξύα τησ εκπαύδευςησ ςτο πεδύο », Βαρβϊρα
Πετρύδου, Υπεϑθυνη Π.Ε. Δ.Δ.Ε. Β΄Αθόνασ
1

2.  Περιβαλλοντικό εκπαύδευςη : παιδαγωγικό διαδικαςύα
παρϋμβαςησ μεταξϑ υποκειμϋνου-μαθητό και
αντικειμϋνου-περιβϊλλοντοσ
 Πρόγραμμα περιβαλλοντικόσ εκπαύδευςησ : η
εφαρμογό τησ Π.Ε. ςτο πλαύςιο τησ θεςμοθετημϋνησ
αγωγόσ ςε ϐλεσ τισ βαθμύδεσ εκπαύδευςησ
 (Ντύνα Σχύζα, φυςικϐσ, πρ. Υπ. Π.Ε.)
2

3. Μϋθοδοι -
Τεχνικϋσ
Περιεχόμενο
Θϋμα
Σκοπόσ
Στόχοι
3
Πρόγραμμα

4. Απϐ το ςϑνολο των μαθητών ό
ομϊδα μαθητών ενϐσ ςχολικοϑ
τμόματοσ
απϐ ομϊδα μαθητών/τριών
διαφορετικώντμημϊτων ό
τϊξεων ό και τμημϊτων
ειδικϐτητασ (μέχρι 35
μαθητέσ/τριεσ)
απϐ μαθητϋσ/τριεσ του ςχολεύου
ςε ςυνεργαςύα με μαθητϋσ ϊλλου
ςχολεύου (μέχρι 35 μαθητέσ/τριεσ)
Η μαθητικόομϊδα
μπορεύνα
ςυγκροτεύται:
4Βαρβϊρα Πετρύδου

5. Απϐτο ςϑνολο των μαθητών ό
ομϊδα μαθητών ενϐσ ςχολικοϑ
τμόματοσ
Απϐομϊδα μαθητών/τριών
διαφορετικώντμημϊτων ό
τϊξεων
Σε ςυνεργαςύα τμημϊτων ό
τϊξεων
Με διαςχολικόςυνεργαςύαομϊδων
μαθητών/τριώνό τμημϊτωνό τϊξεων
αντιςτούχωσμε ςχολεύαγενικόσ
εκπαύδευςησ με ςκοπϐ την προώθηςη
τησ ϋνταξησ και των ύςων ευκαιριών
ςτην εκπαύδευςη
Σχολικϋσ
μονϊδεσ Ειδικόσ
Αγωγόσ:
5Βαρβϊρα Πετρύδου

6. 6Βαρβϊρα Πετρύδου

7. Αειφϐρο Σχολεύο – Αυλό ςχολεύου
Αειφϐροσ κατοικύα
Ενεργειακϐ ζότημα –
Οικολογικϐ/Ενεργειακϐ αποτϑπωμα ςτο
ςχολεύο και ςτο ςπύτι
Τοπικϐ περιβϊλλον
Ελεϑθεροι χώροι : Αξιοπούηςη –
Διαμϐρφωςη – Προςταςύα
7Βαρβϊρα Πετρύδου

8. Διατόρηςη και προςταςύα αςτικοϑ και
περιαςτικοϑ πραςύνου
Βιοτεχνολογικϋσ Εφαρμογϋσ και
Περιβϊλλον
Διαχεύριςη Φυςικών Πϐρων
Η ϋννοια τησ Διατόρηςησ του Φυςικοϑ
Περιβϊλλοντοσ
Η ϋννοια τησ υποβϊθμιςησ του
περιβϊλλοντοσ
8Βαρβϊρα Πετρύδου

9.  Περιβαλλοντικού κύνδυνοι (π.χ. περιβϊλλον
και πϐλεμοσ)
 Χώροσ, Οργϊνωςη και χρόςη (π.χ.
περιβϊλλον και μνημεύα, γεωλογικϊ μνημεύα,
τουριςμϐσ)
 Ανθρωπογενϋσ περιβϊλλον – Παρϊμετροι &
Υποβϊθμιςη
 Ποιϐτητα Ζωόσ (π.χ. αςφϊλεια ςτο ςχολεύο
και ςτο ςπύτι)
 ΑνθρώπιναΔικαιώματα - Δημοκρατύα
9Βαρβϊρα Πετρύδου

10. τουλϊχιςτον 5 μόνεσ
εκτόσ ωρολογύουπρογρϊμματοσ
•
ςτισ Σχολικϋσ Μονϊδεσ Ειδικόσ Αγωγόσ και Εκπαύδευςησ
εντϐσ του ωρολογύου προγρϊμματοσ με δυνατϐτητα διαθεματικόσ
προςϋγγιςησ ςε ϐλα τα γνωςτικϊ αντικεύμενα
Α΄Τϊξη ΕΠΑ.Λ.
ςτο πλαύςιο τησ Ζώνησ Δημιουργικών Δραςτηριοτότων (3 ωρο
εντϐσ ωρολογύου προγρϊμματοσ)
10Βαρβϊρα Πετρύδου

11. Κϊθε εκπαιδευτικόσ μπορεύ να
αναλαμβϊνει ϋνα (1) πρϐγραμμα
και να ςυμμετϋχει ςε ϊλλα δϑο
(2)
Κϊθε μαθητόσ μπορεύνα
ςυμμετϋχει το πολϑ ςε δϑο (2)
προγρϊμματα.
Έωσ 3 εκπαιδευτικού ανϊ
πρόγραμμα – χωρύσ ςυμπλόρωςη
ωραρύου
11Βαρβϊρα Πετρύδου

12. •η παιδαγωγικό ομϊδα κϊθε προγρϊμματοσ παρουςιϊζει ςε
ειδικό ςυνεδρύαςη του Συλλϐγου Διδαςκϐντων τον απολογιςμϐ
τησ
•ο/η Συντονιςτόσ/ςτρια κϊθε προγρϊμματοσ καταθϋτει μια
ϋκθεςη απολογιςμοϑ ςτον αντύςτοιχο Υπεϑθυνο
•ο Διευθυντόσ του Σχολεύου ενημερώνει εγγρϊφωσ την Υπεϑθυνη
για την ολοκλόρωςη ό μη των προγραμμϊτων του ςχολεύου,
ςϑμφωνα με το Σχϋδιο Υποβολόσ Προγρϊμματοσ που εύχε
υποβληθεύ ςτην αρχό του ςχολικοϑ ϋτουσ
12Βαρβϊρα Πετρύδου

13.  27 Νοεμβρύου 2017
 Για οποιαδόποτε ςυνεργαςύα με φορεύσ ό φυςικϊ
πρϐςωπα μϋςα ςτον χώρο των ςχολικών μονϊδων
Πρωτοβϊθμιασ και Δευτεροβϊθμιασ Εκπαύδευςησ,
θα πρϋπει να υπϊρχει:
 ϋγκριςη του φορϋα απϐ τισ αρμϐδιεσ Δ/νςεισ του
ΥΠ.Π.Ε.Θ. (οι εγκρύςεισ ιςχϑουν για ϋνα ςχολικϐ ϋτοσ),
 η ςϑμφωνη γνώμη του Συλλϐγου Διδαςκϐντων τησ
ςχολικόσ μονϊδασ.
13

14.  Σχετικϊ με τισ μετακινόςεισ των μαθητών/τριών τησ
Δευτεροβϊθμιασ ςτο πλαύςιο των προγραμμϊτων
Σχολικών Δραςτηριοτότων ιςχϑει η Υ.Α. 33120/ΓΔ4/28-
02-2017( ΦΕΚ τ. Β΄681/6-3-2017)
14

15. 2030 Agenda for Sustainable Development
15

16. Σχεδιαζμός 1. Επιλογή θέμαηος
ηος 2. Καθοπιζμόρ ηων ζηόσων ηος
ππογπάμμαηορ
ππογπάμμαηορ 3. Οπγάνωζη ηων μαθηηών ζε ομάδερ
και επιμεπιζμόρ ηων επγαζιών
4. Καηάζηπωζη σπονοδιαγπάμμαηορ
Εθαπμογή ηος 5. Εκηέλεζη δπαζηηπιοηήηων με
αλληλοενημέπωζη ηων ομάδων και
διαμοπθωηική αξιολόγηζη
Project 6. Σύνθεζη ηων επιμέποςρ επγαζιών
7. Δημοζιοποίηζη, γνωζηοποίηζη
ηος ππογπάμμαηορ
Αξιολόγηζη 8. Τελική αξιολόγηζη ηος
ππογπάμμαηορ 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21.  https://dinaschiza.wordpress.com
 «...διαμόρφωςη του ενεργού πολύτη
 Του πολύτη που ερμηνεύει κϊθε όψη τησ ζωόσ ςτο
πλαύςιοτησ λειτουργύασ των θεςμών, τησ
παγκοςμιοποιημϋνησ αγορϊσ και τησ μεταξύ τουσ
ςχϋςησ. Αλλϊ και ο πολύτησ που ςτρϋφεται ςυνειδητϊ
ςτον «ϊλλο» για να μοιραςτεύ ςκϋψεισ και προςδοκύεσ
και ςυνενώνει με τον «ϊλλο» τισ δυνϊμεισ του για ϋναν
ςυνολικό κοινωνικό μεταςχηματιςμό.»
21

22. H ϋννοια του ςυςτόματοσ μασ βοηθϊει να
τοποθετόςουμε τον εαυτϐ μασ ςε θϋςη παρατόρηςησ
και ταυτϐχρονα ενεργοϑ ςυμμετοχόσ και ςχεδιαςμοϑ
δρϊςεων
Συνομιλώ με την
ομϊδα και
αποτυπώνουμε ςε
τεχνόματα
Παρουςιϊζουμε τα
τεχνόματϊ μασ ςτην
ολομϋλεια
Επαναλαμβϊνουμε
δημιουργικϊ το μοτύβο

23.  e.book Συςτημικό Σκϋψη, από το Λύκειο ωσ το
Δημοτικό, Ειςαγωγό
(Τα θεωρητικϊ)
 e.book Συςτημικό Σκϋψη,το Δϊςοσ
(Πρώτο ενδεικτικϐ project)
 e.book, Συςτημικό Σκϋψη, τα
Απορρύμματα (Δεϑτερο ενδεικτικϐ project)
 e.book Συςτημικό Σκϋψη, η Διατροφό (Τρύτο
ενδεικτικϐ project)
23

24. 24Βαρβϊρα Πετρύδου
Σχϋδιο
εργαςύασ
Καθόκοντα(τι θα κϊνω)
Πόροι (τι θα χρηςιμοποιόςω
για να το κϊνω)

25. 25Καταιγιςμόσ ιδεών
Χαρτογρϊφηςη εννοιών

26. 26
Επιςκόπηςη απόψεων : αναφζρεται ςε προςχεδιαςμζνεσ
ερευνητικζσ δραςτηριότητεσ των μαθητϊν, κυρίωσ με
δειγματοληπτικζσ ζρευνεσ μζςω των εργαλείων των ςυνεντεφξεων,
των ερωτηματολογίων, κλπ.

27. 27Βαρβϊρα Πετρύδου
Μελϋτη
περύπτωςησ
Ποιοτικό
μϋθοδοσ
ϋρευνασ
Επικεντρωνόμαςτε
ςτη ςυγκεκριμϋνη
περύπτωςη
Αλληλεπιδρϊςεισ
ανϊμεςαςε
γεγονότακαι
καταςτϊςεισ
Πολύπτυχη
εξϋταςη
φαινομϋνων

28.  Ο ϐροσ «δραςτηριϐτητα» (activity) μπορεύ να
περιλαμβϊνει ενϋργειεσ ϐπωσ για παρϊδειγμα εκδρομϋσ
ό τη διερεϑνηςη τησ ποιϐτητασ των υδατικών και
εδαφικών πϐρων μιασ περιοχόσ
 Δραςτηριϐτητα : Η διερεϑνηςη και καταγραφό των
προβλημϊτων που ςχετύζονται με τη χρόςη λιπαςμϊτων
ςε μια περιοχό
Συλλογικϋσπεριβαλλοντικϋσδρϊςεισ
ΣυγγραφϋασΔημότρησ Αλεξϊκησ
http://kdvm.gr/Media/Default/Pdf%20enoti
tes/2.3.pdf 28Βαρβϊρα Πετρύδου

29.  Δρϊςη : ϊρνηςη υποςτόριξησ-αγορϊσ (μποϒκοτϊζ) των
αγροτικών προώϐντων που παρϊγονται ςτη
ςυγκεκριμϋνη περιοχό με ςτϐχο την προςταςύα του
υπϐγειου και επιφανειακοϑ νεροϑ απϐ τη ρϑπανςη με
νιτρικϋσ ενώςεισ
Συλλογικϋσπεριβαλλοντικϋσδρϊςεισ
ΣυγγραφϋασΔημότρησ Αλεξϊκησ
http://kdvm.gr/Media/Default/Pdf%20enoti
tes/2.3.pdf
29Βαρβϊρα Πετρύδου

30.  Πϊρκα
 Ελεϑθεροι χώροι
 Αυλό του ςχολεύου
 Εμπορικϐ Κϋντρο
 Αςτικϐ περιβϊλλον
 Βιομηχανικού χώροι
 Λιβϊδια
 Βϊλτοι
 Σπηλιϋσ
30

31.  Δϊςοσ
 Βουνϐ
 Αλςϑλλιο
 Παρϊκτια – ποτϊμια – λιμναύα περιβϊλλοντα
 Όχθεσ –Βυθϐσ
 Μονοπϊτια ςε φαρϊγγια
 Μονοπϊτια ςε ρεματιϋσ
 Υγρϐτοποι
31

32.  John Amos Comenius (1592-1670)
Μϊθηςη μϋςω των αιςθόςεων
 Το παιδύ να «βιώνει» το πραγματικϐ αντικεύμενο
μελϋτησ πριν διαβϊςει γι’ αυτϐ
 Επαφό του παιδιοϑ με τον φυςικϐ κϐςμο, μϋςω των
αιςθόςεων
 Προετοιμαςύα για τη μελϋτη των φυςικών επιςτημών :
γνωριμύα με το νερϐ, τη βροχό, τη γη, τα πετρώματα, τα
φυτϊ & τη φωτιϊ
32
Απόψεισ μεγϊλων παιδαγωγών
http://www.kpeparanestiou.gr/diktyo/genika-gia-to-diktyo.html

33.  Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
 η ςωματικό δραςτηριϐτητα εύναι πολϑ ςημαντικό
ςτην εκπαύδευςη ενϐσ παιδιοϑ
 Johann Henrick Pestalozzi (1746-1827)
 χρόςη ϊμεςων εμπειριών και πραγματικών
αντικειμϋνων
 Χρόςη αυλόσ του ςχολεύου για μελϋτη περιβϊλλοντοσ και
γεωγραφύα.
 Η μεθοδολογύα του βαςύζονταν ςτην πεπούθηςη ϐτι
ο μαθητόσ θα χρηςιμοποιοϑςε αυτϋσ τισ
πρωταρχικϋσ εμπειρύεσ ςε αργϐτερο χρϐνο για να
ςχηματύςει αρχϋσ και γενικεϑςεισ δικϋσ του.
33
Απόψεισ μεγϊλων παιδαγωγών
http://www.kpeparanestiou.gr/diktyo/genika-gia-to-diktyo.html

34. Herbert Spencer (1820-
1903)
«Ο κυριότεροσ ςτόχοσ τησ
εκπαύδευςησ δεν εύναι η
γνώςη, αλλϊ η δρϊςη»
John Dewey (1859-1952)
« Η πρώτη προςϋγγιςη ςε οποιοδόποτε
μϊθημα ςτο ςχολεύο, αν πρϐκειται να
ενεργοποιηθεύ η ςκϋψη και ϐχι να
μαθευτοϑν απλώσ λϋξεισ πρϋπει να εύναι
όςο το δυνατόν «αντιςχολικό»
34
http://www.kpeparanestiou.gr/
diktyo/genika-gia-to-diktyo.html

35. Kurt Hahn (1886-1974)
• «Πατζρασ» τησ ςφγχρονησ βιωματικήσ
εκπαίδευςησ Kurt Hann
• Το εκπαιδευτικό του μζςο ήταν ςυχνά ςωματικό
αλλά το επιθυμητό αποτζλεςμα ήταν ςε μεγάλο βαθμό
ψυχολογικό και κοινωνικό
• Στόχοσ του ήταν ο κάθε μαθητήσ να αναπτφξει
εςωτερική δφναμη, χαρακτήρα και αποφαςιςτικότητα 35
http://www.kpeparanestiou.gr/
diktyo/genika-gia-to-diktyo.html

36. Συναιςθηματικό εμπλοκό του μαθητό -
ενδιαφϋρον για το αντικεύμενο
Εμπλοκό μαθητό πρακτικϊ – πραγματικό
πρόβλημα για επύλυςη – εξϊγει μόνοσ
ςυμπερϊςματα
Παροχό θεωρητικόσ γνώςησ –
ςυςτηματοπούηςη των γνώςεων που
ϋχει όδη αποκτόςει
36

37.  Ευχαρύςτηςη από την επαφό με τη φύςη
 Ανϊπτυξη πνεϑματοσ ςυνεργαςύασ & υπευθυνϐτητασ
(ομϊδεσ)
 Επύτευξη τησ διαφορικόσ πρϐςληψησ τησ γνώςησ απϐ
κϊθε μαθητό, ανϊλογα με τα ερεθύςματα
37

38.  Αξιοπούηςη των πολλών τϑπων νοημοςϑνησ κατϊ
ενδυνϊμωςη τησ λογικομαθηματικόσ, τησ ςωματικόσ-
κιναιςθητικόσ, τησ ενδοπροςωπικόσ, τησ
φυςιοκρατικόσ, τησ χωρικόσ και τησ ςυναιςθηματικόσ
ευφυϏασ των ςυμμετεχϐντων
38
socialpolicy.gr/2017/02/9-τϑποι-νοημοςϑνησ-η-θεωρύα-τησ-πολλαπ.html

39. 39

40.  ενύςχυςη αυτοεκτύμηςησ (μπορεύ να επιλεγεύ μύα
διαδρομό που να ταιριϊζει ςτισ ικανότητεσ και ςτην
εμπειρύα των μαθητών)
40

41.  να ςυνειδητοποιόςει ο μαθητόσ ότι όλοι αποτελούμε
μϋροσ ενόσ ςυνόλου και ότι ο καθϋνασ μασ μπορεύ
να βοηθόςει ςτην επύλυςη του προβλόματοσ
41

42.  Αυτογνωςύα (να γνωρύζει τα ςωματικϊ και ψυχικϊ του
αποθϋματα)
 τεχνικό (να αποκωδικοποιόςει τισ λεπτομϋρειεσ
του χϊρτη και του εδϊφουσ)
 ςωματικό και πνευματικό εξϊςκηςη
 Ψυχικό ανϊταςη
 Υπομονό-ταχϑτητα-ςυνεργαςύα
 Έμφαςη ςτην ανακαλυπτικό μϊθηςη
42

43.  Άςκηςη ςτην παρατόρηςη
 Όξυνςη των αιςθόςεων
(ϐςφρηςη, ακοό)
 Απόκτηςη δεξιότητασ ανϊγνωςησ χϊρτη
 Απϐκτηςη δεξιϐτητασ
προςανατολιςμοϑ ςτο χώρο – χρόςη οργϊνων
43

44. 44
Δραςτηριότητεσ ςτο πεδύο
 Παιχνύδια
 Επιλεγμϋνεσ διαδρομϋσ
 Ανϊγνωςη χϊρτη-
προςανατολιςμϐσ
 Συμπλόρωςη φϑλλων
εργαςύασ
 Προςεκτικό παρατόρηςη
του χώρου
 Μετρόςεισ μεγεθών


 Δεξιϐτητα ανϊγνωςησ
χϊρτη, προςανατολιςμοϑ
ςτο χώρο

 Ενςυναύςθηςη

Περιβαλλοντικό
Εκπαύδευςη

45.  Λόγω τησ ευχαρύςτηςησ που αντλούν οι μαθητϋσ
από όλη τη διαδικαςύα

 Επαφό – ςυνεργαςύα με ϊλλουσ ςυμμαθητϋσ τουσ
 Ελευθερύα

45

46.  Κϊλυψη όλων των υποθεμϊτων μελϋτησ

 Προςϋγγιςη θϋματοσ μϋςα από διαφορετικϋσ
οπτικϋσ γωνύεσ

 Ευκαιρύεσ για προβληματιςμό & ανϊλυςη

46

47. 47
η εκτόσ των θυρών
(outdoor) εκπαύδευςη
ςυνιςτϊ το πλαίςιο, η
βιωματικό εκπαύδευςη
αποτελεύ τη μέθοδο και η ΠΕ
προςφέρει τισ βαςικϋσ
ϋννοιεσ και δεξιότητεσ για τη
διαμόρφωςη υπεύθυνων
πολιτών
Γεωργόπουλοσ Αλϋκοσ

48. 48
Ε4: Ιςπανύα – Γαλλύα – Ελβετύα – Αυςτρύα – Γερμανύα – Ουγγαρύα –
Βουλγαρύα - Ελλϊδα - Κϑπροσ 6.300 χλμ.
Ε6: Σουηδύα – Δανύα – Γερμανύα – Αυςτρύα – Σλοβενύα -
Ελλϊδα 5.200 χλμ.
Τα Ευρωπαώκϊ μονοπϊτια εύναι
ϋνα δύκτυο μονοπατιών μεγϊλων
αποςτϊςεων που διαςχύζουν την
Ευρώπη, τα οπούα περνώντασ μϋςα
απϐ πολλϋσ διαφορετικϋσ
ευρωπαώκϋσ χώρεσ διϋρχονται μϋςα
απϐ ποικύλα οικοςυςτόματα και
περιοχϋσ ιδιαύτερου πολιτιςμικοϑ
ενδιαφϋροντοσ.

49.  ποικύλεσ διερευνόςεισ ωσ προσ :
 το φυςικϐ περιβϊλλον
 το δομημϋνο ανθρωπογενϋσ περιβϊλλον
 την ιςτορύα
 την πολιτιςμικό μασ κληρονομιϊ
 τισ επιπτώςεισ απϐ ανθρώπινεσ παρεμβϊςεισ
 τισ καλϋσ πρακτικόσ αξιοπούηςόσ τουσ ςτον ϊξονα
τησ ορθολογικόσ διαχεύριςόσ τουσ και την αειφορύα
49

50.  http://www.kpeparanestiou.gr/diktyo/genika-gia-to-
diktyo.html
 http://www.kpemaronias.gr
 http://yourstory.com/2012/03/the-3h-principle-using-
the-head-heart-and-the-hand-to-createbreakthrough-
experiences
 Γεωργϐπουλοσ Αλϋκοσ (Καθηγητόσ ςτο Τμόμα
Επιςτημών Προςχολικόσ Αγωγόσ και Εκπαύδευςησ
του ΑΠΘ), Περιβαλλοντική εκπαίδευςη, Gutenberg -
Γιώργοσ & Κώςτασ Δαρδανϐσ, 2014
50

51. Γμημέρωζη από ηο ιζηολόγιο ηοσ ημήμαηος
Περιβαλλομηικής Γκπαίδεσζης ηης
Διεύθσμζης Δεσηεροβάθμιας Γκπαίδεσζης
Β΄Αθήμας
blogs.sch.gr/grperekvath
51Βαρβϊρα Πετρύδου

52.  http://blogs.sch.gr/grperekvath/category/
% Δανειςτικό Βιβλιοθόκη Τμόματοσ
Περιβαλλοντικόσ Εκπαύδευςησ
 ΥπερςύνδεςμοιΚΠΕ
https://drive.google.com/file/d/0B9JE0
j8jHg_ULUJWLXZreVpzREk/edit
 Πύλη παιδαγωγικού υλικού
Περιβαλλοντικόσ Εκπαύδευςησ
 http://www.env-edu.gr/Default.aspx
52Βαρβϊρα Πετρύδου

53.  http://biblia2016.weebly.com/
 Στον παραπϊνω υπερςϑνδεςμο μπορεύτε να βρεύτε
6 χρόςιμα και εϑχρηςτα ηλεκτρονικϊ βιβλύα των
Υπευθϑνων Περιβαλλοντικόσ Εκπαύδευςησ,
Ελϋνησ Νιϊρχου, Ιωϊννασ Ντύνου και Νύκου
Στεφανϐπουλου
Βαρβϊρα Πετρύδου 53
Γσταριζηώ για ηημ προζοτή ζας!