Manasika Ekagratha: Telugu Booklet from Vivekananda Mahamandal Mental Concentration: Why? How?

2. (yÓTT<ä{Ï eTTÁ<äD)
ø£è‘·»„‘·T
y˚TeTT &çôd+ãs¡T 99˝À Á|ü#·T]+∫q ªªe÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· m+<äT≈£î? m˝≤?µµ
≈£î $X‚wü düŒ+<äq _Û+∫q~. nH˚ø£ eTTÁ<äD≈£î H√#·T≈£îqï~. n‘·´~Ûø£+>±
|ü⁄düÔø£+qT ø=qT>√T #˚dæq sêeTø£èwüí eTsƒ¡+, ôV’≤<äsêu≤<äT yê]øÏ nH˚ø£kÕs¡T¢
ø£è‘·»„‘·T. #·ø£ÿ{Ï nqTyê<ä+ n+~+∫q
&܈ˆ |üHêï XÊ´eTdüT+<äs¡ eT÷]Ô >±]ÿ nH˚ø£kÕs¡T¢ ø£è‘·»„‘·T
#Ó|ü≈£î+≥THêïeTT. myéT.$.|æ. {Ï.{Ï.&ç. ø£fi≤´DeT+&É|üeTTq+<äT qe+ãs¡T
29 qT+&ç &çôd+ãs¡T 1 es¡≈£î »s¡T>∑T‘·Tqï VVYM s¡»‘√‘·‡e y˚&ÉTø£˝À
uÛ≤>∑+>± á Á>∑+<∏ëìï |ü⁄q'eTTÁ<äD #˚düTÔHêïeTT. Á>∑+<∏äeTTÁ<äD≈£î
düVü≤ø£]+∫q <˚$ ìj·T+ ìyêdæ l ∫T≈£L] sêCÒwt, $XÊK|ü≥ï+,
yê]øÏ ø£è‘·»„‘·T |ü⁄düÔø£eTTqT #·ø£ÿ>± eTTÁ~+∫ Ç∫Ãq dü‘·´+ Ä|òt ôd{Ÿ
Ç+Á|æ+{Ÿ‡ n~ÛH˚‘· l j·TyéT.¬ø. ≈£îe÷sY >±]ÿ, yê] ãè+<ä+≈£î ø£è‘·»„‘·T.
e÷ eTT+<ä{Ï eTTÁ<äD eH˚ á |ü⁄q'eTTÁ<äDqT bÕsƒ¡≈£îT
Ä<ä]+#·>∑s¡ì Ä•düTÔHêïeTT.
$XÊK|ü≥ï+ Ç≥T¢
qe+ãsY 29, 2013 j·THé. ø°åàHêsêj·TD
(Á|üø±X¯≈£îT)
Á>∑+<∏ä$&ÉT<ä : &çôd+ãs¡T 1999˝À eTVü‰eT+&É* 33e nœ uÛ≤s¡‘·
j·TTe»q düy˚Tàfi¯qeTT q+<äT.
Á|ü‘·T≈£î : l _. l<ÛäsY, e÷J ø±s¡´<ä]Ù
$XÊK|ü≥ï+ $y˚ø±q+<ä j·TTe eTVü‰eT+&É*.
(kÕú|æ‘·+ : qe+ãs¡T 6, 1988, ]õwüºsY¶ HÓ+. 913/2008)
C/o. l >∑D|ü‹ ùdyê dü$T‹, >∑÷sêÿ˝…’qT, ¬s’˝Ò«ùdºwüHé <ä>∑Zs¡
$XÊK|ü≥ï+ - 530 004. bò˛Hé : 2564451, 9849811940
e-mail : vvym@yahoo.co.in, Blog : www.vvym.blogspot.com
Mental Concentration Why and How ? (Telugu) ISBN 978-81-86974-82-7

3. 1
e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· m+<äT≈£î? m˝≤?
eTT+<äTe÷≥
eTq'dü+jÓ÷>∑eTT ˝Òø£ e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· m≥Te+{Ï<ä+fÒ n~˝Òì<˚
@B kÕ<Ûä´|ü&É<äT. $<ä´, kÂo´ ìsêàDeTT, dü+|òüTÁX‚j·TdüT‡ n˙ï e÷qdæø£
@ø±Á>∑‘· MT<äH˚ Ä<Ûës¡|ü&ç e⁄HêïsTT. ø±˙, Ç~ #ê˝≤ nedüs¡yÓTÆq yê]øÏ
B˙ï uÀ~Û+#˚ Á|üj·T‘êïT n‹ ‘·≈£îÿe>± »s¡T>∑T‘·THêïsTT.
n+<äT#˚‘·H˚ eTVü‰eT+&É* kÂo´ ìsêàD ø±s¡´Áø£e÷˝À á
e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· nH˚ n+X¯+ ‘·|üŒìdü]>± #˚s¡Ãã&ÉT‘·T+~. á n+X¯+ô|’
eTVü‰eT+&É* ˇø£ Áø£eTyÓTÆq |ü<䛋ì s¡÷bı+~+∫+~. >∑‘· 25
dü+e‘·‡sêT>± nH˚ø£ eT+~ j·TTe≈£îT Bìï nuÛÑ´dæ+∫, Ä#·]+∫,
n<äT“¤‘·yÓTÆq |òü*‘êT bı+<ës¡T.
e÷qdæø£ XÊÅkÕÔìøÏ dü+ã+~Û+∫q+‘· es¡≈£î, bÕXÊÑ·´ Á|ü|ü+#·+
Ç+ø± XË’X¯e <äX¯˝À e⁄+~ ø±˙ eTq <˚X¯+˝À n~ n‹|ü⁄sê‘·qyÓTÆq~.
n+<äTø£H˚ bÕXÊÑ·´ e÷qdæø£XÊÁkÕìï >∑÷&Ü <äèwæº˝À e⁄+#·Tø=ì,uÛ≤s¡‘·
<˚X¯|ü⁄ eTeü≤‘·Ôs¡ XÊÁkÕÔsTTq y˚<ëT, ñ|üìwü‘·TÔT, ^‘·, uÛ≤>∑e‘·eTT,
|ü‘·+»* jÓ÷>∑ dü÷Á‘·eTTT, neT÷´yÓTÆq $y˚ø±q+<ä kÕVæ≤‘·´
düs¡«dü«eTT˝À nkÕ<Ûës¡D Ø‹˝À Á|ü‹bÕ~+∫, $e]+#·ã&çq e÷qdæø£
XÊÁdüÔ dæ<ë›+‘êô|’ Ä<Ûës¡|ü&ç á |ü⁄düÔø£+ s¡∫+#·ã&ç+~.
j·TTebÕsƒ¡≈£îø√dü+ á XÊÁkÕÔ >∑T]+∫ mø£ÿ&Ü Áyêj·T˝Ò<äT. ø±ã{Ϻ
á |ü⁄düÔø£+˝À kÕ<Ûä´yÓTÆq+‘· düTuÛÑ+>± ns¡úeTj˚T´ uÛ≤wü˝À »{ÏyÓTÆq
á n+X¯+ Áyêj·Tã&ç+~.
bÕsƒ¡XÊ, ø£fi≤XÊ $<ë´s¡T›≈£L, Ç‘·s¡T≈£L á |ü⁄düÔø£+
ñ|üjÓ÷>∑|ü&É>∑<äì e÷ Á|ü>±&ÛÉ Äø±+ø£å. $<ë´s¡T›qT á |ü⁄düÔø£+

4. 2
#·<äeeTì Áb˛‘·‡Væ≤+#·≥+ <ë«sê ñbÕ<Ûë´j·TTT yê] #·<äTe⁄˝À yê]ì
ìcÕí‘·TqT #˚j·T≥y˚Tø±ø£, <˚X¯ ÁX‚j·TdüT‡ ø=s¡≈£î >∑÷&Ü >=|üŒùde #˚dæq
yês¡e⁄‘ês¡ì e÷ <äè&ÛÉ $XÊ«dü+.
- Ä+>∑¢ Á>∑+<∏ä Á|ü#·Ts¡Dø£s¡Ô
$y˚ø±q+<äyêDÏ
ùd«#êäJe⁄+! ˇø£ÿø£åD+ ùdô|’Hê, eTqdüT‡qT ìj·T$T+#·˝Òì eTq+,
ˇø£ÿ $wüj·T+ô|’Hê ø£åDyÓTÆHê eTqdüT‡+#·˝Òì eTq+, Ç‘·s¡ $wüj·÷ìï{Ï˙ ‘=–+∫
ˇπø πø+Á<ä+ô|’ eTqdüT‡qT ø£åDyÓTÆHê dæús¡+>± ñ+#·˝Òì eTq+ ùd«#êäJe⁄e÷!
Ä$<Ûä+>± eTqøÏ eTqy˚T nqTø√e≥e÷! Ä˝À∫+#·+&ç! kÕ«BÛq+˝À ˝Òì eTqdüT‡,
ˇø£ e÷s¡Z<äs¡Ùø£‘·«+˝Òì eTqdüT‡ eTqqT ÁøÏ+~øÏ, eTØ ÁøÏ+~øÏ ˝≤– |ü‘·q+ #Ó+~+∫,
HêX¯q+ #˚düTÔ+~. kÕ«BÛq+˝À qTqï eTqdüT‡, dü]>±Z q&ÉT|üã&çq eTqdüT‡, eTqqT
s¡øÏå+∫ ùd«#êäJe⁄ì #˚düTÔ+~µµ.
e÷qe⁄øÏ, »+‘·Te⁄øÏ >∑ eTTK´uÛÒ<ä+ - yê] eT<Ûä´q >∑ @ø±Á>∑‘êX¯øÏÔ˝À
>∑ uÛÒ<ä+˝ÀH˚ ñ+~. @ |üì˝ÀHÓ’Hê $»j·÷ìøÏ eT÷dü÷Á‘·$T<˚! á @ø±Á>∑‘êX¯øÏÔ˝À
>∑ ‘ês¡‘·eT´y˚T e÷qe⁄ìøÏ, e÷qe⁄ìø° >∑ uÛÒ<ëøÏ >∑÷&Ü ø±s¡DeTe⁄‘·T+~.
n‹V”≤qyÓTÆq e÷qe⁄ì‘√ n‘·T´qï‘·yÓTÆq e÷qe⁄ì b˛Ã+&ç. yê] eT<Ûä´>∑
‘ês¡‘·eT´+ @ø±Á>∑‘ê kÕúsTT˝À >∑ ‘ês¡‘·eT´y˚T!
ªªe÷qe⁄&˚$T{À, eTq˝À Á|ü‹ ˇø£ÿs¡÷ @$T{À, e÷qdæø£ XÊg+
‘Ó*j·TCÒj·T˝Ò<äT. eTqy˚T$Tø±<√ <ëìH˚ ‘Ó*j·Tãs¡TdüTÔ+~. Á|ü‹ ˇø£ÿ]˝Àq÷
>∑ $•wüº n+X¯yÓTÆq ªªÄ‘·àµµ mqï{Ïø° ne>±Vü≤qøÏ n+<ä<äT. n~ sTT+‘·es¡≈£L
dü]>±Z $e]+|üã&É˝Ò<äT - e]í+|üã&É˝Ò<äTµµ.
- m]#Y Ábò˛eTHé

5. 3
e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·
e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· ˝Ò≈£î+&Ü eTqy˚TMT kÕ~Û+#·˝ÒeTT. n+‘˚ø±<äT
@ $wüj·T+ >∑T]+N C≤„q+ bı+<ä˝ÒeTT. @ |üìHÓ’Hê dü]>±Z #˚j·÷Hêï,
|ü]C≤„q+ ùdø£]+#êHêï, eTqdüT‡ |üP]Ô>± >∑ïeTyê«*. ø±˙ á
e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· >∑T]+∫ @$÷ ‘Ó*j·Tq|ü&ÉT eTq+ #ê˝≤
ÁøÏj·÷V”≤qTT>±, eT+<äø=&ç>± e⁄Hêïe÷? @ $wüj·÷ìï >∑T]+∫q C≤„q+
eTq+ bı+<ä˝Ò<ë? nì dü+<˚Vü≤+ sêe#·TÃ. $wüj·T+ n~ ø±<äT. Á|ü‹
ø£åDeT÷ eTqeTT @<√ ˇø£ |üì#˚dü÷ÔH˚ e⁄HêïeTT. n˝≤π> nedüs¡yÓTÔq
$wüj·T |ü]C≤„Hêìï bı+<äT‘·÷H˚ e⁄HêïeTT. ø±˙ ˇø£ $wüj·T+ jÓT&É
dü]jÓÆTq |ü]C≤„q+ bı+~ H˚s¡TŒ‘√, #·‘·Ts¡‘·‘√ Ä |üì #˚j·T≥+ e÷Á‘·+
rÁee÷qdæø£ @ø±Á>∑‘ê |òü*‘·+>±H˚ kÕ<Ûä´eTe⁄‘·T+~. e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·
>∑T]+∫ dü]jÓÆTq |ü]C≤„q+ ˝Òø£b˛sTTHê, s¡ø£s¡ø± $wüj·÷ô|’ eTq+
eTqdüT‡qT e⁄+#·T‘·÷H˚e⁄Hêï+. ø±˙ á e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· >∑T]+N,
eTq dü+ø£˝≤ŒqTkÕs¡+,eTqøÏwüºyÓTÆq Ø‹˝À eTq ø£èwæ <ë«sê eTqdüTqT
@ø±Á>∑+ #˚ùd |ü<䛑·T >∑T]+∫ düŒwüºyÓTÆq ne>±Vü≤q ø£*–‘˚, n~
øöX¯+>± |üì#˚j·T{≤ìøÏ @ $wüj·÷ìï >∑T]+∫, ◊Hê düŒwüº+>±
‘ÓTdüTø√e{≤ìø° ‘√&ÉŒ&ÉT‘·T+~.
eTq+ #˚ùd Á|ü‹ |üìô|’Hê eTqdüT‡qT+#ê*. Ä $<Ûä+>± #˚j·T≈£î+&Ü
@ |üì˙ kÕ~Û+#·˝ÒeTT. ñ<ëVü≤s¡DøÏ - eTqeTT+<äs¡ mes¡Hêï
q&ç∫yÓfi≤fls¡qTø√+&ç ˝Ò<ë @<Ó’Hê e÷{≤¢&Ü&ÉqTø√+&ç. H˚qø£ÿ&˚e⁄Hêï
<ëìì >∑eTì+#·˝Ò<äT. m+<äTø±$<Ûä+>± »]–+~.? Ä e´≈£îÔqT
#·÷&É≥+j·T+<äT >±˙, e÷{≤¢&É≥+j·T+<äT >±˙ eTqdüT‡qT
>∑ï+#˚j·T˝Ò<äT >∑qTø£ Ä $<Ûä+>± »]–+~. n≥Te+{Ï |ü]dæ∆‘·T˝À

6. 4
H˚qT Hê eTqdü‡ø£ÿ&É˝Ò<äì ˇ|üø=ì rsê*. n+<äTeqH˚
#·÷&É˝Òø£b˛j·÷qT, $q˝Òø£b˛j·÷qT.
Ä$<Ûä+>± - #·÷&É{≤ìø°, $q{≤ìø° ˇø£ $wüj·T+ >∑T]+∫
‘Ó*dæø√e&Üìø°, Ä $wüj·T+ >∑T]+∫ eT]+‘· $es¡+>± C≤„q+
dü+bÕ~+#·{≤ìø° - Ç˝≤ @~ #˚j·÷Hêï düπs eTqdüT‡qT <ëìj·T+<äT
>∑ï+ #˚j·÷ì düTdüŒwüºeTe⁄‘·Tqï~. m+‘· m≈£îÿe>± eTqdüT‡qT >∑ï+
#˚ùdÔ, n+‘· u≤>± |üì »s¡T>∑T‘·T+~.
eT]sTT|ü&ÉT, @ |üì ô|’q>±˙, $wüj·T+ô|’q >±˙ eTqdüT‡qT
>∑ï+ #˚j·T{≤ìï @eTì|æyê*? Bìï eTH√jÓ÷>∑eTT n+<ë+n+fÒ
eTqdüT‡qT ˇø£ |üìøÏ>±˙, $wüj·÷ìøÏ ø±˙ ÁX¯<ë∆|üPs¡«ø£+>± ã<ä∆+
#˚j·T≥+. á ã<ä∆‘·, ÁX¯<ä∆, ˝Òø£ eTqdüT‡qT >∑ï+ #˚j·T≥+ dü+|üPs¡íeTsTT‘˚
˝Òø£ |ü]|üPs¡í‘·qT #˚s¡T≈£î+fÒ, <ëìH˚ e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· n+{≤s¡T.
á$<Ûä+>± e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· n+fÒ @$T{À, <ëì Á|üjÓ÷»q+
@$T{À ‘ÓTdüT≈£îHêï+.eTq+ #˚düTÔqï |üì j·T+<äT>±˙, #·<äTe⁄‘·Tqï
$wüj·T+ j·T+<äT>±˙, dü]jÓÆTq $<Ûä+>± eTqdüT‡qT >∑ï+ #˚j·T≥y˚T
e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·. m+‘· m≈£îÿe>± eTqdüT‡qT @ø±Á>∑+ #˚j·T>∑*–‘˚,
n+‘· m≈£îÿe>± @ |üì˝ÀHÓ’Hê $»j·TkÕ<Ûäq≈£î neø±XÊTHêïsTT. n<˚
$<Ûä+>± ˇø£ $wüj·÷ìï >∑T]+∫ düe÷#ês¡+ ùdø£]+#·≥+ >±˙, |ü]C≤„q+
bı+<ä≥+>±˙ <ëìô|’ eTq eTqdüT‡qT m+‘· es¡≈£î >∑ï+ #˚XÊeTqï<ëìô|’
Ä<Ûës¡|ü&ç j·TT+≥T+~. Ç~ nìï $wüj·÷≈£î, nìï ø±˝≤≈£L e]Ô+#˚
Á|ü>±&ÛÉ dü‘·´+. ñ<ëVü≤s¡DøÏ ªª#·<äTe⁄µµ $wüj·Ty˚T rdüTø√+&ç. eTqdüT‡qT
dü]>±Z >∑ï+ #˚j·Tø£b˛‘˚ dü]>±Z #·<äe˝ÒeTT ø±˙ rÁe+>± eTqdüT‡qT
#·<äTe⁄ô|’ ì*|æ‘˚, düTuÛÑ+>± #·<äTe⁄qT ns¡∆+ #˚düTø=ì,

7. 5
ìcÕí‘·TeTe>∑eTT, #·~$q<ä˝≤¢ C≤„|üø£+ ñ+#·Tø√>∑+. n+‘˚ø±<äT
e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·‘√ #·~$‘˚, m≈£îÿe $wüj·÷ì ‘·≈£îÿe düeTj·T+˝À
|üP]Ô #˚j·T>∑+, dü]>±Z ns¡ú+ #˚düTø√>∑>∑≥y˚T ø±ø£ #·~$q Á|ü‹<ëì˙
>∑Ts¡TÔ+#·Tø√>∑+. e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· eq n≥Te+{Ï ˝≤uÛ≤THêïsTT.
n~˝À|æùdÔ n˙ï ˝À|ækÕÔsTT. ˇø£ Á|üø£ÿ @ |ü˙ dü]>±Z #˚j·T˝ÒeTT eTs=ø£
|üø£ÿ ø±˝≤ìï eè<Ûë>± e´s¡∆ |üs¡#·≥eTe⁄‘·T+~. dü]>±Z @ø±Á>∑+ #˚j·Tã&çq
eTqdüT‡ düVü‰j·T+‘√ @ |üìHÓ’Hê |ü]|üPs¡í‘·‘√ y˚>∑+>± n‹ ‘·≈£îÿe
düeTj·T+˝À kÕ~Û+#·e#·TÃ. Ä $<Ûä+>± kÕ~Û+#·>± uÛÑ´eTj˚T´ $T–*q
düeTj·÷ìï eTs=ø£ |üìøÏ >±ì, #·<äTe⁄≈£î >±˙, ˝Òø£ eTq sTTcÕºqTkÕs¡+
@$<Ûä+>±HÓ’Hê $ìjÓ÷–+#·Tø√e#·TÃ.
n+<äT#˚‘·, e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·qT kÕ~Û+#·≥eTH˚~ $»„‘· ne⁄‘·T+~.
nC≤„q+‘√ <ëìï $düà]ùdÔ, eTq J$‘· düeTj·T+˝À b˛>=≥Tºø=H˚~ #ê˝≤
m≈£îÿe>± e⁄+≥T+~. <ëìï H˚s¡TÃ≈£î+fÒ, Áø£eTÁø£eT+>± eTq≈£î ÁX‚j·TdüT‡qT
#˚≈£L]Ã, ∫e]øÏ $»j·TkÕ<Ûäq≈£î <ë]rdüTÔ+~.
|üì n+fÒ - ?
@|üìHÓ’Hê H˚s¡TŒ>± #˚j·T{≤ìø°, @ $wüj·T+ >∑T]+#Ó’Hê dü]>±Z
ne>±Vü≤q ø£>∑{≤ìø° e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· #ê˝≤ nedüs¡eTì
‘ÓTdüT≈£îHêï+. Ç|ü⁄&çø£ ªª|üìµµ n+fÒ @$T{À dü]jÓÆTq ne>±Vü≤qøÏe<ë›+.
á $wüj·T+ >∑T]+∫ eTqdüT‡qT @ø±Á>∑+ #˚ùdÔ m˝≤e⁄+≥T+<ä+{≤s¡T?
á Á|ü|ü+#·+˝À #ê˝≤ $wüj·÷T nìï ø±˝≤˝À nìï Á|ü<˚XÊ˝À
m|ü⁄&É÷ »s¡T>∑T‘·÷H˚ e⁄HêïsTT. á dü+|òüT≥q˝À Á|ü‹ ˇø£{° ˇø£ |üH˚!
ñ<ëVü≤s¡DøÏ, ñc˛<äj·÷q dü÷s¡T´&ÉT ñ<äsTTkÕÔ&ÉT, |ü⁄cÕŒT $ø£dækÕÔsTT,

8. 6
sêÁ‹|üP≥ ñqï >±&ÛÜ+<Ûäø±sêìï |ü{≤|ü+#·T #˚dæ |ü>∑{Ï |üP≥ m+&É
ø±düTÔ+~. m+&çq uÛÑ÷$T yêq ˙{Ï‘√ ‘·&É|üã&ÉT‘·T+~. uÛÑ÷$T˝Àì
‘˚eT dü÷s¡´s¡•à‘√ Ä$s¡e⁄‘·T+~. á $<Ûä+>± nH˚ø£ dü+|òüT≥qT
»s¡T>∑T‘êsTT. Çe˙ï Á|üø£è‹ ìj·Te÷T. Ç$ @<√ ˇø£ e´øÏÔ jÓTTø£ÿ
dü+ø£Œ+‘√ >±ì, sTTwüº+‘√>±˙, }Vü≤‘√>±˙ »]π>$ ø±e⁄.
e÷qe⁄ì dü+ø£ŒeTT, ø£èwæ‘√ Ä<Ûës¡|ü&ç »]π> ø±s¡´Áø£e÷T
Ç+ø±ø=ìï ñHêïsTT. ø±˙ e÷qe⁄ì n_Û˝≤wü, ÄX¯ yÓqø£ Ä<Ûës¡uÛÑ÷‘·+>±
e⁄qï n‘·ì dü+ø£ŒeTT, ø£èwæ- n‘·ì eTqùd‡! ñ<ëVü≤s¡DøÏ - ¬s’‘·T
bı+ <äTqï≥+, eT‘·‡´ø±s¡T&ÉT #˚|üT |ü≥º≥+, ≈£L©T ø£wüº|ü&ç
|üì#˚j·T≥+, ø=+‘· eT+~ |æ¢T Ä&ÉTø√e≥+, eT]ø=+‘·eT+~
#·<äTe⁄ø√e≥+, - á $<Ûä+>± mH√ï ø±s¡´Áø£e÷T #·÷düTÔ+{≤+. M≥ìï{Ï
yÓqø± e÷qe⁄ì eTqdüT‡ e⁄qï~. Ä eTqdüT‡˝À ˇø£ ø√]ø£, dü+ø£Œ+
e⁄HêïsTT. yê{Ïø=ø£ ø£å´+, <äè&ÛÉìs¡íj·T+, n+‘·≈£î$T+∫ ø£wüº|ü&ç
|üì#˚j·T≥+, <äè&ÛÉBø£å, ø£èwæ, ÁX¯eT ˝Òø£ Á|üj·T‘·ï+ e⁄HêïsTT.
ãVüQXÊ ø=+‘·eT+~ ‘·eT dü«j·T+ dü+ø£Œ+, ìs¡íj·T+ Á|üø±s¡+
|üì#˚dü÷Ô e⁄+{≤s¡T. eT]ø=+‘·eT+~ Ç‘·s¡T Ä<˚XÊ y˚Ts¡≈£î
|üì#˚düTÔ+{≤s¡T. n‘·qT J$+#·{≤ìøÏ ø=+‘· <Ûäq+ dü+bÕ~+#ê* ø±ã{Ϻ
sTT‘·s¡T sTTcÕºqTkÕs¡+, Ä<˚XÊqTkÕs¡+ |üì#˚j·Tedæ edüTÔ+~. ø±˙
á ¬s+&ÉT |ü]dæú‘·T˝Àq÷ |üì#˚ùd e´øÏÔ ‘êqT #˚j·Tedæq |üìì >∑T]+∫
eTT+<äT>± Ä˝À∫+#·edæe⁄+≥T+~.
n‘·qT Ä |üìì >∑T]+∫ Ä˝À∫+∫, <ëìì #˚j·÷ì dü+ø£*Œ+∫,
n+<äT≈£î ‘·–q ø£èwæ, Á|üj·T‘êïT, ÁX¯eT, ÁX¯<ä∆ Ä |üì˝À
ô|≥ºedæe⁄+≥T+~. Ä ÁX¯eT, ø£èwæ >∑T]+∫ ø=+‘· X¯øÏÔì ø√˝ÀŒedæ

9. 7
e⁄+≥T+~.ø±˙ á Ä˝À#·qøÏ, dü+ø£˝≤ŒìøÏ ø=+‘· X¯øÏÔì b˛>=≥Tºø√edæ
e⁄+≥T+<äì eTq+ >∑Ts¡TÔ+#·T ø√yê*. n<˚ e÷qdæø£ X¯øÏÔ. XÊØ]ø£ ÁX¯eT
#˚ùd≥|ü⁄&ÉT uÛÖ‹ø£ ˝Òø£ XÊØ]ø£ X¯øÏÔì qwüºb˛‘êeTT. n|ü⁄&ÉT>∑÷&Ü
XÊØs¡ø£X¯øÏÔ düeTs¡›e+‘·+>± $ìjÓ÷–+|üã&Ü+fÒ eTqdüT‡qT Ä
|üìj·T+<äT ìeT>∑ï+ #˚j·Tedæ+<˚!
Ç+ø±ø=+‘· ˝À‘·T>± Ä˝À∫ùdÔ, eTq+ #˚düTÔqï |üì |ü]es¡Ôq
#Ó+<ä≥+, e÷s¡TŒ#Ó+<ä≥+, ‘ês¡Te÷s¡T ne⁄‘·T+&É≥+
>∑eTì+#·>∑T>∑T‘ê+.ø=ìï #Óø£ÿ eTTø£ÿT ≈£îØÃ>± s¡÷bÕ+‘·s¡+
#Ó+<äT‘êsTT. ø=ìï |ü‹ÔeT÷≥T ˇø£ ‘·Tyê«T ne⁄‘êsTT. Äe⁄ù|&É
qT+∫ |æ&Éø£T#˚kÕÔs¡T. u§>∑TZbı&ç qT+∫ e+≥ #Ói≈£î>± ñ|üjÓ÷–+#˚
sêfi¯ófl ‘·j·÷s¡T #˚j·Tã&É‘êsTT. u≤>± yÓTiø£ |ü˝≤¢T>±, ø£s¡≈£î>± e⁄+&˚
eT{Ϻ <äTqïã&ç yÓT‘·Ô>± #˚j·Tã&ÉT‘·T+~ - Ç˝≤ mHÓïH√ï »s¡T>∑T‘êsTT.
ˇø£ |ü⁄düÔø£+ #·~$‘˚ <ëH√¢e⁄qï |ü]C≤„q+ Hê≈£î edüTÔ+~. Hê Vü≤è<äj·T+˝À
yÓT~*q uÛ≤e+ #˚‹˝Àì ≈£î+#Ó <ë«sê ø±–‘·+ MT<ä düT+<äs¡yÓTÆq ∫Á‘·+>±
s¡÷bı+<äT‘·T+~. rÁe Ä˝À#·q <ë«sê ˇø£ dæ<ë∆+‘êìï
ø£qT>=q>∑T>∑T‘êqT- Çe˙ï $$<Ûä s¡ø±˝…’q |üqT˝Ò ! nsTT‘˚ |üì˝Àì
$$<Ûä n+XÊ˝ÒMT{Ï nqï Á|üX¯ï ñ<äsTT+#·e#·TÃ. <˚ìeq nsTT‘˚
<˚ì˝ÀHÓ’Hê e÷s¡TŒ »s¡T>∑T‘·T+<√, |ü]es¡Ôq edüTÔ+<√, ñqï Á|ü<˚X¯+
qT+&ç eTs=ø£ #√{ÏøÏ e÷s¡Ãã&ÉT‘·T+<√, <˚ìeHÓ’‘˚ @<√ ˇø£ s¡÷|ü+˝À
X¯øÏÔì ø=˝ÀŒe≥+ »s¡T>∑T‘·T+<√, <˚ìyÓqø± e÷qe⁄ì eTqdüT‡
ñ+≥T+<√, <ëìH˚ ªª|üìµµ n+{≤s¡T. á s¡ø£s¡ø± e÷s¡TŒqT,
|ü]es¡ÔqqT, dü«dü∆+ qT+&ç ne‘·*øÏ |ü+|üã&É≥eTTqT, M≥ìï{Ï eq
ø£*π> ˝≤uÛ≤q÷ }Væ≤+#˚~ eTqùd‡. Ä ‘·s¡Tyê‘· Çe˙ï #˚j·T{≤ìøÏ
ø±edæq X¯øÏÔì bı+<ä{≤ìøÏ Ä eTqùd‡ nH˚«wüD ø=qkÕ–düTÔ+~.

10. 8
dü+ø£Œ+, ìs¡íj·T+, ø£èwæ, düVü≤q+, |ü≥Tº<ä, Á|üj·T‘êïT, ìC≤sTTr>±
e⁄+&É≥+ Çe˙ï eTqdüT‡ qT+&ç ø£*π> |ü]D≤e÷˝Ò! eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ
ø√]ø£qqTdü]+#˚ X¯Øs¡+ ‘·–q ø£èwæ, ÁX¯eT »]|æ, e÷qdæø£ uÛ≤yêqT
ì»s¡÷bÕT>± |ü]es¡Ôq+ #Ó+~düTÔ+~.rÁe |ü]o˝Hêq+‘·s¡+ ∫e]øÏ
e÷qdæø£ uÛ≤e |ü]es¡ÔH˚ |üì n˙, eTqùd‡ |üì jÓTTø£ÿ neT÷´ dü+|ü<ä
n˙ Á>∑Væ≤+#· >∑T>∑T‘ê+.
Á|ü‹ ˇø£ÿ |ü˙, |ü]|üPs¡í+>± #˚j·÷+fÒ,
eTqdüT‡qT dü]jÓÆTq $<Ûä+>± ñ|üjÓ÷–+#·Tø√yê*.
eTqdüT‡qT Á|üXÊ+‘·+>±, e⁄+#·Tø=ì, nBÛq+˝À e⁄+#·T≈£î+fÒ e÷qdæø£
X¯øÏÔ eT]+‘·>± n_Ûeè~∆ #Ó+<äT‘·T+~.
eT+∫ uÛ≤yêìï eTqdüT‡˝À b˛wæ+#·Tø√yê*.
|üP]Ô ne>±Vü≤q‘√ e÷qdæø£ X¯øÏÔq+‘ê #˚düTÔqï |üìô|’qH˚ @ø±Á>∑
∫‘·Ô+‘√ πø+ÁBø£]+#ê*.
á $<Ûä+>± #˚ùdÔ, m≥Te+{Ï |üìHÓ’Hê n‹ #·ø£ÿ>± #˚j·Te#·TÃqì
düTuÛÑ+>± n+<ä]ø° ns¡∆eTÚ‘·T+~ >∑<ë !
C≤„q+ n+fÒ ?
ˇø£ $wüj·T+ >∑T]+∫q ˝Òø£ edüTÔe⁄qT >∑T]+∫q C≤„q+ n+fÒ
Ä$wüj·T+ ˝Òø£ edüTÔe⁄ >∑T]+∫ u≤>± ‘ÓTdüTø√e≥y˚T! @ C≤„q+ eTq+
bı+~Hê, n~ eTqdüT‡ <ë«sêH˚ ø±ã{Ϻ, eTqdüT‡ düVü‰j·T+ ˝Ò≈£î+&Ü @
$<ÛäyÓTÆq C≤„qeT÷ bı+<ä˝ÒeTì eTqø£s¡∆eTe⁄‘·T+~. á Á|ü|ü+#·+˝À
ndü+U≤´ø£yÓTÆq edüTÔe⁄T, $wüj·÷T ñHêïsTT. düT<ä÷s¡ Äø±X¯+˝À

11. 9
>∑ Á>∑Vü‰T, qø£åÁ‘êqT+&ç n‘·´ŒyÓTÆq nDTe⁄T, |üs¡e÷DTe⁄<ëø±
nH˚ø£ edüTÔe⁄T á $X¯«+˝À yê´|æ+∫ ñHêïsTT. n+‘˚ø±ø£ e+<ä˝≤~
$wüj·÷ >∑T]+∫ Ä˝À∫+#·edæ e⁄+≥T+~. M≥ìï{Ï >∑T]+∫ eTqøÏ
‘ÓTdüTqï<˚ $$<Ûä $wüj·T |ü]C≤„q+ nqã&ÉT‘·T+~.
á uÛÑ÷$T, $$<Ûä <˚XÊT, ñ|üK+&ÜT, düeTTÁ<ëT, |üs¡«‘êT,
»+‘·Te⁄T, |ü≈£åîT, eTq sTTT¢, e÷qe⁄ì X¯Øs¡eTT, n‘·ì Äs√>∑´eT÷,
yê´<ÛäTT, yê{Ïìyês¡D√bÕj·÷T, e÷qeC≤‹ #·]Á‘·, e÷qe⁄ì Áù|eT
- <˚«wü+, e÷qe J$‘·+, düTK<äT'U≤T - á$<Ûä+>± $wüj·÷≈£î,
edüTÔe⁄≈£L n+‘·T ñqï<ë? á nìï $wüj·÷ >∑T]+N dü‘·´+
‘ÓTdüTø√yêì e÷qe⁄&ÉT Á|üj·T‹ïkÕÔ&ÉT. n‘·ìøÏ ‘Ó*dæq<ä+‘ê
C≤„qy˚Tqì |æeã&ÉT‘·T+~. eTq+ ø£å´+>± m+#·T≈£îqï edüTÔe⁄ô|’q
m+‘· m≈£îÿe>± eTqdüT‡qT @ø±Á>∑+ #˚ùdÔ, n+‘· düeTÁ>∑+>± <ëìï >∑T]+∫q
C≤„q+ bı+<äe#·TÃ. Hê ø£fi¯fl <ësê« H˚qT ˇø£ |ü⁄cÕŒìï>±˙, |üøÏåì >±˙
#·÷XÊqT. ˇø£ Äø£*>=qï eTìwæ yê{ÏH˚ ˇø£ ‘˚T>±H√, |æ*¢>±H√
#·÷XÊ&ÉT. #·÷ùdedüTÔe⁄qT ns¡∆+ #˚düTø√e{≤ìøÏ #ê˝≤ C≤„Hêìï #ê˝≤
ø±+ qT+&ç ùdø£]+#·edæ e∫Ã+~. <ëì |òü*‘·+>± H˚qT Ä edüTÔe⁄
jÓTTø£ÿ ì»yÓTÆq s¡÷bÕìï Á|ü‘˚´ø£ <äèwæº>∑ eTqdüT‡ düVü≤j·T+‘√
#·÷&É>∑*>±qT.
Áø£eTÁø£eT+>±, #ê˝≤ u≤>± |ü]#·j·TeTTqï edüTÔe⁄ rÁe|ü]oq
<ë«sê yê{Ï >∑T]+∫ eTqdüT‡≈£î düŒwüºyÓTÆq ne>±Vü≤q @s¡Œ&ÉT‘·T+~
‘·‘·Œ¤*‘·+>± eTqdüT‡˝À ìee⁄qï C≤„q+ |ü]e÷D+˝Àq÷, rÁe‘·˝Àq÷
u≤>± n_Ûeè~∆ #Ó+<äT‘·T+~.
n<˚ düeTj·T+˝À eTs=ø£ $wüj·T+ >∑÷&Ü »s¡T>∑T‘·T+~. ˇø£ ∫qï

12. 10
düe÷#ês¡+ ˝Òø£ C≤„q+, Ç+ø=ø£ ∫qï düe÷#êsêìøÏ >±˙ C≤„HêìøÏ>±˙
@<√$<Ûä+>± ø£|üã&ÉT‘·T+~. $$<Ûä $wüj·÷T, edüTÔe⁄ >∑T]+∫ bı+~q
C≤„q+, ˇø£ Á|ü‘˚´ø£ $wüj·÷ìï >∑T]+∫ $düÔè‘·+>± ô|+bı+~q C≤„q+,
Áø£eTÁø£eT+>± $X¯«»˙q+>±q÷, nìï{Ï˙ ø£T|ü⁄≈£îqï~>±q÷
‘·j·÷s¡e⁄‘·T+~. á $<Ûä+>± ∫qï yê{Ï qT+&ç $düÔè‘·yÓTÆq |ü]~Û˝ÀìøÏ
C≤„q+ $düÔ]+#·≥+, eTqdüT‡ m+‘·>± <äè&ÛÉ|üs¡#·T≈£î+fÒ, m+‘·>± <ëìì
ˇø£ edüTÔe⁄ô|’ @ø±Á>∑+ #˚j·T>∑*–‘˚, n+‘·>± eTqC≤„q+, C≤„q rÁe‘·
ô|s¡T>∑T‘êsTT.
Ç+ø± #·÷ùdÔ, $$<Ûä s¡ø± ø±s¡´Áø£e÷T eTq+ ˇø£ ì]›wüºyÓTÆq
ø£å´+‘√ #˚kÕÔ+. m|ü&É÷ eTqøÏ ˝≤uÛ≤ìï #˚≈£Lπsà |üqTj·T+<˚ eTq≈£î
n_Ûs¡T∫ ñ+≥T+~. Ä |üqTqT >∑T]+∫ dü]jÓÆTq |ü]C≤„q+‘√ |üì#˚ùdÔ,
$»j·T+ _Û+∫, Ä|üqT <ë«sê eTq+ ø√s¡T≈£îqï |òü*‘êqT
bı+<ä>∑T>∑T‘ê+. n+<äTø£H˚ ˇø£ |üì˝À $»j·T+, ø£å´+ kÕ~Û+#ê+fÒ
Ä |üìì >∑T]+∫q |ü]C≤„q+ n‘ê´eX¯´ø£+. Ç+‘·≈£î eTT+<äT »]|æq
#·s¡Ã˝À @|üìHÓ’Hê eTqdüT‡ düVü≤j·T+‘√H˚ #˚j·Tedæ ñ+≥T+<äì
>∑eTì+#ê+. |üì>∑T]+∫ dü]jÓÆTq |ü]C≤„q+ ñ+fÒ |üìì #·ø£ÿ>±
#˚j·Te#·TÃ. n+‘˚ø±ø£ Ä C≤„Hêìï bı+<ë+fÒ, eTqdüT‡qT |ü]|üPs¡í+>±
@ø±Á>∑+ #˚j·Tedæ e⁄+≥T+<äì >∑÷&Ü >∑eTì+#ê+.
‘·è|æÔø£s¡+>±, Vü≤sTT>± J$+#·≥+˝À e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· jÓTTø£ÿ
ÁbÕ<Ûëq´‘· m+‘· nedüs¡yÓ÷ eTq≈£î ‘Ó*dæ+~. n+<äTø£ì $T>∑‘êy˚yÓTÆHê
H˚s¡TÃ≈£îH˚ eTT+<äT, <ëì >∑T]+#˚ H˚s¡TÃø√yê*.
á ø±s¡D+ #˚‘·H˚ ÁbÕ<Ûä$Tø£ $<ä´˝À Á|ü<ÛäeT k˛bÕq+ e÷qdæø£
@ø±Á>∑‘· nì $y˚ø±q+<äkÕ«$T n_Ûe]í+#ês¡T.

13. 11
eTqdü‡+fÒ
ô|’q #Ó|æŒq<ä+‘ê |ü]o*+∫q|ü⁄&ÉT, dü+|òüT+˝À ñqï‘·+>±
J$+#ê+fÒ |üì˝À $»j·T+ kÕ~Û+#ê˙, $$<Ûä $wüj·÷T >∑T]+∫
dü]jÓÆTq |ü]C≤„q+ e⁄+&Ü˙ ns¡∆eTe⁄‘·T+~. M≥ìï{ÏøÏ eTT+<äs¡
ø±edæq~ - e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· - kÕ<Ûës¡D J$‘·+ >∑&É|ü{≤ìπø
ø±≈£î+&Ü, J$‘êìï eT]+‘· düT+<äs¡+>±, ns¡∆e+‘·+>±, Äø£s¡¸D°j·T+>±
eT#·Tø√e{≤ìøÏ, yÓTT≥º yÓTT<ä≥ dü]jÓÆTq |ü<ä∆‹˝À e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·ì
nes¡#·Tø√yê*. BìøÏ >∑÷&Ü C≤„q+, ìs¡+‘·s¡ ø£èwæ nedüs¡eTe⁄‘·T+~
n+<äTø£H˚, Jeq ìsêàD≤ìøÏ e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· ‘·|üŒìdü]jÓÆTq n+X¯+.
Ç|ü⁄&çø£ á ªªeTqdüT‡µµ nqã&˚~ @$T{Ï? nqï~ #·÷<ë∆+. n~
eTqøÏ ø£qã&É<äT. ns¡∆eTe<äT. ◊Hê Á|ü‹ e´øÏÔ Bìì s¡ø£s¡ø±T>±
e]ídüTÔ+{≤s¡T. eTqdüT‡ ˝Ò<äT nì me«s¡÷ nqs¡T. #ê˝≤ ‘·s¡#·T>±
eTqeT+<äs¡eT÷ eTqdüT‡ u≤>± ˝Ò<äH√, ˝Òø£ dü+‘√wü+>± e⁄+<äH√
<äT'K+>± e⁄+<äH√ n+≥T+{≤eTT. á eTqdüT‡ nH˚~ @$T{Ï? eTqdüT‡
nH˚~ ñ+<äì eTq≈£î düŒwüº+>± ‘ÓTdüT. n|ü⁄&É|ü⁄&É÷ eTq+ ªªHê≈£î
>∑Ts¡TÔqï~µµ, ªªHê≈£î >∑Ts¡TÔ˝Ò<äTµµ - Ç≥Te+{Ï uÛ≤yêT e´ø£Ô|üs¡düTÔ+{≤+.
ø±˙ Ç+ø± ˝À‘·T>± á eTqdü‡H˚ $wüj·T+ >∑T]+∫ m+<äT≈£î Ä˝À∫+#·+?
ì»+>± #·÷ùdÔ eTqdüT‡qT $&ç>± #·÷&É˝Òq+‘· düìïVæ≤‘·+>±, n‹ <ä>∑Zs¡>±
e⁄qï~. ø±˙ n~ nø£ÿ&É ñ+<äì eTqøÏ u≤>± ‘ÓTdüT.
eTq+ m|ü&É÷ nH˚ á ªªH˚qTµµ nH˚~ @$T{Ï? yÓ+≥H˚ Hê≈£î
nì|æ+#˚~ - ªªá X¯Øs¡+µµ nì. á X¯Øs¡y˚T H˚qT nsTT‘˚ ªªÇ~ HêX¯Øs¡+µµ
nì m+<äTø£+≥THêï+? #ê˝≤ ‘·s¡#·T>± eTq+ ªªHêeTqdüT‡ u≤>±˝Ò<äTµµ
n+≥÷+{≤+. |ü]o*ùdÔ, e÷qdæø£ dæ∆‹ dü]>±Z ˝Ò<äì ns¡∆eTe⁄‘·T+~.

14. 12
n+fÒ, eTqdü÷‡ Hê<˚, X¯Øs¡eT÷ Hê<˚. n+<äTø£H˚ á ªªH˚qTµµ nH˚~ ˇø£
Á|ü‘˚´ø£yÓTÆq n+X¯+. n~ eTqdüT‡, X¯Øsêø£Hêï _ÛqïyÓTÆq~. ì»yÓTÆq
H˚qT ªªÄ‘·àµµj˚T. Bìïã{Ϻ Á|ü‹eTìw” - X¯Øs¡eTT, eTqdüT‡, Ä‘·à - nH˚
eT÷&ç+{Ï $TÁX¯eTy˚T nì ‘˚T‘·T+~. eTq ì»yÓTÆq ñìøÏ Ä‘·àj·T+<˚
e⁄qï~. á Á|ü|ü+#·+˝Àì uÛÖ‹ø£ |ü<ës¡ú+ <ë«sê X¯Øs¡+ @s¡Œ&ÉT‘·T+~.
eTq eTqdüT‡ - ˇø£ Á|üø£ÿ X¯ØsêìøÏ, á Á|ü|ü+#êìøÏ, eTs=ø£ Á|üø£ÿ
Ä‘·àø° eT<Ûä´q yês¡~Û˝≤>±, M{Ïì ø£*ù| e+‘Óq˝≤>± |üì #˚düTÔ+~.
á $X¯«+˝À >∑ dü÷∆ |ü<ës¡∆+‘√ á X¯Øs¡+ ì]à+#·ã&ÉT‘·T+~,
eTqdüT‡ dü÷ø£åà |ü<ës¡∆+‘√ ‘·j·÷s¡T #˚j·Tã&ÉT‘·T+~. Ä‘·à dü÷øå±à‹
dü÷ø£åàeTsTTq~. ø±˙ X¯Øs¡eTT, eTqdüT‡e˝… ø±ø£ Ä‘·àì |ü<ës¡∆+ nì>±˙,
$wüj·TeTì>±˙ nq˝ÒeTT.
dü÷∆ |ü<ës¡∆+ kÕ<Ûës¡D+>± 3 s¡ø±T>± e⁄+≥T+~. |òüTq|ü<ës¡∆+,
Á<äe|ü<ës¡∆+, yêj·TT|ü<ës¡∆+ - |òüTq|ü<ës¡∆+ düTuÛÑ+>± ø£qã&ÉT‘·T+~.
Á<äe|ü<ësê∆T ˇø£ÿkÕ] #·÷&É>±H˚ ns¡∆eTee⁄. ˇø£ >±¢düT ˙fi¯flì #·÷d”
#·÷&É>±H˚, n$ nø£ÿ&É e⁄Hêïj·Tì >±˙, ˝Òeì >±˙ ns¡∆+ #˚düTø√e≥+
ø£wüº+.
>±* á #·s¡à#·≈£åîe⁄≈£î ø£qã&É<äT. ø±˙ Ç+ø=ø£ $<Ûä+>± >±*
M#·{≤ìï nqTuÛÑ÷‹#Ó+~, ªªn~e⁄qï~µµ nì ‘ÓTdüTø√e#·TÃ. eèøå±˙,
∫qï yÓTTø£ÿ˙, ˙{Ï‘·s¡+>±˙ #·÷dæ >±*MdüTÔqï<äì ‘ÓTdüT ø√e#·TÃ.
n<˚ $<Ûä+>±, eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ñìøÏì, <ëì <ë«sê »s¡|üã&˚ ÁøÏj·TT
˝Òø£ |üqTqTã{Ϻ ‘ÓTdüTø√e#·TÃ. ø±˙ Ä‘·àì n≥Te+{Ï |ü<䛑·T
<ë«sê ne>±Vü≤q #˚düTø√˝ÒeTT. ø±ì n~ düs¡«edüTÔe⁄j·T+<ä÷
yê´|æ+∫j·TTqï~. n+‘˚ø±<äT á Á|ü|ü+#·+˝À ø£ì|æ+#˚ X¯øÏÔ n+‘ê
Ä‘·à jÓTTø£ÿ e´ø°Ôø£s¡Dy˚T!

15. 13
Ä‘·àqT ‘ÓTdüTø√e{≤ìøÏ y˚πs |ü<ä∆‘·TTHêïsTT. Ç‘·s¡ edüTÔe⁄qT
>±˙ eTqdüT‡ì >±˙ ‘ÓTdüTø√e{≤ìøÏ ñ|üjÓ÷–+#˚ |ü<ä∆‘·T˝ÒM Ä‘·àqT
eTq≈£î #·÷|æ+#·˝Òe⁄. ø±˙ <ëìï ‘ÓTdüTø√e{≤ìøÏ ˇø£ Á|ü‘˚´ø£ |ü<ä∆‹
ñqï~.
eTq˝À me¬s’Hê á Á|ü|ü+#·+˝À >∑ nìï |ü<ësê∆˙ #·÷XÊsê?
ôd’qT‡#˚ e]í+#·ã&çq $wüj·÷ìï{Ï˙ eTq˝À m+‘· eT+~ #·÷XÊ+?
nsTTHê XÊgE„T qeTàeTì #Óù|Œ $wüj·÷ìï{Ï˙ eTq+ qeTTà‘·THêï+.
n<˚ $<Ûä+>± Ä‘·àqT >∑T]+∫ u≤>± ‘Ó*dæqyês¡T #Ó|æŒq <ëìì ÁX¯<ä∆>±
$q≥+ <ë«sê, Ä‘·àqT >∑T]+∫q |ü]C≤„q+ eTqøÏ ‘ÓTdüTÔ+~ ø±˙
XÊgE„πø ‘Ó*dæq nìï $wüj·÷˙ ÁX¯<ä∆>±, ìC≤sTTr>± Á|üj·T‹ïùdÔ
eTq+‘·≥ eTqy˚T @$<Ûä+>± ‘ÓTdüTø√>∑T>∑T‘êyÓ÷, n<˚ $<Ûä+>± u≤>±
|ü]o*+#·ã&ç ìj·T$T‘· |ü<ä∆‘·T˝À Ä‘·àqT ‘ÓTdüTø√e{≤ìøÏ ì»sTTr>±,
eTq'|üPs¡«ø£+>± Á|üj·T‹ïùdÔ, Á|ü‹ ˇø£ÿs¡eT÷ Ä‘·àC≤„q dü+|üqTïeTT
ø±>∑eTT
ì»yÓTÆq uÛ≤e+˝À eTqeTT Ä‘·à dü«s¡÷|ü⁄y˚T! eTq eTT+<äs¡ á
Á|ü|ü+#·eT÷, eTqeT<Ûä´>∑ U≤∞dü∆+˝À eTqdü÷‡ ñHêïsTT. á eTqdüT‡
<ë«sêH˚ eTq+ á $XÊ«qï+‘ê <ä]Ù+#·>∑+, ‘ÓTdüTø√>∑+,
ñ|üjÓ÷–+#·Tø√>∑+.
Ç|üŒ{Ï es¡≈£L Á|ü|ü+#·+ ô|’ ì*|æq eTq<äèwæºì ~X¯e÷]à đ·àyÓ’|ü⁄
ìπs∆•ùdÔ n|ü⁄&ÉT eTq+‘·≥ eTqπø á Ä‘·ày˚πs<˚MT ø±<ä˙ eTq˝ÀH˚ ñqï
ªªÄ‘·àµµ j˚T n˙ ‘ÓTdüTø√>∑T>∑T‘êeTT.
∫e]>± Ä‘·à nH˚~ ˇø£≥Tqï<ä˙, eTq+ Ä Ä‘·à dü«s¡÷|ü⁄y˚Tqqï
$wüj·TeT÷ m¢|ü⁄&É÷ eTqdüT‡˝À >∑Ts¡TÔ+#·Tø√yê*. Ç|ü&ÉT á eTqdüT‡

16. 14
>∑T]+∫, XÀuÛ≤j·Te÷qyÓTÆq, ns¡∆e+‘·yÓTÆq JeHêìï >∑≥|ü{≤ìøÏ
eTqdüT‡qT |òüÁ|ü<ä+>± ñ|üjÓ÷–+#˚ |ü<ä∆‘·T >∑T]+N #·]Ã<ë∆+.
eTqdü‡+fÒ @$T{Ï? nH˚~ eTTK´yÓTÆq Á|üX¯ï. <˚ì<ë«sêHÓ’‘˚,
nqTuÛÑ÷‹ #Ó+<äT‘êyÓ÷, uÛ≤edüŒ+<äq bı+<äT‘êyÓ÷, nìï{Ï˙
ns¡∆+#˚düTø√>∑T>∑T‘êyÓ÷ n<˚ ªªeTqdüT‡µµ. eTqdüT‡ ˝Òø£b˛‘˚ <˚ì˙
nqTuÛÑ÷‹ #Ó+<ä˝ÒeTT. u≤Vü≤´ edüTÔe⁄ >∑T]+∫, $wüj·÷ >∑T]+∫
|ü+#˚+Á~j·÷˝…’q - ø£fi¯ófl, #Óe⁄T, eTT≈£îÿ, Hê*ø£, #·s¡à+ <ë«sê Á>∑Væ≤kÕÔ+
ø±˙ á Ç+Á~j·÷˙ï #·÷&É≥+ $q≥+, yêdüq, s¡T∫, düŒs¡Ù nH˚
ÁøÏj·T <ë«sê ˇø£ dü+πø‘êìï, dü+<˚XÊìï eTqdüTøÏ n+~kÕÔsTT. á
dü+<˚XÊì n+<äTø=ì u≤Vü≤´edüTÔe⁄T, $wüj·÷ >∑T]+∫ ˇø£ $<ÛäyÓTÆq
uÛ≤yêìï, Á|ü‹_+u≤ìï eTqdüT düèwæº+#·Tø√>∑T>∑T‘·T+~.
u≤ùV≤´+Á~j·÷ <ë«sê u≤Vü≤´ $wüj·÷ >∑T]+∫
ns¡∆+#˚düTø√e≥+ düTuÛÑy˚T ø±ì Ç+Á~j·T ne>±Vü≤qøÏ nr‘·+>± ñqï
$wüj·÷ >∑T]+∫ Á>∑Væ≤+#·≥+ #ê˝≤ ø£wüº+. ªªeTqdüT‡µµ >∑T]+∫
ns¡∆+ø±e≥+ eT]+‘· ø£wüº+ø£<ë! ◊Hê, Ç+Á~j·T ne>±Vü≤qqT
ìs¡÷|æ+#˚~>±H√, Ç‘·s¡ u≤Vü≤´ e⁄düTÔe⁄T, $wüj·÷ <ë«sê »]π>
ø±s¡´Áø£e÷˝Ò eTqdüT‡ <ë«sê >∑÷&Ü »s¡T>∑T‘êj·TH√ }Væ≤ùdÔ, eTqdüT‡
>∑∑T]+∫ ‘·|üŒø£ ˇø£ düŒwüºyÓTÆq uÛ≤eq ø£>∑{≤ìøÏ neø±X¯+ e⁄+~.
eTqdüT‡qT ns¡∆+#˚düTø√>∑ @¬ø’ø£ e÷s¡Z+sTT<˚! á |ü<ä∆‹ <ë«sêH˚ eTq+
dü÷∆ $wüj·÷ >∑T]+#˚ ø±ø£ dü÷ø£åà $wüj·÷ >∑T]+∫ >∑÷&Ü C≤„q+
bı+<ä>∑+. n+‘˚ø±ø£ $$<Ûä edüTÔe⁄ >∑T]+∫ nH˚ø£ uÛ≤yêT
@s¡Œs¡#·Tø√>∑+.
>±* ø£+{ÏøÏ ø£q|ü&É<äT. #˚‘·T‘√ |ü≥Tºø√˝ÒeTT. n<˚$<ä+>±
eTqdüT‡ ≈£L&Ü eTq ø£+{ÏøÏ ø£qã&É<äT, eTq#˚‘·T˝À ∫ø£ÿ<äT. ø±˙

17. 15
$$<Ûä |üqT<ë«sê, ø±s¡´Áø£e÷<ë«sê eTqdüT‡ ñqï<äì Á>∑Væ≤+#·
>∑T>∑T‘êeTT.
eTqdüT‡ì Á|ü‘˚´ø£ ø£åD≤T>∑ ˇø£ n<ä›+‘√ b˛Ãe#·TÃ. Ç+Á~j·T
>√#·sêsTTq X¯ã›, düs¡Ù, s¡dü, >∑+<ÛäeTTT eTqdü‡H˚ á n<ä›+ô|’ Á|ü‘˚´ø£
Á|ü‹_+u≤ìï ˝Òø£ eTTÁ<äqT düèwæºkÕÔsTT. M{Ï˝À ø=ìï Á|ü‹_+u≤T ˝Òø£
eTTÁ<äT ø=~›ø±+ e÷Á‘·y˚T ñ+&ç, yÓ+≥H˚ #ÓiÏ|æy˚j·Tã&É‘êsTT.
eT]ø=ìï #ê˝≤ø±+ ñ+{≤sTT. M{Ï˝Àø=ìï ô|’øÏ #ÓiÏ|æ y˚j·Tã&çq≥T¢
ø£ì|æ+∫Hê, eT∞fl düTŒ¤s¡D≈£î ‘Ó#·TÃ≈£îH˚ Á|üj·T‘·ï+ #˚ùdÔ eTT+<äT≈£î ekÕÔsTT.
M{ÏH˚ ªªC≤„|üø£X¯øÏÔµµ n+{≤s¡T.
eTqdüT‡ düVü‰j·T+‘√ C≤„q+ dü+bÕ~+#·>∑T>∑T‘ê+, Ä˝À∫+#·
>∑T>∑T‘ê+, }Væ≤+#·>∑>∑T‘ê+, eTqdüT‡ ˝À|ü* bıs¡˝À |üP&çà ô|≥ºã&ç
ñqï Ä˝À#·qqT eTs¡ ô|’øÏ rdüT≈£îsê>∑T>∑T‘ê+ yê{Ïì $X‚¢wæ+∫,
‘·]ÿ+∫, eT+∫ - #Ó&ÉT $#·ø£åD#˚dæ, dü+ø£*Œ+∫, <äè&ÛÉ ìs¡íj·T+‘√
Ä#·]+∫, düTK<äT'U≤qT nqTuÛÑ$kÕÔeTT
Çe˙ï #˚j·T{≤ìøÏ ‘·–q |ü]ø£s¡£y˚T ˝Òq≥¢sTT‘˚, n≥Te+{Ï
|ü]ø£s¡y˚T |üì#˚j·Tq≥¢sTT‘˚, Çe˙ï »s¡>∑≥+ kÕ<Ûä´y˚THê? ø±˙ Ç‘·s¡
u≤Vü≤´ edüTÔe⁄e˝… á |ü]ø£sêìï n<Ûä´j·Tq+ #˚j·T≥+ kÕ<Ûä´|ü&É<äT.
m+<äTeq+fÒ n~ dü÷∆yÓTÆq~ ø±<äT, #ê˝≤ dü÷ø£åàyÓTÆq~. u≤Vü≤´
edüTÔe⁄qT #·÷&É≥+ eTqøÏ u≤>± nyê≥T n<˚ $<Ûä+>± <äè&ÛÉBø£å‘√
Á|üj·T‘êïT, kÕ<Ûäq ø=qkÕ–ùdÔ, eTqdüT‡ >∑T]+∫ $kÕÔs¡yÓTÆq C≤„qeTT,
<ëì dü÷øå±à‹dü÷ø£åà dü«uÛ≤eeTT ‘ÓTdüTø√>∑eTT. eTq+ Ä˝À∫+#·>∑+,
bÕ‘· $wüj·÷ì »„|æÔøÏ ‘Ó#·TÃø√>∑+, }Væ≤+#·>∑+, $eT]Ù+#·>∑+,
‘·]ÿ+#·>∑+, ìs¡ísTT+#·>∑+, - Çe˙ï eTq+ ø±<äq˝ÒeTT>∑<ë!
n<˚$<Ûä+>± eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ñìøÏì >∑÷&Ü ˝Ò<äì nq˝ÒeTT.

18. 16
$XÊ«qï+‘ê ne>∑Vü≤q #˚düTø=ì, |ü]o*+#·{≤ìøÏ á eTqdüT‡
Ä‘·àeTT+<äs¡ ˇø£ n<äT“¤‘·yÓTÆq H˚Á‘·+>± ñ+#·ã&ç+~. Ĭs+&É÷
(Ä‘·àeTqdüT‡) ˇø£ f…*k˛ÿ|üP, yÓTÆÁø√k˛ÿ|ü⁄ (˝Òø£˝…qT‡) ˇø£ #√≥ ø£*|æô|&ç‘˚
m˝≤ñ+{≤jÓ÷, Ä$<Ûä+>± ñ+#·ã&ܶsTT. düe÷#êsêìï ùdø£]+∫.
ìee⁄+#·T≥j˚T >±ø£ <ëìï nH˚ø£s¡ø±T>± $X‚¢wæ+∫, $e]+∫, <ëì˝Àì
n+‘·sêsê∆ìï ø£qT>=qT≥j˚T>±ø£ ˇø£ ø±sê´#·s¡D Á|üD≤[ø£qT s¡÷bı+~+∫
ìs¡ísTT+∫, yê+∫Û+∫, Á|üj·T‘·ï+ #˚ùd≥≥Te+{Ï ˇø£ $+‘·jÓÆTq
ø£+|üP´≥s¡T>± eTqdüT‡qT n_Ûe]í+#·e#·TÃ. ì»+>± #·÷ùdÔ eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ
X¯øÏÔ eqH˚ eTq+ @<Ó’Hê ‘ÓTdüTø√>∑+, #˚j·T>∑+.eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ
X¯øÏÔ nq+‘·yÓTÆq~.
eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ‘·‘·«+
Çìï X¯≈£îÔTHêï #·|ü+>±, n»&ç>± ìø£&É˝Ò≈£î+&Ü
ñ+&ÉT≥j˚T eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ‘·‘·«+. eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ y˚>∑+>∑÷&Ü #ê˝≤
m≈£îÿe>± ñ+≥T+~. á ì$TcÕìøÏ n~ sTTø£ÿ&ÉT+≥T+~. eTs¡Tø£åD+
uÛÑ÷$TøÏ Äe*yÓ’|ü⁄q>±ì, nq+‘êø±X¯+˝À ˇø£ eT÷q>±ì ñ+≥T+~.
X¯ã∆y˚>∑+ø£Hêï, y˚>∑+>∑ ø±+‹ ø£Hêï>∑÷&Ü eTqdüT‡ n‘·´+‘· y˚>∑+>±
|üj·TìdüTÔ+~
|ü+#˚+Á~j·÷ <ë«sê eTqdüT‡ $kÕÔs¡yÓTÆq düe÷#êsêìï nìï~X¯
qT+&çùdø£]düTÔ+~. Ä$<Ûä+>± eTqdü‡+‘ê nH˚ø£ Ä˝À#·q‘√q÷,
}Vü≤‘√q÷ øÏøÏÿ]dæ ñ+≥T+~. ø£˝À >∑÷&Ü eTqdüT‡ ìsêàD+
#˚düTÔ+~, |ü]o*düTÔ+~, n+‘˚>±ø£ nH˚ø£ $wüj·÷qT s¡T∫#·÷düTÔ+~.
eTqôd‡¢|ü&ÉT $_Ûqï edüTÔe⁄, dü+|òüT≥q >∑T]+∫q düe÷#ês¡
‘·s¡+>±‘√ eTT+∫y˚j·Tã&ÉT‘·T+~. Áø£eTÁø£eT+>±, ‘·q≈£î‘êqT>± eTqdüT‡

19. 17
Ç+Á~j·T $wüj·÷ jÓT&É Äø£]¸‘·eTe⁄‘·T+≥T+~.
eTqdüT‡qT ‘·s¡#·÷ ˇø£ düs¡düT‡‘√ b˛Tdü÷Ô ñ+{≤s¡T. ˙{Ïô|’
>±* Á|üuÛ≤e+ eq ndü+U≤´ø£yÓTÆq ∫qï ∫qï nT, ‘·s¡+>±T ˙{Ï
ñ|ü]‘·+ô|’ @s¡Œ&˚ $<Ûä+>±, $_Ûqï edüTÔe⁄T, dü+|òüT≥qT, m¢|ü⁄&É÷
ndü+U≤´ø£yÓTÆq uÛ≤e‘·s¡+>±qT eTqdüT‡˝À @s¡Œs¡TkÕÔsTT. Á|ü‹ø£åDeT÷
ô|<ä›dü+K´˝À }Vü‰‘·s¡+>±T, ø√]ø£T nÁ|üj·T‘·ï+>± eTqdüT˝À |ü⁄&ÉT‘·÷
ñ+{≤sTT.
$y˚ø±q+<äkÕ«$T eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ‘·‘êÔ«ìï ˇø£ ø£<∏ä <ë«sê
$e]+#ês¡T. ˇø£ #√≥ ˇø£ ø√‹ ñ+&˚~. düVü≤»+>±H˚ n~ #·|üyÓTÆq~.
nìï ø√‘·T˝≤>± n~ >∑÷&Ü Á|üXÊ+‘·+>±, eTÚq+>± ˇø£ #√≥
≈£Ls√Ã˝Ò<äT. ˇø£kÕ] ˇø£‘·qT Äø√‹ì ø=~›>± kÕsêsTT ‘êπ>≥≥T¢ #˚XÊ&ÉT.
ndü˝Ò #·|ü+>± ñqï Ä ø√‹ á kÕsêsTT eT‘·TÔeq eT]+‘· #·|ü+>±
‘·j·÷¬s’+~. Ädæú‹˝À n~ ˇø£ ‘˚T#˚ ≈£î≥ºã&ç+~. Ä ø√‹ m+‘·
ñÁ>∑+>± nsTT, rÁeyÓTÆq nXÊ+‹, #·|ü‘·‘√ ñ+&çñ+≥T+<√
}Væ≤+#·+&ç ! ø£<Ûä nø£ÿ&ç‘√ Ä–b˛˝Ò<äT. n~ dü]b˛˝Ò<äqï≥T¢>±, Ä
ø√‹ì ˇø£ <äj·T´+ ÄeVæ≤+∫+~. Ä |ü]dæú‹˝À Ä ø√‹ m+‘· Ä+<√fi¯q>±
ñ+&ç ñ+≥T+<√ Ä˝À∫+#·+&ç ! e÷qe⁄ì eTqdüT‡ dü]>±Z Ä ø√‹˝≤>±H˚
ñ+≥T+~. eTqdüT‡ düVü≤»+>±H˚ #ê˝≤ #·Ts¡T≈£î>± ñ+≥T+~. nH˚ø£
∫qï, ô|<ä› ‘·s¡+>±T <ëì˝À @s¡Œ&É‘êsTT. M≥ìï+{Ïø° $T+∫ eTqdüT‡
ø±eT+‘√q÷, ø√]ø£‘√q÷, eT‹Ô*¢ e⁄+≥T+~. n|ü⁄&çø£ Ç‘·s¡T
dü+‘√wüeTT, u≤>∑T, $»j·T+ jÓT&É ás¡¸´, ndü÷j·T nH˚ ‘˚T≈£î&ÉT‘·T+~.
M≥ìï+{Ïø° ô|’q >∑s¡«+ nH˚ <äj·T´+ ÄeVæ≤+∫, Çø£ mqï{Ïø° eTqdüT‡qT
$&ç∫b˛<äT. eT] n≥Te+{Ï eTqdüT‡qT ìj·T+Á‹+#·≥+ m+‘· ø£wüºyÓ÷
eTq+ sTT|ü⁄&ÉT }Væ≤+#·e#·TÃ.

20. 18
á ˝À≥TbÕf…¢ìï ñHêï, eTqdüT‡ düVü‰j·T+‘√H˚, <ëì X¯øÏÔ <ë«sêH˚
eTq+ nìï |üqT÷ #˚j·÷*, nìï s¡ø± C≤„q+ dü+bÕ+~+#ê*.
J$‘êìï dæús¡+>± ø=qkÕ–+#·{≤ìøÏ e÷qdæø£ X¯øÏÔ n‘·´+‘êeX¯´ø£+.
ñqï‘·yÓTÆq, eTVü≤‘·Ôs¡yÓTÆq J$‘êìï ì]à+#·Tø√yê+fÒ, J$‘êìï
‘ê´>∑+#˚XË’Hê düπs e÷qyê[ ùde #˚j·÷+fÒ eTqdüT‡ X¯øÏÔe+‘·+>±
ñ+&É≥+ Ç+ø± m≈£îÿe>± nedüs¡eTe⁄‘·T+~. dü]jÓÆTq C≤„q+
dü+bÕ~+∫, eT+N - #Ó&ÉT $#·ø£åD <ë«sê, J$‘·øå±´ìï
ìs¡ísTT+#·Tø√yê*. Çe˙ï eTqdüT‡˝À |ü$Á‘·yÓTÆq Ä˝À#·q
düVü‰j·T+‘√q÷, nqT≈£LyÓTÆq ìs¡íj·÷‘√q÷ #˚j·÷*. |ü$Á‘·‘·,
düVü≤q+, <äè&ÛÉBø£å - Ç$ eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ø£åD≤T. M{Ï˝À @ ˇø£ÿ{Ï
˝Òø£b˛sTTHê, J$‘êìï ns¡úe+‘·+>± #˚düTø√˝ÒeTT. á >∑TD≤ìï{Ï˙
eTqdüT‡˝À ô|+bı+~+#·T ø√yê+fÒ eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ #·|ü‘ê«ìï,
yÓTT+&ç‘·Hêìï ‘·|üŒìdü]>± nDÏ∫y˚j·÷*. eTqdüT‡qT Á|üXÊ+‘· |ü]∫,
kÕ«BÛq+˝ÀìøÏ ‘Ó#·TÃø=ì , <ä>∑Zs¡>± #˚]Ã, ìj·T$T+∫ @ø±Á>∑+ #˚j·÷*.
n|ü&˚ J$‘êìï dü]>±Z ì]à+#·Tø√>∑*–, eTT+<äπs ìs¡ísTT+#·Tø=qï ø£å´+
~X¯>± |ü⁄s√>∑$T+#·>∑+.
ø±ì eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ‘·‘ê«ìï ‘·#·T≈£î+fÒ ìsêX¯ ø£T>∑ø£ e÷q<äT.
J$‘· >∑e÷´ìï kÕ~Û+#˚ #·s¡eTø£å´+‘√ á eTqdüT‡qT ìs√~Û+∫, @ø±Á>∑+
#˚j·T≥+ m˝≤ ? @~ @yÓTÆHê, eTq+ ìs¡T‘ê‡Vü≤ |ü&É≈£L&É<äT.
#·÷&É{≤ìøÏ ô|’øÏ ø£wüº+>± nì|æ+∫Hê, eTqdüT‡ ‘·|üŒø£
ìs√~Û+#·ã&ÉT‘·T+~. eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ‘·‘·Ô«+ >∑T]+∫q C≤„q+ <ëìï
kÕ«BÛq+ #˚düT≈£îH˚ |ü<ä∆‘·T >∑T]+∫ ‘ÓT|ü⁄ø√e{≤ìøÏ <√Vü≤<ä+ #˚düTÔ+~.
Ä$<Ûä+>± eTqdüT‡qT @<√ ˇø£ |ü<䛋 <ë«sê kÕ«BÛq|üs¡T#·Tø√˝Òø£b˛‘˚

21. 19
J$‘êìøÏ ns¡∆y˚T ˝Ò<äT. eTqdüT‡qT kÕ«BÛq |üs¡#·T≈£îH˚ Á|üÁøÏj·TqT
H˚s¡TÃ≈£î+fÒ, J$‘êìï ns¡∆e+‘·+>±, eTVü≤Àqï‘·+>± XÀuÛ≤j·Te÷q+>±,
|òü Á|ü<ä+>±, Äq+<äeTj·T+>± #˚düTø=qe#·TÃ.
eTqôd‡+<äT≈£î #·|ü+>± ñ+≥T+~ ?
eTqkı‡ø£ ø√‹˝≤>± #·|üyÓTÆq<äì ì+~düTÔ+{≤eTT. n<˚ >∑qø£
Ä$<Ûä+>± #·|ü+>± ñ+&˚ã<äTT düÔãT›>± ñ+fÒ, n~ Ç+πøyÓTÆHê
ne⁄‘·T+~>±ì eTqdü‡e<äT. ñ<ëVü≤s¡DøÏ ø=+‘·eT+~ bÕ<äs¡dü+
|òüTq|ü<ës¡∆+>± ñ+fÒ u≤>∑T+≥T+<äì nqT≈£î+{≤s¡T. ø±˙ Ä$<Ûä+>±
nsTT‘˚ bÕ<äs¡dü+‘√ |üì#˚ùd <ÛäsêàMT≥s¡T¢, u≤sêMT≥s¡T¢ yÓTT<ä˝…’q
|ü]ø£sêT ñ+&ÉH˚ ñ+&Ée⁄. Á|ü‘˚´ø£ >∑TD≤sTTq $•wüº kÕ+Á<ä‘·, ∫ø£ÿ<äq+
eq bÕ<äs¡dü+ nH˚ø£ $<ÛëT>± ñ|üjÓ÷–+#·ã&ÉT‘·Tqï~ eT] @ sTT‘·s¡
|ü<ës¡∆+eHê bÕ<äs¡dü+ eq ø£*–q Á|üjÓ÷»q+ #˚≈£Ls¡<äT.
eTqdüT‡≈£î ø=ìï düVü≤» ø£åD≤T>∑÷&Ü ñHêïsTT. á düVü≤»
>∑TD≤ eqH˚ eTqdüT‡ s¡ø£s¡ø±T>± ñ|üjÓ÷>∑|ü&ÉT‘·Tqï~. Ä$<Ûä+>±
ø±≈£î+&Ü ˇø£ »&ÉedüTÔy√ #·q+˝Òì edüTÔy√ eTqdüT‡ kÕ∆q+˝À
Vü≤è<äj·T+˝À>±˙, •s¡düT‡˝À>±˙ e⁄+fÒ eTq+>∑÷&Ü #·q+˝Òì
»&ÉedüTÔe⁄T ˝≤>±H˚ nj˚T´yêfi¯fl+. m+<äTeq+fÒ, eTqdüT‡≈£î @$<ÛäyÓTÆq
ø£<ä*ø± ˝Òø£b˛‘˚, eTqdüT‡˝À @$<ÛäyÓTÆq Ä˝À#·Hê ø£>∑<äT. #Ó&ɶ
Ä˝À#·Hêsê<äT. Ä dæú‹˝À e÷qe⁄ì J$‘·y˚T eTs=ø£ s¡ø£+>± ñ+≥T+~.
@$<ÛäyÓTÆq Á|üX¯ï eTqdüT‡˝À ñ<äsTT+#·<äT. ˇø£y˚fi¯ n≥Te+{Ï Á|üX¯ï
@<Ó’Hê ø£*–Hê, <ëìøÏ |ü]cÕÿs¡+ ø£qT>=q{≤ìøÏ m≥Te+{Ï Á|üj·T‘·ïeT÷
»s¡T>∑<äT. ø£<ä*ø£, n»&ç ˝Òì dæ∆‹˝À eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ |üqT˝ÒM
kÕ<Ûä´|ü&Ée⁄. eTqdüT‡ m+‘·{Ï n<äT“¤‘·yÓTÆq |üqTT #˚düTÔqï~!

22. 20
Çe˙ï #·|ü‘·‘·Ô«+>∑ eTqdüT‡ <ë«sêH˚ kÕ<Ûä´eTe⁄ ‘·THêïsTT.
ø±˙, eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ n»&çì ìj·T+Á‹+#·˝Òø£b˛‘˚ <ëì<ë«sê eTq+
ø±yêì nqT≈£îqï |üqTqT kÕ~Û+#·˝ÒeTT. eTqdüT‡ eTqô|’ Ä~Û|ü‘·´+
eVæ≤+∫, <ëì ÄBÛq+˝À eTq+ e⁄+fÒ, n~ HêX¯HêìøÏ <ë]rdüTÔ+~.
n+<äT#˚‘·, |üP]Ô>± eTqdüT‡ #˚‘·H˚ q&É|üã&É≈£î+&Ü eTq+ C≤Á>∑‘·ÔeVæ≤+#ê*.
eTqdüT‡ #·|ü+>± ñ+&É≥eTH˚~ #ê˝≤ eT+∫<˚ !
eTqdüT‡øÏ #·|ü‘·«+ ñ+~>∑<ë nì <ëìì #Ó&ɶ~ nq˝ÒeTT. eTqdüT‡qT
dü]>±Z $ìjÓ÷–+#·Tø√ø£ b˛e≥y˚T <ëìï Áø£eT•ø£åD≤ s¡Væ≤‘·+>± #˚düTÔ+~.
ndæ∆s¡‘·«+ n+fÒ eTqdüT‡ Ä+<√fi¯q>± ñqï<äqï e÷≥! eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ á
ndæ∆s¡‘·«+ ˝Òø£ }–dü˝≤&˚ ‘·‘·Ô«y˚T eTTK´yÓTÆq yê´≈£î‘·øÏ ø±s¡D+ ne⁄‘·T+~.
eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ìs¡+‘·s¡ }–dü˝≤≥ n+‘·T˝Òì uÛ≤e‘·s¡+>±øÏ
ø±s¡DeTe⁄‘·T+~. ø±˙, eTqdüT‡ <ëì sTTwüºÁ|üø±s¡+ }–dü˝≤&ÉT‘·÷,
kÕ«BÛq+˝À ˝Òø£, @$<Ûä+>±q÷ ìj·T$T+#·ã&Éø£b˛‘˚, n‹ <äTs¡“¤s¡yÓTÆq |ü]dæ∆‹
@s¡Œ&ÉT‘·T+~. n≥Te+{Ï dæú‹ì eTq˝À n+<äs¡÷ m|ü⁄&√ ˇø£|ü⁄&ÉT nqTuÛÑ$+∫
ñ+{≤s¡T.
ìø£&É ˝Ò≈£î+&Ü ñ+&É≥+ eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ø£åD+. n~ @ ø£åD+˝À
@dæú‹˝À, m{≤¢ ñ+≥T+<√ }Væ≤+#·˝ÒeTT. ø±˙ eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ n»&çì
Á|üXÊ+‘· |üs¡#·>∑*–q J$ e÷qe⁄&=ø£ÿ&˚ ! n~#˚j·T>∑*–qyê&ÉT
$X¯«$CÒ‘·, BÛs¡T&ÉT, eTVü‰ eTìwæ ne⁄‘ê&ÉT. BìqT+∫ eTqø=ø£
ÄXÊøÏs¡D+, ˇø£ e÷s¡Z+ <=s¡T≈£î‘·T+~. Á|ü‹B ˇø£ m&É‘Ó>∑ì Á|üyêVü≤|ü⁄
dæú‹˝ÀH˚ e⁄+≥T+~. eTqkı‡ø£ÿfÒ ø±<äT á $X¯«eT+‘ê ˇø£ >=|üŒ n»&çøÏ
eT÷kÕúqy˚T ! á n»&ç eqH˚ $X¯«eT+‘ê düèwæº+#·ã&ÉT‘·Tqï~.
Ç+‘· >=|üŒ n»&ç˝À ≈£L&Ü eTq˝À|ü ‘=DÏøÏdü˝≤&Éì CÀ´‹e˝…
n+‘·sê‘·à HÓø=ì ñqï~. rÁe n»&ç eT<Ûä´q >∑÷&Ü ìX¯Ã+>±

23. 21
ñ+&É>∑>∑≥y˚T e÷qe⁄ì BÛs¡‘·«eTT, XÀuÛÑ, eTVü≤˙j·T‘·«eTT. Ç<˚
e÷qe⁄DÏí ì»yÓTÆq e÷qe⁄ì>± #˚düTÔ+~. rÁe Ä+<√fi¯q ,n»&ÉT
eT<Ûä´ |æ∫Ñ·HêìøÏ, eT÷s¡â‘ê«ìøÏ ˝ÀqsTTqyês¡T ‘ê‘êÿ*ø£+>± Äq+<ä+>±
ñ+&Ée#·TÃ. ø±˙ ø=+‘·ø±+ ‘·sê«‘·, n‘·qT uÛÑ]+#·˝Òq≥Te+{Ï u≤<ÛäqT
nqTuÛÑ$kÕÔ&ÉT. $E„sTTq yês¡T á #·|ü‘ê«ìï, |æ∫Ñ·Hêìï kÕ≈£åîe˝…
<ä]ÙkÕÔs¡T. ø±˙ yê{Ïø£qT>∑TD+>± ‘·eTqT‘êeTT e÷s¡TÃø√s¡T, Á|üe]Ô+#·s¡T.
Çe˙ï mø£ÿ&çøÏ <ë]rkÕÔjÓ÷, yê]øÏ ‘ÓTdüT ø±ã{Ϻ yês¡T C≤Á>∑‘·Ô>±
ñ+{≤s¡T. nìï n»&ÉT eT<Ûä´Hê, ìX¯Ã+>± ñ+&É≥+ m˝≤>√ yê]øÏ
‘ÓTdüT. Ç≥Te+{Ï yê]øÏ nkÕ<Ûä´yÓTÆq<˚B ñ+&É<äT. s¡ø£s¡ø±T>±
kÕ<Ûä´eTsTTq yê{Ï˝À eTqy˚T$<Ûä+>± |üì#˚j·÷˝À eTqy˚T
ìs¡ísTT+#·Tø√yê*. BìMT<˚ eTqyÓT≥Te+{Ï eTqTwüß´+ nqï~
Ä<Ûës¡|ü&çj·TT+≥T+~. eTqTwüß´qqTdü]+#˚ <˚X¯dæú‹, dü+|òüT |ü]dæú‹
ñ+{≤sTT.
eTq<˚X¯+˝À #ê˝≤ ø£wüº|ü&ç |üì#˚dæHê ˇø£ÿ |üP≥>∑÷&Ü bı≥º>∑&Éeì
yês¡T ndü+U≤´ø£+>± ñHêïs¡qï $wüj·T+ >∑T]+∫ MTs¡T Ä˝À∫+#êsê?
yê¬s+‘· nC≤„Hê+<Ûäø±s¡+˝À J$düTÔHêïs√ >∑<ë ! á|ü]dæú‹ qT+∫
e÷s¡TŒqT rdüT≈£îsêyê+fÒ, n»&ÉTT - Ä+<√fi¯qT, |æ∫Ñ·q+ eT<Ûä´q
ìX¯Ã+>±, dæús¡+>± ñ+&É≥+ eTq+ H˚s¡TÃø√yê*. eTqdüT‡qT ˇπø <äèw溑√
@ø±Á>∑+ #˚j·T>∑>±*. n|ü⁄&ÉT Á|ü‹$wüj·÷ìï Á|üXÊ+‘·yÓTÆq eTqdüT‡‘√
#·÷dæ, dü]>±Z ne>±Vü≤q #˚düTø=ì, düeTdü´ø£ìï+{Ïø° eT÷ø±s¡D≤ìï
ø£qT>=q >∑T>∑T‘êeTT. |ü]cÕÿs¡e÷s¡Z+ eTq ø£fi¯fløÏ düŒwüº+>± ø£ì|ædüTÔ+~.
Ä‘·à>ös¡e+, Ä‘·´$XÊ«dü+, ìs¡“¤j·T‘·«+, ‘ê´>∑+, ìkÕ«s¡› ùdyêuÛ≤eeTT
˙≈£î n|ü]$T‘·yÓTÆq ã˝≤˙ï, <äè&ÛÉdü+ø£˝≤Œìï ÇkÕÔsTT. Ä$<Ûä+>± n$,
|æ∫Ñ·q|ü⁄, eT÷s¡â‘·«|ü⁄ >±*˝À ø=≥Tºø=ì b˛≈£î+&Ü ˙≈£î yÓTT≈£ÿy√ì

24. 22
<ÛÓ’sê´ìï sTTkÕÔsTT. M≥ìï+{Ï qT+N $&ç|ü&ç, eTq n+‘·s¡+>∑ X¯øÏÔ
Á|üø£{Ï+#·ã&ç, e÷qyê[ ÁX‚j·TdüT‡ ø√dü+ eTqJ$‘êH˚ï ‘ê´>∑+
#˚j·T>∑T>∑T‘ê+. ìø£&É˝Òì eTqdüT‡qT kÕ«BÛq+˝ÀìøÏ ‘Ó#·TÃø√e≥+
H˚s¡TÃø=ì, <ëìì dü]>±Z ñ|üjÓ÷–+#·T≈£î+fÒ, eTq J$‘ê˝Ò ø±ø£ á
Á|ü|ü+#·eT+‘ê n<äT“¤‘·+>± |ü]es¡Ôq #Ó+<äT‘·T+~.
@$T ø±yê* ?
eTqdüT‡qT @ø±Á>∑+ #˚j·T≈£î+&Ü, @ |ü˙ #˚j·T˝ÒeT˙, @
|ü]C≤„qeT÷ bı+<ä˝ÒeT˙, jÓ÷>∑´yÓTÆq J$‘êìï ì]à+#·Tø√˝ÒeT˙,
ns¡∆e+‘·yÓTÆq J$‘êìï >∑&É|ü˝ÒeTì Á>∑Væ≤+#ê+ >∑<ë ! n+‘˚>±ø£, eTq
nedüsêøÏ, dü+ø£˝≤ŒìøÏ nqT>∑TD+>± e÷qdæø£ X¯øÏÔì dü]>±Z
ñ|üjÓ÷–+#·Tø√e≥+ ‘ÓTdüT≈£î+fÒ, eTq dü«+‘· Á|üj·T‘êï‘√ @<Ó’Hê
kÕ~Û+#·e#·TÃqì >∑÷&Ü ns¡∆yÓTÆ+~. eTqdüT‡øÏ >∑ X¯øÏÔ nq+‘·yÓTÆq~
ø±˙ eTqdüT‡ m¢|ü⁄&É÷ rÁeyÓTÆq n»&ç˝À ñ+&ç, ‘·q+‘·≥ ‘êqT>±
á ÁbÕ|ü+∫ø£ edüTÔe⁄ yÓ’|ü⁄ |üs¡T>∑TT ô|&ÉT‘·T+≥T+~.
<ëì |òü*‘·+>±, ‘·s¡#·÷ ìdü‡Vü‰j·TTeTe⁄‘·÷, eTq+ ø£wüº|ü&ç#˚ùd
Á|üj·T‘êï˝À >∑÷&É n|ü»j·T+ bÕe⁄‘·T+{≤+. Á|ü|ü+#·+˝À »]π> mH√ï
dü+|òüT≥q >∑T]+∫ ‘ÓTdüTø√≈£î+&Ü, J$‘êìï ìs¡s¡∆ø£+ #˚düT≈£î+{≤+.
eT] BH√¢+∫ ãj·T≥|ü&˚ e÷s¡Zy˚T$T{Ï ? eTq dü+ø£˝≤ŒqTkÕs¡+,
eTq Á|üj·T‘êïqTkÕs¡+ eTq eTqdüT‡qT eTq øÏwüºyÓTÆq, eTqeTqT≈£îqï
edüTÔe⁄ô|’ >∑ï+ #˚j·T>∑ j·TTøÏÔì H˚s¡TÃø√yê*. n|ü⁄&˚ ìø£&É˝Òì
eTqdüT‡ì dæ∆s¡ |üs¡∫, Á|ü|ü+#·+˝Àì sTT‘·s¡ edüTÔe⁄ qT+&ç <ëì <äèwæºì
sTTe‘·øÏ ˝≤–, eTqøÏ ø±edæq ˇπø edüTÔe⁄ô|’ >∑ï+ #˚j·T>∑eTT.

25. 23
BìH˚ ªªeTq'dü+jÓ÷>∑eTTµµ ˝Òø£ ªªe÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·µµ n+{≤s¡T. Bìì
dü]>±Z #˚j·T>∑*–‘˚, @|üìHÓ’Hê eT+∫H˚s¡TŒ>± #˚j·T>∑T>∑T‘êeTT. @
$wüj·÷ìï >∑T]+#Ó’Hê C≤„q+ bı+<ä>∑T>∑T‘êeTT. eTq+ H˚s¡TÃ≈£îqï<ä+‘ê
eTqdüT‡˝À ñ+&çb˛‘·T+~. Bì düVü‰j·T+‘√ Ç‘·s¡ |üqT˙ï eT]+‘·
H˚s¡TŒ‘√ #˚j·T>∑*–, J$‘êìï eTVü≤Àqï‘·+>±, XÀuÛ≤j·Te÷q+>± ì]à+#·T
ø√>∑T>∑T‘êeTT. ˇø£#√≥ yÓT>∑T‘·Tqï B|ü|ü⁄ ø±+‹øÏs¡D≤T nìï ~X¯˝À
Á|üdü]+|ü ã&˚≥≥T¢, e÷qdæø£ X¯øÏÔ >∑÷&Ü nìï~X¯˝À Á|üdü]düTÔ+~. $$<Ûä
~≈£îÿ˝À Á|üdü]+#˚ dü÷s¡´øÏs¡D≤ yÓT>∑T˝À düŒwüº+>±, ø±+‹e+‘·+>±
edüTÔe⁄˝ÒyÓ’Hê ø£ì|æ+#˚ $<Ûä+>±H˚ eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ øÏs¡D≤T |ü&çq
edüTÔe⁄>∑÷&Ü #ê˝≤ Á|üø±X¯e+‘·+>± eTqdüT‡eTT+<äs¡ ø£qã&ÉT‘·T+~.
Á|ü‹edüTÔeP ˇø£ n<ä›|ü⁄ ø£≥ø£+ e+{Ï~. ø±+‹ øÏs¡D+ Ä
ø£≥ø£+>∑T+&Ü Á|üdü]+∫q|ü⁄&ÉT, <ëìe+|ü⁄qT ã{Ϻ Ä ø±+‹øÏs¡D+
Äø£≥ø±ìøÏ <ä>∑Zs¡>±>±˙, <ä÷s¡+>±>±˙ ˇø£ Á|ü<˚X¯+ô|’ πø+ÁBø£]+|ü
ã&ÉT‘·T+~. á Á|ü<˚X¯+˝À ñqï edüTÔe⁄ Ä øÏs¡D≤ yÓT>∑T˝À #ê˝≤
ø±+‹e+‘·eTe⁄‘·T+~. ø±+‹øÏs¡D≤˝À y˚&ç (ñcÕíÁ>∑‘·) >∑÷&Ü ñ+≥T+~.
ø±ã{Ϻ ÄkÕúq+˝À >∑ edüTÔe⁄ >∑÷&Ü y˚&Ó≈£îÿ‘·T+~.
Ä$<Ûä+>± ˇø£ ø£≥ø£+ <ë«sê Á|üdü]+#˚ dü÷s¡´øÏs¡D≤T ˇπø#√≥
πø+Á~ø£]+|üã&çq|ü⁄&ÉT, Ä Á|ü<˚X¯+˝À ñ+#·ã&çq ø±–‘·+ ø±*b˛‘·T+~.
n<˚ $<Ûä+>±, e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· <ë«sê πø+ÁBø£]+|üã&çq e÷qdæø£X¯øÏÔ
øÏs¡D≤T Á|üdü]+|üã&çq edüTÔe⁄, eTqdüT m<äT≥ Á|üø±X¯e+‘·+ ne⁄‘·T+~.
<ëìj·T+<äT >∑ s¡Vü≤kÕ´˙ï nìï $esê‘√ Á>∑Væ≤+|üã&É‘êsTT.
n+‘˚>±ø£ ø£s¡à˝≤#·]+#˚ $wüj·T+˝À >∑÷&Ü eTqdüT‡qT yê{Ïô|’ ìeT>∑ï+
#˚j·T≥+ <ë«sê n‹H˚s¡TŒ>±, øöX¯+>± yê{Ïì #˚j·T>∑T>∑T‘êsTT.

26. 24
ì»yÓTÆq e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· n+fÒ, ø£+{ÏøÏ ø£ì|æ+#·ø£ nìï ~X¯˝À
yê{Ï sTTwüº+ e∫Ãq≥T¢ $$<Ûä edüTÔe⁄ <√Vü≤<ä+‘√ Á|üdü]dü÷Ô, yê{Ï
qT+&ç ñ|üX¯eTq+ bı+<äT‘·Tqï e÷qdæø£ X¯øÏÔ øÏs¡D≤qT ìs√~Û+∫ yê{Ïì
Ä edüTÔe⁄ qT+∫ Çe‘·≈£î ˝≤–, eTs¡*+∫, $_Ûqï ~X¯˝À qTqï Ä
e÷qdæø£ X¯øÏÔ øÏs¡D≤qT ùdø£]+∫, ˇø£ Á|ü<˚X¯+ô|’q >±˙, kÕúq+ ô|’q>±˙
πø+ÁBø£]+|üCÒdæ, @ø±Á>∑+ #˚dæ, eTq≈£î ø±edæq edüTÔe⁄ ˝Òø£ |üìô|’
Á|üdü]+|üCÒj·TT≥j˚T! Ç+ø=ø£ $<Ûä+>± #ÓbÕŒ+fÒ, e÷qdæø£ X¯øÏÔì eè<Ûë
#˚j·Tø£, <ëì˝À m≈£îÿe uÛ≤>±ìï ø±˙, kÕ<Ûä´yÓTÆ‘˚ yÓTT‘êÔìï >±˙ eTq+
#˚ùd |üì j·T+<äT>±˙, bı+<ä<ä∫q C≤„q+ j·T+<äT>±˙ $ìjÓ÷>∑
|üs¡#·≥y˚T e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·. Ç~ n+<ä]ø° n‘ê´eX¯´ø£eTT.
J$‘·|ü⁄ Áø°&É˝À »j·÷|ü»j·÷T
@ Áø°&É˝ÀHÓ’Hê, ∫e]øÏ e#˚Ã≥|üŒ{ÏøÏ ¬>T|üP - z≥$T |ü]dæú‹˝À
Ä+<√fi¯q, ñÁ<˚ø£eT÷ ‘·|üŒø£ @s¡Œ&É‘êsTT. Ä ‘·s¡Tyê‘· Ä Ä≥˝À
¬>*ùdÔ eTqdüT‡ Äq+<ä+‘√, dü+‘·è|æÔ‘√ >∑+‘·T˝ÒdüTÔ+~. ø±˙, á $»j·T+
bı+<ä{≤ìøÏ ns¡TΩ˝…es¡T? á Áø°&Ü ìj·Te÷T u≤>± ‘Ó*dæqyês¡T, »j·T+
bı+<ä{≤ìøÏ ø±edæq H˚s¡TŒqïyês¡T, e÷qdæø£ dæús¡‘ê«ìï ìT|ü⁄ø=q>∑*–,
dü+|üPs¡í+>± <ëìï Áø°&Éj·T+<˚ ìeT>∑ï+ #˚j·T>∑*–q yês¡T, ÁãVü‰à+&ÉyÓTÆq
düVü≤q|üs¡TT, Áø°&É˝À n$ÁXÊ+‘· ø£èwædü*ù|yês¡T »j·÷ìï
bı+<ä>∑T>∑T‘ês¡T. ¬>T|ü⁄bı+<˚yês¡T Ä ¬>T|ü⁄ì#˚à Ä≥≈£î ø±edæq
H˚s¡TŒqT kÕ~Û+#·{≤ìøÏ m+‘·{Ï rÁeø£èwæ, kÕ<Ûäq #˚j·Tedæ ñ+≥T+<√
}Væ≤+#·>∑sê? Ä≥ u≤>± Ä&É{≤ìøÏ ‘êqT H˚s¡TÃ≈£îqï Ä≥˝À H˚s¡TŒqT
Á|ü<ä]Ù+#·{≤ìøÏ, n‘·qT #ê˝≤ ìj·Te÷≈£î ã<äT∆&Ó’ ñ+&É≥y˚T >±ø£
Á|ü‹s√p Ä Ä≥qT Ä&ÉT‘·÷ ñ+&Ü*. ‘·q n<äT“¤‘·yÓTÆq Ä≥‘√ Áù|ø£å≈£îì

27. 25
n]+#˚ H˚s¡TŒ>∑ Ä≥>±&ÉT ø=ìï ìj·Te÷≈£î ‘·|üŒø£ ø£≥Tºã&ç
ñ+&Ü*. n|ü⁄&˚ n‘·qT n+<ä] Á|üX¯+dü≈£L bÕÁ‘·T&ÉsTT, $»j·T øÏØ≥+
bı+<ä>∑T>∑T‘ê&ÉT.
eTq J$‘·+ >∑÷&Ü eTVü≤Àqï‘·yÓTÆq Áø°&É. á Áø°&É˝À bı+<˚
»j·÷|ü»j·÷ô|’H˚ eTq J$‘·+ ns¡∆e+‘·eT÷, kÕs¡∆ø£eT÷ nsTT+<ë˝Òø£
eè<Ûë nsTT+<ë nqï~ Ä<Ûës¡|ü&ç ñ+≥T+~. á J$‘·|ü⁄ Áø°&É˝À bı+<˚
$»j·T+ eq ø£*π> Äq+<ä+ nqT|üe÷q+. BìøÏ _Ûqï+>± á Áø°&É˝À
bı+<˚ n|ü»j·T+ eq @s¡Œ&˚ ìs¡T‘ê‡Vü≤eT÷, <äT'KeT÷ >∑÷&Ü
e÷≥˝‘√ e]í+#·˝ÒeTT. @~ @yÓTÆHê #ê˝≤ eT+~ »qT J$‘·+
ìs¡s¡úø£eTe⁄‘·T+≥T+~. J$‘· Áø°&É˝À bı+<˚ $»j·÷T e÷qyê[
XÊX¯«‘·+>± >∑Ts¡TÔ+#·Tø=q≥y˚T >±ø£ >ös¡$+|üã&ç uÛ≤$‘·s¡+
nqTdü]+#·{≤ìøÏ n&ÉT>∑TC≤&ÉqT e~* yÓfi¯‘êsTT. n+<äT#˚‘· J$‘·|ü⁄
Ä≥˝À n|ü»j·÷HÓes¡÷ ø√s¡s¡T. Ä Ä≥˝À H˚s¡TŒqT |ü]|üPs¡í+>±
eTq+ ‘ÓTdüTø√yê*. eTq J$‘·+˝À n~ m+‘· ‘·«s¡>± #˚ùdÔ n+‘·
u≤>± ñ+&É>∑T>∑T‘ê+, n+‘· ÁX‚j·TdüT‡ »s¡T>∑T‘·T+~. m+<äTeq+fÒ
∫qï ej·TdüT‡˝ÀH˚ J$‘·|ü⁄ Ä≥˝À H˚s¡TŒ dü+bÕ~+#·≥+ eq J$‘·|ü⁄
Ä≥ ˝Òø£ b˛sê≥+ ø=qkÕ–+#·{≤ìøÏ m≈£îÿe düeTj·T+ _Û+∫, $»j·T+
U≤j·T+ ne⁄‘·T+~. Bìï eTq+ ìs¡¢ø£å´+ #˚j·T>∑e÷? Ä˝À∫+#·+&ç?
ø±˙ á »j·÷|ü»j·÷ Ä≥˝À nqTdü]+#·<ä>∑Z ñbÕj·Ty˚T$T{Ï?
Bìø£+‘·{Ïø° kÕsê+X¯yÓTÆq n+X¯+ - eTqdüT‡qT kÕ«BÛq+˝ÀøÏ ‘Ó#·TÃø=ì,
ìj·T$T+∫, @ø±Á>∑+#˚dæ, á @ø±Á>∑yÓTÆq eTqdüT‡qT eTq≈£î @ edüTÔe⁄ô|’q,
$wüj·T+ô|’q |üP]Ô |ü]C≤„q+ ø±yêqT ≈£î+{≤yÓ÷ Ä edüTÔe⁄ ô|’q ˝Òø£
$wüj·T+ô|’q >∑ï+ #˚j·T≥+.

28. 26
eTqdüT‡qT m|ü&É÷ kÕ«BÛq+˝ÀìøÏ ‘Ó#·TÃø=ì, eTqeX¯+ ‘·|æŒ
Á|üe]Ô+#·{≤ìøÏ nqTeT‹+#·>∑÷&É<äT. eTqdüT‡qT eX¯+˝À ñ+#·Tø=ì,
n≥÷sTT≥÷ b˛˙j·T≈£î+&Ü #˚ùdÔ n~ nDT>∑T‘·T+~. nìï ~≈£îÿ≈£L
$düÔ]+#·ã&çq e÷qdæø£ X¯øÏÔì ˇø£ #√≥ #˚s¡Ã≥y˚T ªªe÷qdæø£ X¯≈£îÔ
ùdø£s¡Dµµ nì |æeã&ÉT‘·T+~. ø£+{ÏøÏ ø£ì|æ+#·ì e÷qdæø£ X¯øÏÔ øÏs¡D≤ì
ˇπø #√≥ Á|üdü]+|ü#˚j·T{≤H˚ï eTqdüTqT @ø±Á>∑+ #˚j·T≥+ n+{≤s¡T.
@ø±Á>∑+ #˚j·Tã&çq eTqdüT‡qT ˇø£ Á|ü‘˚´ø£ edüTÔe⁄ô|’ Á|üdü]+|ü#˚ùd |ü<ä∆‘˚
e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· nqã&ÉT‘·T+~.
@ Á|üj·T‘·ï+˝ÀHÓ’Hê $»j·T+ nH˚~ e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·ô|’qH˚
Ä<Ûës¡|ü&ç ñ+≥T+~. eTq J$‘ê+‘·eT÷ á Á|üj·T‘êï≈£î>±˙ #˚ùd
|üqT≈£î>±˙ n+‘·T ñ+≥T+<ë? á |üqTìï+{Ï˙ @ø±Á>∑yÓTÆq eTqdüT‡
<ë«sê kÕ~Û+#· >∑*–‘˚ $»j·T+ ‘·<∏ä´+ ne⁄‘·T+~. n+<äT#˚‘· eTqdüT‡qT
kÕ«BÛq+˝ÀìøÏ ‘Ó#·TÃø√yê*. Ç~ ø£wüºyÓTÆq |üì nì eTq≈£î ‘ÓTdüT>±˙
nkÕ<Ûä´yÓTÆq~ e÷Á‘·+ ø±<äT. e÷qe⁄&ÉT #˚j·T˝Òì<˚MT˝Ò<äT. m+<äTø£+fÒ
e÷qe⁄ì˝À nq+‘·yÓTÆq X¯øÏÔ ñqï~. n+‘˚>±ø£ á X¯øÏÔ e÷qe⁄ì eTqdüT‡
˝À‘·T˝À <ë– ñqï~. n+<äT#˚‘· ˇø£ÿ ø£åD+ >∑÷&Ü eè<Ûë #˚j·Tø£, á
X¯øÏÔô|’ Ä~Ûø£´‘· dü+bÕ~+#·{≤ìøÏ ø±edæq ø£èwæ, Á|üj·T‘êïT #˚dæ
J$‘êìï kÕs¡∆ø£+ #˚düTø√yê*. mqï&É÷ ndüVü≤HêìøÏ, nXÊ+‹øÏ
>∑T]ø±≈£L&É<äT. eTqdüT‡qT kÕ«BÛq+˝ÀìøÏ ‘Ó#·TÃø√e≥+ <ë«sê, J$‘·|ü⁄
Ä≥qT ¬>ee#·TÃ. Ä$<Ûä+>± J$‘êìï JeqjÓ÷>∑´+>± #˚düT≈£î+<ë+.
bı>∑&ÉÔø√dü+ yÓ+|üsê¢&Éø£, eTq≈£î e÷qeX¯Øs¡+ _Û+∫+~ >±ã{Ϻ á
J$‘êìï |üs¡eT |ü$Á‘·+>±, eTVü≤Àqï‘·+>± #˚düT≈£î+<ë+.

29. 27
ÁbÕ<∏ä$Tø£ Á|üj·T‘êïT
Çø£ sTT|ü⁄&ÉT e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·qT kÕ~Û+#˚ Á|üÁøÏj·TqT
H˚s¡TÃø√e≥yÓT˝≤>√ #·÷<ë›+. J$‘·+˝À ìj·TeT+ ˝Ò≈£î+&Ü eTqdüT‡qT
ìj·T$T+#·≥+ nkÕ<Ûä´+. n+<äTø£ì ÁbÕs¡+uÛÑ <äX¯ qT+&û J$‘êìï
ìj·T$T+#·{≤ìøÏ Á|üj·T‹ï+#ê*. dü]>±Z #ÓbÕŒ+fÒ <ëìøÏ eTTK´+>±
bÕ{Ï+#·edæq~ Ä˝À#·qT, e÷≥T, |üqT˝À dü+j·TeTqy˚T!
ìs¡¢ø£å´+>± J$‘·+ >∑&ç|æ‘˚ eTH√ìj·Te÷ìï >±˙, e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·qT
>±˙ mqï&É÷ kÕ~Û+#·˝ÒeTT. J$‘·eT÷, eTqdü÷‡ eTqeX¯+˝À ñ+&Ü+fÒ
<äè&ÛÉdü+ø£ŒeT÷, e÷qdæø£ ôdúÌs¡´eT÷, ñ‘ê‡Vü≤eT÷, düVü≤qeTT,
n$ÁXÊ+‘·ø£èwæ ìs¡+‘·s¡ kÕ<Ûäqø±yê*. ˇø£ $<ÛäyÓTÆq ìj·TeT ìã+<Ûäq≈£î
ø£≥Tºã&ç ñ+&Éø£ b˛‘˚ Çe˙ï kÕ<Ûä´|ü&Ée⁄. e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· kÕ~Û+∫,
<ëìì Áø£eT•ø£åD≤j·TT‘·yÓTÆq Jeq ìsêàD≤ìøÏ ñ|üjÓ÷–+#˚ eTT+<äs¡
ÁbÕ<∏ä$Tø£ •ø£åD @eT+fÒ - Çwüº+ e∫Ãq≥T¢ ne+_+#·edæq eTq
ø√]ø£, eTH√ $ø±sê ùd«#êä$Vü‰sêìï n]ø£{Ϻ Ä˝À#·qT, e÷≥T
|üqT˝À dü+j·TeTqy˚T>±ø£ ø=ìï HÓ’‹ø£ $TeqT >∑÷&É bÕ{Ï+#ê*.
n|ü⁄&˚ e÷qdæø£ ìj·TeTeTT >∑T]+∫q Á|üÁøÏj·TT H˚s¡TÃø=ì, <ëìHê#·]+#˚
$<Ûëq+˝À eTT+<äT≈£î kÕ>∑>∑eTT.
J$‘êìï dü+j·TeTq+‘√ >∑&É|ü{≤ìøÏ <√Vü≤<ä|ü&˚ ø=ìï ø£åD≤qT
eTq+ eTqdüT‡˝À ô|+#·Tø√yê*. ñ<ëVü≤s¡DøÏ ªªnVæ≤+düµµ. ì»yÓTÆq
ns¡ú+˝À nVæ≤+dü n+fÒ Ä˝À#·q‘√ >±ì, e÷≥‘√ >±ì, |üqT‘√
>±ì me]ø°, @$<ÛäyÓTÆHê Vü‰˙ ø£>∑CÒj·T≈£î+&ÉT≥. Ç‘·s¡T≈£î @$<ÛäyÓTÆq
Vü‰ì #˚j·T≈£î+&Ü ñ+&Üì ìs¡ísTT+#·Tø√e≥+ eq bı+<˚
eTVü≤<ëq+<ä+ sTT‘·s¡ $<ÛëT>± eTq+ bı+<˚ Äq+<ëìï{Ï ø£Hêï

30. 28
m+‘√ >=|üŒB, $TyÓ’qB, n~Ûø£yÓTÆq~ nì $y˚ø±q+<äkÕ«$T n+{≤s¡T.
Ä ‘·s¡Tyê‘· eTTK´yÓTÆq >∑TD+ ªªdü‘·´eTTH˚ n+{Ïô|≥Tºø=ì ñ+&É≥+µµ
nìï |ü]dæú‘·T˝Àq÷ dü‘·´eTTH˚ |üø£≥eTT nH˚~ eTVü≤Àqï‘· >∑TD+.
Ç‘·s¡T ÄdæÔì s¡Vü≤dü´+>± >±˙, ãe+‘·+>± >±˙ªª<=+–*+#·≥+µµ
#ê˝≤ #Ó&ɶ >∑TD+. mqï&É÷ Ä |üì#˚j·Tsê<äT. eTs=ø£ >=|üŒ ø£åD+ -
ªªÁãVü≤à#·s¡´+µµ. nìï |ü]dæú‘·T˝Àq÷ @<√ ˇø£ $<Ûä+>± X¯Øs¡+, eTqdüT‡,
yê≈£îÿ X¯øÏÔì eè<Ûë#˚j·T≈£î+&É≥y˚T ÁãVü≤à#·s¡´+ nqã&ÉT‘·T+~. Ç+ø=ø£
$<Ûä+>± #ÓbÕŒ+fÒ Ä˝À#·qj·T+<äT, yê≈£îÿj·T+<äT, ÁøÏj·Tj·T+<äT
dü«#·Ã¤‘·, |ü$Á‘·‘· ø£*–j·TT+&É≥y˚T ÁãVü≤à#·s¡´+. eTH√<Ís¡“˝≤´ìï,
ãV”≤q‘·qT, n<ÛÓ’sê´ìï, ìs¡T‘ê‡Vü‰ìï ø£*–+#˚ Ä˝À#·q, e÷≥, |üqTqT
‹s¡düÿ]+#·≥y˚T ÁãVü≤à#·s¡´eTT jÓTTø£ÿ kÕsê+X¯eTT. eTs=ø£ ˝ø£åD+ -
ªªn|ü]Á>∑Vü≤+µµ. Ç‘·s¡T qT+∫ @<Ó’Hê ø±yêì ø√s¡Tø√e≥eTT, n~
<=]øÏq|ü⁄&ÉT d”«ø£]+#·≥eT÷, eTqdüT‡qT n|ü$Á‘·|ü]∫, ãV”≤q+
#˚düTÔ+~. n+<äT#˚‘· á $<Ûä+>± #˚j·T >∑÷&É<äT. á eTT+<äs¡ #Ó|üŒã&çq
>∑TD≤˙ï eTqdüT‡qT |ü]X¯ó<ä∆+#˚kÕÔsTT. ø±ã{Ϻ Jeq dü+j·Te÷ìøÏ
n‘·´+‘· ÄeX¯´ø£+. á J$‘·y˚T >∑qø£ ìj·TeTã<ä∆+>±˝Òø£, eTqdüT‡
n|ü$Á‘·+>± ñ+fÒ e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· kÕ~Û+#·˝ÒeTT.
n+‘˚>±ø£ ø=ìï ìj·Te÷T, HÓ’‹ø£ ìã+<ÛäqT Ä#·s¡D˝ÀøÏ
rdüT≈£îsêyê*. ‘·|üŒø£ yê{Ïì bÕ{Ï+#ê*. ˝Òqf…Æ¢‘˚ JeqÁø°&É >∑T]+∫
H˚s¡TÃø=q{≤ìøÏ m+‘· rÁe+>± Á|üj·T‹ï+∫Hê $»j·T+ kÕ~Û+#·˝Ò+.
M{Ï˝À yÓTT<ä{Ï~ - ªª|ü]X¯óÁuÛÑ‘·µµ - X¯Øs¡+, eTqdüT‡ - ¬s+&É÷ |ü]X¯ó
ÁuÛÑ+>± ñ+#·Tø√yê*. eTq+ ìedæ+#˚ Á|ü<˚X¯+, <äTdüTÔT, X¯Øs¡+ -
Çe˙ï |üP]Ô>± X¯óÁuÛÑ+>± ñ+&Ü*. n+‘˚>±ø£ eTqdüT‡ >∑÷&Ü dü«#·Ã¤+>±,
|ü$Á‘·+>±, |ü]X¯ó<ä∆+>± ñ+&Ü*. ¬s+&Ée~ ªªdü+‘·è|æÔµµ. <˚ì‘√q÷

31. 29
dü+‘·è|æÔ #Ó+<äø£, m|ü&É÷ Ç+ø± Ç+ø± @<√ ø±yêì ø√s¡T≈£îH˚ á
eTqdüT‡mqï&É÷ <˚ì‘√q÷ dü+‘·è|æÔ #Ó+<ä<äT. ø±ã{Ϻ <ëìï
ìj·T$T+#·˝ÒeTT, kÕ«BÛq+˝À ñ+#·Tø√˝ÒeTT n+<äTø£H˚ @ edüTÔe⁄ô|’Hê
<ëìì dæús¡+>± ñ+#·˝ÒeTT. Çø£ eT÷&Ée~ - nìï s¡ø± ø£cÕºT,
Ä|ü<äqT zs¡TŒ‘√ ªªdüVæ≤+#·≥+µµ. @<Ó’Hê ø=+‘· ø£cÕºìï ø±yêì
ø√s¡Tø√e≥+ >∑÷&Ü #ê˝≤ eT+∫~. J$‘êìï ì]à+#·Tø√e{≤ìøÏ nH˚ø£
ø£cÕºT |ü&Éedæ ñ+≥T+~. m|ü&É÷ düTK, dü+‘√cÕ˝À
eTTì–b˛<ëeTqï ø√]ø£ ñ+fÒ |òüÁ|ü<äyÓTÆq J$‘êìï ì]à+#·Tø√e≥+
#ê˝≤ ø£wüº+. n+<äTø£ì ñqï‘· øå±´ì kÕ~Û+#·{≤ìøÏ ø=ìï ø£cÕº
HÓ<äTs√ÿe{≤ìøÏ dæ<ä∆+>± ñ+&Ü*. BìH˚ ªª‘·|üdüT‡µµ n+{≤s¡T. Hê>∑e~
ªªìj·TeTã<ä∆yÓTÆq Á|ü‘˚´ø£ |üsƒ¡q+.µµ e÷eT÷T>∑ #·~y˚ #·<äTe⁄ nyê≥T
#˚düTø√e≥+ #ê˝≤ eTTK´+. Ä kÕVæ≤‘·´+ e÷qe J$‘êìï >∑T]+∫q
düŒwüºyÓTÆq ne>±Vü≤q ø£>∑CÒdæ, J$‘·|üs¡e÷s¡ú+ >∑T]+∫
‘Ó*j·TCÒj·T>∑>±*. <ëì qT+∫ Jeq ìsêàD≤ìøÏ ø±edæq dü]jÓÆTq
|ü<ä∆‹ì, H˚s¡TŒq÷ bı+<ä>∑T>∑T‘êeTT. á |üsƒ¡q+, kÕ<Ûä´yÓTÆq+‘· es¡≈£L
eTq <Ó’q+~q J$‘·+˝À ˇø£ uÛ≤>∑+>± nsTTb˛yê*. ˇø£ÿs√E >∑÷&Ü
ÄVü‰sêìï, ìÁ<äq÷ eTq+ e<äTø√˝ÒeTT>∑<ë! n<˚$<Ûä+>± Ä Á>∑+<Ûä
|üsƒ¡q+ >∑÷&Ü eTq ì‘·´J$‘·+˝À ˇø£ uÛ≤>∑eTsTTb˛yê*. eTVü‰qTuÛ≤e⁄
J$‘· #·]Á‘·T, dü÷≈£îÔT >∑T]+∫q Á>∑+<∏ë˝…H√ï ñHêïsTT. yê{Ï˝À n‘·´+‘·
ÁX‚wü˜yÓTÆq~ ªª$y˚ø±q+<äkÕ«$T J$‘· #·]Á‘·, dü+<˚X¯eTTµµ. Ç<˚ ø±≈£î+&Ü
eTs=ø£ dü÷Á‘·eTT >∑÷&Ü e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·≈£î u≤>± <√Vü≤<ä+ #˚düTÔ+~.
n#·+#· $XÊ«dü+‘√ uÛÑ>∑eHêïeTdüàs¡D+ #˚j·T&É+ >∑÷&Ü eTqdüT‡qT
düTuÛÑ+>± eX¯+ #˚düTø√e{≤ìøÏ <√Vü≤<ä+ #˚düTÔ+~. ìs¡TZD, ìsêø±s¡
|üs¡e÷‘·àqT >∑T]+∫ Ä˝À∫+#·≥y˚T #ê˝≤ eT+~øÏ ø£wüº+>± ‘√düTÔ+~.

32. 30
n+<äTø£H˚ e÷qe⁄T>± »ìà+∫q lsêeTT&ÉT, lø£èwüßí&ÉT, ãT<äT∆&ÉT,
@düTÁø°düTÔ, l #Ó’‘·q´eTVü‰ Á|üuÛÑTe⁄, lsêeTø£èwüßí&ÉT e+{Ï
uÛÑ>∑e<äe‘ês¡eT÷s¡TÔqT >±˙, uÛÑ>∑e+‘·Tì <ä÷‘·qT >±˙ düà]+#·≥+
eq eTqdüT‡qT, J$‘êìï düTuÛÑ+>± dü+j·TeTq+˝À
ñ+#·Tø√>∑>∑T‘êeTT.
kÕ<Ûäq
eTq≈£î >∑ neT÷´ dü+|ü<ä ªªeTqdüT‡µµ. eTqùd‡ ˝Òø£b˛‘˚ Çø£
eTq≈£î $T–˝Ò<˚eTTqï~? e÷qdæø£ X¯øÏÔ düVü‰j·T+‘√H˚ eTqy˚T<Ó’Hê |üqTT
#˚j·T>∑+, ‘ÓTdüTø√>∑+, <˚ì>∑T]+#Ó’Hê uÛ≤$+#·>∑+. ◊Hê eTqdüT‡≈£î
>∑ ¬s+&ÉT eTTK´ ø±s¡D≤eq, J$‘êìï ns¡úe+‘·+>± ì]à+#·T ø√e≥+
nH˚ øå±´ìï kÕ~Û+#·≥+ ‘·s¡#·÷ #ê˝≤ ø£wüºyÓTÆb˛‘·T+~. Ä ¬s+&É÷
ªªe÷qdæø£ #·+#·‘·µµ eT]j·TT ªª$$<Ûä edüTÔe⁄ jÓT&É e÷qdæø£
b˛sê≥eTT.µµ @~ @yÓTÆHê, á ¬s+&ÉT >∑TD≤ eqH˚ eTq+ @<Ó’Hê
#˚j·T>∑T>∑T‘·THêï+, ‘ÓTdüTø√>∑T>∑T‘·THêï+, Ä˝À∫+#· >∑T>∑T‘·THêï+,
uÛ≤$+#·>∑T>∑T‘·THêï+. eT]|ü&˚$T #˚j·÷*? eTqdüT‡ <ëq+‘·≥<˚
Ä+<√fi¯q #Ó+<ä≈£î+&Ü, ‘·q≈£î Á|”‹ø£s¡yÓTÆq edüTÔe⁄yÓqø£ @ düeTj·T+˝ÀHÓ’Hê
‘·q sTTwüº+ e∫Ãq|ü⁄&ÉT |ü]¬>‘·Ô≈£î+&Ü #·÷&É≥+ #ê˝≤ nedüs¡+. n+fÒ
eTqdüT‡qT dü+j·T$T+∫, kÕ«BÛq+˝À ñ+#·Tø√e≥eTqïe÷≥. n|ü⁄&˚
<ëìì ˇø£ #√≥ ùdø£]+∫, ìj·T$T+∫, eTq øÏwüºyÓTÆq edüTÔe⁄ô|’q
πø+ÁBø£]+|ü CÒj·T>∑eTT.
<ëìHê$<Ûä+>± m˝≤ #˚j·T>∑eTT? kÕ<Ûäq eqH˚
n~kÕ<Ûä´eTe⁄‘·T+~. ìs¡+‘·s¡ kÕ<Ûäq, ìj·TeTã<ä∆‘·T Áø°&Üø±s¡T&ç
$»j·÷ìøÏ eTTK´yÓTÆq $<Ûä+>± eTq $wüj·T+˝À >∑÷&Ü eTqdüT‡qT

33. 31
ìj·T$T+∫, kÕ«BÛq+˝À ñ+#·Tø=ì dü]jÓÆTq $<Ûä+>± $ìjÓ÷–+#·T
ø√e{≤ìøÏ, Ç+‘·≈£î eTT+<äT e]í+|üã&çq ìj·TeTìã+<Ûäq˙ï
‘ÓTdüTø=ì, eTqì eTq+ kÕ«BÛq+˝À ñ+#·Tø=ì, |üP]Ô ÁX¯<ä∆‘√
nqT~qeT÷ e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·qT kÕ<Ûäq #˚j·÷*. ø±˙ kÕ<Ûäq ˇø£ÿfÒ
#ê<äT. Bì‘√ bÕ≥T Ç+ø=ø£{Ï >∑÷&Ü nedüs¡eTe⁄‘·T+~. n<˚eT+fÒ,
@$wüj·T+ j·T&É˝≤ n‹>± Äø£]¸+|üã&É≈£î+&Ü ñ+&É≥+. @<Ó’Hê ˇø£
Á|ü‘˚´ø£ $wüj·T+, edüTÔe⁄ j·T&É eTqdüT‡ eTØ m≈£îÿe>± Äø£]¸+|üã&ç‘˚,
n|ü⁄&ÉT <ëìì Ä edüTÔe⁄ qT+∫ eTs¡*Ã, eTq+ eTT+<˚ ìs¡ísTT+#·T≈£îqï
eTq≈£î ø±edæq $wüj·T+ô|’q ñ+#·˝ÒeTT. n+<äT#˚‘· á ¬s+&É÷ -
yÓ’sê>∑´+ ˝Òø£ @ edüTÔe⁄ j·T+<ä÷ Äø£]¸+|üã&É≈£î+&ÉT≥, kÕ<Ûäq - e÷qdæø£
#·+#·‘·qT, $$<Ûä edüTÔe⁄yÓ’|ü⁄ eTqdüT‡ |ü]¬>‘·Ô{≤ìï n]ø£{Ϻ, ∫e]øÏ
<ëìï eTq kÕ«BÛq+˝À ñ+#˚ eTTK´yÓTÆq |ü<ä∆‘·TT.
◊‘˚, á kÕ<Ûäq Á|ü‹s√p #˚j·÷*. ˇø£ÿs√E >∑÷&Ü Ä|ü>∑÷&É<äT.
s√E≈£î ¬s+&ÉTkÕs¡T¢ ñ<äj·TeT÷, kÕj·T+Á‘·eT÷ ˝Òø£ sêÁ‹ - BìøÏ
πø{≤sTT+#ê*. á kÕ<Ûäq ÁbÕs¡+_Û+#˚ eTT+<äs¡ eTTKeT÷, ø±fi¯ófl,
#˚‘·TT ø£&ÉTø=ÿì |ü]X¯óÁuÛÑ+>± ≈£Ls√Ãyê*. ñ<äj·TeT÷, kÕj·T+Á‘·eT÷
u≤Vü≤´ Á|üø£è‹ düVü≤»+>±H˚ m+‘√ Á|üXÊ+‘·+>± ñ+&ç eTqdüT‡qT
ìX¯Ã+>± ñ+#·{≤ìøÏ ø=+‘·es¡≈£î <√Vü≤<ä+ #˚düTÔ+~. n+<äT#˚‘· á
düeTj·÷˝À kÕ<Ûäq #˚j·T≥+ eT+∫ |òü*‘êìe«>∑<äT.
m˝≤ ≈£Ls√Ãyê*?
eTqdüT‡ m¢|ü⁄&É÷ eTq‘√H˚ ñ+≥T+~. <ëìï >∑T]+∫ m≈£îÿe>±
yÓ<äø£qø£ÿπs¢<äT. ◊Hê eTÚq+>±, @ø±+‘·+˝À ≈£Ls√Ãe≥+ eTqdüT‡ ˝À|ü*
bıs¡ >∑T]+∫ Ä˝À∫+#·{≤ìøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. @ uÛÑ+–eT˝À

34. 32
≈£Ls¡TÃHêï eTqdüT‡qT |ü]o*+#·e#·TÃ. ø±ì ø=~›ùd|ü⁄ ≈£Ls=Ãq>±H˚
ø±fi¯ófl H=|æŒ ô|≥º&É+ ÁbÕs¡+uÛÑeTsTT‘˚, n|ü⁄&ÉT eTqdü‡+‘ê Ä H=|æŒyÓ’ù|
Äø£]¸‘·eTe⁄‘·T+~. ø±ã{Ϻ #·ø£ÿ{Ï uÛÑ+–eT˝À ≈£Ls√Ãyê*.
X¯Øsêìπø$<ÛäyÓTÆq nkÂø£s¡´+ ˝Ò≈£î+&Ü, ø=+‘·ùdô|’Hê Á|üXÊ+‘·+>±
ñ+&˚≥≥T¢ ≈£Ls√Ãyê*.
Ä Á|ü<˚X¯+ |ü]X¯óÁuÛÑ+>±qT, Á|üXÊ+‘·+>±q÷ ñ+&Ü*. ªªdüTU≤düq+µµ
˝À ≈£Ls√Ãe#·Tà ˝Ò<ë ˇø£ uÛÑ+–eT˝À ≈£Ls=Ãì ø±fi¯ófl m<äT{Ï ‘=&Éô|’
y˚düT≈£î+fÒ düTK+>±, MT>± ≈£Ls√Ãe#·TÃ. BìH˚ ªª|ü<ëàdüq+µµ n+{≤s¡T.
|ü<ëàdüq+ nyê≥T ˝Òì yê]øÏ, ø=+#Ó+ ø±fi¯óflH=|æŒ ô|≥ºe#·TÃ. ø±˙
ˇø£ ø±T m‘·Ô≥+ eq á uÛÑ+–eT ªªdüTU≤düq+µµ ø£qï Vü‰sTT>± ñ+&ç,
#ê˝≤ ùd|ü⁄ MT>± ≈£Ls√Ãe#·TÃ. BH˚ï ªªns¡∆|ü<ëàdüq+µµ n+{≤s¡T. Bì˝À
eTs=ø£ Á|üjÓ÷»q+ ≈£L&Ü e⁄qï~. q&ÉTeTT, yÓT&É, yÓHÓïeTTø£ ˇπø
es¡Tdü˝À ì{≤s¡T>± ñ+#·ã&É‘êsTT. Bì eq ñ#êä«dü - ìXÊ«kÕT
düTuÛÑe⁄‘êsTT. á$<Ûä+>± ø±q≥¢sTT‘˚, ø=+‘·ùd|ü⁄ ≈£Ls√Ã>∑H˚, $düT>∑T
@s¡Œ&ç, eTqdüT‡ <ëìyÓ’ù| eTs¡*+#·ã&ÉT‘·T+~. á uÛÑ+–eT˝À ≈£Ls=Ãì
- Bs¡È - ñ#êä«dü, ìXÊ«kÕT rdüTø√e≥+ eT+∫~. Ä$<Ûä+>± eTqdüT‡qT
|ü{Ϻ ñ+#ê*. n+<äT#˚‘·, eTqdüT‡qT X¯Øs¡+ yÓ’|ü⁄>±˙, XÊ«düyÓ’|ü⁄ >±˙
˝Òø£ @ sTT‘·s¡ $wüj·÷yÓ’|ü⁄ >±˙ eTs¡{≤ìøÏ nqTeT‹+#·>∑÷&É<äT.
X¯Øsêìï ì{≤s¡T>± ñ+∫ <äèwæºì eTT+<äTyÓ’|ü⁄ kÕ]+#ê*. ˝Òq≥¢sTT‘˚
ø=~› ø£åD≤˝ÀH˚ X¯Øs¡+ nkÂø£sê´ìøÏ >∑Ts¡e⁄‘·T+~. #˚‘·TT Vü‰sTT>±
ˇ&ç˝À ñ+#·Tø√e#·TÃ.
M≥ìï{Ï‘√ eTqdüT‡≈£î X¯Øs¡+ ˇø£ Ä≥+ø£+>± ‘=*–b˛‘·T+~.
ø±˙, sTT+ø± sTT‘·s¡ u≤Vü≤´edüTÔe⁄ T+{≤sTT >∑<ë ! á $<Ûä+>±

35. 33
≈£Ls¡TÃqï|ü⁄&ÉT s¡T∫, düŒs¡ÙqT bı+<˚ neø±X¯y˚T ˝Ò<äT. eT] yêdüq
Vü≤sƒê‘·TÔ>± edüTÔ+<ë? |üPyêdüq>±˙, n>∑s¡Te‘·TÔ yêdüq >±˙ eùdÔ
eT+∫<˚! Ä yêdüq≈£î düTkÕ«>∑‘·+. eTè<äTe⁄>±, eT<ÛäTs¡+>± e#˚Ã
düTyêdüq eTqdüT‡≈£î >∑÷&Ü n≥Te+{Ï ø£åD≤H˚ï ø£>∑CÒdüTÔ+~. s¡ø£s¡ø±
X¯u≤›T, dü+uÛ≤wüDT, dü+^‘·+ sTT≥Te+{Ï$ #Óe⁄≈£î $qã&Ée#·TÃ
ø±˙ M≥ìï{Ï˙ Äù| e÷s¡Zy˚T ˝Ò<äT. ◊‘˚ M{Ïj·T+<äT @$<ÛäyÓTÆq Ädüø°Ô
#·÷|ü≈£î+&Ü #˚j·Te#·TÃ. Ç+Á~j·T edüTÔe⁄ eq n+‘·sêj·T+
ø£>∑≈£î+&Ü ø£fi¯flqT eT÷düTø=ì ≈£Ls√Ãe#·TÃ.
eTqdüT‡qT >∑eTì+#·≥+
Ç|ü&ÉT ndüT $wüj·÷ìøÏ e<ë›+ - eTqdüT‡qT eTTU≤eTTF
m<äTs√ÿyê*. <ëìï eTq kÕ«BÛq+ ˝ÀìøÏ, eX¯+˝ÀìøÏ ‘Ó#·TÃø√yê*.
Ä$<Ûä+>± n<äT|ü⁄˝À ñ+#·Tø=ì, <ëìï Á|üXÊ+‘·+>±, ìX¯Ã+>± #˚dæ,
ùdø£]+∫, @ø±Á>∑+#˚dæ, ˇπø edüTÔe⁄ô|’ πø+ÁBø£]+|üCÒdæ <ëìô|’qH˚
ñ+#ê*. Ä$<Ûä+>± #˚j·÷+fÒ yÓTT≥ºyÓTT<ä≥ eTqdüT‡qT >∑eTì+#ê*.
n+fÒ <ëì˝Àì Ä˝À#·Hê Á|üyêVü‰ì |ü]o*dü÷Ô <ëì y˚>±˙ï, $$<Ûä
~≈£îÿ˝À n~ Á|üdü]+#˚ $<ÛëHêìï #·÷düTÔ+&Ü*. u≤Vü≤´edüTÔe⁄ì
eTq+ ø£+{Ï <ë«sê #·÷kÕÔ+. ø±˙ eTqdüT‡ e÷Á‘·+ á #·s¡à#·≈£åîe⁄øÏ
ø£ì|æ+#·<äT. dü÷ú edüTÔe⁄T dü÷úyÓTÆq ø£+{Ï#·÷|ü⁄ <ë«sê
>∑eTì+#·ã&É‘êsTT. ø±˙ eTqdüT‡ n‹ dü÷ø£ÎyÓTÆq<äì sTT+‘·≈£î eTT+<˚
‘ÓTdüT≈£îHêï+. n+<äT#˚‘· Bìì dü÷ø£ÎyÓTÆq <ëì <ë«sêH˚
‘ÓTdüTø√>∑T>∑T‘ê+. ø±˙ eTqdüT‡ ø£Hêï dü÷ø£ÎyÓTÆq<˚B ˝Ò<äT. n+<äT#˚‘·
eTqdüT‡ #˚‘·H˚ >∑eTì+#·ã&Ü*. Ç~ ÄX¯Ãs¡´ø£s¡+>± nì|æ+#·e#·TÃ.
ø±˙ kÕ<Ûës¡D+>± eTq+ sTT<˚ #˚düTÔ+{≤+. ˇø√ÿkÕ] rÁe Ä˝À#·q˝À

36. 34
eTTì– ñqï|ü&ÉT eTq+ @<√ ˇø£ $wüj·÷ìï >∑T]+∫ Ä˝À∫düTÔHêïeTqï
dü+>∑‹ >∑÷&Ü eTs¡∫b˛‘ê+. Vü≤sƒê‘·TÔ>± y˚TTø=ì, »s¡T>∑T‘·Tqï
$wüj·÷qT >∑eTì+∫, m+‘·ø±+>± Ä Ä˝À#·q˝À
ìeT>∑ïeTsTTe⁄HêïyÓ÷! nì ÄX¯Ãs¡´|ü&É‘ê+. n+fÒ Vü≤sƒê‘·TÔ>± eTq+
eTqdüT‡ yÓ’|ü⁄ #·÷kÕeTqï e÷≥! á Ä˝À#·Hê $<Ûëq+˝À eTq≈£î
düVü‰j·T+#˚ùd <˚$T{À ns¡úeTsTT+<ë? n~ eTq eTqùd‡! n<˚ eTq
Ä˝À#·Hê $<Ûëq+˝À düVü‰j·T+ #˚düTÔ+~. n<Ó˝≤ e⁄+≥T+<äfÒ,
eTqdüT‡˝Àì $T–*q uÛ≤>∑+ #˚ùd |üqTT #·÷dü÷Ô ñ+≥Tqï≥T¢>±
nì|ædüTÔ+~. dü]jÓÆTq uÛÑ+–eT˝À ≈£Ls¡TÃqï ‘·s¡Tyê‘· ø=+‘·ùd|ü⁄ eTq
Ä˝À#·qqT, n»&ÉTqT, eTH√$ÁuÛÑeTeTTqT |ü]o*+#ê*.
ndü+U≤´ø£yÓTÆq dü+|òüT≥qT eTq eTqdü‡H˚ ‘Ós¡ô|’ n$ÁXÊ+‘·+>±
yÓT<äT‘·Tqï≥÷¢,- nH˚ø£ ∫Á‘ê÷, e÷≥T yÓTT<ä˝…’qe˙ï »s¡T>∑T‘·Tqï≥÷¢
>∑eTì+#· >∑T>∑T‘êeTT. #ê˝≤ kÕs¡T¢ Çìï Ä˝À#·Hê‘·s¡+>±T eTqdüT‡˝À
@$<Ûä+>± »ìdüTÔHêïj·Tì ÄX¯Ãs¡´#·øÏ‘·TeTe⁄‘·T+{≤eTT.
eTqdüT‡qT Áø£eT•ø£åD˝À ñ+#·≥+
Ä ‘·sê«‘·, eTq+ nqT≈£îqï ø£å´kÕ<Ûäq˝À eTs=ø£ n&ÉT>∑T
eTT+<äT≈£î y˚j·÷*. Ç|ü⁄&çø£, eTqdüT‡qT $$<Ûä ø±s¡´ø£˝≤bÕ˝À ìeT>∑ï+
ø±≈£î+&Ü ‘·q sTTwüº+ e∫Ãq edüTÔe⁄ yÓ’|ü⁄ |ü]¬>‘·Ô≈£î+&Ü n]ø£{≤º*.
n≥Te+{Ï |üqTìï{Ï˙ sTTø£ kÕ>∑ìe«sê<äT. Bìì eTq+ >∑T]Ô+#ê*.
sTT+‘·ø±+ Ä $wüj·T+˝À n|ü»j·T+ bı+<ë+>∑qø£H˚ Ç+‘·es¡≈£î
eTqdüT‡ #˚‘·H˚ q&ç|æ+|üã&ܶ+. n+‘˚>±ø£ n~ #Ó|æŒqfÒ¢ Á|üe]Ô+#ê+.
eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ sTTcÕºT, nsTTcÕºT Hê sTTcÕºT, Hê nsTTcÕºT
nsTTHêsTT. n+<äTeqH˚ eTqdüT‡ @~ #·÷&ÉeT+fÒ, $qeT+fÒ, @~

37. 35
#˚j·TeT+fÒ n~ ‘·T.#·. ‘·|üŒ≈£î+&Ü #˚XÊqT. Ç|ü&ÉT Hê≈£î sTT~
ªªu≤ìdü‘·«+µµ nì ns¡∆eTsTT+~. n+<äTø£ì sTTø£ô|’ eTqdüT‡≈£î u≤ìdü>±
ñ+&É≈£L&É<äì ìs¡ísTT+#·T≈£îHêïqT. eTq≈£îqï X¯øÏÔe+‘·yÓTÆq |ü]ø£s¡+
eTqdüT‡. n~ Hê nedüsê≈£î ‘·–q≥T¢>± |üì#˚j·÷*. Ç|ü⁄&ÉT eTqdüT‡ô|’
Ä~Û|ü‘·´+ dü+bÕ~+#ê*. eTqdüT‡qT Áø£eT•ø£åD˝À ñ+#·≥+˝À #·÷|æq
ìs¡¢ø£å´+ eq n~ Çø£ eTq e÷≥qT mqï&É÷ $qì dæú‹øÏ e∫Ã+~.
ø±˙ sTT|ü⁄&ÉT <ëìø=ø£ bÕsƒ¡+ #Ó|æ‘˚ n~ ‘·|üŒø£ eTq uÀ<Ûä≈£î
nqT≈£L+>± düŒ+~düTÔ+~.
eTq+ eTqdüT‡‘√ dü+uÛ≤wæ+#ê*. <ëìì n<äT|ü⁄˝À ñ+&ÉeT˙,
n≥T sTT≥÷ b˛e<ä›˙ ìπs›•+#ê*. ndüT $wüj·Ty˚T$T≥+fÒ - ì»+>±
eTqdüT‡qT @ø±Á>∑+ #˚<ë›eTqï <äè&ÛÉìs¡íj·Ty˚T eTq≈£î+fÒ, Ä ìs¡íj·T+
neTT |üs¡#·T<ëeTqï dü+ø£Œy˚T ñ+fÒ, <ëìøÏ dü+ã+~Û+∫q
ìj·TeTìã+<Ûäq≈£î ã<äT∆yÓTÆ ñ+fÒ, ø=ìï edüTÔe⁄yÓ’|ü⁄ rÁe+>±
Äø£]¸‘·T+ ø±≈£î+fÒ, eTqdüT‡qT @ø±Á>∑+ #˚j·T{≤ìøÏ rÁe Á|üj·T‘êïT
#˚ùdÔ, n|ü⁄&ÉT Áø£eTÁø£eT+>± eTqdüT‡ @$<Ûä+>± Á|üe]Ô+#ê˝À H˚s¡TÃø=ì,
Á|üXÊ+‘·+>±q÷, ìX¯Ã+>±q÷ nsTT, kÕ«BÛq+˝ÀìøÏ e∫Ã, @ø±Á>∑+
nsTT, eTq+ mqTïø=qï edüTÔe⁄ô|’H˚ πø+ÁBø£]+|ü ã&ÉT‘·T+~.
e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·
n+<äT#˚‘·, eTqdüT‡qT u≤Vü≤´ edüTÔe⁄ qT+&ç Çe‘·*øÏ
eTs¡edæ+~>± |ü<˚ |ü<˚ #ÓãT‘·÷ ñ+&Ü*. ø±˙ n<˚ düeTj·T+˝À
<ëìï @<√ ˇø£ edüTÔe⁄ô|’ πø+ÁBø£]+|üCÒj·÷*. n+<äT#˚‘·H˚ @ edüTÔe⁄ô|’q
eTqdüT‡qT πø+ÁBø£]+|üCÒj·÷˝À eTT+<äπs ìs¡ísTT+#·T ø√yê*. n~ @
edüTÔyÓ’Hê ø±e#·Tà - B|ü|ü⁄ CÀ´‹>±˙, >√&Éô|’ ∫Árø£]+∫q eè‘·Ô+>±˙,

38. 36
Á|ü‹eT>±˙, <˚M, <˚e‘· ∫Á‘· |ü{≤T>±˙ ˝Òø£ eTq≈£î n‘·´+‘·
>ös¡e˙j·TT˝…’q e´≈£îÔT>±˙, á $<Ûä+>± @<√ ˇø£ <ëìô|’q eTqdüT‡qT
>∑ï+ #˚j·÷*. eTqdüT‡qT ˇø£ eTVü‰qTuÛ≤e⁄ì Á|ü‹eT ô|’q>±˙,
∫Á‘·|ü≥+ ô|’q >±˙ @ø±Á>∑+ #˚j·T≥+ eq e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘·ì kÕ<Ûäq
#˚j·T≥y˚T >±ø£, n<˚ düeTj·T+˝À Äe´øÏÔ jÓTTø£ÿ |ü$Á‘· >∑TD≤ >∑T]+∫,
ø=ìï ñqï‘· Ä<äsêÙ >∑T]+∫ >∑÷&Ü Ä˝À∫+#·&É+ »s¡T>∑T‘·T+~.
n+<äT#˚‘· á $<Ûëq+ nìï{Ï˝ÀøÏ ÁX‚wü˜yÓTÆq~. Ç+‘·es¡≈£î n≥Te+{Ï
Á|ü‹eT ˝Òø£ ∫Á‘·|ü≥+ >∑T]+∫ eTT+<äT>± ìs¡ísTT+#·Tø=ì ñ+&Éø£b˛‘˚
sTT|ü⁄&Ü ìs¡íj·T+ rdüTø=qe#·Tà - ñ<ëVü≤s¡DøÏ ªª$y˚ø±q+<äkÕ«$T
∫Á‘·|ü≥+µµ H˚ m+#·Tø=qe#·TÃ.
$y˚ø±q+<äkÕ«$T >=|üŒø£s¡à jÓ÷–j˚T ø±ø£ <Ûë´q dæ<äT∆&ÉT.
BÛs¡ø£åD≤˙ï Äj·Tq˝À eT÷ØÔuÛÑ$+#êsTT. e÷qyê[ jÓT&É
Äj·Tq¬ø+‘·{Ï n~«rj·T Áù|eT! J$‘·øå±´ìï, ì»yÓTÆq e´øÏÔ>± ‘·j·÷s¡j˚T´
$<ÛëHêìï Äj·Tq m+‘√ düŒwüº+>± $e]+#ês¡T! dü+j·TeTq+ ø£*–
ñ+&ÉeTì, eTqdüT‡≈£î >±˙, á Á|ü|ü+#êìøÏ >±˙, u≤ìdüT ø±e<ä›ì
Äj·Tq eTq≈£î #·ø£ÿ{Ï düVü‰sTT#êÃs¡T. Äj·Tq ñ<˚›X¯´+˝À @ø±Á>∑‘˚
Á|üÁ|ü<∏äeT+>± H˚s¡TÃø√edæq bÕsƒ¡+. Ä‘·à$XÊ«dü+ ô|+bı+~+#·T ø√eTì
Äj·Tq Á|üuÀ~Û+#ês¡T. eTqdüT‡qT $y˚ø±q+<ä kÕ«$Tô|’ @ø±Á>∑+ #˚ùdÔ,
eTq˝À <ëq+‘·≥<˚ Ä‘·à$XÊ«dü+ ô|]–b˛‘·T+~. Äj·Tq n_ÛÁbÕj·T+˝À
e÷qe⁄ìøÏ nkÕ<Ûä´yÓTÆq<˚MT ˝Ò<äT. n‘·qT n˙ï #˚j·T>∑&ÉT. n+<äTø£H˚
eTq eTqdüT‡ Äj·Tqô|’ πø+ÁBø£]+#ê*. Äj·Tq e÷qe⁄˝À yês¡÷,
Ms¡ì ‘ês¡‘·eT´+ #·÷|ü˝Ò<äT. Äj·Tq mqï&É÷ eTqTwüß˝À ≈£î, eT‘·,
C≤„q dü+|ü<äqT ã{Ϻ $#·ø£åD #·÷|ü˝Ò<äT. Äj·Tq <äèwæº˝À n+<äs¡÷
düe÷qy˚T! n+<äTø£H˚ H˚qT me¬s’Hê, @yÓTÆHê, Äj·TqqT Hê Ä<äs¡Ù+>±

39. 37
d”«ø£]+∫ Äj·Tq Á|ü‹eTô|’ HêeTqdüT‡qT @ø±Á>∑+ #˚j·T{≤ìøÏ
Á|üj·T‹ïkÕÔqT.
ø£fi¯ófl eT÷düT≈£îH˚ eTT+<äs¡ eTq+ @ø±Á>∑+ #˚j·T<ä#·T≈£îqï
edüTÔe⁄qT n‹ÁX¯<ä∆>± #·÷&Ü*. m+‘· u≤>±, düìïVæ≤‘·+>± #·÷&Ü+fÒ,
ø£fi¯ófleT÷düT≈£îqï ‘·sê«‘· >∑÷&É Ä Á|ü‹eT eTq eTqdüT‡˝À |üP]Ô>±
eTTÁ~‘·eTsTT b˛yê*. ‘·sê«‘· >∑÷&É ÄÁ|ü‹eT eTqdüT‡≈£î @<√ ˇø£
$<Ûä+>± q#·ÃC…|æŒ, u≤Vü≤´ edüTÔe⁄ qT+&ç eTs¡*à eTq≈£î q∫Ãq,
eTqøÏwüºyÓTÆq edüTÔe⁄ô|’q (Á|ü‹eT ˝Òø£ ∫Á‘·|ü≥+) πø+ÁBø£]+|üCÒj·÷*.
eTqdüT‡ eTs¡˝≤ n≥÷ Ç≥÷ |ü]¬>‘·Ôe#·TÃ. ø±˙ e<ä≈£î+&Ü, eTs=ø£kÕ]
<ëìï eTqøÏwüºyÓTÆq edüTÔe⁄ô|’ @ø±Á>∑+ neeTì ìπs›•+#ê*. ˇø=ÿø£ÿkÕ]
eTqdüT‡ eTq+ @ø±Á>∑+ #˚düTÔqï edüTÔe⁄qT+&ç eTs¡*, y˚s=ø£ Ä˝À#·qô|’
m+‘·>± ìeT>∑ïeTe⁄‘·T+<ä+fÒ, n~ Ä $<Ûä+>± nsTT+<äqï $wüj·TeT÷,
eTqy˚Tdæú‹˝À ñHêïeTqï $wüj·TeT÷ |üP]Ô>± eTs¡∫b˛‘ê+.
Çe˙ï á $<Ûä+>± ñHêïsTTø£<ë nì eTq ÄX¯qT Á|üj·T‘êïq÷
e~*ô|≥º>∑÷&É<äT. eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ ‘·‘·Ô«y˚T Ä$<Ûä+>± ñ+≥T+~.
n+‘˚>±ø£ <ëì¬ø|ü&É÷ <ëì kÕ«BÛq+˝À <ëìï ñ+&ÉeTì #Ó|üŒ˝Ò<äT.
n+<äT#˚‘· sTT<ä+‘ê düs¡«düVü≤»y˚T! rÁeyÓTÆq eTH√#·+#·‘·, nkÂø£s¡´+
ø£*–q|ü⁄&ÉT e÷Á‘·+ ø£fi¯ófl‘Ós¡∫, eTq m<äTs¡T>± qTqï, eTq+
@ø±Á>∑+#˚düTÔqï edüTÔe⁄ô|’ n‘·´+‘· ÁX¯<ä∆‘√ <äèwæº kÕ]ùdÔ, eTqdüT‡qT Ä
edüTÔe⁄ô|’ eTs¡ dæús¡+>± ñ+#·{≤ìøÏ <√Vü≤<ä|ü&ÉT‘·T+~.
@ø±Á>∑+ #˚j·T<ä#·T≈£îqï edüTÔe⁄ô|’ eTqdüT‡qT dæús¡+>± ñ+#·{+
n+fÒ ndüT @$T{Ï? $$<Ûä ~X¯˝À Á|üdü]düTÔqï, ø£+{ÏøÏ ø£ì|æ+#·ì
e÷qdæø£ X¯øÏÔ øÏs¡D≤qT düMTø£]+∫ ˇπø Á|ü<˚X¯+ô|’ πø+ÁBø£]+|üCÒj·T≥+

40. 38
>∑T]+∫ sTT+‘·≈£î eTT+<äT ‘ÓTdüT≈£îHêï+. á Á|ü|ü+#·+˝Àì nH˚ø£
düe÷#êsêT eTqøÏ á sTT+Á~j·÷ <ë«sê #˚s¡T‘·T+{≤sTT. Ç|ü&ÉT
yê{Ï˝À ˇø£ <ëìì |ü]o*<ë›+. ñ<ëVü≤s¡DøÏ, @<Ó’Hê ˇø£ edüTÔe⁄qT
eTq ø£fi¯fl <ë«sê #·÷düTÔHêïeTqTø√+&ç. ªª#·÷düTÔHêï+µµ nì eTq+
#ÓãT‘·THêïeT+fÒ, eTqdüT‡ ªª #·÷&É≥eTH˚|üìµµ ˝À ìeT>∑ïeTsTT ñqï<äH˚
ø£<ë! n+fÒ ªªø£+{Ï#·÷|ü⁄µµ, ªªeTqdüT‡ #·÷|ü⁄µµ - ˇπø edüTÔe⁄ô|’
πø+ÁBø£]+|üã&ç ñHêïsTT. ˇø=ÿø£ÿkÕ] ø£+{Ï#·÷|ü⁄ eTq+ #·÷&É<ä∫q
edüTÔe⁄ ô|’H˚ ñ+fÒ, eTqdüT‡ #·÷|ü⁄ e÷Á‘·+ ÄedüTÔe⁄ô|’ |ü&É≈£î+&Ü,
e÷qdæø£ X¯øÏÔ øÏs¡D≤T eTs=ø£ edüTÔe⁄ô|’ Á|üdü]+|üã&É≥+
»s¡T>∑T‘·T+≥T+~. n≥Te+{Ï |ü]dæú‹˝À ø£fi‚flMT #·÷&É˝Òe⁄. e÷qdæø£
@ø±Á>∑‘· >∑T]+∫ dü]>±Z #ÓbÕŒ+fÒ, ø£fi¯flqT, eTqdüT‡qT ˇπø $wüj·T+ô|’
yê≥+‘·≥y˚ Á|üdü]+|üCÒj·T≥y˚T! e÷qdæø£ X¯øÏÔ øÏs¡D≤qT y˚πs edüTÔe⁄
qT+&ç ‘=–+∫, ùdø£]+∫, yê{Ïì |ü]|üPs¡í+>± eTq sTTwüº edüTÔe⁄ ô|’
Á|üdü]+|üCÒj·÷*. ÄX¯øÏÔq+‘ê eTq+ #·÷dæq, #·÷düTÔqï edüTÔe⁄ô|’qH˚
|üP]Ô>± ñ+#ê*. n+‘˚ø±<äT ÄX¯øÏÔ˝À ˝ÒX¯+>∑÷&Ü e´s¡∆+ ne{≤ìøÏ
nqTeT‹+#·≈£î+&Ü C≤Á>∑‘·Ô eVæ≤+#ê*.
|üØø£å - |òü*‘·eTT
eTqX¯øÏÔ n+‘ê eTqøÏwüºyÓTÆq edüTÔe⁄ô|’H˚ @ø±Á>∑+ nsTTe⁄+<äì
<äè&ÛÉ|üs¡#·Tø√e≥yÓT˝≤? ˇø£ edüTÔe⁄ô|’ eTqdüT‡qT πø+ÁBø£]+|üCÒùdÔ,
eTqdüT‡˝À y˚πs @$<ÛäyÓTÆq Ä˝À#·Hê ‘·˝…‘·Ô<äT. eTq Ä˝À#·q |üP]Ô>±
m<äTs¡T>± ñqï Ä ∫Vü≤ï+ô|’q >±˙, Á|ü‹eTô|’q >±˙ ñ+≥T+~. n<˚
düeTj·T+˝À eTqdüT‡ ÄedüTÔe⁄ dü÷∫+#˚, Á|ü‹_+_+#˚ ø£å´+ >∑T]+#˚
Ä˝À∫düTÔ+≥T+~. eTqdüT‡ @ø±Á>∑+ #˚j·Tã&çq Ä edüTÔe⁄H˚ |ü≥Tºø=ì

41. 39
ñ+≥T+~. Áø£eTÁø£eT+>± <ëì n_ÛÁbÕj·T+, uÛ≤e+ düŒwüº+>±, eT]+‘·
düŒwüº+>± ne⁄‘·T+~. eTqdüT‡˝À @$<ÛäyÓTÆq sTT‘·s¡ Ä˝À#·Hê Á|üy˚•+#·<äT.
á @ø±Á>∑‘ê ø±s¡´Áø£eT+˝À ìeT>∑ïeTsTTq|ü⁄&ÉT >∑&ç∫b˛sTTq ø±˝≤ìï
>∑÷&Ü eTs¡∫b˛‘ê+.
ˇø£ Á|ü‘˚´ø£yÓTÆq edüTÔe⁄ô|’ Áø£eT+ ‘·|üŒ≈£î+&Ü eTqdüT‡qT ø=+‘·
düeTj·T+ dæús¡+>± ñ+#·>∑*–‘˚, e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘ê kÕ<Ûäq
düTuÛÑ‘·s¡eTe⁄‘·T+~. s√p kÕ<Ûäq #˚ùdÔ, eTqdüT‡qT eTq
dü+ø£˝≤ŒqTkÕs¡+ eTq sTTwüºyÓTÆq edüTÔe⁄ô|’ @ø±Á>∑+ #˚ùd X¯øÏÔ Áø£eTÁø£eT+>±
n_Ûeè~∆ #Ó+<äT‘·T+~. n<˚ düeTj·T+˝À, eTqdüT‡qT @ edüTÔe⁄qT+#Ó’Hê
‘=–+∫, eTs¡*+#˚ X¯øÏÔ >∑÷&Ü ô|+bı+<äT‘·T+~. m+<äTeq+fÒ
eTqdüT‡ô|’ eTq Ä~Û|ü‘ê´ìï, eTq n;ÛcÕºìï ãe+‘êq ñ+#·>∑T>∑T‘ê+
ø±ã{Ϻ ne˙ï kÕ<Ûä´eTe⁄‘êsTT. ˇø£ÿkÕ] nqT≈£î+fÒ #êT eTqdüT‡qT
s¡ø£s¡ø± edüTÔe⁄qT+∫ eTs¡*+#·>∑T>∑T‘êeTT.
Ç<ä+‘ê eTqdüT‡≈£î #Ó+~q ˇø£ yê´j·÷eT+. XÊØs¡ø£ yê´j·÷eT+
eq, ÄVü‰s¡+ eHê X¯Øs¡ <ës¡T&ÛÉ´+ ô|]π> $<Ûä+>±, e÷qdæø£
yê´j·÷eT+ #˚‘· eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ X¯øÏÔ ô|s¡T>∑T‘·T+~. eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ
b˛wüD ì$T‘·Ô+ e÷qdæø£ ÄVü‰s¡+ >∑÷&Ü @sêŒ≥sTT ñ+~. ñqï‘·
uÛ≤yê˝Ò á b˛wüø£ ÄVü‰s¡+. düÁ<äZ+<ÛëT, dü‘ê‡+>∑‘·´+, Äs√>∑´ø£s¡yÓTÆq
#·s¡ÃT, |ü$Á‘·yÓTÆq Ä˝À#·q÷ eTqdüT‡≈£î eT+∫ b˛wüø±Vü‰sêìï
n+~kÕÔsTT. á ÄVü‰s¡+, e÷qdæø£ yê´j·TeT+‘√ ø£*dæ, eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ
ã˝≤ìï, X¯øÏÔ˙ eè~∆|üs¡TdüTÔ+~. kÕ«BÛq+˝À ñ+&ç, ìj·T$T+|üã&çq
X¯øÏÔe+‘·yÓTÆq eTqdüT‡≈£î nkÕ<Ûä´yÓTÆq<˚B ˝Ò<äT. eTqdüT‡≈£î u≤ìdü
ø±ìyê&ÉT, eTqdüT‡≈£î j·T»e÷ì nsTTqyê&ÉT, eTqdüTô|’ $»j·T+

42. 40
kÕ~Û+∫qyê&ÉT, ì»+>± $X¯«$CÒ‘· ne⁄‘ê&ÉT. m+<äTeq+fÒ eTqdüT‡
jÓTTø£ÿ nq+‘·X¯øÏÔ n‘·ì˝À ñ+~. ø±ã{Ϻ, mø£ÿ&Ü @ |ü]dæú‘·T˝Àq÷
n‘·qT n|ü»j·T+ bı+<ä&ÉT. X¯øÏÔe+‘·yÓTÆq eTqdüT‡ düVü‰j·T+‘√ n‘·qT
@$wüj·T+ >∑T]+#Ó’Hê ø±edæq |ü]C≤„q+ bı+<ä>∑&ÉT. @|üì#˚|ü{ϺHê
$»j·Te+‘·eTT>± ìs¡«Væ≤+#·>∑&ÉT. kÕ«BÛqyÓTÆq eTqdüT‡ jÓTTø£ÿ X¯øÏÔ
qT|üjÓ÷–+∫ n‘·qT ‘·q kÂo˝≤´ìï, J$‘êìï ì]à+#·Tø√>∑&ÉT. J$‘·
|üs¡e÷sêúìï ìs¡ísTT+#·Tø=ì J$‘·øå±´ìï kÕ~Û+#·{≤ìøÏ ‘·–q
|ü<ä∆‘·Tqe+_Û+∫ J$‘êìï ns¡úe+‘·eTT>±q÷, XÀuÛ≤j·Te÷q+>±q÷
#˚düTø=ì düTKXÊ+‘·TH˚ >±ø£ ~yê´q+<ëìï >∑÷&Ü bı+<ä>∑T>∑T‘ê&ÉT.
$XÊK|ü≥ï+$y˚ø±q+<äj·TTeeTVü‰eT+&É*uÛÑeqìsêàDì~Û
$XÊK|ü≥ï+ q+<äT eTVü‰eT+&É* ø±s¡´Áø£e÷qT $düÔ]+∫ nH˚ø£eT+~øÏ
#˚s¡T≥≈£î ªeTVü‰eT+&É* uÛÑeqìsêàD+µ nH˚ ãèVü≤‘·Ôs¡ Á|üD≤[ø£
Ä˝À∫düTÔHêï+. ñ<ës¡Vü≤è<äj·TTT, $TÁ‘·TT, ÁX‚jÓ÷_Û˝≤wüßT, lsêeTø£èwüí
uÛÑ≈£îÔT $]$>± $sêfi¯eTTì∫à ‘√&ÉŒ&É>∑s¡T.
eTVü‰sê»b˛wü≈£îT s¡÷.10,116/` ˝Òø£ Äô|’q
sê»b˛wü≈£îT s¡÷.5,116/`, b˛wü≈£îT s¡÷.2,516/`
<ë‘·T s¡÷.1,116/` á $<Ûä+>± $sêfi¯eTTT Ç∫Ãq <ë‘· ù|s¡¢qT
ªeTVü‰eT+&É* uÛÑeq+µ ˝À Á>±HÓ’{Ÿ sê‹ô|’ ÁyêsTT+#·ã&ÉTqT.
#Ó≈£îÿT, Á&Ü|ü⁄ºT"Visakhapatnam Vivekananda Yuva Mahamandal
Building Fund" (SBI Account No.30769194180) ù|s¡Tq rdæ ø±s¡´<ä]Ù,
$XÊK|ü≥ï+ $y˚ø±q+<ä j·TTe eTVü‰eT+&É*, l >∑D|ü‹ ùdyêdü$T‹,
>∑Tsêÿ ˝…’qT, $XÊK|ü≥ï+`4 nÁ&Édt≈£î |ü+|ü>∑s¡T. ôd˝Ÿ :98498 11940

43. $XÊK|ü≥ï+$y˚ø±q+<äj·TTe eTVü‰eT+&É*
kÕ«$T $y˚ø±q+<äTì dü+<˚X¯ dü÷Œ¤]Ô‘√ nœ uÛ≤s¡‘· $y˚ø±q+<ä
j·TTe eTVü‰eT+&É* e÷s¡Z<äs¡Ùø£‘·«+‘√ Ä+Á<Ûëj·T÷ìe]Ù{Ï
Ç+»˙]+>¥ ø±´+|üdt˝À 6`11`1988 q düº&û dü]ÿ˝Ÿ s¡÷|ü+˝À VVYM
Ä$s¡“¤$+∫+~. >∑‘· 25 dü+e‘·‡sêT>± j·TTe‘·sêìï
Á|üuÛ≤$‘·TqT#˚dü÷Ô yê] Jeq ìsêàD≤ìøÏ ñ|üø£]düTÔqï~.
ùdyêø±s¡´Áø£e÷T : düº&ûdü]ÿ˝Ÿ‡ (m.j·TT. Ç+»˙]+>¥ ø±´+|üdt,
>∑÷sêÿ˝…’Hé, mHé.m.&ç., eTTs¡∞q>∑sY Á|üXÊ+‹ bÕsYÿ, n&É$es¡+
>∑Ts¡T≈£î bÕsƒ¡XÊ, ÄHé˝…’Hé˝À Skype <ë«sê ìs¡«Vü≤D),
u≤u≤*ø£≈£î $y˚ø£yêVæ≤ì (u≤$Vü‰sY) ìs¡«Vü≤D, j·TTe»q •ø£åD≤
•_sêT, s¡ø£Ô<ëq •_sêT, esYÿcÕ|ü⁄T, oìsêàD Á>∑+<∏ë
Á|ü#·Ts¡D, $y˚ø±q+<äTì bò˛{À m–®_wüHé ìs¡«Vü≤D yÓTT<ä>∑Tq$.
eTVü‰eT+&É* ‘ÓT>∑T Á|ü#·Ts¡DT : • eTVü‰eT+&É* ø£å´eTT eT]j·TT
ø±s¡´Áø£eTeTTT • uÛ≤s¡rj·T j·TTe‘· - $y˚ø±q+<äT&ÉT
• C≤rj·T düyÓTÆø£´‘· ` kÕ«$T $y˚ø±q+<ä • $<ë´]ú˝Àø±ìøÏ #·Tø±ÿì
• oìsêàD $<ÛëqeTT • e÷qdæø£ @ø±Á>∑‘· m+<äT≈£î m˝≤?
• ‘ê´>∑eTT `ùde • kÕ«$T $y˚ø±q+<äTì e÷s¡ZeTT˝À düeTdü´
|ü]cÕÿs¡+ • eTVü‰eT+&É* uÛ≤eeTT eT]j·TT |ü<ä∆‹
• eTq yês¡dü‘·« yês¡<ÛäTT • MTs¡T Hêj·T≈£îT ø±<ä#·T≈£îHêïsê!
• j·TTe‘·s¡+ düeTdü´`<ëì |ü]cÕÿs¡+
$y˚ø£ uÛ≤s¡‹ : nœuÛ≤s¡‘· $y˚ø±q+<ä j·TTe eTVü‰eT+&É*,
Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ $uÛ≤>∑+ ‘·s¡|ü⁄q $y˚ø£uÛ≤s¡‹ nqT Á‘Ó’e÷dæø£ |üÁ‹ø£
VVYM yê]#˚ Á|ü#·T]+#·ã|ü&ÉT#·Tqï~.

44. eTVü‰eT+&É* Á|ü<ÛëH√<˚›X¯´eTT
uÛ≤s¡rj·T dü+düÿè‹˝À düTdæÔs¡yÓTÆq $TeqT, eTTK´eTT>±
$y˚ø±q+<ä kÕ«$Tyê] ø£å´eTT˝À bı+<äT|üs¡T|üã&çq
- o ìsêàDeTT, eTqTwüß´ì eT˙wæ>± r]Ã~<äT›≥ -
nqT yêìì j·TTe‘·˝À Á|ü#ês¡eTT#˚dæ, Ä j·TTeX¯øÏÔì
Áø£eT•ø£åD≤ $<ÛëqeTT˝ÀìøÏ eT[fl+∫, ìkÕ«s¡ú <˚X¯ùde <ë«sê,
ñ‘·ÔeT düe÷»eTTq≈£î ñ‘·ÔeT bÂs¡TqT ‘·j·÷s¡T #˚j·TTfÒ
eTVü‰eT+&É* Á|ü<ÛëH√<˚›X¯´eTT. eTVü‰eT+&É* ø±s¡´πøåÁ‘·eTT
j·÷e<들s¡‘·<˚X¯eTT.
$y˚ø˘-JeHé
‘·q Ä<äs¡ÙeTT jÓTTø£ÿ ø±s¡´Áø£eTeTT düe÷#ês¡eTTqT sTT‘·s¡T≈£î
n+~+#·T≥¬ø’ eTVü‰eT+&É* ª$y˚ø˘ JeHéµ nqT ªÄ+>∑¢ - u…+>±©µ
~«uÛ≤cÕ e÷dü|üÁ‹ø£qT Á|ü#·T]+#·T#·Tqï~. yê]¸ø£ #·+<ë :s¡÷.50/-
Published by Sri N. Lakshmi Narayana (President, Visakhapatnam
Vivekananda Yuva Mahamandal) on behalf of Akhil Bharat
Vivekananda Yuva Mandamandal, Bhuban bhavan, Balaram
Dharma Sopan (P.O.), Khardaha, North 24 Parganas, West Bengal
- 700 116. Ph: 033-23506898, 23524714. www.abvym.org.
Printed at Sathyam Offset Imprints, # 49-28-5, Madhuranagar,
Visakhapatnam. Ph. 2735878
Price Rs. 10.00
MENTAL CONCENTRATION : WHY AND HOW (TELUGU)
First Published Dec, 1999 2000 Copies
I Reprint July, 2000 5000 Copies
II Reprint Mar,2002 3000 Copies
III Reprint Nov, 2013 5000 Copies
Mental Concentration Why and How ? (Telugu) ISBN 978-81-86974-82-7
Sathyam9849996538