เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 2
2. เซตจํากัดและเซตอนันต์(Finite & Infinite Set)
2.1 เซตจํากัด (Finite Set) หมายถึง เซตซึงมีสมาชิกเป็นจํานวนเต็มบวกหรือศูนย์
2.2 เซตอนันต์ (Infinite Set) หมายถึง เซตซึงไม่ใช่เซตจํากัด
2.3 เซตว่าง (Empty Set) หมายถึง เซตทีมีจํานวนสมาชิกเท่ากับศูนย์ แทนเซตว่างด้วย (phi) หรือ { }
หมายเหตุ เนืองจากเซตว่างมีจํานวนสมาชิกเท่ากับศูนย์ จะได้ว่าเซตว่างเป็นเซตจํากัด
ตัวอย่าง 2 จงระบุจํานวนสมาชิกของเซตในแต่ละข้อต่อไปนี
1. a, b,1, 3 ............................................
2. 1,1,1,2,2 ............................................
3. 2,4,6,8,... ............................................
4. x 1 x 3 ............................................
5. x 10 x 1 ............................................
6. 2
x x 1 ............................................
7. 2
x x 5 ............................................
8. x x > 0 ............................................
3. ความสัมพันธ์ระหว่างเซต
3.1 เซต A และเซต B เท่ากัน ก็ต่อเมือเซตทังสองมีจํานวนสมาชิกเท่ากัน และสมาชิกทุกตัวเหมือนกัน
สัญลักษณ์ ถ้าเซต A เท่ากับเซต B จะเขียนแทนด้วยสัญลักษณ์ A = B
ถ้าเซต A ไม่เท่ากับเซต B จะเขียนแทนด้วยสัญลักษณ์ A B
3.2 เซต A จะเป็นสับเซตของเซต B ก็ต่อเมือ สมาชิกทุกตัวของ A เป็นสมาชิกของ B
สัญลักษณ์ ถ้าเซต A เป็นสับเซตของเซต B เขียนแทนด้วย A B
ถ้าเซต A ไม่เป็นสับเซตของเซต B เขียนแทนด้วย A B
สมบัติของสับเซต
กําหนดให้ A, B และ C เป็นเซตใด ๆ
1. A U , A A , A
2. จํานวนสับเซตทังหมดของ A จะเท่ากับ n(A)
2 เซต
4. เพาเวอร์เซต ของเซต A คือ เซตซึงมีสับเซตเป็นสมาชิกทุกๆ สับเซตของ A
สัญลักษณ์ ใช้ P(A) แทน เพาเวอร์เซตของ A ดังนัน จากบทนิยามของเพาเวอร์เซต
นันคือ P(A) = { X | X A}
5.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 3
ตัวอย่าง 3จงเขียนสับเซตทังหมดเซตในแต่ละข้อต่อไปนี
1. A = {a, b}
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
2. B = {1, 2, 3}
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
3. C = {1, {1, 2}}
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
ตัวอย่าง 4 กําหนดให้ A = {1, 2, 3} , B = {0, 1, 2, 3} , C = {0, 1, 2} , D = {1, 2, 3, 4, 5}
จงพิจารณาเติมเครืองหมาย หรือ เพือทําให้แต่ละข้อถูกต้อง
(1) A ……. B (2) C …….. B (3) D …….. B
(4) A …….. C (5) C …….. A (6) A …….. D
(7) C …….. D (8) D …….. A (9) D …….. C
ตัวอย่าง 5 กําหนดให้ A = {a, b, {c}, {a, b}} จงพิจารณาข้อความต่อไปนีถูกหรือผิด
1. a A ................... 2. {c} A ...................
3. {a} A ................... 4. {a, b} A ...................
5. {{a, b}} A ................... 6. {a, b} A ...................
7. {a, {c}} A ................... 8. {{c}} A ...................
ตัวอย่าง 6 จงเขียนหาเพาเวอร์เซต ของเซตในแต่ละข้อต่อไปนี
1. A = {1, 2}
........................................................................................................................................
2. B = {a, b, c}
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
3. C = {, 0}
........................................................................................................................................
6.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 4
5. แผนภาพของเวนน์– ออยเลอร์ (Venn – Euler Diagram)
6. การดําเนินการทางเซต (Operation of Sets) มี 4 ชนิด คือ
6.1 ยูเนียนของเซต A และ B คือ เซตทีประกอบด้วยสมาชิกของ A หรือ B หรือของทังสองเซต
แทนด้วยสัญลักษณ์ A B = {x | x A หรือ x B}
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
6.2 อินเตอร์เซกชันของเซต Aและ B คือ เซตทีประกอบด้วยสมาชิกทีเป็นสมาชิกของ Aและ B ทังสองเซต
แทนด้วยสัญลักษณ์ A B = {x | x A และ x B}
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
6.3 คอมพลีเมนต์ของเซต A คือเซตทีประกอบด้วยสมาชิกซึงเป็นสมาชิกของ U แต่ไม่เป็นสมาชิกของ A
แทนด้วยสัญลักษณ์ A = {x U | x A}
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
6.4 ผลต่างของเซต A และ B คือ เซตทีประกอบด้วยสมาชิกของ A ซึงไม่เป็นสมาชิกของ B
แทนด้วยสัญลักษณ์ A – B = {x U | x A และ x B}
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
U
A B
U
A B
U
A B
เซต A และ B มีสมาชิกร่วมกัน
U
A B
A และ B ไม่มีสมาชิกร่วมกัน
U
A B
แผนภาพแสดงเซต B A
U
A B
U
A B
7.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 5
สมบัติบางประการเกียวกับการดําเนินการทางเซต
1. A B = B A
A B = B A
2. (A B) C = A (B C)
(A B) C = A (B C)
3. A (B C) = (A B) (A C)
A (B C) = (A B) (A C)
4. (A B) = A B
(A B) = A B
5. A =
6. A – B = A B
7. (A) = A
ตัวอย่าง 7 ให้ U = {–3, –2, –1, 0, 1, 2, 3}
A = {–3, –2, –1, 0}, B = {0, 1, 2, 3} และ C = {–2, –1, 0, 1, 2}
จงหาคําตอบของข้อต่อไปนี
1 A B = ..........................................................................................................................
2. B C = ..........................................................................................................................
3. A C = ..........................................................................................................................
4. B C = ..........................................................................................................................
5. C = ..........................................................................................................................
6. A – B = ..........................................................................................................................
7. B – C = ..........................................................................................................................
8. A (C – B) = .................................................................................................................
= .................................................................................................................
9. (A B) C = .................................................................................................................
= .................................................................................................................
10. (A – B) C = .................................................................................................................
= .................................................................................................................
Note
..............................................................
..............................................................
..............................................................
..............................................................
..............................................................
..............................................................
..............................................................
..............................................................
..............................................................
..............................................................
..............................................................
8.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 6
ตัวอย่าง 8 กําหนดให้A, B และ C เป็นสับเซตของเอกภพสัมพัทธ์ U จงพิสูจน์ว่า ข้อความต่อไปนีเป็นจริง
(1) A B A B
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
(2) (A B) C A (B C)
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
(3) A (B C) A (B C)
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
(4) A (B – C) = (A B) – (C – A)
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
(5) A – (A B) = A – B
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
9.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 7
การอ่านแผนภาพเวนน์ –ออยเลอร์
ตัวอย่าง 9 กําหนด A, B และ C เป็นสับเซตของเอกภพสัมพัทธ์ U จงเขียนเซตแทนส่วนทีแรเงาในแต่ละข้อต่อไปนี
(1)
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
(2) ..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
(3) ..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
(4) ..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
(5) ..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
(6) ..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
(7) ..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
..........................................................................................
A B
C
A B
C
A B
C
A
B C
A
B C
A
B C
B A
C
10.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 8
7. จํานวนสมาชิกของเซตจํากัด(The Cardinality of Finite Set)
การหาจํานวนสมาชิกทําได้ 2 วิธี คือ
1. ใช้แผนภาพของเวนน์–ออยเลอร์
2. ใช้สูตดังต่อไปนี
กําหนดให้ A, B และ C เป็นสับเซตของเอกภพสัมพัทธ์ U โดยที A, B และ C เป็นเซตจํากัด
1. n(A – B) = n(A) – n (AB) = n(AB) – n(B)
2. n(AB) = n(A) + n(B) – n(AB)
3. n(ABC) = n(A) + n(B) + n(C) – n(AB) – n(AC) – n(BC) + n(ABC)
4. n(A) = n(U ) – n(A)
ตัวอย่าง 10 กําหนดให้ A และ B เป็นสับเซตของเอกภพสัมพัทธ์U
โดยที n(A) = 8, n(B) = 5 และ n(A B) = 2
จงหา 1. n(A – B) 2. n(B – A) 3. n(A B)
ตัวอย่าง 11 กําหนดให้ A , B และ C เป็นสับเซตของเอกภพสัมพัทธ์U โดยที n(A) = 33, n(B) = 35,
n(C) = 43, n(A B) = 8, n(A C) = 13, n(B C) = 11 และ n(A B C) = 100
จงหา 1. n(A B C) 2. n((A B) C) 3. n((B C) A)
11.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 9
ตัวอย่าง 12 กําหนดให้A , B และ C เป็นสับเซตของ U โดยที n(A) = 25, n(B) = 14, n(C) = 18,
n(A B) = 6, n(A C) = 8, n(B C) = 10, n(A B C) = 2
จงหา n((A B) – C)
ตัวอย่าง 13 จากการสัมภาษณ์นักเรียนชันมัธยมศึกษาปีที 6 จํานวน 110 คน ของโรงเรียนแห่งหนึงเกียวกับ
กีฬาทีนักเรียนชอบ ปรากฏผลดังนี
ชอบฟุตบอล 25 คน ชอบฟุตบอลและบาสเกตบอล 6 คน
ชอบบาสเกตบอล 45 คน ชอบฟุตบอลและวอลเลย์บอล 10 คน
ชอบวอลเลย์บอล 48 คน ชอบบาสเกตบอลและวอลเลย์บอล 8 คน
ไม่ชอบกีฬาประเภทใดเลยในสามประเภทนี 11 คน
จงหาจํานวนนักเรียนทีชอบกีฬาทังสามประเภท
12.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 10
Onet 2549
1.ถ้า A B {2,4,6} , B A {0,1, 3} และ A B {0,1,2, 3, 4,5,6, 7, 8}
แล้ว A B เป็นสับเซตของเซตในข้อใดต่อไปนี
1. {0,1, 4, 5, 6, 7} 2. {1,2, 4,5,6, 8} 3. {0,1, 3, 5, 7, 8} 4. {0,2, 4, 5,6, 8}
2. ในการสอบถามพ่อบ้านจํานวน 300 คน พบว่า มีคนทีไม่ดืมทังชาและกาแฟ 100 คน
มีคนทีดืมชา 100 คน และมีคนทีดืมกาแฟ 150 คน พ่อบ้านทีดืมทังชาและกาแฟมีจํานวนเท่าใด
Onet 2550
3. กําหนดให้ A และ B เป็นเซต ซึง n(A B) = 88 และ n[(A – B) (B – A)] = 76
ถ้า n(A) = 45 แล้ว n(B) เท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 45 2. 48 3. 53 4. 55
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 12
Onet 2552
7. ให้ A เป็นเซตจํากัด และ B เป็นเซตอนันต์ ข้อความใดต่อไปนีเป็นเท็จ
1. มีเซตจํากัดทีเป็นสับเซตของ A 2. มีเซตจํากัดทีเป็นสับเซตของ B
3. มีเซตอนันต์ทีเป็นสับเซตของ A 4. มีเซตอนันต์ทีเป็นสับเซตของ B
8. ในการสํารวจความชอบในการดืมชาเขียวและกาแฟของกลุ่มตัวอย่าง 32 คน พบว่า
ผู้ชอบดืมชาเขียวมี 18 คน ผู้ชอบดืมกาแฟมี 16 คน ผู้ไม่ชอบดืมชาเขียวและไม่ชอบดืมกาแฟมี 8 คน
จํานวนคนทีชอบดืมชาเขียวอย่างเดียวเท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 6 คน 2. 8 คน 3. 10 คน 4. 12 คน
Onet 2553
9. ให้ A = {1, 2, 3, ... } และ B = { {1, 2}, {3, 4, 5}, 6, 7, 8, ... } ข้อใดต่อไปนีเป็นเท็จ
1. A B มีสมาชิก 5 ตัว
2. จํานวนสมาชิกของเพาเวอร์เซตของ B A เท่ากับ 4
3. จํานวนสมาชิกของ (A B) (B A) เป็นจํานวนคู่
4. A B คือเซตของจํานวนนับทีมีค่ามากกว่า 5
15.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 13
10. ในการสอบของนักเรียนชันประถมศึกษากลุ่มหนึงพบว่ามีผู้สอบผ่านวิชาต่างๆ ดังนี
คณิตศาสตร์ 36 คน
สังคมศึกษา 50 คน
ภาษาไทย 44 คน
คณิตศาสตร์และสังคมศึกษา 15 คน
ภาษาไทยและสังคมศึกษา 12 คน
คณิตศาสตร์และภาษาไทย 7 คน
ทังสามวิชา 5 คน
จํานวนผู้สอบผ่านอย่างน้อยหนึงวิชามีกีคน
Onet 2554
11. แผนภาพแรเงาในข้อใดแทนเซต ((A B) (A C)) ((B C) (A B C))
1. 2.
3. 4.
A B
C
B A
C
A B
C
A B
C
16.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 14
12. กําหนดให้A, B และ C เป็นเซตใดๆ ซึง A B พิจารณาข้อความต่อไปนี
ก. (C A) (C B)
ข. c c
A C A B
ข้อใดต่อไปนีถูกต้อง
1. ก. ถูก และ ข. ถูก 2. ก. ถูก แต่ ข. ผิด 3. ก. ผิด แต่ ข. ถูก 4. ก. ผิด และ ข. ผิด
13. ให้ A และ B เป็นเซตซึง n(A) = 5, n(B) = 4 และ n(A B ) = 2
ถ้า C (A B) (B A) แล้ว n(P(C)) เท่ากับเท่าใด
14. ในการสํารวจงานอดิเรกของนักเรียน 200 คน ปรากฏว่า
120 คน ชอบอ่านหนังสือ
110 คน ชอบดูภาพยนต์
130 คน ชอบเล่นกีฬา
60 คน ชอบอ่านหนังสือและดูภาพยนต์
70 คน ชอบอ่านหนังสือและเล่นกีฬา
50 คน ชอบดูภาพยนต์และเล่นกีฬา
นักเรียนทีชอบเล่นกีฬาเพียงอย่างเดียวมีกีคน
17.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 15
Onet 2555(ยังไม่มีข้อสอบเผยแพร่)
Onet2556
15. เซต (B A) C คือบริเวณทีแรเงาในข้อใดต่อไปนี
1. 2. 3.
4. 5.
16. ในการสํารวจความชอบรับประทานก๋วยเตียว ข้าวมันไก่ และข้าวหมูแดง ของนักเรียนชันมัธยมศึกษาปีที 6
จํานวน 100 คนของโรงเรียนแห่งหนึง พบว่ามีนักเรียน
ชอบก๋วยเตียว 49 คน ชอบก๋วยเตียวและข้าวมันไก่ 22 คน
ชอบข้าวมันไก่ 48 คน ชอบก๋วยเตียวและข้าวหมูแดง 32 คน
ชอบข้าวหมูแดง 59 คน ชอบข้าวมันไก่และข้าวหมูแดง 27 คน
และชอบทังสามอย่าง 15 คน
จํานวนนักเรียนทีไม่ชอบอาหารทังสามชนิดนีเท่ากับกีคน
A
B C
A
B C
A
B C
A
B C B C
A
18.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 16
Onet 2557
17. ส่วนทีแรเงาของแผนภาพในข้อใดหมายถึง A – (B – C)
1. 2. 3.
4. 5.
18. จากการสอบถามความชอบรับประทานไอศกรีมของนักเรียนจํานวน 180 คน พบว่า
มี 86 คน ชอบรสช็อกโกแลต มี 31 คน ชอบรสช็อกโกแลตและวานิลลา
มี 87 คน ชอบรสวานิลลา มี 27 คน ชอบรสวานิลลาและสตรอเบอรี
มี 70 คน ชอบรสสตรอเบอรี มี 22 คน ชอบรสช็อกโกแลตและสตรอเบอรี
และ มี 5 คน ไม่ชอบทังสามรส ดังนันมีนีกเรียนทีชอบทังสามรสกีคน
A B
C
A B
C
A B
C
A B
C
BA
C
19.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 17
Onet 2558
19. ส่วนทีแรเงาของแผนภาพต่อไปนี ไม่ใช่เซตในข้อใดต่อไปนี
1. (A B) C
2. A (B C)
3. A (B C) C
4. (A B) (B C)
5. B (A C) (A B C)
20. จากการสอบถามนักเรียนชัน ม.6 ทีเรียนสายวิทยาศาสตร์จํานวน 180 คน พบว่า
มี 83 คน ชอบเคมี
มี 68 คน ชอบฟิสิกส์
มี 84 คน ชอบชีววิทยา
มี 23 คน ชอบทังเคมีและฟิสิกส์
มี 22 คน ชอบทังฟิสิกส์และชีววิทยา
มี 25 คน ชอบทังเคมีและชีววิทยา
และ มี 3 คน ไม่ชอบวิชาใดเลยในสามวิชานี
ดังนันมีนักเรียนกีคนทีชอบเคมีแต่ไม่ชอบฟิสิกส์และชีววิทยา
A
B
C
20.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 18
Onet 2559
21. กําหนดให้ A, B และ C เป็นเซต ทีมีความสัมพันธ์กันดังแผนภาพ ข้อใดต่อไปนีถูก
1. A C B
2. (A B) C
3. A B B C
4. A B C
5. B C A
22. นักเรียนห้องหนึงมี 50 คน ถ้าในจํานวนนีมีคนเล่นกีตาร์ 25 คน เล่นเปียโน 14 คน ไม่เล่นกีตาร์และไม่เล่น
เปียโน 15 คน แล้วจํานวนนักเรียนทีเล่นกีตาร์อย่างเดียวมีกีคน
A B
C
U
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 21
2 การให้เหตุผลแบบนิรนัย
การให้เหตุผลแบบนิรนัย เป็นการให้เหตุผล โดยเริมจากเหตุ หรือ สมมติฐาน แล้วอาศัยความจริงทียอมรับแล้วที
เรียกว่า สัจพจน์ อาศัยทฤษฎีบททีทราบมาก่อนแล้ว อาศัยข้อตกลง กฎต่าง ๆ หรือบทนิยาม นําสิงเหล่านีมายืนยัน
จนกระทังได้ผล หรือ ข้อสรุป ทีต้องการ
การให้เหตุผลแบบนิรนัย จะต้องยอมรับก่อนว่าเหตุทีกําหนดให้ทุกอย่างเป็นจริง แล้วนําเหตุทังหมดมาวิเคราะห์
ว่า จะได้ผลทีกําหนดให้เป็นจริงหรือไม่
ถ้าได้ผลเป็นจริง จะเรียกการให้เหตุผลนีว่า เป็นการให้เหตุผลที สมเหตุสมผล (valid)
ถ้าผลทีกําหนดให้ ไม่จําเป็นต้องเกิดขึนตามนัน จะกล่าวว่าผลเป็นเท็จ ในกรณีนีจะเรียกการให้เหตุผลนีว่า
เป็นการให้เหตุผลที ไม่สมเหตุสมผล (invalid)
การตรวจสอบการให้เหตุผลแบบนิรนัยโดยใช้แผนภาพของเวนน์–ออยเลอร์
การตรวจสอบว่าข้อสรุปโดยการวาดแผนภาพตามสมมติฐานทีเป็นไปได้ แล้วจึงพิจารณาว่าแผนภาพแต่ละ
กรณีแสดงผลสรุปตามทีสรุปไว้หรือไม่
ถ้าแผนภาพทีวาดกรณีทีเป็นไปได้ทุกกรณีแสดงผลตามทีกําหนด จึงกล่าวได้ว่าการสรุปผลสมเหตุสมผล
ถ้ามีแผนภาพทีไม่แสดงผลตามทีสรุปไว้ การสรุปนันไม่สมเหตุสมผล
ข้อความทีใช้ในการอ้างเหตุผลทีใช้กันมีอยู่ 4 แบบ
ข้อความ แผนภาพ
1. สมาชิกของ A ทุกตัวเป็นสมาชิกของ B
2. ไม่มีสมาชิกของ A ตัวใด เป็นสมาชิกของ B
3. สมาชิกบางตัวของ A เป็นสมาชิกของ B
หรือ
4. สมาชิกของ A บางตัว ไม่เป็นสมาชิกของ B
หรือ
5. x เป็นสมาชิกของ A
6. x ไม่เป็นสมาชิกของ A
A B
B A
A
A
x
x
A B A B
A B B A
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 35
แผนภาพแสดงความสัมพันธ์ของเซตจํานวนต่างๆ
2. ระบบจํานวนจริง
ระบบจํานวนซึงประกอบด้วยเซตของจํานวนจริงและการดําเนินการซึงประกอบไปด้วยการบวกและการคูณมี
สมบัติดังนี ให้ a, b และ c เป็นจํานวนจริง
สมบัติ การบวก การคูณ
ปิด a + b ab
การสลับที a + b = b + a ab = ba
การเปลียนกลุ่ม (a + b) + c = a + (b + c) (ab)c = a(bc)
การมีเอกลักษณ์ มี 0 เป็นเอกลักษณ์
โดยที a + 0 = 0 + a = a
มี 1 เป็นเอกลักษณ์
โดยที 1 a = a 1 = a
การมีอินเวอร์ส อินเวอร์สของจํานวนจริง a คือ –a
โดยที a + (–a) = 0
อินเวอร์สของจํานวนจริง a 0 คือ 1
a
โดยที a
1
a
=
1
a
a = 1
การแจกแจง a (b + c) = ab + ac
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
จํานวนจริง
จํานวนตรรกยะ จํานวนอตรรกยะ
จํานวนเต็ม จํานวนเศษส่วน
จํานวนเต็มลบ ศุนย์ จํานวนเต็มบวก
,
38.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 36
ตัวอย่าง 1 พิจารณาข้อความต่อไปนีเป็นจริง หรือ เท็จ
1. ถ้า a และ b เป็นจํานวนเต็มใดๆ และ b 0 แล้ว a
b
เป็นจํานวนเต็ม
.........................................................................................................................................
2. ถ้า a และ b เป็นจํานวนนับใดๆ แล้ว a – b เป็นจํานวนนับ
.........................................................................................................................................
3. ถ้า a และ b เป็นจํานวนเต็มลบใดๆ แล้ว a b เป็นจํานวนเต็มลบ
.........................................................................................................................................
4. ถ้า a และ b เป็นจํานวนเต็มใดๆ แล้ว b
a เป็นจํานวนเต็ม
.........................................................................................................................................
5. ถ้า a และ b เป็นจํานวนตรรกยะใดๆทีแตกต่างกัน แล้ว a + b เป็นจํานวนตรรกยะ
.........................................................................................................................................
6. ถ้า a และ b เป็นจํานวนอตรรกยะใดๆทีแตกต่างกัน แล้ว a + b เป็นจํานวนอตรรกยะ
.........................................................................................................................................
7. ถ้า a และ b เป็นจํานวนอตรรกยะใดๆทีแตกต่างกัน แล้ว ab เป็นจํานวนอตรรกยะ
.........................................................................................................................................
8. ถ้า a และ b เป็นจํานวนอตรรกยะใดๆทีแตกต่างกัน แล้ว a
b
เป็นจํานวนอตรรกยะ
.........................................................................................................................................
9. มี a และ b ทีเป็นจํานวนอตรรกยะทีแตกต่างกัน ทีทําให้ ab เป็นจํานวนตรรกยะ
.........................................................................................................................................
10. มี a และ b เป็นจํานวนอตรรกยะทีแตกต่างกัน ทีทําให้ a – b เป็นจํานวนตรรกยะ
.........................................................................................................................................
11. มี a และ b ทีเป็นจํานวนอตรรกยะทีแตกต่าง ทีทําให้ a + b เป็นจํานวนตรรกยะ
.........................................................................................................................................
12. มี a และ b เป็นจํานวนตรรกยะ ทีทําให้ b
a เป็นจํานวนอตรรกยะ
.........................................................................................................................................
13. มีจํานวนเต็มทีน้อยทีสุดทีมากกว่า 0
.........................................................................................................................................
14. มีจํานวนตรรกยะทีน้อยทีสุดทีมากกว่า 0
.........................................................................................................................................
39.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 37
15. มีจํานวนตรรกยะทีมากทีสุดทีน้อยกว่า0
.........................................................................................................................................
16. เซตของจํานวนเต็มลบสมบัติปิดสําหรับการบวก
.........................................................................................................................................
17. เซตของจํานวนเต็มบวกมีสมบัติปิดสําหรับการลบ
.........................................................................................................................................
18. เซตของจํานวนเต็มลบมีเอกลักษณ์สําหรับการคูณ
.........................................................................................................................................
19. เซตของจํานวนอตรรกยะมีเอกลักษณ์สําหรับการบวก
.........................................................................................................................................
20. เซตของจํานวนเต็มมีสมบัติการมีอินเวอร์สสําหรับการคูณ
.........................................................................................................................................
3. สมการพหุนามดีกรีสองตัวแปรเดียว
สมการพหุนามดีกรีสองตัวแปรเดียว คือสมการสมการตัวแปรเดียว ทีมีรูปทัวไปคือ 2
ax bx c 0
เมือ a, b และ c เป็นค่าคงตัว และ a 0
การหาคําตอบของสมการกําลังสองตัวแปรเดียว
วิธีที 1 ใช้การแยกตัวประกอบพหุนาม แล้วใช้สมบัติของจํานวนจริง
สําหรับ a, b เป็นจํานวนจริง ถ้า ab = 0 แล้ว a = 0 หรือ b = 0
วิธีที 2 ใช้สูตร
2
b b 4ac
x
2a
ถ้า b2
– 4ac = 0 แล้ว คําตอบของสมการจะมีเพียงค่าเดียว คือ b
2a
ถ้า b2
– 4ac > 0 แล้ว คําตอบของสมการจะมีสองค่า คือ
2
b b 4ac
2a
ถ้า b2
– 4ac < 0 แล้ว ไม่มีจํานวนจริงทีเป็นคําตอบของสมการ
คําตอบของสมการกําลังสองตัวแปรเดียว
ผลบวกของคําตอบของสมการดีกรีสอง =
b
a
ผลคูณของคําตอบบองสมการดีกรีสอง =
c
a
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 41
4. ช่วงและการไม่เท่ากัน
ช่วงหมายถึง สับเซตของจํานวนจริง
กําหนดให้ a, b และ a < b เขียนช่วงเซตของจํานวนดังนี
[a, b] = {x | a x b} (a, b) = {x | a < x < b}
[a, b) = {x | a x < b} (a, b] = {x | a < x b}
(a, ) = {x | x > a} [a, ) = {x | x a}
(–, a) = {x | x < a} (–, a] = {x | x a}
สมบัติของการไม่เท่ากัน
ให้ a, b และ c เป็นจํานวนจริง
1. a b หมายถึง a < b หรือ a = b
2. a < x < b หมายถึง a < x และ x < b
3. ถ้า a < b และ b < c แล้ว a < c
4. ถ้า a < b และ c < d แล้ว a + c < b + d
5. ถ้า 0 < a < b และ 0< c < d แล้ว ac < bd
6. ถ้า a < b แล้ว a + c < b + c
7. ถ้า a < b และ c > 0 แล้ว ac < bc
ถ้า a < b และ c < 0 แล้ว ac > bc
8. ถ้า 0 < a < b แล้ว
1 1
a b
ถ้า a < b < 0 แล้ว
1 1
a b
Note ................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
a b a b
a b a b
a a
a a
44.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 42
ตัวอย่าง 6 จงพิจาณาว่าข้อใดต่อไปนีเป็นจริงหรือเป็นเท็จ
(1) ถ้า a > 0 แล้ว 2
a a
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
(2) ถ้า a < b แล้ว 2 2
a b
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
(3) ถ้า a < b และ a ≠ 0 และ b ≠ 0 แล้ว 1 1
a b
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
(4) ถ้า a < b แล้ว 2
a ab
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
(5) ถ้า a < b และ c < d แล้ว ac < bd
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
(6) ถ้า a < b < c แล้ว ab bc
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
(7) ถ้า 2 2
a b แล้ว a ≥ b
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
(8) ถ้า a < b < c < 0 แล้ว ac bc
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
(9) ถ้า ab < cd แล้ว a < c และ b < d
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
(10) ถ้า ac < bc และ c > 0 แล้ว 2 2
a b
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 45
6. ค่าสัมบูรณ์ของจํานวนจริง
บทนิยามให้ a เป็นจํานวนจริงๆ ค่าสัมบูรณ์ของ a จะเขียนแทนด้วยสัญลักษณ์ |a|
นิยามดังนี
a ; a 0
| a |
a ; a 0
เช่น |–5| = –(–5) , |2.5| = 2.5 , | 0 | = 0
สมบัติของค่าสัมบูรณ์ของจํานวนจริงบางประการ
กําหนดให้ x, y เป็นจํานวนจริงใดๆ
1. |xy| = |x||y| 2.
x x
y y
โดยที | y | 0
3. 2 2 2
| x | |x | x 4. |x| = |y| ก็ต่อเมือ x = y หรือ x = –y
5. |x| = 2
x 6. |x| = a จะได้ว่า x = a
7. |x| < a หมายถึง –a < x < a 8. |x| > a หมายถึง –a > x หรือ x > a
|x| a หมายถึง –a x a |x| a หมายถึง –a x หรือ x a
ตัวอย่าง 8 กําหนดให้ a และ b เป็นจํานวนจริง จงพิจาณาว่าข้อใดต่อไปนีเป็นจริงหรือเป็นเท็จ
(1) ถ้า | a | | b | แล้ว จะได้ a b
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
(2) ถ้า a b แล้ว a + b < 0
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
(3) ถ้า a และ b เป็นจํานวนจริงซึง |a| ≥ |b| แล้ว 3 3
a b
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
(4) ถ้า a และ b เป็นจํานวนจริงใด ๆ แล้ว |a + b| = |a| + |b|
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
(5) ถ้า a และ b เป็นจํานวนจริงใด ๆ แล้ว |a – b| ≥ |a| – |b|
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
(6) กําหนดให้ a, b และ c เป็นจํานวนจริงซึง 3
| a | b c 0 แล้ว abc > 0
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 67
47. ร้านค้าแห่งหนึงสังซือสินค้าA และ B จากผู้ผลิต โดยสังซือ 2 ครังดังนี
A(ชิน) B(ชิน) รวมเป็นเงิน(บาท)
ครังที 1 3 4 320
ครังที 2 2 3 230
ถ้าครังต่อไปสังซือสินค้า A และ B อย่างละ 1 ชิน จะต้องจ่ายเงินกีบาท
Onet 2559
48. กําหนดให้ a, b, c และ d เป็นจํานวนจริงใดๆ ข้อใดต่อไปนีเป็นจริง
1. ถ้า a < b แล้ว 1 1
a b
2. ถ้า a < b แล้ว 2 2
a b
3. ถ้า a < b และ c < d แล้ว ac < bd 4. 2
(a b) a b
5. a b a b
70.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 68
49. กําหนดให้A {x x 1 1}
2
B {x x x 0 }
ข้อใดต่อไปนีถูก
1. A B {0} 2. A B B
3. B A 4. A B A
5. A B (1, )
50. ถ้า x 1 3 และ x มีค่าอยู่ระหว่าง –5 กับ 1 แล้ว x|x| มีค่าเท่ากับเท่าใด
1. –16 2. –4
3. 4 4. 8
5. 16
71.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 69
51. นําฝนปลูกไม้ดอก2 ชนิด ภายในทีดินรูปสามเหลียมABC ดังรูป
โดยปลูกกุหลาบในบริเวณภายในรูปสามเหลียม ABD และปลูกทานตะวันในบริเวณรูปสามเหลียม BCD ถ้า
ด้าน AB และ BC ยาว 12 เมตร และ 10 เมตร ตามลําดับ แล้วพืนทีทีปลูกทานตะวันเท่ากับกีตารางเมตร
1. 6 3
2. 16
3. 10 3
4. 21
5. 24
52. พรเทพขับรถออกจากเมือง A เมือเวลา 13:00 น. ด้วยอัตราเร็ว 40 กิโลเมตรต่อชัวโมง หลังจากนัน 30 นาที
สุธีขับรถออกจากเมือง A โดยมีจุดเริมต้นและใช้เส้นทางเดียวกับพรเทพ ด้วยอัตราเร็ว 55 กิโลเมตรต่อชัวโมง
สุธีจะขับรถไปทันพรเทพเมือเวลาใด
1. 14:10 น. 2. 14:50 น.
3. 15:15 น. 4. 15:20 น.
5. 15:30 น.
C
B
o
30
D
A
72.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 70
53. อาหารเม็ดสําหรับเลียงแมวของบริษัทA และ B มีส่วนผสมของโปรตีนและคาร์โบไฮเดรตต่อ 1 ถุง
เป็นดังตาราง สุดาซืออาหารเม็ดจากบริษัท A จํานวน x ถุง และบริษัท B จํานวน y ถุง มาผสมกันเพือให้
อาหารมีโปรตีนไม่น้อยกว่า 340 กรัม และมีคาร์โบไฮเดรตไม่น้อยกว่า 420 กรัม แล้วข้อใดต่อไปนีถูก
1. x + 2y 30 และ x + 3y 20
2. x + 2y 34 และ x + 3y 28
3. 2x + y 34 และ x + 3y 28
4. 2x + y 30 และ 3x + y 20
5. x + 2y 34 และ x + 3y 26
54. ถ้า a และ b เป็นความยาวของด้านของรูปสีเหลียมจัตุรัสทีมีพืนที 9 ตารางหน่วย และ 12 ตารางหน่วย
ตามลําดับ แล้วเซต {a , b , ab , a + b , a – b , 2 2
a b } ,จํานวนตรรกยะกีตัว
จํานวน(กรัม)
A B
โปรตีน 10 20
คาร์โบไฮเดรต 15 45
73.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 71
ขอบเขตของเนือหาข้อสอบ onet
ในแต่ละปีจะมีประมาณ 4 - 5 ข้อ โดยมีขอบเขตเนือหาทีเคยออกข้อสอบได้แก่
การเปรียบเทียบ(เรียงลําดับ)จํานวนในรูปเลขยกกําลัง
การประมาณค่าจํานวนในรูปกรณฑ์ทีสอง
การหาค่า(จัดรูป)จํานวนในรูปกรณฑ์ทีสองให้อยู่ในรูปอย่างง่าย
การแก้สมการเลขยกกําลัง
1. ทบทวนความรู้เรืองเลขยกกําลัง
สมบัติของเลขยกกําลังทีมีเลขชีกําลังเป็นจํานวนตรรกยะ
ถ้า a และ b เป็นจํานวนจริงใด ๆ m, n เป็นจํานวนตรรกยะ จะได้ว่า
(1) m n m n
a a a
..................................................................................
(2)
m
m n
n
a
a ; a 0
a
..................................................................................
(3) m n mn
(a ) a ..................................................................................
(4) n n n
a b (ab) ..................................................................................
(5)
nn
n
a a
bb
เมือ b 0 ..................................................................................
(6) n
n
1
a
a
..................................................................................
(7) 0
a 1 เมือ a 0 ..................................................................................
(8) สําหรับ 0 < a < 1 ถ้า m n จะได้ว่า m n
a a
สําหรับ a > 1 ถ้า m n จะได้ว่า m n
a a
Note ...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
74.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 72
2. รากทีn ของจํานวนจริง
นิยามให้ n เป็นจํานวนเต็มบวกทีมากกว่า 1
จะเรียก x ว่าเป็นรากที n ของจํานวนจริง a ก็ต่อเมือ n
x a
หมายเหตุ 1. ใช้สัญลักษณ์ n
a แทน ค่าหลักของรากที n ของ a นันคือ n
n
a a
2. a แทนค่าหลักของรากที 2 ของ a
3. ถ้า a = 0 n
a 0
ถ้า a > 0 n
a 0
ถ้า a < 0 และ n เป็นจํานวนคี n
a 0
ถ้า a < 0 และ n เป็นจํานวนคู่ n
a ไม่เป็นจํานวนจริง
สมบัติของรากที n
ให้ n เป็นจํานวนเต็มบวกทีมากกว่า 1 โดย a, b เป็นจํานวนจริงทีหารากที n ได้
1.
n n
a a เมือ a ≥ 0
2.
n n
a a เมือ n เป็นจํานวนคี และ a < 0
3.
n n
a a เมือ n เป็นจํานวนคู่ และ a < 0
4.
n n n
ab a b
5.
n
n
n
a a
b b
เมือ b 0
หมายเหตุ 1. ถ้า n
a หาค่าได้ เราอาจจะเขียน n
a ในรูป
1
na
นันคือ
n
1n
n na a a
แสดงว่า
1
na เป็นค่าหลักรากที n ของ a
2. ให้ m
n
เป็นเศษส่วนอย่างตําจะได้
m 1
nm mn na (a ) ( a )
m 1
nm mn na (a ) a
3. a b 2 ab a b
a b 2 ab a b ,a b
75.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 73
ตัวอย่าง 1แต่ละข้อต่อไปนี จงทําให้อยู่ในรูปอย่างง่าย เมือ a,b, x,y,z {0} , n
(1)
3 4
2 2
2
(2)
4 2
3
2 12
6
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
(3)
5 3 7
2 9
x y z
x z y
(4)
3 4 2 3 0
2 3
4(2a b ) (4a )
(4ab )
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
(5) n 2 n 1 n
3 3 3
(6) n 1 n n 1
2 2 2
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
(7)
n 3 2 n
n 1 n 1
2 6
15 5
(8)
n 2 n 1
n
7 35 7
7 11
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
(9) 4
x x (10) 5 3
a a
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
.................................................................. ......................................................................
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 92
28. ถ้ารูปสีเหลียมผืนผ้ามีด้านยาวยาวกว่าด้านกว้างอยู่ 3 ฟุต และเส้นทแยงมุมยาวกว่าด้านกว้างอยู่7 ฟุต แล้ว
เส้นรอบรูปของสีเหลียมนียาวกีฟุต
1. 11 4 14 2. 11 8 21 3. 22 4 14
4. 22 4 21 5. 22 8 14
Onet 2557
29. ให้
5 1
6 2A 2 , B 3 และ
1
3C 5 ข้อใดต่อไปนีถูกต้อง
1. A < B < C 2. B < A < C 3. B < C < A
4. C < A < B 5. C < B < A
30. ให้ a 18 12 และ b 75 50 พิจารณาข้อความต่อไปนี
ก. a และ b เป็นจํานวนอตรรกยะ
ข. 3a < 2b
ค. a + b < 2
ข้อใดต่อไปนีถูก
1. ก. และ ข. ถูก แต่ ค. ผิด 2. ก. และ ค. ถูก แต่ ข. ผิด
3. ข. และ ค. ถูก แต่ ก. ผิด 4. ค. ถูก แต่ ก. และ ข. ผิด
5. ก. ถูก แต่ ข. และ ค. ผิด
95.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 93
31. ถ้า5 2
a
5 2
แล้ว 1
a 2
a
มีค่าเท่ากับข้อใด
1. 3 2. 4 3. 9 4 5
4. 3 2 5. 4 5
32. ถ้า
2 3x x
A {x 9 (1 8) } แล้วผลบวกของสมาชิกทุกตัวใน A มีค่าเท่ากับข้อใดต่อไปนี
1.
1
2
2. 0 3.
1
2
4. 1 5.
3
2
33. ถ้า k
64 16 แล้ว k k
8 8
มีค่าเท่ากับข้อใด
1. 0 2.
5
4
3.
5
2
4.
17
4
5.
65
4
96.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 94
Onet 2558
34. ถ้า a เป็นจํานวนจริงบวก แล้ว 3 3
a a เท่ากับเท่าใด
1.
1
9a 2.
2
9a 3.
4
9a
4.
5
9a 5.
7
9a
35. ให้
3 2
2 3A 2 , B 3 และ
1
6216 ข้อใดต่อไปนีถูกต้อง
1. A < B < C 2. A < C < B 3. B < A < C
4. B < C < A 4. C < B < A
36. ค่าของ 5 24 18 12 อยู่ในช่วงใด
1. (2.2, 2.3) 2. (2.3, 2.4) 3. (2.4, 2.5)
4. (2.5, 2.6) 5. (2.6, 2.7)
97.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 95
37. ถ้า3 2
a
3 2
แล้ว 2
2
1
a
a
มีค่าเท่ากับเท่าใด
1. 10 2. 20 6 3. 40 6
4. 49 5. 98
38. ถ้า x และ y เป็นจํานวนจริงซึง
2
x
2 16 และ –3 ≤ y ≤ x
แล้วค่ามากทีสุดทีเป็นไปได้ของ xy เท่ากับเท่าใด
Onet 2559
39. 3. จํานวนจริง 84 18 3 มีค่าเท่าใด
1. 4 3 3 2. 5 2 2
3. 6 2 3 4. 9 3
5. 10 3
98.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 96
40. ถ้าa 5 และ b = 8 แล้ว 6 62 4
a b a b มีค่าเท่าใด
1. 10 2. –10
3. 20 4. –15
5. –40
41. ถ้า x = 1 3 แล้ว
1 1
2 2x 3x
x
เท่ากับเท่าใด
1. 1 3 2.
1
2(1 3)
3.
1
2(1 3)
4. 1
(1 3)
5.
3
2(1 3)
42. ถ้า x เป็นจํานวนจริงบวกทีสอดคล้องกับสมการ
4
x 2x 1
2x
(16)
(4 )
2
แล้ว x มีค่าเท่ากับเท่าใด
99.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 97
ขอบเขตของเนือหาข้อสอบ onet
ในแต่ละปีจะมีประมาณ 4 - 5 ข้อ โดยมีขอบเขตเนือหาทีเคยออกข้อสอบได้แก่
การแจกแจงสมาชิกของความสัมพันธ์ทีกําหนด
กราฟของความสัมพันธ์ ให้รระบุความสัมพันธ์ทีมีกราฟทีเป็นบริเวณแรเงาตามทีกําหนดให้
การระบุความสัมพันธ์ใดเป็นหรือไม่เป็นฟังก์ชัน
การหาโดเมน เรนจ์ของความสัมพันธ์ และฟังก์ชัน
การหาค่าฟังก์ชัน
บอกลักษณะกราฟของฟังก์ชัน จุดตัดแกน x จุดตัดแกน y (ส่วนใหญ่เป็นกราฟค่าสัมบูรณ์)
อธิบายฟังก์ชันกําลังสอง เกียวกับกราฟพาราโบลา ค่าสูงสุด ค่าตําสุด
โจทย์ปัญหาฟังก์ชันกําลังสองเกียวกับการหาค่าน้อยสุด หรือการหาค่ามากสุด
1. ผลคูณคาทีเซียน
ให้ A และ B เป็นเซต โดยใช้สัญลักษณ์ A B แทนผลคูณคาร์ทีเซียน
นันคือ A B = {(x, y) | x A และ y B}
และ n(AB)= n(A)n(B)
ตัวอย่าง 1 กําหนดให้ A = {1, 2, 3} , B = {1, 3} จงหา
(1) A B = ...................................................................................................................
(2) B A = ...................................................................................................................
(3) B B = ...................................................................................................................
(4) A A = ...................................................................................................................
...................................................................................................................
ตัวอย่าง 2 กําหนดให้ A และ B เป็นเซตจํากัดซึง n(AB) = 24 , n(A) = 4 และ n(A B) 7
แล้ว n(A B) เท่ากับเทาใด
100.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 98
2. ความสัมพันธ์
ให้ A และ B เป็นเซต
r เป็นความสัมพันธ์ จากA ไป B ก็ต่อเมือ r A B
โดเมนและเรนจ์ของความสัมพันธ์
โดเมนของความสัมพันธ์ r (Dr) คือ เซตของพิกัดแรกของคู่อันดับใน r
เรนจ์ของความสัมพันธ์ r (Rr) คือ เซตของพิกัดหลังของคู่อันดับใน r
นันคือ Dr = {x | (x, y) r}
และ Rr = {y | (x, y) r}
ตัวอย่าง 3 กําหนดให้ A = {1, 2, 3} , B = {1, 3}
จงหาสมาชิกในความสัมพันธ์ พร้อมทังหาโดเมนและเรนจ์ของความสัมพันธ์ r ในแต่ละข้อต่อไปนี
(1) r {(a, b) A B a 1 b}
(2) r {(a, b) A B a b 1}
(3) r {(x, y) B A x หาร y ลงตัว}
101.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 99
ตัวอย่าง 4 กําหนดให้A = {1, 2, 3, 4, 5} และ B = {1, 2, 3, ..., 10}
r = {(a, b) AB | a b a }
จงหาโดเมนและเรนจ์ของความสัมพันธ์ r
3. กราฟของความสัมพันธ์
กราฟของความสัมพันธ์ r ใดๆ มีอยู่ 3 ลักษณะ คือ
(1) กราฟจุด (2) กราฟเส้นตรงหรือเส้นโค้งต่างๆ (3) กราฟพืนทีบางส่วนขอระนาบ
r = {(x, y) | y = x2
} r = {(x, y) | y = x2
} r = {(x, y) | y x2
}
กราฟของความสัมพันธ์ทีควรรู้
(1) y x (2) 2
y x (3) x y (4) 2
x y
(5) y x (6) 2
y x (7) x y (8) 2
x y
(9) y k (10) x k
หมายเหตุ
ถ้าในความสัมพันธ์มีเงือนไขเป็น > , < ,
ในบางกรณีเส้นจะเขียนแทนด้วยเส้นปะ
x
y
x
y
x
y
y
x
y
x
k
k
y
x
y
x
y
x
y
x
y
x
y
x
y
x
y
x
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 101
x
y
0
2
(0,4)
2
y 2x
2
3
ตัวอย่าง 6 จากราฟของความสัมพันธ์ทีกําหนดให้ จงระบุสมาชิกของความสัมพันธ์มาอย่างน้อย 4 สมาชิก
(1) (2)
.......................................................... .............................................................
.......................................................... .............................................................
.......................................................... .............................................................
(3) (4)
.......................................................... .............................................................
.......................................................... .............................................................
.......................................................... .............................................................
ตัวอย่าง 7 ถ้า 1r = {(x, y) | |y| x} และ 2r = {(x, y) | |x| y}
แล้วส่วนทีแรเงาของกราฟในข้อใดต่อไปนี แทน 1r 2r
1. 2. 3. 4.
y
x
1
1
1
1
2
22
2
3
3
3
3
0
y
x
1
1
1
1
4
2
2
2
3
2
x
y
0
2
y x 2
y x 2
y 3
y 3
1
X
Y Y
X
Y
X X
Y
104.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 102
0
y x
1
y
x
1
1
1
x y 1
ตัวอย่าง 8 ในแต่ละข้อต่อไปนี กราฟของความสัมพันธ์ทีกําหนดให้ เป็นกราฟของความสัมพันธ์ 1 2 3r , r ,r หรือ 4r
(1)
1r (x,y) y x 1 และ y x
2r (x,y) y x 1 และ y x
3r (x,y) y x 1 และ y x
4r (x,y) y x 1 และ y x
(2)
1r (x,y) 2
y x และ y 4
2r (x,y) 2
y x และ y 40
3r (x,y) 2
y x และ y 4
4r (x,y) 2
y x และ 0 y 4
(3)
1r (x,y) 2
y x และ y 1
2r (x,y) 2
x y และ y 1
3r (x,y) 2
y x และ y 1
4r (x,y) 2
x y และ y 1
(4)
1r (x,y) x y 1 , y x และ yx 0
2r (x,y) x y 1 , y x และ yx 0
3r (x,y) x y 1 , y x และ yx 0
4r (x,y) x y 1 , y x และ yx 0
y
x
y x
y x 1
x
y
0
y 4
2
y x
x
y
0
1
2
y x
105.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 103
4. ฟังก์ชัน
ฟังก์ชันคือ ความสัมพันธ์ทีสมาชิกในโดเมนแต่ละตัวจะจับคู่กับสมาชิกในเรนจ์เพียง 1 ตัวเท่านัน
นันคือ ความสัมพันธ์ f จะเป็นฟังก์ชันก็ต่อเมือทุก (x1, y1) f และ (x2, y2) f แล้ว y1 = y2
และจะเขียนแทน (x, y) f ด้วย y f(x)
4.1 การตรวจสอบการ เป็น–ไม่เป็น ฟังก์ชัน
วิธีที 1 จากสมาชิกในเซตของความสัมพันธ์สมาชิกแบบแจกแจง
ถ้าทุกคู่อันดับมีตัวหน้าต่างกันทังหมด จะเป็นฟังก์ชัน
ถ้ามีบางคู่อันดับสมาชิกตัวหน้าเหมือนกันจะไม่เป็นฟังก์ชัน
วิธีที 2 จากกราฟของความสัมพันธ์ ให้ลากเส้นตรงตังฉากกับแกน x
ถ้าทุกๆเส้นตัดกราฟจุดเดียวเสมอ จะเป็นฟังก์ชัน
ถ้ามีบางเส้นตัดมากกว่า 1 จุด จะไม่เป็นฟังก์ชัน
วิธีที 3 จากเซตทีมีเงือนไข
ถ้าแทน x ด้วยสมาชิกในโดเมน แก้สมการหาค่า y ถ้าได้ค่าเดียวเสมอ จะเป็นฟังก์ชัน
ถ้ามี x ทีแทนค่าแล้วแก้สมการหาค่า y ได้มากกว่า 1 ค่าไม่เป็นฟังก์ชัน
ข้อสังเกต ถ้าในเงือนไข y มีเลขยกกําลังเป็นคู่ หรือ y ถูกใส่ค่าสัมบูรณ์ หรือในเงือนไขไม่มี y จะไม่เป็นฟังก์ชัน
ตัวอย่าง 9 กําหนดความสัมพันธ์ในแต่ละข้อต่อไปนี จงตรวจสอบว่าเป็นฟังก์ชันหรือไม่
(1) r (1, 3),(3,1),(2, 2),(3,5),(4, 2)
(2) r (1,2),(2,1),(4, 2),(5, 2),( 2, 2)
(3) (x,y) A Ar 2y 3x 6 เมือ A = {1, 2, 3, 4, 5}
106.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 104
(4) 2
(x,y)r y x 1 0 (5) (x,y)r x y 4
(6) (x,y)r y x 1 (7) (x,y)r x x y 0
(8) (9)
(10) (11)
(12) (13)
x
y
0
x
y
0
x
y
0
y
x
0
y
x
0
y
x
0
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 107
4.3 การหาค่าของฟังก์ชัน
ตัวอย่าง 11 จงหาคําตอบในแต่ละข้อต่อไปนี
(1) f = {(1, 3), (2, 2), (3, -5), (4, -3), (5, 2)} แล้ว f(2) + f(3) มีค่าเท่าใด
(2) กําหนดกราฟของฟังก์ชัน f เป็นดังรูป ค่าของ 2f(7) + 3f(2)f(4) เท่ากับ
(3) 2
f(x) x 6x 9 จงหาค่าของ f( 2) f(3)
(4) 2
f(x) x 2x 1 จงหาค่าของ f(1 x) f(1 x)
(5) 2
f(x) x 5 เมือ x 1 จงหาค่าของ f( x) f( x 1)
0
5
5
510
X
Y
y f(x)
110.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 108
ตัวอย่าง 12 จงหาคําตอบในแต่ละข้อต่อไปนี
(1) f(3x 1) 6x 7 จงหาค่าของ f(x) และ 2
f(x ) f(4)
(2) 2x 1
f( ) x x 5
2
จงหา f(x) และ f(1 x)f(0)
ตัวอย่าง 13 กําหนดให้ f และ g เป็นฟังก์ชัน โดยที 1
f x 2
3
= x – 2 และ 2
g(x) x 2
จงหาผลบวกของค่า x ทีทําให้ f(x) g(x)
111.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 109
5. ชนิดของฟังก์ชัน
(1)ฟังก์ชันคงตัว (Constant Functions)
ฟังก์ชันคงตัว คือ ฟังก์ชันทีอยู่ในรูป f(x) = c เมือ c เป็นจํานวนจริง
กราฟของฟังก์ชันชนิดนีเป็นเส้นตรงขนานแกน x
เช่น f(x) = 5
(2) ฟังก์ชันเชิงเส้น (Linear Functions)
ฟังก์ชันเชิงเส้น คือ ฟังก์ชันทีอยู่ในรูป f(x) = ax + b เมือ a, b เป็นจํานวนจริง
กราฟของฟังก์ชันชนิดนีเป็นเส้นตรงไม่ขนานกับแกน y
เช่น f(x) = 2x + 6
จุดตัดแกน x (ให้ y เป็น 0 แล้วแก้สมการหา x)
คือ.....................
จุดตัดแกน y (ให้ x เป็น 0 แล้วแก้สมการหา y)
คือ .....................
(3) ฟังก์ชันกําลังสอง (Quadratic Functions)
ฟังก์ชันกําลังสอง คือฟังก์ชันทีอยู่ในรูป 2
f(x) ax bx c เมือ a 0 และ a, b, c เป็น
จํานวนจริงกราฟของฟังก์ชันกําลังสองคือเส้นโค้งทีอยู่ในรูปพาราโบลา และจะมีลักษณะหงายขึนหรือควําลง นันขึนอยู่
กับค่า a
ถ้า a < 0 ควํา (มีค่าสูงสุด) ถ้า a > 0 หงาย (มีค่าตําสุด)
จุดวกกลับ(จุดยอด)
แกนสมมาตร คือ b
x
2a
ค่าสูงสุด =
2
4ac b
4a
ค่าตําสุด =
2
4ac b
4a
y
x
0
y
x
0
2
b 4 a c b
( , )
2 a 4 a
y
x
0
y
x
0
112.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 110
เช่น 2
f(x)4x 4x 8
จุดยอด(จุดวกกลับ) คือ ..............................
แกนสมมาตรคือ ..............................
ค่าตําสุดเท่ากับ ..............................
จุดตัดแกน x คือ ...........................
จุดตัดแกน y คือ ............................
(4) ฟังก์ชันค่าสัมบูรณ์ (Absolute Value Functions)
ฟังก์ชันค่าสัมบูรณ์ คือฟังก์ชันทีอยู่ในรูป y x a b เมือ a , b
เช่น f(x) x 2 1
จุดตัดแกน x คือ ....................... จุดตัดแกน y คือ ........................
โดเมนของฟังก์ชันคือ ..................................
โดเมนของฟังก์ชันคือ ....................................
ค่าน้อยสุดของฟังก์ชัน เท่ากับ .........................
y
x
0
y
x
0
113.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 111
(5)ฟังก์ชันเอกซ์โพเนนเชียล
ฟังก์ชันเอ็กซ์โพเนนเชียล คือฟังก์ชันทีอยู่ในรูป y = x
a เมือ a > 0 และ a 1
เมือ 0 < a < 1 เมือ a > 1
ลักษณะกราฟของฟังก์ชันคือ ลักษณะกราฟของฟังก์ชันคือ
........................................................... ....................................................................
........................................................... ....................................................................
(6) ฟังก์ชันขันบันได (Step Functions)
ฟังก์ชันขันบันได คือ ฟังก์ชันทีมีค่าคงตัวเป็นช่วงๆ ลักษณะกราฟจะเหมือนกับขันบันได
เช่น
1 , 0 x 2
f(x) 2 ,2 x 4
3 , 4 x 6
y
x
0
y
x
0
(0,1)
y
x
0
(0,1)
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 113
ตัวอย่าง 16 จงวาดกราฟของฟังก์ชันในแต่ละข้อต่อไปนีและตอบถามทีกําหนด
(1) f(x) x 1 2
จุดตัดแกน x คือ ......................
จุดตัดแกน y คือ .....................
แกนสมมาตร คือ .....................
ค่าตําสุดคือ ...........................
(2) g(x) 1 x 1
จุดตัดแกน x คือ ......................
จุดตัดแกน y คือ .....................
แกนสมมาตร คือ .....................
ค่าสูงสุดคือ ...........................
ตัวอย่าง 17 ถ้า A {(x, y) x 1 y และ y 4 แล้วพืนทีของบริเวณ A เท่ากับกีตารางหน่วย
y
x
0
y
x
0
116.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 114
ตัวอย่าง 18 จงวาดกราฟของฟังก์ชันในแต่ละข้อต่อไปนีและตอบถามทีกําหนด
(1) f(x) = 2
x 2x 3
จุดยอด(จุดวกกลับ) คือ ..............................
แกนสมมาตรคือ ..............................
ค่าตําสุดเท่ากับ ..............................
จุดตัดแกน x คือ ...........................
จุดตัดแกน y คือ ............................
โดเมนของฟังก์ชัน คือ .......................
เรนจ์ของฟังก์ชัน คือ .........................
(2) f(x) = 2
8 2x x
จุดยอด(จุดวกกลับ) คือ ..............................
แกนสมมาตรคือ ..............................
ค่าสูงสุดเท่ากับ ..............................
จุดตัดแกน x คือ ...........................
จุดตัดแกน y คือ ............................
โดเมนของฟังก์ชัน คือ .......................
เรนจ์ของฟังก์ชัน คือ .........................
ตัวอย่าง 19 ถ้ากราฟของ y = 2
15 2x x ตัดแกน X ทีจุด A, B และมี C เป็นจุดวกกลับ
แล้วรูปสามเหลียม ABC มีพืนทีเท่ากับเท่าใด
y
x
0
y
x
0
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 128
36. แผนภาพของความสัมพันธ์ในข้อใดต่อไปนีเป็นฟังก์ชันทีมี{1, 2, 3, 4, 5} เป็นโดเมน และ {1, 2, 3, 4}
เป็นเรนจ์
1. 2. 3.
4. 5.
37. บริเวณแรเงาในข้อใดต่อไปนีเป็นกราฟของความสัมพันธ์ {(x, y) | 2
x y , 0 y 1}
1. 2. 3.
4. 5.
1
2
3
4
1
2
3
4
5
1
2
3
4
1
2
3
4
5
1
2
3
4
1
2
3
4
5
1
2
3
4
1
2
3
4
5
1
2
3
4
1
2
3
4
5
x
y
0
1
x
y
0
1
x
y
0
1
x
y
0
1
x
y
0
1
131.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 129
38. ถ้า1
f(x)
| x | 1
แล้วเรนจ์ของ f คือเซตในข้อใดต่อไปนี
1. {y | –1 < y ≤ 0 } 2. {y | –1 ≤ y < 0 }
3. {y | y < –1 หรือ y > 0 } 4. {y | y < –1 หรือ y ≥ 0 }
5. {y | y ≤ –1 หรือ y > 0 }
39. ถ้า 2
y x 1 แล้ว 2
xy มีค่าน้อยทีสุดเท่ากับข้อใด
1.
1
2
2.
1
4
3.
1
8
4.
1
4
5.
1
2
Onet 2557
40. บริเวณทีแรเงาเป็นกราฟของสัมพันธ์ในข้อใด
1. {(x, y) | 2
x y 0 และ y ≤ 1 }
2. {(x, y) | 2
x y 0 และ y ≥ 1 }
3. {(x, y) | 2
x y 0 และ y < 1 }
4. {(x, y) | 2
x y 0 และ y > 1 }
5. {(x, y) | 2
x y 0 และ y ≤ 1 }
x
y
0
y 1
2
y x
132.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 130
41. กราฟในข้อใดต่อไปนีแสดงว่า y เป็นฟังก์ชันของ x
1. 2. 3.
4. 5.
42. กําหนดให้ 2
f(x) (x 3) 4 พิจารณาข้อความต่อไปนี
ก. กราฟของ f เป็นพาราโบลาหงาย
ข. ถ้า x (1, 4] แล้ว f(x) < 0
ค. ถ้ากราฟของ f ตัดแกน y ทีจุด (0, a) และค่าตําสุดของ f คือ b แล้ว a + b = 1
ข้อใดต่อไปนีถูก
1. ก., ข. และ ค. ถูกทังสามข้อ 2. ก. และ ข. ถูก แต่ ค. ผิด
3. ก. และ ค. ถูก แต่ ข. ผิด 4. ก. ถูก แต่ ข. และ ค. ผิด
5. ข. ถูก แต่ ก. และ ค. ผิด
x
0
x
0
x
y
0
x
y
0
x
y
0
yy
133.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 131
43. กําหนดให้A = {1, 2, 3} และ B = {2, 3, 5}
ถ้า r {(a, b) A B a b 1} แล้ว r มีจํานวนสมาชิกกีตัว
44. ถ้า A {(x, y) x 1 y และ y 2 } แล้วพืนทีของบริเวณ A เท่ากับกีตารางหน่วย
134.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 132
Onet 2558
45. ถ้าความสัมพันธ์ 1r (x, y) x y 3 0
และความสัมพันธ์ 2r (x, y) x y 0
แล้วกราฟของความสัมพันธ์ 1 2r r คือข้อใด
1. 2. 3.
4. 5.
46. กําหนดให้ 2
f(x) x 4x 5 ข้อใดต่อไปนีผิด
1. กราฟของ f เป็นพาราโบลาหงาย 2. กราฟของ f ตัดแกน Y ทีจุด (0, 5)
3. f(x) 5 เมือ 1 < x < 4 4. เรนจ์ของ f คือ {y | y และ y ≥ 1 }
5. จุดวกกลับของกราฟคือ (5, 1)
y
x
y
x
y
x
y
x
y
x
135.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 133
47. กราฟของฟังก์ชันในข้อใดต่อไปนีตัดแกน X เพียงจุดเดียว
1. f(x) x 1 2. f(x) x 1 1
3. 2
f(x) 2 x 4. 2
f(x) x x 6
5. 2
f(x) 4x 12x 9
48. ถ้า A เป็นบริเวณทีปิดล้อมด้วยเส้นตรง 3x + 2y = 7 เส้นตรง 7x – 3y = 1 และแกน Y
แล้วพืนทีของ A เท่ากับกีตารางหน่วย
1.
11
6
2.
23
6
3.
16
7
4.
23
12
5.
46
21
136.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 134
Onet 2559
50. ถ้า f(x) = x + |x| แล้วข้อใดต่อไปนีถูก
1. กราฟของ f อยู่เหนือแกน X 2. กราฟของ f ตัดแกน X แต่ไม่ตัดแกน Y
3. กราฟของ f ตัดแกน Y แต่ไม่ตัดแกน X 4. กราฟของ f ตัดแกน X มากกว่า 1 จุด
5. กราฟของ f เป็นเส้นตรงทีผ่านจุด (0, 0)
51. ถ้า f(x) a x b โดยที a และ b เป็นจํานวนจริงบวก กราฟของ y = f(x) เป็นดังรูป
ข้อใดต่อไปนีถูก
1. a + b = 4
2. f(x) 4 x 2
3. f( x) 3 4 x
4. 2
f(x ) 2(x 2)
5.
2
f(x) 4(x 4)
52. ถ้า x + y = 1 แล้วค่าตําสุดของ 2 2
x 2y เท่ากับเท่าใด
1.
2
3
2. 1
3.
10
7
4.
14
9
5. 2
X
Y
04
4
137.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 135
53. โยนก้อนหินขึนไปในแนวดิงด้วยอัตราเร็ว96 ฟุต/วินาที เมือเวลาผ่านไป t วินาที ก้อนหินอยู่ทีความสูง
h ฟุตจากพืนดิน ถ้าความสัมพันธ์ระหว่าง h และ t คือ 2
h 96t 16t แล้วช่วงเวลาในข้อใดทีก้อนหิน
อยู่สูงจากพืนอย่างน้อย 80 ฟุต
1. 1 t 2 2. 1 t 5
3. 2 t 3 4. 2 t 4
5. 3 t 6
54. จากผลการวิเคราะห์ของโรงงานแห่งหนึงพบว่า เมือผลิตสินค้า x (หน่วย : ร้อยชิน) โรงงานจะได้กําไร P(x)
โดยที 2
P(x) ax bx c (หน่วย : พันบาท) ถ้าไม่ผลิตเลย จะขาดทุน 5,000 บาท ถ้าผลิต 100 ชิน
จะเท่าทุน และถ้าผลิต 200 ชิน จะได้กําไร 3,000 บาท เพือให้ได้กําไรสูงสุด โรงงานต้องผลิตสินค้ากีชิน
1. 300 2. 320
3. 350 4. 360
5. 400
138.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 136
A
B
C
4
3
5
ขอบเขตของเนือหาข้อสอบ onet
ในแต่ละปีจะมีประมาณ 4 - 5 ข้อ โดยมีขอบเขตเนือหาทีเคยออกข้อสอบได้แก่
หาความยาวด้าน เส้นรอบรูป หรือพืนทีของสามเหลียมุมฉาก เมือกําหนดอัตราส่วนตรีโกณมิติ
หาค่าตรีโกณมิติของมุม o o o
30 , 45 ,60 และใช้สมบัติของ co-function ในการหาคําตอบ
หาความยาวด้าน เส้นรอบรูป หรือพืนทีของสามเหลีย เมือกําหนดมุมภายในเป็น o o o
30 , 45 ,60
แก้โจทย์ปัญหาทีเกียวกับการหาระยะทางและความสูง โดยมีสถานการณ์เกียวกับมุมก้ม มุมเงย
1. อัตราส่วนตรีโกณมิติ
กําหนดรูป ABC เป็นรูปสามเหลียมทีมี ˆACB เป็นมุมฉาก
เรียกอัตราส่วนระหว่างด้าน 2 ด้านของรูปสามเหลียมมุมฉากใดๆ
ว่าอัตราส่วนตรีโกณมิติ ซึงได้แก่
sin A =
ความยาวด้านตรงข้ามมุม A
ความยาวด้านตรงข้ามมุมฉาก =
a
c
cosec A
1
sin A
cos A =
ความยาวด้านประชิดมุม A
ความยาวด้านตรงข้ามมุมฉาก =
b
c
sec A
1
cos A
tan A =
ความยาวด้านตรงข้ามมุม A
ความยาวด้านประชิดมุม A
=
a
b
cot A
1
tan A
ตัวอย่าง 1 จงหาอัตราส่วนตรีโกณมิติของมุม A จากรูปสามเหลียมทีกําหนดให้
sin A = ….…… cos A = ……… tan A = ………
cosec A = ….… sec A = ……… cot A = ………
sin B = ….…… cos B = ……… tan B = ………
cosec B = ….… sec B = ……… cot B = ………
ข้อสังเกต .......................................................................................................................
A
B
C
a
b
c
139.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 137
A
C
B
ตัวอย่าง 2จงหาอัตราส่วนตรีโกณมิติ จากรูปสามเหลียมทีกําหนดให้
sin ˆABC = ….………. cos ˆABC = ………..… tan ˆABC = …………..
cosec ˆACB = ………….. sec ˆACB = ………….. cot ˆACB = …………..
ตัวอย่าง 3 จงหาอัตราส่วนตรีโกณมิติ จากรูปสามเหลียมทีกําหนดให้ ถ้า cos A =
7
25
sin A = ….……….... tan A = ……….…… cot A = ………….....
cosec C = ….…………. sec C = …..………... cot C = ……………..
ตัวอย่าง 4 จงหาอัตราส่วนตรีโกณมิติ จากรูปสามเหลียมทีกําหนดให้ ถ้า sin B =
1
5
sin A = ….……….... tan A = ……….…… cot A = ………….....
cosec B = ….…………. sec B = …..………... cot B = ……………..
C A
B
2
3
A
C
B
140.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 138
ตัวอย่าง 5จงหาอัตราส่วนตรีโกณมิติของมุม A จากรูปสามเหลียมทีกําหนดให้
sin A = ….………. cos A = …….…
tan A = …………. cosec A = ….….…
sec A = ………… cot A = …………
ตัวอย่าง 6 จงหาอัตราส่วนตรีโกณมิติของมุม A จากรูปสามเหลียมทีกําหนดให้
sin A = ….……… cos A = ………..…
tan A = …………. cosec A = ….……..
sec A = ………… cot A = ……….…..
C B
4
11
13 D
A
A
B
C
2 3
4
3
D
141.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 139
ตัวอย่าง 7กําหนดให้ ABC เป็นรูปสามเหลียมทีมีมุม A เป็นมุมฉาก มีด้าน AB ยาวเท่ากับ 5 3 หน่วย
และด้าน BC ยาวเท่ากับ 10 หน่วย ถ้าลากเส้นตรงจากจุด A ไปตังฉากกับด้าน BC ทีจุด D
แล้ว AC + CD ยาวเท่ากับเท่าใด
ตัวอย่าง 8 กําหนดให้ AC เป็นเส้นผ่านศูนย์กลางของวงกลมวงหนึง โดยมีสามเหลียม ABC แนบในวงกลมวงนี
ให้ D เป็นจุดบนด้าน AC ซึงทําให้ BD ตังฉากกับ AC และอยู่ใกล้กับจุด C มากกว่าจุด A
ถ้า AC ยาว 25 หน่วย และ BD ยาว 12 หน่วย แล้วพืนทีสามเหลียม ABD เท่ากับเท่าใด
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 141
ตัวอย่าง 10จงหาค่า x และ y และพืนทีของสามเหลียม ABC ทีกําหนดให้
ตัวอย่าง 11 กําหนดให้ ABC เป็นรูปสามเหลียมมุมฉาก มีมุม B เป็นมุมฉาก และ BAC= 60o
ถ้า AC = 5 หน่วย แล้ว จงหาความยาวรอบรูปของ ABC
ตัวอย่าง 12 กําหนดรูปสามเหลียมหน้าจัว ABC ถ้า AB = BC , ABC = 120o
และ AC = 8 เซนติเมตร
แล้วจงหาพืนทีของ ABC
A
B
C 60o
5
120o
8
A
B
C
30o
x
y
8
A
B
C
144.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 142
3. ความสัมพันธ์ของอัตราส่วนตรีโกณมิติ
จากรูปสามเหลียมมุมฉาก ABC พบว่า oˆ ˆA B 90 จะได้
(1) sin A = cos B cosec A = sec B
cos A = sin B sec A = cosec B
tan A = cot B cot A = tan B
(2)
sin A
cosA
= tan A ,
cos A
cot A
sin A
(3) sin2
A + cos2
A = 1
ตัวอย่าง 13 จงหาค่าของ
(1) sin 13o
cosec 13o
(2) sin 50o
sec 40o
(3) 2 2
sin 75 cos 75 (4) sin 25o
– cos 65o
(5) tan 54o
tan 36o
(6)
o o
o
o o
sin 28 sin 56
tan 34
sin 34 cos62
A
B
C
a
b
c
145.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 143
ตัวอย่าง 14 กําหนดให้ ABC เป็นรูปสามเหลียม โดยที BD ตังฉากกับส่วนต่อของด้าน AC
ถ้ามุม BAC เท่ากับ 30 องศา มุม ABC เท่ากับ 15 องศา และ AD ยาว 3 หน่วย
แล้ว BC มีความยาวกีหน่วย
ตัวอย่าง 15. กําหนดให้ ABCD เป็นรูปสามเหลียมผืนผ้าซึงมีพืนที 120 ตารางหน่วย มีจุด E เป็นจุดบนด้าน AB
ทีทําให้ oˆACE 20 และ ˆCEB 50 แล้วสีเหลียม ABCD มีเส้นรอบรูปยาวกีหน่วย
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 146
Onet 2549
1. ถ้า x sin65
แล้วอสมการในข้อใดต่อไปนีเป็นจริง
1. 2 xx x
1 x
2.
2
2
x xx
1 x 1 x
3.
2
2
2
xx x
1 x
4.
2
2
2
x x x
1 x
2. กําหนดให้ ABC เป็นรูปสามเหลียมทีมีมุม B เป็นมุมฉาก มีมุม A เท่ากับ o
30
และมีพืนทีเท่ากับ 24 3 ตารางหน่วย ความยาวของด้าน AB เท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 12 หน่วย 2. 14 หน่วย 3. 16 หน่วย 4. 18 หน่วย
149.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 147
3. กําหนดให้ABC เป็นรูปสามเหลียมทีมีมุม C เป็นมุมฉาก มีด้าน BC ยาวเท่ากับ 10 3 หน่วย
และด้าน AB ยาวเท่ากับ 20 หน่วย ถ้าลากเส้นตรงจากจุด C ไปตังฉากกับด้าน AB ทีจุด D แล้ว
จะได้ว่าด้าน CD ยาวเท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 5 2 หน่วย 2. 5 3 หน่วย 3. 10 2 หน่วย 4. 10 3 หน่วย
4. กําหนดให้ ABC เป็นรูปสามเหลียมทีมีพืนทีเท่ากับ 15 ตารางหน่วย และมีมุม C เป็นมุมฉาก
ถ้า sin B 3sin A แล้ว ด้าน AB ยาวเท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 5 หน่วย 2. 5 3 หน่วย 3. 5 2 หน่วย 4. 10 หน่วย
5. กําหนดให้ ABC เป็นรูปสามเหลียมทีมีมุม B เป็นมุมฉาก
ถ้า 12
cot A
5
แล้ว 10 cos ec A 12 sec A มีค่าเท่าใด
150.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 148
6. ถ้าABC เป็นรูปสามเหลียมทีมีมุม B เป็นมุมฉาก และ 3
cos A
5
แล้ว cos(B A) มีค่าเท่ากับเท่าใด
Onet 2550
7. ให้ ABC เป็นรูปสามเหลียมทีมีมุม C เป็นมุมฉาก และด้าน BC ยาว 6 นิว
ถ้า D เป็นจุดบนด้าน AC โดยที oˆBDC 70 และ oˆABD 10 แล้วด้าน AB ยาวเท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 4 3 นิว 2. 5 3 นิว 3. 8 นิว 4. 10 นิว
8. กําหนดให้ ABC เป็นรูปสามเหลียม ซึงมีมุม A เป็นมุมฉาก และมีมุม B = 30o
ถ้า D และ E เป็นจุดบนด้าน AB และ BC ตามลําดับ ซึงทําให้ DE ขนานกับ AC
โดยที DE ยาว 5 หน่วย และ EC ยาว 6 หน่วย แล้ว AC ยาวเท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 7.5 หน่วย 2. 8 หน่วย 3. 8.5 หน่วย 4. 9 หน่วย
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 150
12. กําหนดให้ABCD เป็นรูปสีเหลียมผืนผ้าซึงมีพืนทีเท่ากับ 12 ตารางหน่วย และ 1ˆtan ABD
3
ถ้า AE ตังฉากกับ BD ทีจุด E แล้ว AE ยาวเท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 10
3
หน่วย 2. 2 10
5
หน่วย 3. 10
2
หน่วย 4. 3 10
5
หน่วย
13. พิจารณารูปสามเหลียมต่อไปนี
โดยทีมุม ˆˆ ˆCFE , CAB , AEB และ ˆEDB ต่างเป็นมุมฉาก
ข้อใดต่อไปนีผิด
1. ˆ ˆsin(1) sin(5)
2. ˆ ˆcos(3) cos(5)
3. ˆ ˆsin(2) cos(4)
4. ˆ ˆcos(2) sin(3)
Onet 2552
14. จากรูปข้อใดต่อไปนีถูกต้อง
1. o o
sin21 cos69
2.
o o
sin21 cos21
3.
o o
cos21 tan21
4.
o o
tan21 cos69
A B
D
C
F E
1
2
3 4
5
A B
C
o
21
153.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 151
15. ข้อใดต่อไปนีถูกต้อง
1.
oo
sin30 sin45 2.
o o
cos30 cos45 3.
o o
tan45 cot45 4.
o o
tan60 cot60
16. กําหนดให้ตาราง A ตาราง B และตาราง C เป็นตารางหาอัตราส่วนตรีโกณมิติของมุมขนาดต่างๆดังนี
ตาราง A ตาราง B ตาราง C
sin cos tan
o
40 0.643 o
40 0.766 o
40 0.839
o
41 0.656 o
41 0.755 o
41 0.869
o
42 0.669 o
42 0.743 o
42 0.900
ถ้ารูปสามเหลียม ABC มีมุม B เป็นมุมฉาก มุม C มีขนาด o
41 และส่วนสูง BX ยาว 1 หน่วย แล้ว
ความยาวของส่วนของเส้นตรง AX เป็นดังข้อใดต่อไปนี
1. ปรากฏอยู่ในตาราง A 2. ปรากฏอยู่ในตาราง B
3. ปรากฏอยู่ในตาราง C 4. ไม่ปรากฏอยู่ในตาราง A, B และ C
A
B
C
X
154.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 152
Onet 2553
17. โดยการใช้ตารางหาอัตราส่วนตรีโกณมิติของมุมขนาดต่างๆ ทีกําหนดให้ต่อไปนี
มุมภายในทีมีขนาดเล็กทีสุดของรูปสามเหลียมทีมีด้านทังสามยาว 7, 24 และ 25 หน่วย
มีขนาดใกล้เคียงกับข้อใดมากทีสุด
1.
o
15 2.
o
16 3. o
17 4.
o
18
18. มุมมุมหนึงของรูปสามเหลียมมุมฉากมีขนาดเท่ากับ 60 องศา ถ้าเส้นรอบรูปสามเหลียมนียาว 3 3 ฟุต
แล้วด้านทียาวเป็นอันดับสองมีความยาวเท่ากับข้อใด
1. 2 3 ฟุต 2. 2 3 ฟุต 3. 2 3 3 ฟุต 4. 2 3 3 ฟุต
19. กล้องวงจรปิดซึงถูกติดตังอยู่สูงจากพืนถนน 2 เมตร สามารถจับภาพได้ตําทีสุดทีมุมก้ม o
45 และสูงทีสุดที
มุมก้ม o
30 ระยะทางบนพืนถนนในแนวกล้องทีกล้องนีสามารถจับภาพได้คืนเท่าใด
(กําหนดให้ 3 1.73 )
1. 1.00 เมตร 2. 1.46 เมตร 3. 2.00 เมตร 4. 3.46 เมตร
o
72 o
73 o
74 o
75
sin 0.951 0.956 0.961 0.966
cos 0.309 0.292 0.276 0.259
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 154
23. ถ้า2
2cos cos 1 โดยที o
0 90 แล้ว เป็นมุมกีองศา
24.
o o
o o
o o
sin 31 sin 35
cos ec 30 tan 55
cos 35 cos 59
มีค่าเท่ากับเท่าใด
25. กําหนดให้สามเหลียม ABC มี AD เป็นเส้นความสูงโดยที D อยู่บนด้าน BC ถ้าด้าน AB ยาว 5 หน่วย
ด้าน AD ยาว 3 หน่วย และ ˆ ˆBAD=ACD แล้วด้าน BC ยาวกีหน่วย
157.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 155
Onet 2555(ยังไม่มีข้อสอบเผยแพร่)
Onet2556
26. ให้ ABC เป็นรูปสามเหลียมทีมี C เท่ากับ 45 องศา และ D เป็นจุดบนด้าน BC ทีทําให้ AD เป็นเส้นความสูง
ของสามเหลียม ถ้าด้าน BD ยาว a ด้าน AB ยาว 3a หน่วย แล้วด้าน AC มีความยาวเท่ากับกีหน่วย
1. 2a 2. 6a 3. 4a 4. 5a 5. 6a
27. ให้ ABCD เป็นรูปสีเหลียมผืนผ้าซึงมี E เป็นจุดกึงกลางของด้าน CD ถ้ามุม oˆAEB 90
แล้ว ˆsin BAC มีค่าเท่ากับข้อใดต่อไปนี
1.
1
5
2.
2
5
3.
3
5
4.
5
3
5.
5
4
28. ให้ ABC เป็นรูปสามเหลียมทีมีมุม C เป็นมุมฉาก ด้าน BC ยาว a หน่วย และด้าน AC ยาว a + 8 หน่วย
ถ้า o
cot(90 B) 3 แล้ว a มีค่าเท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 2 2. 3 3. 4 4. 5 5. 6
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 159
Onet 2559
38. 13. กําหนดให้ ABC เป็นรูปสามเหลียมแนบในวงกลม มีด้าน AC เป็นเส้นผ่านศูนย์กลาง
ถ้า oˆBAC 60 และ ด้าน BC ยาว 10 3 หน่วย แล้วรัศมีของวงกลมยาวเท่าใด
1. 5 3 หน่วย 2. 10 หน่วย
3. 15 หน่วย 4. 10 3 หน่วย
5. 20 หน่วย
39. กําหนดให้วงกลมวงเล็กและวงใหญ่รัศมี a หน่วย และ b หน่วย ตามลําดับ
ถ้าเส้นตรงสัมผัสวงกลมทังสองเส้นทํามุม o
60 ดังรูป แล้วอัตรส่วน a : b เท่ากับเท่าใด
1. 1 : 2
2. 1 : 3
3. 2 : 3
4. 3 : 5
5. 4 : 9
40. ถ้าเงาเสาธงทีทอดไปตามพืนวัดได้ยาว 14 เมตร และมุมเงยจากจุดปลายของเงาไปยังยอดเสาธงมีขนาด
A องศา แล้วเสาธงสูงกีเมตร (กําหนดให้ o
sin A 0.6 และ o
cos A 0.8 )
o
60
162.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 160
ขอบเขตของเนือหาข้อสอบ onet
ในแต่ละปีจะมีประมาณ 7 - 8 ข้อ โดยมีขอบเขตเนือหาทีเคยออกข้อสอบได้แก่
หาค่าลําดับเมือกําหนดพจน์ที n
จากลําดับชนิดหนึงทีกําหนด ให้พิจารณาว่าลําดับใหม่ทีสร้างจากลําดับเดิมเป็นลําดับชนิดใด
หาคําตอบเกียวกับลําดับและอนุกรมเลขคณิต
หาคําตอบเกียวกับลําดับและอนุกรมเรขาคณิต
แก้โจทย์ปัญหาทีเกียวกับลําดับเลขคณิต
1. ความหมายลําดับ
ลําดับ คือฟังก์ชันทีมีโดเมนเป็นเซตของจํานวนเต็มบวก n ตัวแรก หรือโดเมนเป็นเซตของจํานวนเต็มบวก
กําหนดให้ f เป็นลําดับ โดยที f(1) = 1a , f(2) = 2a , f(3) = 3a , … , f(n) = na , …
เราจะเขียนลําดับ f เป็นดังนี 1 2 3 na , a , a , ..., a , ...
และจะเรียก a1 ว่า พจน์ที 1 ของลําดับ
a2 ว่า พจน์ที 2 ของลําดับ
a3 ว่า พจน์ที 3 ของลําดับ
an ว่า พจน์ที n หรือ พจน์ทัวไป (general term) ของลําดับ
ตัวอย่าง 1 กําหนดให้ na แทนพจน์ทัวไปของลําดับ หรือพจน์ที n ของลําดับ ในแต่ละข้อต่อไปนี
(1)
n
n
2 1
a
2n 1
จงหา 2 4 6a , a , a
(2)
2
n n 1
n 1
a
( 1) n
จงหา 1 3 6a , a , a
163.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 161
(3) an =
n 1
( 2)
4n 6
จงหา 2 3 6a , a , a
(4) กําหนดให้ 3 4a 1 , a 2 และ n 2 na a 2n สําหรับ n = 1, 2, 3 , ...
จงหา 9 10a a
(5) กําหนดให้ 1 2a 1 , a 3 และ n 2 n n 1a a 2a สําหรับ n = 1, 2, 3 , ...
จงหา 9 10a a
(6) กําหนดให้ n n 1 n 2 n n 1 n 2a a a a a a สําหรับ n = 1, 2, 3 , ...
ถ้า 1 2a 2, a 5 จงหา 10 11 12a a a
164.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 162
2. ลําดับเลขคณิตและเรขาคณิต
ลําดับเลขคณิตคือ ลําดับทีมีผลต่างซึงได้จากพจน์ที n + 1 ลบด้วยพจน์ที n มีค่าคงตัว
ค่าคงตัวนี เรียกว่า ผลต่างร่วม
จากบทนิยาม กําหนดให้ a1 เป็นพจน์แรก d เป็นผลต่างร่วม และ na แทนพจน์ทัวไป
จะได้ d = an + 1 – an หรือ an + 1 = an + d
n 1a a (n 1)d n 1a a (n 1)d n 1a a
n 1
d
n ka a (n k)d n ka a (n k)d n ka a
n k
d
ลําดับเรขาคณิต คือ ลําดับทีอัตราส่วนของ พจน์ที n + 1 ต่อ พจน์ที n มีค่าคงตัว
ค่าคงตัวนีเรียกว่า อัตราส่วนร่วม
จากบทนิยาม ถ้ากําหนดให้ 1a เป็นพจน์แรก r เป็นอัตราส่วนร่วม และ na แทนพจน์ทัวไป
จะได้ r = n 1
n
a
a
หรือ n 1 na a r
n 1
n 1a a r
n 1n
1
a
r
a
n 1
n ka a r
n kn
k
a
r
a
ตัวอย่าง 1 จงหาพจน์ที n ของลําดับเลขคณิตตามเงือนไขทีกําหนดให้ต่อไปนี
(1)
1
a 12 และ 8
a 2 (2)
5
a 18 และ d = 4
165.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 163
(3) 3a = 10 และ 7a –5 (4) 6a
5 และ 11a 55
ตัวอย่าง 2 กําหนดลําดับในแต่ละข้อต่อไปนี จงหาค่า n ทีทําให้ na มีค่าตามทีกําหนด
(1) กําหนดลําดับเลขคณิต –2, 1, 4, 7, ... จงหาค่า n ทีทําให้พจน์ที n เท่ากับ 58
(2) กําหนดลําดับเลขคณิตมี 2 4a 17,a 27 จงหาค่า n ทีทําให้พจน์ที n เท่ากับ 157
(3) กําหนด na แทนพจน์ทัวไปของลําดับเลขคณิตทีมี 1a 3 และ 5a 59
จงหาค่า n ทังหมดทีทําให้ na 283
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 165
ตัวอย่าง 5 ถ้า 7, x, y, z, 42 เป็นพจน์ห้าพจน์ทีเรียงกันลําดับเลขคณิต จงหาค่าของ (y + z) 2x
ตัวอย่าง 6 กําหนดให้ x และ y เป็นจํานวนจริงซึง x y
ถ้าลําดับ 1 2x, a , a , y เป็นลําดับเลขคณิต และลําดับ 1 2 3x, b , b , b , y เป็นลําดับเลขคณิต
จงหาค่าของ 2 1
2 1
a a
b b
ตัวอย่าง 7 กําหนดลําดับในแต่ละข้อต่อไปนีเป็นลําดับเรขาคณิต จงหาพจน์ที n และพจน์ที 12
(1) 1a 1 และ 4a 27 (2) 7a 12 และ r =
1
3
(3) 2a 6 และ 5a 9 2 (4) 8 6a 8a และ 4a 6
168.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 166
ตัวอย่าง 7 กําหนดลําดับต่อไปนีเป็นลําดับเรขาคณิต
(1) 2, –6, 18, –54, ... , 162 จงหาจํานวนพจน์ทังหมดของลําดับนี
(2) 5 12a 48, a 6144 จงหาค่า n ทีทําให้ na 384
ตัวอย่าง 8 ถ้า 2, a, b, c, 32 เป็นห้าพจน์เรียงกันในลําดับเรขาคณิตลําดับหนึง
จงหา 2 2 2
a b c
ตัวอย่าง 9 จงหาจํานวนจริง k ทีทําให้ k – 13, k – 1 , k + 33 เรียงกับเป็นลําดับเรขาคณิต
169.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 167
ตัวอย่าง 10 พิจารณาลําดับของรูปสามเหลียมด้านเท่าขนาดต่างๆดังนี
รูปที 1 รูปที 2 รูปที 3
พืนทีของบริเวณแรเงาในรูปที 10 เป็นกีเท่าของบริเวณแรเงาในรูปที 1 (ตอบในรูปเลขยกกําลัง)
ตัวอย่าง 11 พิจารณาข้อความต่อไปนีเป็นจริงหรือเท็จ
(1) ถ้าลําดับ na เป็นลําดับเลขคณิต แล้วลําดับ n nb a 3 เป็นลําดับเลขคณิต
(2) ถ้าลําดับ na เป็นลําดับเลขคณิต แล้วลําดับ n nb 3a เป็นลําดับเลขคณิต
(3) ถ้าลําดับ na เป็นลําดับเลขคณิต แล้วลําดับ 1 2 3 4 5 6a a , a a , a a ,... เป็นลําดับเลขคณิต
(4) ถ้าลําดับ na เป็นลําดับเรขาคณิต แล้วลําดับ n nb a 3 เป็นลําดับเรขาคณิต
170.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 168
(5) ถ้าลําดับ na เป็นลําดับเรขาคณิต แล้วลําดับ n nb 2a เป็นลําดับเรขาคณิต
(6) ถ้าลําดับ na เป็นลําดับเรขาคณิต แล้วลําดับ 1 2 3 4 5 6a a , a a , a a ,... เป็นลําดับเรขาคณิต
(7) ถ้าลําดับ na เป็นลําดับเรขาคณิต แล้วลําดับ 2
n nb a เป็นลําดับเรขาคณิต
(8) ถ้าลําดับ na เป็นลําดับเรขาคณิต แล้วลําดับ 1 2 3 4 5 6a a , a a , a a ,... เป็นลําดับเรขาคณิต
(9) ถ้าลําดับ na เป็นลําดับเรขาคณิต แล้วลําดับ
1 2 3
1 1 1, , , ...
a a a
เป็นลําดับเรขาคณิต
(10) ถ้าลําดับ na เป็นลําดับเรขาคณิต แล้วลําดับ 2 3 4
1 2 3
a a a
, , ,...
a a a
เป็นลําดับเลขคณิต
171.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 169
3. อนุกรม
3.1ผลบวก n พจน์แรก
ให้ 1 2 3 n
a , a , a , ..., a เป็นลําดับจํากัด ถ้านําแต่ละพจน์มาบวกกัน จะได้ 1 2 3 n
a a a ... a
ซึงจะเรียกว่าเป็น อนุกรมจํากัด
และเรียก 1 2 3 n
a a a ... a เป็นผลบวก n พจน์แรกของอนุกรมโดยแทนด้วยสัญลักษณ์ nS
อาจจะเขียนแทนด้วยสัญลักษณ์แทนการบวก(summation)ดังนี
1 2 3 n
a a a ... a =
n
i
i 1
a
นันคือ
n
n 1 2 3 n i
i 1
S a a a ... a a
หมายเหตุ สมบัติบางประการทีควรทราบ
(1) n n 1 nS S a
(2)
n(n 1)
1 2 3 ... n
2
(3) 2 2 2 2 n(n 1)(2n 1)
1 2 3 ... n
6
(4)
2
3 3 3 3 n(n 1)
1 2 3 ... n
2
ตัวอย่าง 12 กําหนดให้ผลบวก n พจน์แรกในแต่ละข้อต่อไปนี จงหาพจน์ที n และพจน์ที 10 ของอนุกรม
(1) 2
nS n 3n
(2) 2
nS 7 3n
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 171
3.2 อนุกรมเลขคณิตและอนุกรมเรขาคณิต
อนุกรมเลขคณิต
ถ้าa1, a2, a3, …, an เป็นลําดับเลขคณิตแล้ว a1 + a2 + a3 + … + an ว่า อนุกรมเลขคณิต
ให้ 1a และ d เป็นพจน์แรก และผลต่างร่วมของอนุกรมเลขคณิต ตามลําดับ
ดังนันผลบวก n พจน์แรก( nS )ของอนุกรมเลขคณิต หาได้ดังนี
n 1
n
S 2a (n 1)d
2
หรือ n 1 n
n
S a a
2
อนุกรมเรขาคณิต
ถ้า a1, a2, a3, …, an เป็นลําดับเรขาคณิตแล้ว a1 + a2 + a3 + … + an + … ว่า อนุกรมเรขาคณิต
ให้ 1a และ r เป็นพจน์แรก และผลต่างร่วมของอนุกรมเรขาคณิต ตามลําดับ
ดังนันผลบวก n พจน์แรก( nS )ของอนุกรมเรขาคณิต หาได้ดังนี
n
1
n
a (1 r )
S
1 r
หรือ 1 n
n
a a r
S
1 r
ตัวอย่าง 14 กําหนดอนุกรมเลขคณิตที na เป็นพจน์ทัวไป และd เป็นผลต่างร่วม ในแต่ละข้อต่อไปนี
(1) 1a 5 และ 30a 63 จงหาผลบวก n พจน์แรก และผลบวก 20 พจน์แรก
(2) d = –3 และ 12a 20 จงหาผลบวก n พจน์แรก และผลบวก 20 พจน์แรก
174.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 172
(3) 10a 7 และ 25a –53 จงหา 25S
(4) 10S 60 และ 3 1a a 4 จงหาพจน์ที 15 และผลบวก n พจน์แรก
(5)
3
S 3 และ 5
S 20 จงหา na และ n
S
(6) 1a 14 และ
3
d
2
จงหาค่า n ทีทําให้ผลบวก n พจน์แรกเท่ากับ 180
175.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 173
ตัวอย่าง 15กําหนดให้ na แทนพจน์ทัวไปของอนุกรมเรขาคณิตทีมี อัตราส่วนร่วมเท่ากับ r จงตอบคําถามต่อไปนี
(1) 1a 9 และ 4
1
a
3
จงหาผลบวก 10 พจน์แรก
(2) 5
1
a
8
และ r 2 จงหาผลบวก 15 พจน์แรก
(3) 1
1a 729, r
3
จงหาค่า n ทีทําให้ n
S 1089
ตัวอย่าง 16 ถ้า a เป็นจํานวนจริงลบ ทีสอดคล้องกับสมการ 25
a 5a 6 0
จงหา 2 24
1 a a ... a
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 177
Onet 2550
7. ถ้า 1 2 3
a , a , a , ... เป็นลําดับเลขคณิต ซึง 30 10
a a 30
แล้วผลต่างร่วมของลําดับนีมีค่าเท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 1.25 2. 1.5 3. 1.75 4. 2.0
8. ลําดับในข้อใดต่อนี เป็นลําดับเรขคณิต
1. n 2n
n
a 2 3 2. n n
n
a 2 4 3.
2
n
n
a 3 4. n
n
a (2n)
9. พจน์ที 16 ของลําดับเรขาคณิต 1 1 1
, ,
625 125125 5
, … เท่ากับข้อใดต่อไปนี
1. 25 5 2. 125 3. 125 5 4. 625
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 229
ตัวอย่าง 1ตารางแสดงคะแนนของนักเรียนจํานวน 50 คน เป็นดังนี
คะแนน จํานวนคน ความถีสะสม ขอบล่าง ขอบบน ความกว้าง จุดกึงกลาง ความถีสัมพัทธ์
51 – 60 5
61 – 70 12
71 – 80 18
81 – 90 8
91 – 100 7
สัญลักษณ์แทนการบวก (summation)
N
i 1 2 3 N
i 1
x x x x ... x
สมบัติของ summation
N N N
i i i i
i 1 i 1 i 1
N N
i i
i 1 i 1
N
i 1
1. x y x y
2. cx c x
3. c cN
3. การวัดค่ากลางของข้อมูล(measures of central value)
ค่าเฉลียเลขคณิต(arithmetic mean)
(1) ค่าเฉลียเลขคณิตกลุ่มประชากร(population mean)
N
i
1 2 3 N i 1
x
x x x ... x
N N
เมือ N แทนจํานวนจากประชากร
(2) ค่าเฉลียเลขคณิตกลุ่มตัวอย่าง(sample mean)
n
i
1 2 3 n i 1
x
x x x ... x
x
n n
เมือ n แทนจํานวนจากประชากร
232.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 230
(3) ค่าเฉลียเลขคณิตของข้อมูลทีมีการแจกแจงความถีเป็นอันตรภาคชัน
k
i i
i 1
k
i
i 1
f x
x
f
เมือ i
x แทนจุดกึงกลางชัน และ if แทนความถีในอันตรภาคชันที i
(4) ค่าเฉลียเลขคณิตถ่วงนําหนัก
n
i i
i 1
n
i
i 1
w x
x
w
เมือ iw แทนนําหนักของค่าจากการสังเกต ix
(5) ค่าเฉลีเลขคณิตรวม x รวม =
k
i i
i 1
k
i
i 1
n x
n
เมือ ix แทนค่าเฉลียเลขคณิต และ in แทนจํานวนค่าจากการสังเกตของข้อมูลชุดที i
มัธยฐาน(median)
(1) มัธยฐานของข้อมูลทีไม่ได้แจกแจงความถีเป็นอันตรภาคชัน
ตําแหน่งมัธยฐาน =
n 1
2
เมือ เรียงข้อมูลจากน้อยมาก
ถ้าตําแหน่งเป็นจํานวนเต็ม จะได้ N 1
( )
2
Med x
ถ้าตําแหน่งไม่เป็นจํานวนเต็ม จะได้
n n
( ) ( 1)
2 2
x x
Med
2
(2) มัธยฐานของข้อมูลทีแจกแจงความถีเป็นอันตรภาคชัน
ตําแหน่งมัธยฐาน =
n
2
เมือ เรียงข้อมูลจากน้อยมาก(สร้างความถีสะสม)
Med = L
M
n
f
2L I
f
ฐานนิยม(mode)
(1) ฐานนิยมของข้อมูลทีไม่ได้แจกแจงความถีเป็นอันตรภาคชัน
Mod = ค่าของข้อมูลทีมีความถีสูงสุด(บางข้อมูลอาจจะไม่มีฐานนิยมหรือมีสองค่าได้)
หมายเหตุ สูตรในการคํานวณค่ากลางสามารถทําได้ทังสําหรับกลุ่มตัวอย่าง n หน่วย และกลุ่มประชากร N หน่วย
ค่าเฉลียเรขาคณิตมีประโยชน์ในการหาค่าเฉลียของข้อมูลทีเกียวเนืองกับเวลาทีต่อเนือง
ค่าเฉลียฮาร์โมนิกมีประโยชน์ในการหาค่าเฉลียของข้อมูลทีเป็นอัตราส่วนเช่นจํานวนสินค้าต่อหนึงบาท
233.
เอกสารทบทวนความรู้คณิตศาสตร์พืนฐาน 231
สมบัติของค่ากลางทีควรทราบ
(1) สมบัติของค่าเฉลียเลขคณิต
1.
n
i
i1
x
= n x
2.
n
i
i 1
(x a)
= 0 เมือ a = x (แสดงว่า x เป็นค่ากลางทีแบ่งนําหนักข้อมูล 2 ด้านสมดุลกัน)
3.
n 2
i
i 1
(x a)
มีค่าน้อยทีสุด เมือ a = x
(2) สมบัติของค่ามัธยฐาน :
n
i
i 1
| x a |
มีค่าน้อยทีสุด เมือ a = Med
(3) สมบัติของค่าฐานนิยม : ในข้อมูลชุดหนึงอาจมี 2 จํานวน หรือ ไม่มี และข้อมูลคุณภาพนิยมใช้
(4) ให้ 1 2 nx , x ,..., x เป็นค่าจากการสังเกตชุดที 1 และ 1 2 ny , y ,..., y เป็นค่าจากการสังเกตชุดที 2
โดย i i
y ax b เมือ a และ b เป็นค่าคงตัว จะได้
y ax b , y x
Med a(Med ) b , y x
Mod a(Mod ) b
หลักการสําคัญในการใช้ค่ากลางชนิดต่างๆ
1. ค่าเฉลียเลขคณิตเป็นค่ากลางทีได้จากการนําทุกค่าของข้อมูลมาคํานวณ แต่มัธยฐานและฐานนิยมเป็น
เพียงค่ากลางทีใช้ข้อมูลบางค่าเท่านัน ดังนันข้อมูลเชิงปริมาณจึงนิยมใช้ค่าเฉลียเลขคณิต
2. ถ้าในจํานวนข้อมูลทังหมดมีข้อมูลบางค่าทีมีค่าสูงหรือตํากว่าข้อมูลอืนๆมาก จะมีผลต่อค่าเฉลียเลขคณิต
แต่ไม่มีผลต่อมัธยฐานหรือฐานนิยม ดังนันจึงนิยมใช้ค่ามัธยฐานแทนค่าเฉลียเลขคณิต
3. มัธยฐานและฐานนิยมใช้เพือการหาค่ากลางทีรวดเร็วและโดยประมาณ
4. ถ้าข้อมูลเป็นแบบอันตรภาคชันเปิดจะไม่สามารถคํานวณค่ากลางด้วยค่าเฉลียเลขคณิต แต่สามารถหา
ค่ามัธยฐานหรือฐานนิยมได้
5. กรณีทีอัตรภาคกว้างไม่เท่ากัน อาจจะทําให้ค่ากลางทีคํานวณจากค่าเฉลียเลขคณิตและฐานนิยมคาดเคลือน
ไปได้ แต่ไม่มีผลต่อมัธยฐาน
6. ข้อมูลเชิงคุณภาพคํานวณได้จากฐานนิยมเท่านัน
ความสัมพันธ์ระหว่างค่ากลางและการแจกแจงความถีของข้อมูล
ความสัมพันธ์ระหว่างเส้นโค้งของความถีของข้อมูลทีมีการแจกแจงความถี และค่ากลาง
มี 3 ลักษณะ คือ
เส้นโค้งปกติ เส้นโค้งเบ้ขวา เส้นโค้งเบ้ซ้าย
x Mode 3 x Median (Pearson’s Coefficial of Skewness)
Mod < Med < x x < Med < Mod
Mod = Med = x