EUSKERA




 PERPAUS
ELKARTUAK
  Lehen Hezkuntzako 6. maila
EUSKERA



        PERPAUS ELKARTUAK

OSAGARRIAK   ERLATIBOAK




             Lehen Hezkuntzako 6. maila
PERPAUS OSAGARRIAK
 * Perpaus nagusia baiezkoa denean …
- (e) la         Aitak esan dit arrantza egitera joango garela.
 * Perpaus nagusia ezezkoa denean …

-(e) nik         Itziarrek ez du esan kotxe berria erosi duenik.

 * Perpaus nagusia agintzekoa denean …

- t(z)eko        Irakasleak esan du guk idazlana egiteko.

 * ZEHAR-GALDERAK

-(e) n           Ez dakit non dagoen nire liburua.
-ea … - (e) n    Galdetu du ea etorriko diren zure gurasoak.
-(e) n ala ez    Ez dakit kalera joango naizen ala ez.
PerPaus erLaTIBOaK
* Menderagailu erlatiboak:


- (e) n
Aditz jokatuari lotuta eta izenaren aurrean erabiltzen da.
            “Lehen etorri den neska nire lehengusina da”


tako / - riko
    Aditz jokatugabeari eransten zaio ekintza burutua
                     adierazteko.
        “Guk bisitatutako museoa oso interesgarria da”
KOnParazIO PerPausaK
• Berdintasuna:

  Nolakotasuna :     … ….   BEZAIN (adjetiboa)
  Zenbatasuna :      … …    BESTE / ADINA        (izena)



• Desberdintasuna:

  Nolakotasuna : … … BAINO (adjetiboa) – AGO(A)
  Zenbatasuna :… … BAINO (izena) GEHIAGO /
  GUTXIAGO
DenBOrazKO PerPausaK
•   Definizioa : Ekintza nagusia noiz gertatzen den adierazten dute.


•   Menderagailuak :

    ALDIBEREKOTASUNA       ALDI DESBERDINA           IRAUPENA

    - (e)nean             … baino lehen          - (e)netik
    - (e)la               … aurretik             - … arte
    - t(z)ean                                    - (e)n bitartean
    … bezain laster       …ondoren/ostean
    … eta berehala        … eta gero
BALDINTZA perpAusAk
 * BAIEZKOAK
                Azterketa ondo egiten baduzu, arloa
ba -            gaindituko duzu.
                Lurrera eroriz gero, min hartuko duzu.
- (e)z gero
                Zuk sarrerak ordaintzekotan, zinemara
- t(z)ekotan    joango naiz zurekin.


 * EZEZKOAK
                Oker ez banago, etxe hura aitonarena da.
ez ba -
                Kotxe berria erosi ezik, ez gara oporretara
…ezik / ezean   joango.
kONTZesIO perpAusAk
  • Definizioa :   Kontzesio perpausak eragozpena adierazten du.


* Menderagailuak :

                          Nahiz eta berandu heldu, ez ginen
Nahiz eta …               haserretu.


… arren                   Berandu heldu arren, ez ginen
                          haserretu.


                          Berandu heldu baziren ere, ez ginen
… ba … ere                haserretu.
kAusAZkO perpAusAk
* Zergatik? galderari erantzuteko erabiltzen dira menderagailu hauek.


- (e)lako                             Afaria prestatu dut arrebak eskatu
                                      didalako.

bait -                                Ez zen lagunekin joan, ez baitzuen
                                      gogorik.

… eta                                 Lotara noa, oso nekatuta nago eta.


- (e)nez (gero)                       Oso berandu denez (gero), biharko
                                      utziko dut.

-t(z)eagatik / -t(z)earren            Atzerantz begiratzeagatik erori
                                      zara lurrera.
HELBURUZKO PERPAUSAK
    •   Helburuzko perpausek xedea edo asmoa adierazten dute.

    •   Zertara? eta Zertarako? galderei erantzuteko erabiltzen dira.


- t(z)eko                      Zertarako galderari
                               erantzuten dio.       Mendira igotzeko, gogoz
                                                     saiatu beharko duzu.
- t(z)era                      Zertara galderari
                               erantzuten dio.       Perretxikoak biltzera
                                                     etorri gara mendira.

- t(z)eko asmotan              Asmoa
                               adierazten du.
                                                     Bizikleta berria erosteko
                                                     asmotan nabil.
- t(z)ekotan
- t(z)eagatik                  Helburua
                               adierazten du.        Lanpostua lortzeagatik,
                                                     egingo dut ikastaroa.
- t(z)earren
L AIL
                     OK UAK
•   Perpausak juntaduraz eta menderakuntzak lotuz gain, lokailuen
    bidez lotu ahal dira.

•   Lokailuak hitzak dira eta ez dute deklinabide-markarik hartzen.

EMENDIOZKO      LOKAILU        HAURKARITZAKO   ONDORIOZKO   KAUSAZKO
LOKAILUAK       HAUTAKARIAK    LOKAILUAK       LOKAILUAK    LOKAILUAK


ere             bestela      ordea             beraz        izan ere
ere bai/ez      osterantzean ostera            orduan       zeren
gainera                      berriz
behintzat                    aldiz
gutxienez                    hala ere
                             dena dela

Perpaus elkartuak

  • 1.
    EUSKERA PERPAUS ELKARTUAK Lehen Hezkuntzako 6. maila
  • 2.
    EUSKERA PERPAUS ELKARTUAK OSAGARRIAK ERLATIBOAK Lehen Hezkuntzako 6. maila
  • 3.
    PERPAUS OSAGARRIAK *Perpaus nagusia baiezkoa denean … - (e) la Aitak esan dit arrantza egitera joango garela. * Perpaus nagusia ezezkoa denean … -(e) nik Itziarrek ez du esan kotxe berria erosi duenik. * Perpaus nagusia agintzekoa denean … - t(z)eko Irakasleak esan du guk idazlana egiteko. * ZEHAR-GALDERAK -(e) n Ez dakit non dagoen nire liburua. -ea … - (e) n Galdetu du ea etorriko diren zure gurasoak. -(e) n ala ez Ez dakit kalera joango naizen ala ez.
  • 4.
    PerPaus erLaTIBOaK * Menderagailuerlatiboak: - (e) n Aditz jokatuari lotuta eta izenaren aurrean erabiltzen da. “Lehen etorri den neska nire lehengusina da” tako / - riko Aditz jokatugabeari eransten zaio ekintza burutua adierazteko. “Guk bisitatutako museoa oso interesgarria da”
  • 5.
    KOnParazIO PerPausaK • Berdintasuna: Nolakotasuna : … …. BEZAIN (adjetiboa) Zenbatasuna : … … BESTE / ADINA (izena) • Desberdintasuna: Nolakotasuna : … … BAINO (adjetiboa) – AGO(A) Zenbatasuna :… … BAINO (izena) GEHIAGO / GUTXIAGO
  • 6.
    DenBOrazKO PerPausaK • Definizioa : Ekintza nagusia noiz gertatzen den adierazten dute. • Menderagailuak : ALDIBEREKOTASUNA ALDI DESBERDINA IRAUPENA - (e)nean … baino lehen - (e)netik - (e)la … aurretik - … arte - t(z)ean - (e)n bitartean … bezain laster …ondoren/ostean … eta berehala … eta gero
  • 7.
    BALDINTZA perpAusAk *BAIEZKOAK Azterketa ondo egiten baduzu, arloa ba - gaindituko duzu. Lurrera eroriz gero, min hartuko duzu. - (e)z gero Zuk sarrerak ordaintzekotan, zinemara - t(z)ekotan joango naiz zurekin. * EZEZKOAK Oker ez banago, etxe hura aitonarena da. ez ba - Kotxe berria erosi ezik, ez gara oporretara …ezik / ezean joango.
  • 8.
    kONTZesIO perpAusAk • Definizioa : Kontzesio perpausak eragozpena adierazten du. * Menderagailuak : Nahiz eta berandu heldu, ez ginen Nahiz eta … haserretu. … arren Berandu heldu arren, ez ginen haserretu. Berandu heldu baziren ere, ez ginen … ba … ere haserretu.
  • 9.
    kAusAZkO perpAusAk * Zergatik?galderari erantzuteko erabiltzen dira menderagailu hauek. - (e)lako Afaria prestatu dut arrebak eskatu didalako. bait - Ez zen lagunekin joan, ez baitzuen gogorik. … eta Lotara noa, oso nekatuta nago eta. - (e)nez (gero) Oso berandu denez (gero), biharko utziko dut. -t(z)eagatik / -t(z)earren Atzerantz begiratzeagatik erori zara lurrera.
  • 10.
    HELBURUZKO PERPAUSAK • Helburuzko perpausek xedea edo asmoa adierazten dute. • Zertara? eta Zertarako? galderei erantzuteko erabiltzen dira. - t(z)eko Zertarako galderari erantzuten dio. Mendira igotzeko, gogoz saiatu beharko duzu. - t(z)era Zertara galderari erantzuten dio. Perretxikoak biltzera etorri gara mendira. - t(z)eko asmotan Asmoa adierazten du. Bizikleta berria erosteko asmotan nabil. - t(z)ekotan - t(z)eagatik Helburua adierazten du. Lanpostua lortzeagatik, egingo dut ikastaroa. - t(z)earren
  • 11.
    L AIL OK UAK • Perpausak juntaduraz eta menderakuntzak lotuz gain, lokailuen bidez lotu ahal dira. • Lokailuak hitzak dira eta ez dute deklinabide-markarik hartzen. EMENDIOZKO LOKAILU HAURKARITZAKO ONDORIOZKO KAUSAZKO LOKAILUAK HAUTAKARIAK LOKAILUAK LOKAILUAK LOKAILUAK ere bestela ordea beraz izan ere ere bai/ez osterantzean ostera orduan zeren gainera berriz behintzat aldiz gutxienez hala ere dena dela