Polska 2030
Geografia i generacje rozwoju
Kontekst europejski
                                       Polska 2030

Michał Boni,
Szef Zespołu Doradców Strategicznych
Prezesa Rady Ministrów
Warszawa, 1 października 2010 r.
Geografia rozwoju – kontekst europejski   Polska 2030
i globalny




                                                        2
3
Kryzys a kluczowe dylematy rozwojowe UE i Polski


 • czy prace nad programem UE 2020 dotykają kluczowych zagrożeo
   i wyzwao?
 • efekt kryzysu: ujawnienie kryzysu różnych modeli kapitalizmu?
     – kapitalizm indywidualistyczny (liberalny): prymat wydatków
       i zadłużania się (USA, Irlandia, UK) nad oszczędnościami
       (indywidualnymi, paostwa),
     – kapitalizm kolektywistyczny (etatystyczny – rola nadmiernego welfare
       state): zbiorowe życie na kredyt (Grecja),
     – modele pośrednie (Hiszpania, Portugalia, kraje bałtyckie);
 • kryzys 2008-2010 po kolei odsłania różne słabości gospodarek i finansów
   paostw (od bankructw banków do zagrożeo bankructwami paostw);
 • w rezultacie: kryzys modelu rozwoju (czy tok prac nad UE 2020 to
   uwzględnia?).

                                                                      Polska 2030
4
Kryzys a kluczowe dylematy rozwojowe - Europa


 • jak wyjśd z kryzysu (exit strategy) budując nowe siły rozwojowe,
   by sprostad konkurencyjności globalnej nowego charakteru?
 • jak zarządzad rozwojem przy olbrzymiej skali zróżnicowao
   (Północ-Południe, starzy-nowi członkowie UE, gospodarki
   zadłużone-gospodarki zrównoważone)?
 • jak równoważyd, harmonizowad perspektywę rozwoju (wydatki)
   i perspektywę stabilności finansowej (oszczędności, redukcje
   nakładów, wzrost podatków)?
 • w jakiej perspektywie czasowej budowad tę harmonizację:
   2012 – 2014  ?




                                                               Polska 2030
5
Kryzys a kluczowe dylematy rozwojowe - Polska


 • jak wyjśd ze spowolnienia, budując nowe przewagi konkurencyjne?
 • jak odrobid zaległości rozwojowe (dystans infrastrukturalny:
   transport, energetyka, wymiar digitalny) w tym samym czasie,
   jak najszybciej (rola środków UE)?
 • jak zawodowo zaktywizowad rezerwy zasobów pracy (więcej
   pracujących, więcej podatków, więcej samodzielności rodzin
   i równowagi w finansach publicznych)?
 • jak harmonizowad perspektywę rozwoju (wydatki) i perspektywę
   stabilności finansowej (oszczędności, redukcje nakładów, wzrost
   podatków)?
 • w jakiej perspektywie czasowej: 2010-2015 (kluczowy okres)?



                                                             Polska 2030
6
 Trzy scenariusze




Źródło: Europa 2020.   Polska 2030
7
Który scenariusz dla Europy?



   orientacja na scenariusz I (trwałej odbudowy);
   czas: kiedy wzrost sił rozwojowych, realny „exit strategy”: 2012/2015
    (w połowie dekady?);
   czy wystarczy osiągnięcie wcześniejszej dynamiki rozwoju,
    bo konkurencyjnośd (BRIC, Azja…) silniejsza w świecie?
   scenariusz I – zbyt mało „wymagający”, agresywny.




                                                                Polska 2030
8
Cele EU 2020

  Rozwój inteligentny: rozwój gospodarki opartej na wiedzy
  i innowacji.
  Rozwój zrównoważony: wspieranie gospodarki efektywniej
  korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej środowisku
  i bardziej konkurencyjnej.
  Rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu: wspieranie
  gospodarki o wysokim poziomie zatrudnienia,
  zapewniającej spójnośd społeczną i terytorialną.




                                                         Polska 2030
7 projektów przewodnich                                                9

(ang. flagship initiatives)

  1.   Europejska agenda cyfrowa.
  2.   Młodzież w drodze.
  3.   Unia innowacji.
  4.   Polityka przemysłowa w dobie globalizacji.
  5.   Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia.
  6.   Europejski program walki z ubóstwem.
  7.   Europa efektywnie korzystająca z zasobów.




                                                          Polska 2030
10
10 zintegrowanych wytycznych (1)


 Skala makro:
  Zapewnienie jakości i stabilności finansów publicznych.
  Przeciwdziałanie niestabilności makroekonomicznej.
  Redukcja niestabilności w sferze euro.
 Skala mikro:
  Optymalizacja wsparcia dla B+R i innowacji, wzmacnianie
   trójkąta wiedzy i uwolnienie potencjału ekonomii cyfrowej.
  Poprawa wydajności zasobów i redukcja gazów
   cieplarnianych.
  Poprawa środowiska biznesowego i konsumenckiego
   oraz modernizacja bazy przemysłowej.
                                                         Polska 2030
11
10 zintegrowanych wytycznych (2)


 Zatrudnienie:
  Podnoszenie uczestnictwa w rynku pracy i redukcja
   bezrobocia strukturalnego.
  Rozwój wykwalifikowanej siły roboczej w odpowiedzi
   na potrzeby rynku pracy, promocja jakości pracy i kształcenia
   ustawicznego.
  Podnoszenie jakości systemów edukacji i szkolenia
   na wszystkich poziomach oraz wzrost uczestnictwa
   w szkolnictwie wyższym.
  Promocja włączenia społecznego oraz zwalczanie ubóstwa.




                                                         Polska 2030
12
Wskaźniki EU 2020 (1)
 Obszar             Cel uzgodniony podczas                                    Propozycja Polski
                    Rady Europejskiej
 Zatrudnienie       Dążenie do osiągnięcia wskaźnika zatrudnienia             wskaźnik zatrudnienia wśród osób w wieku 20-64
                    w wysokości 75% wśród kobiet i mężczyzn w wieku 20–       lat w Polsce w 2020 r. na poziomie około 71-72
                    64 lat…                                                   proc. Tak ustalona wartośd celu narodowego
                                                                              oznaczad będzie zmniejszenie luki wobec celu dla
                                                                              UE27
                                                                              w 2020 r. o 6-7 p.p.
 Badania i Rozwój   Poprawa warunków prowadzenia działalności                 cel krajowy w 2020 r. w zakresie nakładów
                    badawczo-rozwojowej, w szczególności z myślą              na badania i rozwój (B+R) - 1,7 % PKB.
                    o tym, aby łączny poziom inwestycji publicznych
                    i prywatnych w tym sektorze osiągnął 3% PKB…
 Klimat             Zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20%            Lista pytao do dyskusji.
                    w porównaniu z poziomami z roku 1990; zwiększenie
                    do 20% udziału energii odnawialnej
                    w ogólnym zużyciu energii; oraz dążenie
                    do zwiększenia efektywności energetycznej o 20%; UE
                    zdecydowana jest podjąd decyzję o osiągnięciu do 2020
                    roku 30-procentowej
                    redukcji emisji w porównaniu z poziomami z 1990 roku,
                    co będzie jej warunkową ofertą względem globalnego i
                    kompleksowego porozumienia dotyczącego okresu po
                    2012 roku, o ile inne kraje rozwinięte zobowiążą się do
                    porównywalnych redukcji emisji, a kraje rozwijające się
                    wniosą wkład na miarę swoich zobowiązao i
                    możliwości; zmniejszenie zużycia energii pierwotnej do
                    poziomu ok. 96 Mtoe.

                                                                                                              Polska 2030
13
Wskaźniki EU 2020 (2)


 Edukacja   Podniesienie poziomu wykształcenia, zwłaszcza        Przyjęcie do realizacji oraz
            poprzez dążenie do zmniejszenia odsetka osób zbyt    skupienie uwagi na jakości
            wcześnie kooczących naukę oraz poprzez zwiększenie   edukacji.
            odsetka osób mających wykształcenie wyższe
            lub równoważne; uwzględniając wniosek Komisji,
            w czerwcu 2010 roku Rada Europejska ustali
            wskaźniki liczbowe dla tych celów;
            zmniejszenie do 4,5% odsetka osób wcześnie
            porzucających naukę oraz zwiększenie do 45%
            odsetka osób z wykształceniem wyższym
            w wieku 30-34 lat.

 Ubóstwo    Propagowanie włączenia społecznego,                  Polska sugeruje przeprowadzenie
            w szczególności przez obniżenie poziomu              debaty na temat adekwatności
            ubóstwa. Należy prowadzid dalsze prace               wskaźników mierzących kwestie
            nad przygotowaniem właściwych wskaźników. Rada       ubóstwa. Proponuje się
            Europejska zajmie się ponownie tą kwestią            m.in. zastanowienie się
            na posiedzeniu w czerwcu 2010 roku.                  nad wprowadzeniem wskaźnika
                                                                 dot. deprywacji.




                                                                                        Polska 2030
14
Zmieniające się bieguny rozwoju świata
                                    Źródło: OECD, Perspectives on Global Development 2010. Shifting Wealth

     Udział w globalnej gospodarce wg parytetu siły nabywczej (% globalnego PKB)




    4 prędkości rozwoju świata w 1990                        4 prędkości rozwoju świata w 2000




                                                                                                             Polska 2030
Polska 2030   Polska 2030




                        15
16
 Model rozwoju
              rozwój mierzony poprawą jakości życia (wzrost PKB na mieszkaoca w relacji do UE i zmniejszenie
  Cel:        nierówności) Polaków dzięki stabilnemu, wysokiemu wzrostowi gospodarczemu, co pozwala na
              modernizację kraju
                                                            Filary zadaniowe

Filar dyfuzji (równoważenia)                               Filar innowacyjności (modernizacji)                Filar efektywności
Zgodnie z mechanizmem polaryzacyjno-dyfuzyjnym             Nastawiony na zbudowanie nowych przewag            Usprawnienie funkcji przyjaznego
równoważenia rozwoju i polityką spójności społecznej, co   konkurencyjnych Polski opartych o wzrost KI        i pomocnego paostwa (nie
daje w efekcie zwiększenie potencjału konkurencyjności     (wzrost kapitału ludzkiego, społecznego,           nadodpowiedzialnego)
Polski                                                     relacyjnego, strukturalnego), co daje w efekcie    działającego efektywnie w
                                                           większą konkurencyjnośd                            kluczowych obszarach interwencji


                        Kontekst:
                                                                  To jest odpowiedzią na wyzwania dotyczące:
                                                                       Długoterminowej, prowzrostowej stabilności makroekonomicznej,
                                                                       problemów demograficznych,
Zagrożenia                          Szanse                             Poprawy i równoważenia sytuacji między regionami,
                                                                       Warunków rozwoju kapitału ludzkiego w równowadze, przebiegu życia i
 Dryf rozwojowy                     Skok cywilizacyjny
                                                                        kariery zawodowej
 Inercja decyzyjna                  Dobre                            Potrzeby sprawności „paostwa pomocnego” (przejście od modelu
 Kryzy światowy i                     przywództwo                      paostwa nadodpowiedzialnego do paostwa pomocnego),
                                                                       Warunków wzrostu kapitału społecznego w celu wzmocnienia
   słabości europejskie              Wykorzystanie
                                                                        rozwojowego kapitału społecznego,
 CLUB MED                             sytuacji – „twórcza             Odrobienia dystansu we wszystkich obszarach infrastruktury (drogi,
                                       destrukcja”                      kolej, sieci teleinformatyczne, sieci energetyczne),
                                     CLUB NORTH                        Potrzeby przejścia od społeczeostwa informacyjnego do cyfrowego,
                                                                       Odpowiedzi na wyzwania środowiskowe i klimatyczne,
                                                                                                                     Polska 2030
17
Poprawa spójności wewnętrznej kraju przez integrację funkcjonalną i dyfuzję rozwoju
oraz wykorzystanie potencjału wewnętrznego wszystkich terytoriów




  2010 – Główne węzły                      2030 – Integracja funkcjonalna obszarów + specjalne
  i obszary dyfuzji                        działania dla obszarów peryferyjnych
                        Źródło: MRR, „Koncepcja Przestrzennego                     Polska 2030
                        Zagospodarowania Kraju 2030”.
Obszary wiejskie o najgorszych wskaźnikach                           18

 sytuacji społeczno-gospodarczej




Źródło: Krajowa strategia rozwoju regionalnego
2010-2020:Regiony, miasta, obszary wiejskie, MRR 2009

                                                        Polska 2030
19
Kierunki działao polityki przestrzennej w ramach mechanizmu
polaryzacyjno – dyfuzyjnego równoważenia rozwoju




    Wzmocnienie obszarów peryferyjnych poprzez integrację z metropolią sieciową.
    Rozwijanie powiązao funkcjonalnych pomiędzy obszarami peryferyjnymi
    (żółta linia) służy głównie zapewnieniu spójności kraju               Polska 2030
                     Źródło: MRR, „Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030”.
Nowe przewagi konkurencyjne   Polska 2030




                                            20
21
Kapitał intelektualny




                        Polska 2030
22
Kapitał ludzki




  Źródło: Kapitał intelektualny dla zrównoważonego wzrostu Kapitał intelektualny jako długookresowy priorytet Polski z
  perspektywy członkostwa w Unii Europejskiej oraz Prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej w 2011 r. za INSEAD, Who   Polska 2030
  cares? Who dares? Providing the skills for an innovative and sustainable Europe, European Business Summit 2009.
23
Kapitał strukturalny
         W Polsce jest mało naukowców nie mówiąc o tym, że większośd z nich
         pracuje poza przedsiębiorstwami – brakuje infrastruktury badawczej




  Źródło: Kapitał intelektualny dla zrównoważonego wzrostu Kapitał intelektualny jako długookresowy priorytet Polski z
  perspektywy członkostwa w Unii Europejskiej oraz Prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej w 2011 r. za OECD.      Polska 2030
24
 Potencjał kapitału społecznego wśród młodych
            Zaufanie społeczne wg krajów – ESS 2008
80%
70%
60%
50%
40%                                                            36%
30%                                      25%                           Zaufanie do innych ludzi
                                                               18%
20%                                                                    Zaufanie do partii politycznych
10%                                       5%
0%

                                                                 Źródło: European Social Survey 2008



           Zaufanie społeczne wg krajów – młodzież ICCS 2009
90%
80%
70%
                                               58%             58%
60%
50%                                                            41%
40%
30%                                            23%                     Zaufanie do innych ludzi
20%
                                                                       Zaufanie do partii politycznych
10%
0%                                                                   Źródło: Initial Findings from the IEA
                                                                     International Civic and
                  Rosja
             Kolumbia




                  Litwa
                   Cypr
                Czechy




          Luxemburg




          Hong Kong

               Średnia
             Holandia
                  Dania




               Włochy
            Indonezja
               Irlandia




              Słowacja
                Estonia
             Finlandia
                 Grecja




               Meksyk



             Paragwaj
                 Polska



             Słowenia
                 Belgia
               Bułgaria




                 Łotwa
       Liechtenstein
                Taiwan




            Norwegia




            Hiszpania

           Szwajcaria
                   Chile




          Gwatemala




                 Malta




             Tajlandia
      ea Południowa
         Dominikana




               Szwecja
       ielka Brytania




      Nowa Zelandia
               Austria




                                                                     Citizenship Education Study

                                                                          Polska 2030
25
Kapitał relacyjny
                    Wzrost gospodarczy w 2009




                                                Polska 2030
26
Kapitał intelektualny Polski
Jakośd i długośd życia mierzona wieloma wskaźnikami wyraźnie podniosła się po roku 1990,
pięciokrotnie zwielokrotnił się także udział w nauczaniu na poziomie wyższym, jednak
pytanie o jakośd polskiego kształcenia pozostaje otwarte.
Indeks kapitału intelektualnego dla dzieci – 13 miejsce na 16,
•   Niski udział w nauczaniu przedszkolnym,
Indeks kapitału intelektualnego dla studentów – 13 miejsce na 16,
•   2 polskie uczelnie na liście szanghajskiej,
•   Mała liczba publikacji polskich naukowców w zagranicznych periodykach naukowych,
•   Niedostosowanie kwalifikacji zdobywanych w procesie nauczania do kompetencji
    wymaganych przez pracodawców (transfer edukacja – rynek pracy),
Indeks kapitału intelektualnego dla dorosłych – 14 miejsce na 16,
•   Nadal niska aktywnośd edukacyjna Polaków – LLL
Indeks kapitału intelektualnego dla seniorów plasuje Polskę na ostatnim miejscu, wśród 16
krajów europejskich.
•   Niska aktywnośd zawodowa,
•   Poczucie alienacji,
•   Nieadekwatny poziom dostępności usług medycznych i opiekuoczych.          Polska 2030
27
Kapitał Intelektualny

Warunki dla odpowiedniej jakości
dorosłego życia




    Kluczowe rekomendacje dla stworzenia
    przewag konkurencyjnych




                                           Polska 2030
28
 Nakłady na naukę
                                      2008    2009    2010       2011       2012          2013   2015     2017    2020
Nakłady budżetowe (w mln PLN)         4339    4547    4020       4623       5316          6113   8085    10693   18477

Nakłady przedsiębiorstw (w mln PLN)   1932    2511    4182       4497       4855          5263   6474    7000    9700
Fundusze Strukturalne (w mln PLN)        0     681     2551     2551       2551        2551       3000    3000    3000
Łącznie (w mln PLN)                   6824    8331    12589    13642      14834       16182      17559   20593   31177

Nakłady budżetowe do PKB (%)          0,36%   0,35%   0,37%    0,39%       0,40%      0,42%      0,49%   0,61%   0,96%

Nakłady przedsiębiorstw do PKB (%)    0,16%   0,19%   0,30%    0,30%       0,30%      0,30%      0,40%   0,40%   0,50%
Nakłady z funduszy strukturalnych
UE po 2015 r.                                                                                    0,18%   0,17%   0,16%
Nakłady łączne do PKB (z
uwzględnieniem funduszy
strukturalnych po 2015 r.)            0,59%   0,64%   0,89%    0,90%       0,90%      0,91%      1,04%   1,24%   1,62%
  Aby osiągnąd poziom nakładów na badania i rozwój powyżej 1% PKB do 2020 r. należy systematycznie
  zwiększad udział środków przeznaczanych na naukę o 15% w stosunku do roku poprzedniego.
  Prezentowany model jest modelem uproszczonym zakładającym stały wzrost PKB o 3,5% w ciągu roku i
  pomijający wartośd inflacji. W latach 2015 – 2020 przyjęto wartośd środków pochodzących z funduszy
  strukturalnych UE w rocznej wysokości o 20% wyższej niż w latach 2010 – 2013 oraz wzrost udziału
  środków prywatnych w finansowaniu badao i rozwoju do poziomu 0,5% PKB. Dla osiągnięcia wartości
  nakładów na badania i rozwój w wysokości ok. 1,7% PKB oznacza koniecznośd podwyższenia nakładów
  pochodzących z budżetu paostwa na naukę w ostatnich trzech latach (2018 – 2020) o 20% w stosunku
  do roku poprzedniego.
                                                                                                    Polska 2030
                                                        Źródło: ZDS – obliczenia własne
29
2 warianty rozwoju: nadganianie i impet (cyfrowy)

 1. Wariant „nadrabiania zaległości”: podstawowym zadaniem jest
    zwalczanie wykluczenia i zagwarantowanie „średniego” poziomu rozwoju
    i zaangażowania; Polska w dużej mierze reaktywnie realizuje cele
    wyznaczane przez paostwa bardziej rozwinięte cyfrowo i naśladuje ich
    działania; walka z wykluczeniem cyfrowym pozostaje ciągłym wyzwaniem,
    a możliwości technologii cyfrowych pozostają niewykorzystane; rozwój
    Polski cyfrowej nie jest kluczowym obszarem z punktu widzenia strategii
    rozwoju – realizujemy „program minimum”,
 2. Wariant „wykorzystania impetu”: Polska konsekwentnie realizuje zadania
    związane z rozwojem kluczowych obszarów i procesów, które gwarantują
    impet cyfrowy – postęp skokowy dzięki wykorzystaniu potencjału
    technologii cyfrowych; konsekwentnie poszerza się obszar i skala
    zaangażowania cyfrowego społeczeostwa; jako społeczeostwo jesteśmy
    przygotowani na przyszłe formy wykluczenia cyfrowego, związane z coraz
    to nowymi technologiami; rozwój Polski cyfrowej jest kluczowym,
    osiowym elementem polityki (zgodnie z Europejską Agendą Cyfrową).


                                                                   Polska 2030
30
Ikony impetu cyfrowego (symbole zmiany)
    E-skills: kompetencje wykorzystania technologii zapewniane w procesie
     edukacji formalnej i ustawicznej,
    Komputer w szkole: intensywne wykorzystanie technologii cyfrowych
     w procesie edukacyjnym,
    E-nauczyciel: kompetencje cyfrowe kadry nauczycielskiej,
    Cyfrowa domena publiczna: otwarte zasoby wiedzy,
     digitalizacja dziedzictwa kulturowego, żywa kultura cyfrowa,
    Open government: nowy model funkcjonowania paostwa
     z wykorzystaniem technologii cyfrowych: e-paostwo, e-sąd,
     e-konsultacje, e-wybory, e-referenda, dostęp do informacji publicznej
     online,
    Cyfrowa gospodarka: impet w określonych segmentach sektora ICT,
     mogących stanowid przewagę konkurencyjną,
    E-centra: lokalne punkty aktywności i współpracy
     obywatelskiej z wykorzystaniem technologii cyfrowych,
    Otwarty dostęp do wiedzy.
                                                                    Polska 2030
31
Rozwój a otwarte zasoby wiedzy
    Otwarta innowacja – żadne przedsiębiorstwo nie jest w stanie samodzielnie skutecznie
     prowadzid badao, tradycyjne modele zarządzania własnością intelektualną oparte na
     całkowitej kontroli okazują się zbyt zamknięte,
    Współpraca z innymi podmiotami i czerpanie z zewnętrznego potencjału badawczego,
    W pełni otwarty model innowacji, zakładający także otwartośd wytwarzanej własności
     intelektualnej (open source innovation),
    Otwartośd podmiotów komercyjnych na innowacyjne działania ich klientów i
     konsumentów (user-driven innovation),
    Open access – rozwój otwartego dostępu do treści naukowych:
      ― Dostęp do treści publikowanych w ramach programów grantowych finansowanych ze środków
        publicznych,
      ― Budowa otwartych repozytoriów instytucjonalnych (szkoły wyższe i JBR),
      ― Wspieranie czasopism naukowych publikujących w modelu otwartego dostępu,
      ― Wsparcie dla uczelni i JBR wdrażających otwartych mandatów dla produkowanej przez siebie wiedzy.
    Pilotażowe programy badao i rozwoju w modelu otwartej innowacji (obejmowanie
     określonych sektorów gospodarki – otwartośd w sferze praw autorskich i patentów),
    Wsparcie dla wykorzystania rozwiązao informatycznych typu open source w firmach.

                                                                                            Polska 2030
32
Modele paostwa/obywatelskości

                     Ewolucja administracji publicznej
                   („od zaświadczenia do oświadczenia”)




           Źródło: ZDS PRM, „Polska 2030. Wyzwania rozwojowe”, Warszawa 2009
                                                                               Polska 2030
Od paostwa nadodpowiedzialnego                                                     33

do paostwa pomocnego
 „Paostwo pomocne” (subsydiarne): paostwo bardziej przejrzyste,
  partycypacyjne, pomocnicze (3xP). Dlatego jest nam potrzebny podział
  odpowiedzialności, ale także przyjaznośd paostwa i przejrzystośd reguł,
 Musimy wskazywad i wykorzystywad nowe możliwości techniczne
  i jakościowe komunikacji i deliberacji – demokracja partycypacyjna,
 Przeciwstawne wizje: paostwo pomocne vs. paostwo nadodpowiedzialne
  (nie potrzebujące energii społecznej, z ograniczonym zaufaniem do
  przedsiębiorców i obywateli, co powoduje, że w relacjach z nimi wymaga
  np. „zaświadczeo” nie uznając „oświadczeo”),
 Ciąg logiczny: Paostwo jest niesprawne  brak zaufania  słaby kapitał
  społeczny  więc paostwo jest niesprawne,
 Przejście od welfare do workfare + welfare society,
 Każdy obywatel, rodzina, wspólnota mają swoją rolę (zgodnie z zasadą
  pomocniczości) – paostwo interweniuje tam, gdzie jest potrzebne, jak
  najbardziej adekwatnie, adresując swoje działania konkretnie,
 Należy pamiętad, że paostwo pomocne – nie oznacza paostwa
  „zero” – oznacza paostwo dobrze dopasowane do potrzeb.             Polska 2030
Dylematy rozwoju   Polska 2030




                                 34
35
Dochody, wydatki i wzrost PKB

         Wydatki i dochody publiczne oraz deficyt SFP i wzrost
                       gospodarczy w proc. PKB
 50%                                                                                                        8%


                                                                                                            6%
 45%
                                                                                                            4%


                                                                                                            2%
 40%

                                                                                                            0%

 35%
                                                                                                            -2%


                                                                                                            -4%
 30%
                                                                                                            -6%


 25%                                                                                                        -8%
       1998   1999   2000   2001   2002      2003        2004       2005   2006   2007    2008       2009

                Wydatki       Dochody            Deficyt (prawa oś)          Wzrost PKB (prawa oś)


                                    Źródło: obliczenia własne ZDS
                                                                                                 Polska 2030
36
Kryzys: świat a Polska
Zadłużenie i deficyt sektora finansów publicznych




                                                    Źródło: OECD, „Postcrisis
                                                    fiscal rules: stabilizing public
                                                    finance while responding to
                                                    economic aftershocks. 31-st
                                                    Annual Meeting of OECD
                                                    Senior Budget Officials,
                                                    Athens, Greece 3-4 June
                                                    2010


                                                      Polska 2030
37
Udział wydatków publicznych w PKB




                                    Źródło: Eurostat


                                                       Polska 2030
38
Wydatki
      Bazowy scenariusz zmiany struktury wydatków publicznych (% PKB)
                                             2005             2010   2015   2020   2025   2030
Edukacja i oświata                           6.1%             5.7%   5.6%   5.5%   5.5%   5.4%
Kultura, rekreacja i religia                 1.0%             1.1%   1.1%   1.1%   1.1%   1.1%
Obronnośd                                    1.1%             1.4%   1.3%   1.3%   1.2%   1.1%
Ochrona środowiska                           0.6%             0.6%   0.6%   0.7%   0.7%   0.8%
Ogólne usługi publiczne                      6.3%             5.8%   6.1%   6.4%   6.7%   7.0%
Porządek i bezpieczeostwo
publiczne                                     1.7%            1.8%   1.8%   1.8%   1.8%   1.8%
Sprawy gospodarcze                            3.8%            5.6%   6.2%   6.3%   6.3%   6.3%

Transfery społeczne                        17.0%            15.7%    14.9% 14.1% 13.4% 12.6%
Usługi mieszkaniowe i komunalne             1.4%             1.1%     1.1% 1.1% 1.1% 1.1%
Zdrowie                                     4.4%             4.6%     5.0% 5.5% 6.0% 6.4%

Suma koocowa                               43.3%            43.3%    43.8% 43.8% 43.7% 43.7%
                                  Źródło: obliczenia własne ZDS
                                                                                    Polska 2030
39
Potencjał demograficzny

  Wg projekcji GUS w perspektywie roku 2030 liczba osób w wieku pow. 65
   lat zwiększy się do około 10 mln (2006: 7 mln), przy zmniejszającej się
   liczbie osób w wieku produkcyjnym.
  Zmiany demograficzne to nie tylko zagrożenie
   – są one w dużej mierze wynikiem rozwoju cywilizacyjnego.
  Potencjał polskich seniorów jako źródło impulsów rozwojowych?
  Charakterystyka rynku pracy          2005            2030                   2030
                                                       (bez zmian wskaźnika   (ze zmianami wskaźnika
                                                       zatrudnienia)          zatrudnienia)
  Liczba pracujących                   14,3            12,7                   16,4
  (w mln)
  Liczba utrzymywanych                 23,9            23,9                   20,1
  (w mln)

  W tym osoby                          5,6             9,0                    8,9
  60-65+
  Pozostali                            18,3            14,9                   11,3
  Liczba utrzymywanych na              1,7             1,9                    1,2
  jednego pracującego



                                                                                         Polska 2030
                Źródło: ZUS, KRUS, obliczenia własne
40
 Wpływ wzrostu zatrudnienia o 1 p.p. na finanse publiczne

           Wpływ zmiany na dochody podatkowe sektora
                     finansów publicznych
                                                Wzrost dochodów
                                                                          Wskaźnik zatrudnienia w Polsce w
                                Dochody 2010 (     po wzroście
                                 zgodnie z UB)      wskaźnika
                                                                           2009 r. w grupie wiekowej 15-64
      W mld zł                                 zatrudnienia o 1 p.p.       wyniósł 59,3%. Jego wzrost o 1 p.p.
                                                                           (tj. do poziomu 60,3%) oznaczałby
   PIT (BP+JST)                         70,2             1,2
                                                                           wzrost liczby zatrudnionych o ok.
   VAT                                 106,2             1,8               1,7% (tj. o 270 tys. osób; 15-64),
   Akcyza                               53,1             0,9              Założenie: nowi zatrudnieni
   Wpływy składkowe
                                        89,0             1,5
                                                                           odznaczają się takimi samymi
   FUS                                                                     parametrami co dotychczas
   Wpływy składkowe                                                        zatrudnieni (dotyczy to zwłaszcza
   NFZ (plan finansowy                  53,2             0,9
                                                                           przeciętnego wynagrodzenia oraz
   NFZ na 2010 r.)
                                                                           skłonności do konsumpcji),
   Wpływy składkowe                     8,4              0,1              Wzrost dochodów z podatku
   Funduszu Pracy                                                          dochodowego od osób fizycznych,
   Łącznie                             380,0             6,4               podatków pośrednich, wpływów
   Łącznie bez VAT i                                                       składkowych FUS, NFZ i Funduszu
                                                         3,7               Pracy.
   akcyzy
                                                                                                 Polska 2030
Źródło: opracowanie DAS KPRM na podst. danych Eurostat
Nowe siły rozwojowe – młoda generacja   Polska 2030




                                                      41
42
Solidarnośd pokoleo – młoda generacja i Polska 2030
                                                                                               Pole A’: młodzieżowe aspiracje są
                                                                                               bardzo wysokie, długie strategie
                                                                                               edukacyjne, rodzice wspierają swoje
                                                                                               dzieci kapitałem (krok do przodu w
                                                                                               stosunku do rówieśników i do siebie,
                                                                                               Pole B’: aspiracje są równie wysokie
                                                                                               lub niewiele niższe, zakładane strategie
                                                                                               edukacyjne bywają najczęściej długie,
                                                                                               faktycznie jednak stają się krótsze (lub
                                                                                               gorszej jakości), zaszczepianie ambicji
                                                                                               przez rodziców – brak kapitału na pełną
                                                                                               realizację zamierzeo,
                                                                                               Pole C’: aspiracje są znacznie niższe, ale
                                                                                               nie niskie (zwłaszcza w odniesieniu do
                                                                                               konsumpcji), brak długich strategii
                                                                                               edukacyjnych, rodzice fundują
                                                                                               dzieciom głównie resentymenty i
                                                                                               roszczeniowe postawy (brak kapitału
                                                                                               intelektualnego, materialnego,
                                                                                               mentalnego), wyuczony pesymizm i
                                                                                               biernośd.


  Źródło danych: Prezentacja Krystyny Szafraniec „Czas na młodych. Socjologiczne charakterystyki pokolenia”
                                                                                                                           Polska 2030
43
Charakterystyka młodej generacji: nie ma luki technologicznej i luki
edukacyjnej (przewagi konkurencyjne):

  1. Czy ta generacja jest całością (bez szufladkowania)?

  2. Czynniki zróżnicowania: miejsce zamieszkania, status rodziców, rodzaj
     szkoły i edukacji, płed (przewaga K nad M),

  3. Wzorce kulturowe: deinstytucjonalizacja rodziny (rozpoczęte procesy),
     nowy porządek sentymentalny (wzorce seksu) – założenie rodziny nie jest
     wyrazem samodzielności (praca, zatrudnienie – jest),

  4. Transfer: edukacja – rynek pracy (słabości: kompetencje, system
     nastawiony na „średniaka”)
     4 kroki:
         Mied pracę (orientacja na start),
         Mied odpowiednie wynagrodzenie (samodzielnośd 1o),
         Mied satysfakcję i warunki rozwoju w pracy (orientacja na przyszłośd),
         Mied samodzielnośd 2o, jako 4 krok (rodzina, dom).

                                                                              Polska 2030
44
Charakterystyka młodej generacji: nie ma luki technologicznej i luki
edukacyjnej (przewagi konkurencyjne) (częśd 2):

  5. Aspiracje: materialno-duchowe *stereotyp pokolenia: uzależnienie od
     konsumpcji, komputerów, konkurencyjnej rywalizacji (od 3K)+,

  6.   Sfera wolności (prywatna) – internet, życie (nie wkraczad),

  7.   Zmiana postaw (ku średniej europejskiej, jeśli chodzi o wiedzę
       obywatelską, mniej patriotycznie z większą ostrożnością),

  8.   Mobilnośd,

  9.   Zależnośd od mediów (mniej treści więcej formy, przejmowanie wzorców
       istotne dla modelu konsumpcji, naśladowanie postaw, etc.),

  10. Dawniej a dziś: rodzina, szkoła paostwo, grupa rówieśnicza + internet,
      media i rynek.

                                                                        Polska 2030

Polska 2030. Geografia i generacje rozwoju - kontekst europejski

  • 1.
    Polska 2030 Geografia igeneracje rozwoju Kontekst europejski Polska 2030 Michał Boni, Szef Zespołu Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów Warszawa, 1 października 2010 r.
  • 2.
    Geografia rozwoju –kontekst europejski Polska 2030 i globalny 2
  • 3.
    3 Kryzys a kluczowedylematy rozwojowe UE i Polski • czy prace nad programem UE 2020 dotykają kluczowych zagrożeo i wyzwao? • efekt kryzysu: ujawnienie kryzysu różnych modeli kapitalizmu? – kapitalizm indywidualistyczny (liberalny): prymat wydatków i zadłużania się (USA, Irlandia, UK) nad oszczędnościami (indywidualnymi, paostwa), – kapitalizm kolektywistyczny (etatystyczny – rola nadmiernego welfare state): zbiorowe życie na kredyt (Grecja), – modele pośrednie (Hiszpania, Portugalia, kraje bałtyckie); • kryzys 2008-2010 po kolei odsłania różne słabości gospodarek i finansów paostw (od bankructw banków do zagrożeo bankructwami paostw); • w rezultacie: kryzys modelu rozwoju (czy tok prac nad UE 2020 to uwzględnia?). Polska 2030
  • 4.
    4 Kryzys a kluczowedylematy rozwojowe - Europa • jak wyjśd z kryzysu (exit strategy) budując nowe siły rozwojowe, by sprostad konkurencyjności globalnej nowego charakteru? • jak zarządzad rozwojem przy olbrzymiej skali zróżnicowao (Północ-Południe, starzy-nowi członkowie UE, gospodarki zadłużone-gospodarki zrównoważone)? • jak równoważyd, harmonizowad perspektywę rozwoju (wydatki) i perspektywę stabilności finansowej (oszczędności, redukcje nakładów, wzrost podatków)? • w jakiej perspektywie czasowej budowad tę harmonizację: 2012 – 2014  ? Polska 2030
  • 5.
    5 Kryzys a kluczowedylematy rozwojowe - Polska • jak wyjśd ze spowolnienia, budując nowe przewagi konkurencyjne? • jak odrobid zaległości rozwojowe (dystans infrastrukturalny: transport, energetyka, wymiar digitalny) w tym samym czasie, jak najszybciej (rola środków UE)? • jak zawodowo zaktywizowad rezerwy zasobów pracy (więcej pracujących, więcej podatków, więcej samodzielności rodzin i równowagi w finansach publicznych)? • jak harmonizowad perspektywę rozwoju (wydatki) i perspektywę stabilności finansowej (oszczędności, redukcje nakładów, wzrost podatków)? • w jakiej perspektywie czasowej: 2010-2015 (kluczowy okres)? Polska 2030
  • 6.
    6 Trzy scenariusze Źródło:Europa 2020. Polska 2030
  • 7.
    7 Który scenariusz dlaEuropy?  orientacja na scenariusz I (trwałej odbudowy);  czas: kiedy wzrost sił rozwojowych, realny „exit strategy”: 2012/2015 (w połowie dekady?);  czy wystarczy osiągnięcie wcześniejszej dynamiki rozwoju, bo konkurencyjnośd (BRIC, Azja…) silniejsza w świecie?  scenariusz I – zbyt mało „wymagający”, agresywny. Polska 2030
  • 8.
    8 Cele EU 2020 Rozwój inteligentny: rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacji. Rozwój zrównoważony: wspieranie gospodarki efektywniej korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej. Rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu: wspieranie gospodarki o wysokim poziomie zatrudnienia, zapewniającej spójnośd społeczną i terytorialną. Polska 2030
  • 9.
    7 projektów przewodnich 9 (ang. flagship initiatives) 1. Europejska agenda cyfrowa. 2. Młodzież w drodze. 3. Unia innowacji. 4. Polityka przemysłowa w dobie globalizacji. 5. Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia. 6. Europejski program walki z ubóstwem. 7. Europa efektywnie korzystająca z zasobów. Polska 2030
  • 10.
    10 10 zintegrowanych wytycznych(1) Skala makro:  Zapewnienie jakości i stabilności finansów publicznych.  Przeciwdziałanie niestabilności makroekonomicznej.  Redukcja niestabilności w sferze euro. Skala mikro:  Optymalizacja wsparcia dla B+R i innowacji, wzmacnianie trójkąta wiedzy i uwolnienie potencjału ekonomii cyfrowej.  Poprawa wydajności zasobów i redukcja gazów cieplarnianych.  Poprawa środowiska biznesowego i konsumenckiego oraz modernizacja bazy przemysłowej. Polska 2030
  • 11.
    11 10 zintegrowanych wytycznych(2) Zatrudnienie:  Podnoszenie uczestnictwa w rynku pracy i redukcja bezrobocia strukturalnego.  Rozwój wykwalifikowanej siły roboczej w odpowiedzi na potrzeby rynku pracy, promocja jakości pracy i kształcenia ustawicznego.  Podnoszenie jakości systemów edukacji i szkolenia na wszystkich poziomach oraz wzrost uczestnictwa w szkolnictwie wyższym.  Promocja włączenia społecznego oraz zwalczanie ubóstwa. Polska 2030
  • 12.
    12 Wskaźniki EU 2020(1) Obszar Cel uzgodniony podczas Propozycja Polski Rady Europejskiej Zatrudnienie Dążenie do osiągnięcia wskaźnika zatrudnienia wskaźnik zatrudnienia wśród osób w wieku 20-64 w wysokości 75% wśród kobiet i mężczyzn w wieku 20– lat w Polsce w 2020 r. na poziomie około 71-72 64 lat… proc. Tak ustalona wartośd celu narodowego oznaczad będzie zmniejszenie luki wobec celu dla UE27 w 2020 r. o 6-7 p.p. Badania i Rozwój Poprawa warunków prowadzenia działalności cel krajowy w 2020 r. w zakresie nakładów badawczo-rozwojowej, w szczególności z myślą na badania i rozwój (B+R) - 1,7 % PKB. o tym, aby łączny poziom inwestycji publicznych i prywatnych w tym sektorze osiągnął 3% PKB… Klimat Zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% Lista pytao do dyskusji. w porównaniu z poziomami z roku 1990; zwiększenie do 20% udziału energii odnawialnej w ogólnym zużyciu energii; oraz dążenie do zwiększenia efektywności energetycznej o 20%; UE zdecydowana jest podjąd decyzję o osiągnięciu do 2020 roku 30-procentowej redukcji emisji w porównaniu z poziomami z 1990 roku, co będzie jej warunkową ofertą względem globalnego i kompleksowego porozumienia dotyczącego okresu po 2012 roku, o ile inne kraje rozwinięte zobowiążą się do porównywalnych redukcji emisji, a kraje rozwijające się wniosą wkład na miarę swoich zobowiązao i możliwości; zmniejszenie zużycia energii pierwotnej do poziomu ok. 96 Mtoe. Polska 2030
  • 13.
    13 Wskaźniki EU 2020(2) Edukacja Podniesienie poziomu wykształcenia, zwłaszcza Przyjęcie do realizacji oraz poprzez dążenie do zmniejszenia odsetka osób zbyt skupienie uwagi na jakości wcześnie kooczących naukę oraz poprzez zwiększenie edukacji. odsetka osób mających wykształcenie wyższe lub równoważne; uwzględniając wniosek Komisji, w czerwcu 2010 roku Rada Europejska ustali wskaźniki liczbowe dla tych celów; zmniejszenie do 4,5% odsetka osób wcześnie porzucających naukę oraz zwiększenie do 45% odsetka osób z wykształceniem wyższym w wieku 30-34 lat. Ubóstwo Propagowanie włączenia społecznego, Polska sugeruje przeprowadzenie w szczególności przez obniżenie poziomu debaty na temat adekwatności ubóstwa. Należy prowadzid dalsze prace wskaźników mierzących kwestie nad przygotowaniem właściwych wskaźników. Rada ubóstwa. Proponuje się Europejska zajmie się ponownie tą kwestią m.in. zastanowienie się na posiedzeniu w czerwcu 2010 roku. nad wprowadzeniem wskaźnika dot. deprywacji. Polska 2030
  • 14.
    14 Zmieniające się biegunyrozwoju świata Źródło: OECD, Perspectives on Global Development 2010. Shifting Wealth Udział w globalnej gospodarce wg parytetu siły nabywczej (% globalnego PKB) 4 prędkości rozwoju świata w 1990 4 prędkości rozwoju świata w 2000 Polska 2030
  • 15.
    Polska 2030 Polska 2030 15
  • 16.
    16 Model rozwoju rozwój mierzony poprawą jakości życia (wzrost PKB na mieszkaoca w relacji do UE i zmniejszenie Cel: nierówności) Polaków dzięki stabilnemu, wysokiemu wzrostowi gospodarczemu, co pozwala na modernizację kraju Filary zadaniowe Filar dyfuzji (równoważenia) Filar innowacyjności (modernizacji) Filar efektywności Zgodnie z mechanizmem polaryzacyjno-dyfuzyjnym Nastawiony na zbudowanie nowych przewag Usprawnienie funkcji przyjaznego równoważenia rozwoju i polityką spójności społecznej, co konkurencyjnych Polski opartych o wzrost KI i pomocnego paostwa (nie daje w efekcie zwiększenie potencjału konkurencyjności (wzrost kapitału ludzkiego, społecznego, nadodpowiedzialnego) Polski relacyjnego, strukturalnego), co daje w efekcie działającego efektywnie w większą konkurencyjnośd kluczowych obszarach interwencji Kontekst: To jest odpowiedzią na wyzwania dotyczące:  Długoterminowej, prowzrostowej stabilności makroekonomicznej,  problemów demograficznych, Zagrożenia Szanse  Poprawy i równoważenia sytuacji między regionami,  Warunków rozwoju kapitału ludzkiego w równowadze, przebiegu życia i  Dryf rozwojowy  Skok cywilizacyjny kariery zawodowej  Inercja decyzyjna  Dobre  Potrzeby sprawności „paostwa pomocnego” (przejście od modelu  Kryzy światowy i przywództwo paostwa nadodpowiedzialnego do paostwa pomocnego),  Warunków wzrostu kapitału społecznego w celu wzmocnienia słabości europejskie  Wykorzystanie rozwojowego kapitału społecznego,  CLUB MED sytuacji – „twórcza  Odrobienia dystansu we wszystkich obszarach infrastruktury (drogi, destrukcja” kolej, sieci teleinformatyczne, sieci energetyczne),  CLUB NORTH  Potrzeby przejścia od społeczeostwa informacyjnego do cyfrowego,  Odpowiedzi na wyzwania środowiskowe i klimatyczne, Polska 2030
  • 17.
    17 Poprawa spójności wewnętrznejkraju przez integrację funkcjonalną i dyfuzję rozwoju oraz wykorzystanie potencjału wewnętrznego wszystkich terytoriów 2010 – Główne węzły 2030 – Integracja funkcjonalna obszarów + specjalne i obszary dyfuzji działania dla obszarów peryferyjnych Źródło: MRR, „Koncepcja Przestrzennego Polska 2030 Zagospodarowania Kraju 2030”.
  • 18.
    Obszary wiejskie onajgorszych wskaźnikach 18 sytuacji społeczno-gospodarczej Źródło: Krajowa strategia rozwoju regionalnego 2010-2020:Regiony, miasta, obszary wiejskie, MRR 2009 Polska 2030
  • 19.
    19 Kierunki działao politykiprzestrzennej w ramach mechanizmu polaryzacyjno – dyfuzyjnego równoważenia rozwoju Wzmocnienie obszarów peryferyjnych poprzez integrację z metropolią sieciową. Rozwijanie powiązao funkcjonalnych pomiędzy obszarami peryferyjnymi (żółta linia) służy głównie zapewnieniu spójności kraju Polska 2030 Źródło: MRR, „Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030”.
  • 20.
  • 21.
  • 22.
    22 Kapitał ludzki Źródło: Kapitał intelektualny dla zrównoważonego wzrostu Kapitał intelektualny jako długookresowy priorytet Polski z perspektywy członkostwa w Unii Europejskiej oraz Prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej w 2011 r. za INSEAD, Who Polska 2030 cares? Who dares? Providing the skills for an innovative and sustainable Europe, European Business Summit 2009.
  • 23.
    23 Kapitał strukturalny W Polsce jest mało naukowców nie mówiąc o tym, że większośd z nich pracuje poza przedsiębiorstwami – brakuje infrastruktury badawczej Źródło: Kapitał intelektualny dla zrównoważonego wzrostu Kapitał intelektualny jako długookresowy priorytet Polski z perspektywy członkostwa w Unii Europejskiej oraz Prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej w 2011 r. za OECD. Polska 2030
  • 24.
    24 Potencjał kapitałuspołecznego wśród młodych Zaufanie społeczne wg krajów – ESS 2008 80% 70% 60% 50% 40% 36% 30% 25% Zaufanie do innych ludzi 18% 20% Zaufanie do partii politycznych 10% 5% 0% Źródło: European Social Survey 2008 Zaufanie społeczne wg krajów – młodzież ICCS 2009 90% 80% 70% 58% 58% 60% 50% 41% 40% 30% 23% Zaufanie do innych ludzi 20% Zaufanie do partii politycznych 10% 0% Źródło: Initial Findings from the IEA International Civic and Rosja Kolumbia Litwa Cypr Czechy Luxemburg Hong Kong Średnia Holandia Dania Włochy Indonezja Irlandia Słowacja Estonia Finlandia Grecja Meksyk Paragwaj Polska Słowenia Belgia Bułgaria Łotwa Liechtenstein Taiwan Norwegia Hiszpania Szwajcaria Chile Gwatemala Malta Tajlandia ea Południowa Dominikana Szwecja ielka Brytania Nowa Zelandia Austria Citizenship Education Study Polska 2030
  • 25.
    25 Kapitał relacyjny Wzrost gospodarczy w 2009 Polska 2030
  • 26.
    26 Kapitał intelektualny Polski Jakośdi długośd życia mierzona wieloma wskaźnikami wyraźnie podniosła się po roku 1990, pięciokrotnie zwielokrotnił się także udział w nauczaniu na poziomie wyższym, jednak pytanie o jakośd polskiego kształcenia pozostaje otwarte. Indeks kapitału intelektualnego dla dzieci – 13 miejsce na 16, • Niski udział w nauczaniu przedszkolnym, Indeks kapitału intelektualnego dla studentów – 13 miejsce na 16, • 2 polskie uczelnie na liście szanghajskiej, • Mała liczba publikacji polskich naukowców w zagranicznych periodykach naukowych, • Niedostosowanie kwalifikacji zdobywanych w procesie nauczania do kompetencji wymaganych przez pracodawców (transfer edukacja – rynek pracy), Indeks kapitału intelektualnego dla dorosłych – 14 miejsce na 16, • Nadal niska aktywnośd edukacyjna Polaków – LLL Indeks kapitału intelektualnego dla seniorów plasuje Polskę na ostatnim miejscu, wśród 16 krajów europejskich. • Niska aktywnośd zawodowa, • Poczucie alienacji, • Nieadekwatny poziom dostępności usług medycznych i opiekuoczych. Polska 2030
  • 27.
    27 Kapitał Intelektualny Warunki dlaodpowiedniej jakości dorosłego życia Kluczowe rekomendacje dla stworzenia przewag konkurencyjnych Polska 2030
  • 28.
    28 Nakłady nanaukę 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2015 2017 2020 Nakłady budżetowe (w mln PLN) 4339 4547 4020 4623 5316 6113 8085 10693 18477 Nakłady przedsiębiorstw (w mln PLN) 1932 2511 4182 4497 4855 5263 6474 7000 9700 Fundusze Strukturalne (w mln PLN) 0 681 2551 2551 2551 2551 3000 3000 3000 Łącznie (w mln PLN) 6824 8331 12589 13642 14834 16182 17559 20593 31177 Nakłady budżetowe do PKB (%) 0,36% 0,35% 0,37% 0,39% 0,40% 0,42% 0,49% 0,61% 0,96% Nakłady przedsiębiorstw do PKB (%) 0,16% 0,19% 0,30% 0,30% 0,30% 0,30% 0,40% 0,40% 0,50% Nakłady z funduszy strukturalnych UE po 2015 r. 0,18% 0,17% 0,16% Nakłady łączne do PKB (z uwzględnieniem funduszy strukturalnych po 2015 r.) 0,59% 0,64% 0,89% 0,90% 0,90% 0,91% 1,04% 1,24% 1,62% Aby osiągnąd poziom nakładów na badania i rozwój powyżej 1% PKB do 2020 r. należy systematycznie zwiększad udział środków przeznaczanych na naukę o 15% w stosunku do roku poprzedniego. Prezentowany model jest modelem uproszczonym zakładającym stały wzrost PKB o 3,5% w ciągu roku i pomijający wartośd inflacji. W latach 2015 – 2020 przyjęto wartośd środków pochodzących z funduszy strukturalnych UE w rocznej wysokości o 20% wyższej niż w latach 2010 – 2013 oraz wzrost udziału środków prywatnych w finansowaniu badao i rozwoju do poziomu 0,5% PKB. Dla osiągnięcia wartości nakładów na badania i rozwój w wysokości ok. 1,7% PKB oznacza koniecznośd podwyższenia nakładów pochodzących z budżetu paostwa na naukę w ostatnich trzech latach (2018 – 2020) o 20% w stosunku do roku poprzedniego. Polska 2030 Źródło: ZDS – obliczenia własne
  • 29.
    29 2 warianty rozwoju:nadganianie i impet (cyfrowy) 1. Wariant „nadrabiania zaległości”: podstawowym zadaniem jest zwalczanie wykluczenia i zagwarantowanie „średniego” poziomu rozwoju i zaangażowania; Polska w dużej mierze reaktywnie realizuje cele wyznaczane przez paostwa bardziej rozwinięte cyfrowo i naśladuje ich działania; walka z wykluczeniem cyfrowym pozostaje ciągłym wyzwaniem, a możliwości technologii cyfrowych pozostają niewykorzystane; rozwój Polski cyfrowej nie jest kluczowym obszarem z punktu widzenia strategii rozwoju – realizujemy „program minimum”, 2. Wariant „wykorzystania impetu”: Polska konsekwentnie realizuje zadania związane z rozwojem kluczowych obszarów i procesów, które gwarantują impet cyfrowy – postęp skokowy dzięki wykorzystaniu potencjału technologii cyfrowych; konsekwentnie poszerza się obszar i skala zaangażowania cyfrowego społeczeostwa; jako społeczeostwo jesteśmy przygotowani na przyszłe formy wykluczenia cyfrowego, związane z coraz to nowymi technologiami; rozwój Polski cyfrowej jest kluczowym, osiowym elementem polityki (zgodnie z Europejską Agendą Cyfrową). Polska 2030
  • 30.
    30 Ikony impetu cyfrowego(symbole zmiany)  E-skills: kompetencje wykorzystania technologii zapewniane w procesie edukacji formalnej i ustawicznej,  Komputer w szkole: intensywne wykorzystanie technologii cyfrowych w procesie edukacyjnym,  E-nauczyciel: kompetencje cyfrowe kadry nauczycielskiej,  Cyfrowa domena publiczna: otwarte zasoby wiedzy, digitalizacja dziedzictwa kulturowego, żywa kultura cyfrowa,  Open government: nowy model funkcjonowania paostwa z wykorzystaniem technologii cyfrowych: e-paostwo, e-sąd, e-konsultacje, e-wybory, e-referenda, dostęp do informacji publicznej online,  Cyfrowa gospodarka: impet w określonych segmentach sektora ICT, mogących stanowid przewagę konkurencyjną,  E-centra: lokalne punkty aktywności i współpracy obywatelskiej z wykorzystaniem technologii cyfrowych,  Otwarty dostęp do wiedzy. Polska 2030
  • 31.
    31 Rozwój a otwartezasoby wiedzy  Otwarta innowacja – żadne przedsiębiorstwo nie jest w stanie samodzielnie skutecznie prowadzid badao, tradycyjne modele zarządzania własnością intelektualną oparte na całkowitej kontroli okazują się zbyt zamknięte,  Współpraca z innymi podmiotami i czerpanie z zewnętrznego potencjału badawczego,  W pełni otwarty model innowacji, zakładający także otwartośd wytwarzanej własności intelektualnej (open source innovation),  Otwartośd podmiotów komercyjnych na innowacyjne działania ich klientów i konsumentów (user-driven innovation),  Open access – rozwój otwartego dostępu do treści naukowych: ― Dostęp do treści publikowanych w ramach programów grantowych finansowanych ze środków publicznych, ― Budowa otwartych repozytoriów instytucjonalnych (szkoły wyższe i JBR), ― Wspieranie czasopism naukowych publikujących w modelu otwartego dostępu, ― Wsparcie dla uczelni i JBR wdrażających otwartych mandatów dla produkowanej przez siebie wiedzy.  Pilotażowe programy badao i rozwoju w modelu otwartej innowacji (obejmowanie określonych sektorów gospodarki – otwartośd w sferze praw autorskich i patentów),  Wsparcie dla wykorzystania rozwiązao informatycznych typu open source w firmach. Polska 2030
  • 32.
    32 Modele paostwa/obywatelskości Ewolucja administracji publicznej („od zaświadczenia do oświadczenia”) Źródło: ZDS PRM, „Polska 2030. Wyzwania rozwojowe”, Warszawa 2009 Polska 2030
  • 33.
    Od paostwa nadodpowiedzialnego 33 do paostwa pomocnego  „Paostwo pomocne” (subsydiarne): paostwo bardziej przejrzyste, partycypacyjne, pomocnicze (3xP). Dlatego jest nam potrzebny podział odpowiedzialności, ale także przyjaznośd paostwa i przejrzystośd reguł,  Musimy wskazywad i wykorzystywad nowe możliwości techniczne i jakościowe komunikacji i deliberacji – demokracja partycypacyjna,  Przeciwstawne wizje: paostwo pomocne vs. paostwo nadodpowiedzialne (nie potrzebujące energii społecznej, z ograniczonym zaufaniem do przedsiębiorców i obywateli, co powoduje, że w relacjach z nimi wymaga np. „zaświadczeo” nie uznając „oświadczeo”),  Ciąg logiczny: Paostwo jest niesprawne  brak zaufania  słaby kapitał społeczny  więc paostwo jest niesprawne,  Przejście od welfare do workfare + welfare society,  Każdy obywatel, rodzina, wspólnota mają swoją rolę (zgodnie z zasadą pomocniczości) – paostwo interweniuje tam, gdzie jest potrzebne, jak najbardziej adekwatnie, adresując swoje działania konkretnie,  Należy pamiętad, że paostwo pomocne – nie oznacza paostwa „zero” – oznacza paostwo dobrze dopasowane do potrzeb. Polska 2030
  • 34.
    Dylematy rozwoju Polska 2030 34
  • 35.
    35 Dochody, wydatki iwzrost PKB Wydatki i dochody publiczne oraz deficyt SFP i wzrost gospodarczy w proc. PKB 50% 8% 6% 45% 4% 2% 40% 0% 35% -2% -4% 30% -6% 25% -8% 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Wydatki Dochody Deficyt (prawa oś) Wzrost PKB (prawa oś) Źródło: obliczenia własne ZDS Polska 2030
  • 36.
    36 Kryzys: świat aPolska Zadłużenie i deficyt sektora finansów publicznych Źródło: OECD, „Postcrisis fiscal rules: stabilizing public finance while responding to economic aftershocks. 31-st Annual Meeting of OECD Senior Budget Officials, Athens, Greece 3-4 June 2010 Polska 2030
  • 37.
    37 Udział wydatków publicznychw PKB Źródło: Eurostat Polska 2030
  • 38.
    38 Wydatki Bazowy scenariusz zmiany struktury wydatków publicznych (% PKB) 2005 2010 2015 2020 2025 2030 Edukacja i oświata 6.1% 5.7% 5.6% 5.5% 5.5% 5.4% Kultura, rekreacja i religia 1.0% 1.1% 1.1% 1.1% 1.1% 1.1% Obronnośd 1.1% 1.4% 1.3% 1.3% 1.2% 1.1% Ochrona środowiska 0.6% 0.6% 0.6% 0.7% 0.7% 0.8% Ogólne usługi publiczne 6.3% 5.8% 6.1% 6.4% 6.7% 7.0% Porządek i bezpieczeostwo publiczne 1.7% 1.8% 1.8% 1.8% 1.8% 1.8% Sprawy gospodarcze 3.8% 5.6% 6.2% 6.3% 6.3% 6.3% Transfery społeczne 17.0% 15.7% 14.9% 14.1% 13.4% 12.6% Usługi mieszkaniowe i komunalne 1.4% 1.1% 1.1% 1.1% 1.1% 1.1% Zdrowie 4.4% 4.6% 5.0% 5.5% 6.0% 6.4% Suma koocowa 43.3% 43.3% 43.8% 43.8% 43.7% 43.7% Źródło: obliczenia własne ZDS Polska 2030
  • 39.
    39 Potencjał demograficzny Wg projekcji GUS w perspektywie roku 2030 liczba osób w wieku pow. 65 lat zwiększy się do około 10 mln (2006: 7 mln), przy zmniejszającej się liczbie osób w wieku produkcyjnym.  Zmiany demograficzne to nie tylko zagrożenie – są one w dużej mierze wynikiem rozwoju cywilizacyjnego.  Potencjał polskich seniorów jako źródło impulsów rozwojowych? Charakterystyka rynku pracy 2005 2030 2030 (bez zmian wskaźnika (ze zmianami wskaźnika zatrudnienia) zatrudnienia) Liczba pracujących 14,3 12,7 16,4 (w mln) Liczba utrzymywanych 23,9 23,9 20,1 (w mln) W tym osoby 5,6 9,0 8,9 60-65+ Pozostali 18,3 14,9 11,3 Liczba utrzymywanych na 1,7 1,9 1,2 jednego pracującego Polska 2030 Źródło: ZUS, KRUS, obliczenia własne
  • 40.
    40 Wpływ wzrostuzatrudnienia o 1 p.p. na finanse publiczne Wpływ zmiany na dochody podatkowe sektora finansów publicznych Wzrost dochodów  Wskaźnik zatrudnienia w Polsce w Dochody 2010 ( po wzroście zgodnie z UB) wskaźnika 2009 r. w grupie wiekowej 15-64 W mld zł zatrudnienia o 1 p.p. wyniósł 59,3%. Jego wzrost o 1 p.p. (tj. do poziomu 60,3%) oznaczałby PIT (BP+JST) 70,2 1,2 wzrost liczby zatrudnionych o ok. VAT 106,2 1,8 1,7% (tj. o 270 tys. osób; 15-64), Akcyza 53,1 0,9  Założenie: nowi zatrudnieni Wpływy składkowe 89,0 1,5 odznaczają się takimi samymi FUS parametrami co dotychczas Wpływy składkowe zatrudnieni (dotyczy to zwłaszcza NFZ (plan finansowy 53,2 0,9 przeciętnego wynagrodzenia oraz NFZ na 2010 r.) skłonności do konsumpcji), Wpływy składkowe 8,4 0,1  Wzrost dochodów z podatku Funduszu Pracy dochodowego od osób fizycznych, Łącznie 380,0 6,4 podatków pośrednich, wpływów Łącznie bez VAT i składkowych FUS, NFZ i Funduszu 3,7 Pracy. akcyzy Polska 2030 Źródło: opracowanie DAS KPRM na podst. danych Eurostat
  • 41.
    Nowe siły rozwojowe– młoda generacja Polska 2030 41
  • 42.
    42 Solidarnośd pokoleo –młoda generacja i Polska 2030 Pole A’: młodzieżowe aspiracje są bardzo wysokie, długie strategie edukacyjne, rodzice wspierają swoje dzieci kapitałem (krok do przodu w stosunku do rówieśników i do siebie, Pole B’: aspiracje są równie wysokie lub niewiele niższe, zakładane strategie edukacyjne bywają najczęściej długie, faktycznie jednak stają się krótsze (lub gorszej jakości), zaszczepianie ambicji przez rodziców – brak kapitału na pełną realizację zamierzeo, Pole C’: aspiracje są znacznie niższe, ale nie niskie (zwłaszcza w odniesieniu do konsumpcji), brak długich strategii edukacyjnych, rodzice fundują dzieciom głównie resentymenty i roszczeniowe postawy (brak kapitału intelektualnego, materialnego, mentalnego), wyuczony pesymizm i biernośd. Źródło danych: Prezentacja Krystyny Szafraniec „Czas na młodych. Socjologiczne charakterystyki pokolenia” Polska 2030
  • 43.
    43 Charakterystyka młodej generacji:nie ma luki technologicznej i luki edukacyjnej (przewagi konkurencyjne): 1. Czy ta generacja jest całością (bez szufladkowania)? 2. Czynniki zróżnicowania: miejsce zamieszkania, status rodziców, rodzaj szkoły i edukacji, płed (przewaga K nad M), 3. Wzorce kulturowe: deinstytucjonalizacja rodziny (rozpoczęte procesy), nowy porządek sentymentalny (wzorce seksu) – założenie rodziny nie jest wyrazem samodzielności (praca, zatrudnienie – jest), 4. Transfer: edukacja – rynek pracy (słabości: kompetencje, system nastawiony na „średniaka”) 4 kroki:  Mied pracę (orientacja na start),  Mied odpowiednie wynagrodzenie (samodzielnośd 1o),  Mied satysfakcję i warunki rozwoju w pracy (orientacja na przyszłośd),  Mied samodzielnośd 2o, jako 4 krok (rodzina, dom). Polska 2030
  • 44.
    44 Charakterystyka młodej generacji:nie ma luki technologicznej i luki edukacyjnej (przewagi konkurencyjne) (częśd 2): 5. Aspiracje: materialno-duchowe *stereotyp pokolenia: uzależnienie od konsumpcji, komputerów, konkurencyjnej rywalizacji (od 3K)+, 6. Sfera wolności (prywatna) – internet, życie (nie wkraczad), 7. Zmiana postaw (ku średniej europejskiej, jeśli chodzi o wiedzę obywatelską, mniej patriotycznie z większą ostrożnością), 8. Mobilnośd, 9. Zależnośd od mediów (mniej treści więcej formy, przejmowanie wzorców istotne dla modelu konsumpcji, naśladowanie postaw, etc.), 10. Dawniej a dziś: rodzina, szkoła paostwo, grupa rówieśnicza + internet, media i rynek. Polska 2030