momentum, impuls, behoud van momentum, botsings

2. ‘n Voorwerp sal in ‘n toestand
van rus bly, of teen ‘n
konstante snelheid in ‘n reguit
lyn beweeg, tensy ‘n netto
krag daarop inwerk.

3. As ‘n netto krag op ‘n voorwerp
inwerk, sal die voorwerp in die
rigting van die krag versnel. Die
versnelling is direk eweredig aan
die krag en omgekeerd eweredig
aan die massa van die voorwerp

4. Indien voorwerp A ‘n krag
uitoefen op voorwerp B, sal
voorwerp B ‘n krag op voorwerp
A uitoefen wat dieselfde is in
grootte, maar teenoorgesteld in
rigting

5. Newton I:Newton II: Newton III:
𝐹 𝑁𝑒𝑡 = 𝑚 𝑎 • 𝐹𝐴𝐵 = 𝐹𝐵𝐴
• Teenoorgestelde
rigtings
𝐹 𝑁𝑒𝑡 = 0 𝑁
indien
𝑣 = 0 𝑚 ∙ 𝑠−1 𝑣 = 𝑘𝑜𝑛𝑠𝑡𝑎𝑛𝑡
𝑎 = 0 𝑚 ∙ 𝑠−2

6. Die produk van die massa en
die snelheid

7.  Simbool: 𝑝
 Eenheid: kg·m·s-1
 Vektor
 𝑝 = 𝑚 𝑣

8. Wie het die meeste momentum?

9. Stel beide kersvader en sy elf se
a) snelheid en b) momentum voor met
vektor diagramme.

10. Het dieselfde vorm as die
snelheid-tyd grafiek
Voorbeeld:
‘n Voorwerp word deur ‘n konstante
netto krag gestoot. Teken ‘n vryhand
momentum-tyd grafiek.

11. ∆ 𝑝 = 𝑝 𝑓 − 𝑝𝑖
= 𝑚𝑣𝑓 − 𝑚𝑣𝑖
= 𝑚(𝑣𝑓 − 𝑣𝑖)
= 𝑚∆ 𝑣
NB! VERANDERING = FINAAL - BEGIN

12.  Die verandering in
momentum
 Die produk van die krag en
die tyd wat dit op die
voorwerp inwerk

13.  Simbool: 𝐹∆𝑡
 Eenheid: N·s
 Vektor

14. 𝐹 𝑁𝐸𝑇∆𝑡 = ∆ 𝑝
= 𝑚∆ 𝑣
Impuls OP ‘n voorwerp
=
Verandering in momentum VAN die
voorwerp

15. 𝐹
(𝑁)
𝑡 (𝑠)
Krag op bal verander namate hy vervorm

16. 𝐹
(𝑁)
𝑡 (𝑠)
𝐴𝑟𝑒𝑎 = 𝐼𝑚𝑝𝑢𝑙𝑠
= 𝐹 𝑁𝐸𝑇∆𝑡

17. a) Bewys dat:
𝐹 𝑁𝐸𝑇 = 𝑚 𝑎 =
∆𝑝
∆𝑡
b) Bewys dat:
𝑁 ∙ 𝑠 = 𝑘𝑔 ∙ 𝑚 ∙ 𝑠−1

18. Gee een woord vir die volgende
definisie:
Die tempo van verandering in
momentum
Antwoord:
Netto (Resultante) Krag

19. ‘n 200 g tennisbal tref
‘n muur loodreg teen ‘n
snelheid van 12 m·s-1
en bons terug teen ‘n
snelheid van 9 m·s-1.
12 m·s-1
9 m·s-1

20. a) Bepaal die impuls op die bal?
b) Bereken die krag wat die muur op die
bal uitoefen indien die botsing 0,02 s
duur?
c) Wat is die krag wat die bal op die muur
uitoefen?
d) Stel die momentumverandering voor
met ‘n vektordiagram.

21. “They don’t make ‘em like they used to”
Bespreek die veiligheid van moderne
motors tydens botsings deur te verwys
na krag, momentum en impaktyd.

23. a) Frommelsone:
 Soos die motor verfrommel, verleng dit die
tyd wat die waarin die impak geabsorbeer
word
 Die verandering in momentum bly konstant
 𝐹 𝑁𝐸𝑇 ∝
1
∆𝑡
 As Δt toeneem, neem 𝐹 𝑁𝐸𝑇 af

24. b) Lugsakke:
 Wanneer die lugsak oopmaak, verleng dit
die tyd wat die insittende van om tot
stilstand te kom
 Die verandering in momentum bly konstant
 𝐹 𝑁𝐸𝑇 ∝
1
∆𝑡
 As Δt toeneem, neem 𝐹 𝑁𝐸𝑇 af

25. Vraag:
Waarom gebruik
rotsklimmers
elastiese nylon toue?

26. Antwoord:
 Wanneer hulle val, rek die tou uit en
verleng sodoende die impak tyd
 Die verandering in momentum bly
konstant
 𝐹 𝑁𝐸𝑇 ∝
1
∆𝑡
 As Δt toeneem, neem 𝐹 𝑁𝐸𝑇 af

27. Bespreek waarom die eier in elk van die
gevalle oorleef het.

28. Verduidelik die verskynsel aan die hand
van impuls, momentum en Newton I.

29. ‘n Gedeelte van die fisiese heelal wat
gekies word vir analise.
Geslote sisteem:
‘n Sisteem waarop daar geen eksterne
kragte (bv. wrywing) inwerk nie

31. Die totale liniêre momentum
in ‘n geslote sisteem bly
konstant in grootte en rigting.
Word gebruik by analise van
Botsings en Ontploffings

33. 𝑝𝑖 = 𝑝 𝑓
𝑚1 𝑣1𝑖 + 𝑚2 𝑣2𝑖 … = 𝑚1 𝑣1𝑓 + 𝑚2 𝑣2𝑓 …

34. ‘n Botsing is elasties indien die
totale kinetiese energie in die
sisteem behoue bly
Gebruik indien:
• Botsing volkome elasties is
• Om te bepaal of botsing elasties is

35. 𝐸 𝑘𝑖 = 𝐸 𝑘𝑓
1
2
𝑚1 𝑣1𝑖
2
+
1
2
𝑚2 𝑣2𝑖
2
… =
1
2
𝑚1 𝑣1𝑓
2
+
1
2
𝑚2 𝑣2𝑓
2
…

36. Momentum
bly
Behoue
Kinetiese
Energie bly
Behoue

37. 6 𝑚 ∙ 𝑠−1 2 𝑚 ∙ 𝑠−1
3 𝑚 ∙ 𝑠−1
? ? ? ?
‘n Bal met massa 4 kg rol na regs met ‘n
snelheid van 6 m·s-1 en bots teen ‘n ander
bal (8 kg) wat na links rol met ‘n snelheid
van 2 m·s-1. Na die botsing beweeg die 2
kg bal na regs teen 3 m·s-1
.

38. a) Bepaal die grootte en rigting van die 4 kg bal se
snelheid na die botsing.
b) Bepaal die momentumverandering van die 4 kg
bal.
c) Bepaal die grootte en rigting van die krag wat op
die 4 kg bal inwerk indien die botsing 0,02 s duur.
d) Sonder ‘n berekening, gee die grootte en rigting
van die krag wat op die 8 kg bal inwerk.
e) Is die botsing elasties? Bewys deur berekening.

39. 2 𝑚 ∙ 𝑠−1
6 𝑚 ∙ 𝑠−1? ? ? ?
Twee vol gelaaide treintrokke beweeg na regs
teen 2 m·s-1. ‘n Klein ploflading veroorsaak dat die
trokke skei en trok B (massa 2 ton) verder na regs
beweeg teen 6 m·s-1. Bereken die nuwe snelheid
van trok A indien dit ‘n massa het van 3 ton.

40. ‘n Man met massa 87 kg op rolskaatse beweeg
teen ‘n konstante snelheid in ‘n reguit lyn wanneer
hy ‘n seun met ‘n massa van 22 kg reg in sy pad
sien staan. Wanneer hy met die seun bots, gryp
hy die seun vas en hulle beweeg saam verder met
‘n snelheid van 2,4 m·s-1 in ‘n reguit lyn.
a) Bereken die snelheid van die man net voor
die botsing.
b) Is die botsing elasties? Bewys jou antwoord
met ‘n berekening.

41. Die seun en die man hou aan beweeg teen ‘n
snelheid van 2,4 m·s-1 tot hulle by ‘n gruispad
kom. Hulle beweeg ‘n verdere 2 m op die
gruispad voordat hulle tot rus kom.
c) Bereken die krag wat die gruis op die seun
en die man uitoefen.