Downloaded 12 times
![12
2.4กกหลักการแบ่ งหมวดหมู่และชนิดของยา
หลักการแบ่งหมวดหมู่และชนิดของยา ตามหลักเภสัชวิทยาการเรี ยกชื่อยาแต่ละตัวจะประกอบด้วยกัน 3
ชื่อ(กนิษฐา กล่อมเกลา. 2547 : 400) คือ
2.4.1กกชื่อสามัญทางยา (Generic Name) จัดเป็ นชื่อที่สาคัญที่สุด เพราะเป็ นชื่อที่ถูกตั้งเพื่อเป็ นมาตรฐาน
ั ่
ในการสื่ อสาร แทนที่จะใช้ชื่อทางเคมี ซึ่งเป็ นชื่อที่ยาวมากซับซ้อน นอกจากนี้ยงเป็ นชื่อที่ใช้กนทัวโลก จะมี
ั
ยกเว้นสาหรับยาบางตัวเท่านั้น ได้แก่ Paracetamol ที่ USA เรี ยกว่า Acetaminophen 4
2.4.2กกชื่อทางเคมี (Chemical Name) เป็ นชื่อที่ต้ งขึ้นตามระบบวิธีต้ งชื่อทางวิทยาศาสต ร์ จากชื่อนี้
ั
ั
สามารถแสดงให้เห็นว่า ยานั้นมีโครงสร้างอย่างไร ชื่อนี้จะเป็ นชื่อที่ยาวมากใช้เป็ นชื่ออ้างอิงทางวิทยาศาสต ร์
่
เช่น Ergotamine tartrate มีชื่อทางเคมี วา Ergotaman-3',6', 18trione,12'-hydroxy-2'-methyl-5'-(phenyl-methyl),(5'(alpha))-,[R-(R*,R*)] 2 ,3dihydroxybutanedioate(2:1)(tartrate).
2.4.3กกชื่อทางการค้ า (Trade Name) เป็ นชื่อที่บริ ษทผูขายตั้งขึ้นเอง เพื่อให้เรี ยกง่ายและใช้ในการ โฆษณา
ั ้
โดยผูใช้ยาเรี ยกหาจะใช้ชื่อทางการค้าแทน รู ปแบบของยาอาจแบ่งได้เป็ น ชนิดต่าง ๆ ดังนี้
้
2.4.3.1กกกลุ่มยาปฏิชีวนะ
2.4.3.2กกกลุ่มยาแก้ปวด แก้อกเสบ
ั
2.4.3.3กกกลุ่มยาโรคผิวหนัง
2.4.3.4กกกลุ่มยาตา
2.4.3.5กกกลุ่มเกลือแร่ และวิตามิน
2.4.3.6กกกลุ่มยาระบบทางเดินอาหาร
2.4.3.7กกกลุ่มยาฮอร์โมน
2.4.3.8กกกลุ่มยาโรคหอบหื ด
2.4.3.9กกกลุ่มยาแก้ไอ
2.4.3.10กกกลุ่มยาน้ า
2.4.3.11กกกลุ่มอื่น ๆ ทัวไป
่
ในการศึกษาครั้งนี้ ได้นาหลักเภสัชวิทยา มาใช้ในการแบ่งหมวดหมู่และชนิดของยา เพื่อนาไปใช้
ในการจัดหมวดหมู่สินค้าของร้านกระปุกยาให้ถูกต้องตามหลักการดังกล่าว
2.5กกแนวความคิดเรื่องสิ นค้ าคงคลัง
2.5.1กกต้ นทุนสินค้ าคงคลัง (Inventory Costs) ประกอบด้วยต้นทุน 3 ส่วนด้วยกัน คือ
2.5.1.1กกต้นทุนเก็บสิ นค้า ( Carrying /Holding Costs) หมายถึง ค่าใช้จ่ายในการเก็บสิ นค้าซึ่ง
ค่าใช้จ่ายนี้จะแปรผันไปตามจานวนของสิ นค้าและระยะเวลาที่เก็บสิ นค้า หากเก็บสิ นค้าไว้นานเท่าใดต้นทุนเก็บ
สิ นค้าก็จะเพิ่มสูงขึ้นเท่านั้น ผูดาเนินการต้องจัดหาเงินทุนเพื่อรองรับค่าสิ นค้าที่เก็บ และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เช่น
้](https://image.slidesharecdn.com/krapookya-140101095749-phpapp01/85/Krapookya-24-320.jpg)
Krapookya
- 1. การเพิมขีดความสามารถในการบริหารสิ นค้ าคงคลังและการวางแผนการตลาด ่ ในธุรกิจร้านขายยา : กรณีศึกษาร้ านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี Increase Inventory In Management And Marketing Planning In Drugs Store : A case of Kapookya Drugs Udonthani ปวีณา ทับภูมี ปัทมา เชื้อกรุงเทพ อัจฉรา หาญกล้า รายงานสั มมนาการจัดการ หลักสู ตรบริหารธุรกิจบัณฑิต คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น พ.ศ. 2551
- 2. การเพิมขีดความสามารถในการบริหารสิ นค้ าคงคลังและการวางแผนการตลาด ่ ในธุรกิจร้านขายยา : กรณีศึกษาร้ านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี Increase Inventory In Management And Marketing Planning In Drugs Store : A case of Kapookya Drugs Udonthani ปวีณา ทับภูมี ปัทมา เชื้อกรุงเทพ อัจฉรา หาญกล้า รายงานนีเ้ ป็ นส่ วนหนึ่งของรายวิชา 961 493 สั มมนาการจัดการ หลักสู ตรบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาการจัดการ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น พ.ศ. 2551
- 3. ใบรับรองรายงานสั มมนาการจัดการ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น หลักสูตร บริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการ ชื่อโครงการ : การเพิ่มขีดความสามารถในการบริ หารสิ นค้าคงคลังและการวางแผนการตลาด ในธุรกิจร้านขายยา: กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี ชื่อผู้จดทาโครง ั : นางสาวปวีณา ทับภูมี นางสาวปั ทมา เชื้อกรุ งเทพ รหัสประจาตัว รหัสประจาตัว 483210856-5 483210858-1 นางสาวอัจฉรา หาญกล้า รหัสประจาตัว 483210892-1 คณะกรรมการสอบประเมินโครงการ ผูช่วยศาสตราจารย์อารี ย ์ นัยพินิจ ้ ผูช่วยศาสตราจารย์ ดร.นวลฉวี แสงชัย ้ อาจารย์ภทรขวัญ พิลางาม ั อาจารย์สุกานดา ฟองย้อย อาจารย์ภทรวดี เพิ่มวณิ ชกุล ั อาจารย์ ทปรึกษารายงานการค้ นคว้ าอิสระ ี่ .................................................อาจารย์ที่ปรึ กษา (อาจารย์ภทรวดี เพิ่มวณิ ชกุล) ั ...................................................ที่ปรึ กษาองค์กร (พันตรี .ภญ.อนุตรตรี ย ์ ศรี กลวงษ์) ุ
- 4. กิตติกรรมประกาศ การศึกษาเรื่ อง “การเพิ่มขีดความสามารถในการบริหารสิ นค้าคงคลังและการวางแผนการตลาดในธุรกิจ ร้านขายยา : กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี ” รายงานฉบับนี้เสร็ จสาเร็ จลุล่วงไปได้ดวยดี เพราะได้รับ ้ ความกรุ ณาอย่างสูงรวมถึงคาแนะนาจากอาจารย์ภทรวดี เพิ่มวณิ ชกุล ซึ่งเป็ นอาจารย์ที่ปรึ กษา และผูช่วย ั ้ ศาสตราจารย์อารี ย ์ นัยพินิจ ผูช่วยศาสตราจารย์ ดร. นวลฉวี แสงชัย อาจารย์ภทรขวัญ พิลางาม และอาจารย์ ้ ั สุกานดา ฟองย้อย ที่ปรึ กษาร่ วมในการศึกษาทารายงานสัมมนาในครั้งนี้ ซึ่งท่านอาจารย์ทุกท่านได้กรุ ณาสละเวลา ให้คาปรึ กษาและข้อเสนอแนะสาหรับการจัดทาวิจยฉบับนี้ให้เสร็ จสมบูรณ์ ั ขอขอบพระคุณ พันตรี .ภญ.อนุตรตรี ย ์ ศรี กลวงษ์ ผูประกอบการร้านกระปุกยาที่ให้ความอนุเคราะห์ ุ ้ และให้ความร่ วมมืออย่างดีในการให้รายละเอียดข้อมูลที่เป็ นเนื้อหาสาคัญในการศึกษาวิจยครั้งนี้ รวมทั้งพนักงาน ั ร้านกระปุกยาทุกท่านขอขอบพระคุณเป็ นอย่างสูงมา ณ ที่น้ ี ขอขอบพระคุณ คุณพ่อ คุณแม่ และครอบครัวของคณะผูจดทาที่คอยให้ความช่วยเหลือสนับสนุนและ ้ั ั ้ั ่ เป็ นกาลังใจที่สาคัญให้กบผูจดทาตลอดระยะเวลาที่ผานมา และขอขอบพระคุณเพื่อนนักศึกษาสาขาการจัดการรุ่ น ที่ 1 มหาวิทยาลัยขอนแก่นทุกคนที่ให้ความช่วยเหลือและเป็ นกาลังใจที่ดีตลอดมา ปวีณา ทับภูมี ปั ทมา เชื้อกรุ งเทพ อัจฉรา หาญกล้า
- 5. ปวีณา ทับภูมี, ปัทมา เชื้อกรุ งเทพ และอัจฉรา หาญกล้า. การเพิ่มขีดความสามารถในการบริ หารสิ นค้าคงคลัง และการวางแผนการตลาดในธุรกิจร้านขายยา : กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี . รายงาน สัมมนาการจัดการ สาขาวิชาการจัดการ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น อาจารย์ที่ปรึ กษาโครงการ : อาจารย์ภทรวดี เพิ่มวณิ ชกุล ั บทคัดย่อ การศึกษาครั้งนี้มีวตถุประสงค์เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการบริ หารสิ นค้าคงคลังและการวางแผน ั การตลาดในธุรกิจร้านขายยา : กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี โดยทาการวิเคราะห์ปัญหาจากการ ดาเนินงาน จากการวิเคราะห์โดยแผนภาพก้างปลาพบว่าร้านกระปุกยามีปัญหา 2 ด้าน คือ 1) ด้านสิ นค้าคงคลัง มี การจัดเก็บสิ นค้าไม่เป็ นหมวดหมู่ ยากต่อการค้นหาและเสี ยเวลาการให้บริ การลูกค้า ร้านขาดการบันทึกและการ ตรวจสอบข้อมูลสิ นค้าคงคลัง ไม่มีการจัดระบบหมุนเวียนสิ นค้าเข้าออก ทาให้เกิดปั ญหาต่าง ๆ ตามมา เช่น ปั ญหายาขาดคลังหรื อยาค้างคลังมากเกินความจาเป็ น และยังขาดการวางแผนในการสังซื้อสิ นค้าที่ดี ทาให้ไม่ ่ ทราบจานวนสิ นค้าคงคลังที่หมุนเวียนอยู่ 2) ด้านการตลาด ร้านยังขาดการวางแผนกลยุทธ์ทางการตลาดและขาด การประชาสัมพันธ์ร้านทาให้ร้านยังไม่เป็ นที่รู้จกของลูกค้ากลุ่มเป้ าหมาย ดังนั้นจึงได้ทาการแก้ไขปั ญหาโดยนา ั เครื่ องมือการจัดการมาวิเคราะห์และนาแนวคิด 5ส.มาช่วยในการจัดเก็บสิ นค้าที่ไม่เป็ นหมวดหมู่ ให้ดียงขึ้นเพื่อ ิ่ ลดระยะเวลาในการค้นหาสิ นค้า นาสต๊อกการ์ดมาจัดการระบบสิ นค้าคงคลัง ร้านมีการตรวจนับและจดบันทึก สม่าเสมอพร้อมทั้งนาหลักการสิ นค้าเข้าก่อนออกก่อนมาช่วยในระบบหมุนเวียนสิ นค้าคงคลัง เพื่อควบคุมปริ มาณ สิ นค้าคงคลังให้มีประสิ ทธิภาพมากยิงขึ้น และมีการวางแผนการสังซื้อที่ดี โดยทราบปริ มาณจุดสังซื้อที่ประหยัด ่ ่ ่ สุดที่สามารถลดค่าใช้จ่ายด้านสิ นค้าคงคลังได้เป็ นอย่างดี และด้านการตลาดได้วเิ คราะห์สภาพแวดล้อมทาง การตลาด การแข่งขันในธุรกิจร้านขายยา วิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส อุปสรรคของร้าน และสารวจ ภาคสนามจากกลุ่มตัวอย่าง 400 คน ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี เพื่อเป็ นข้อมูลในการวางแผนกลยุทธ์ทาง การตลาด กาหนดตลาดเป้ าหมาย วิเคราะห์พฤติกรรมผูบริ โภคและการวางแผนการตลาดให้เหมาะสมกับร้าน ้ ่ กระปุกยา โดยมีวตถุประสงค์ทางการตลาดเพื่อเพิมยอดขายไม่นอยกว่า 5% เมื่อเทียบกับปี ที่ผานมา จากการแก้ไข ั ้ ่ ปั ญหาดังกล่าว ทาให้ร้านกระปุกยามีการจัดสิ นค้าเป็ นหมวดหมู่สามารถลดระยะเวลาในการค้นหาสิ นค้าได้ มีการ บันทึกและตรวจสอบข้อมูลสิ นค้าคงคลังอย่างสม่าเสมอ มีระบบหมุนเวียนสิ นค้า เข้าก่อนออกก่อน มีระบบการ วางแผนในการสังซื้อที่ดีทาให้สามารถลดค่าใช้จ่ายด้านสิ นค้าคงคลังได้ และกิจกรรมทางการตลาดที่ชดเจนที่ทา ั ่ ให้ร้านสามารถเพิ่มยอดขายบรรลุวตถุประสงค์ได้ ั
- 6. สารบัญ หน้ า บทที่ 1บทนา 1.1 ความเป็ นมาและความสาคัญของปั ญหา 1.2 กรอบแนวความคิด 1.3 วัตถุประสงค์ 1.4 ขอบเขตของการวิจย ั 1.5 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1.6 นิยามศัพท์เฉพาะ บทที่ 2 เอกสารและงานวิจยที่เกี่ยวข้อง ั 2.1 ใบตรวจสอบ (Check Sheet) 2.2 แผนผังสาเหตุและผล (Cause and Effect Diagram) 2.3 แนวความคิดเรื่ องหลักการ 5ส. 2.4 หลักการแบ่งหมวดหมู่และชนิดของยา 2.5 แนวความคิดเรื่ องสิ นค้าคงคลัง 2.6 สภาพแวดล้อมทัวไป (General Environment) ่ 2.7 การวิเคราะห์ (SWOT Analysis) 2.8 การวิเคราะห์การแข่งขันในธุรกิจโดยใช้ (Five Forces Model) 19 2.9 การวิเคราะห์พฤติกรรมผูบริ โภค ้ 2.10 การตลาดตามเป้ าหมาย (Target marketing หรื อ STP marketing) 2.11 ทฤษฎีส่วนประสมทางการตลาด (Marketing Mix :4Ps) 2.12 แนวความคิดกลยุทธ์การจัดผังร้านค้าปลีก (Store design) 2.13 งานวิจยที่เกี่ยวข้อง ั บทที่ 3 ระเบียบวิธีการศึกษา 3.1 ประชากร 3.2 กลุ่มตัวอย่าง 3.3 พื้นที่ทาการวิจย ั 3.4 ขอบเขตเนื้อหาที่วจย ิั 3.5 การเก็บรวบรวมข้อมูลการศึกษา 3.6 เครื่ องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมการวิจย ั 3.7 การวิเคราะห์ขอมูลและแปรผลข้อมูล ้ 1 3 4 4 4 5 6 7 10 12 12 16 18 21 24 26 28 32 35 35 36 36 37 38 38
- 7. สารบัญ(ต่ อ) หน้ า บทที่4 ผลการวิเคราะห์ขอมูล ้ 4.1 ผลการวิเคราะห์ปัญหา 4.2 การแก้ไขปั ญหาสิ นค้าคงคลัง 4.3 การแก้ไขปั ญหาด้านการตลาด 4.3.1 การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทัวไป ่ 4.3.2 การวิเคราะห์เชิงการแข่งขัน 4.3.3 การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในและภายนอกองค์กร 4.3.4 การวิเคราะห์คู่แข่งขัน 4.3.5 ผลการวิเคราะห์ขอมูลจากแบบสอบถาม ้ 4.3.6 การวิเคราะห์ตลาดตามเป้ าหมาย 4.3.7 แผนกลยุทธ์ทางการตลาด บทที่ 5 สรุ ปผล อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ 5.1 สรุ ปผลการศึกษา 5.2 แผนสารอง 5.3 ข้อเสนอแนะ บรรณานุกรม ภาคผนวก ภาคผนวก ก แบบสัมภาษณ์ผประกอบการ ู้ ภาคผนวก ข แบบสารวจเพื่อศึกษาปั ญหาร้านกระปุกยา ( Check Sheet) ภาคผนวก ค พื้นฐานของการกาหนดคู่แข่งขัน ภาคผนวก ง ข้อมูลเศรษฐกิจการค้าจังหวัดอุดรธานี ภาคผนวก จ แสดงแผนที่ร้านกระปุกยาและคู่แข่งขัน ภาคผนวก ฉ รายชื่อร้านขายยาในเขตเทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี ภาคผนวก ช รหัสสิ นค้าร้านกระปุกยา ภาคผนวก ซ ตารางแสดงรายการบันทึกสิ นค้า (สต๊อกการ์ด) ภาคผนวก ฌ แบบสอบถาม “แบบสอบถาม “การศึกษาพฤติกรรมในการซื้อผลิตภัณฑ์ ของผูบริ โภคจากร้านขายยา ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี ้ จังหวัดอุดรธานี” 39 41 60 60 62 63 66 68 74 76 90 92 93 96 99 102 105 107 110 112 116 118 127
- 8. สารบัญ(ต่ อ) ภาคผนวก ญอัตราเงินเดือนแรกบรรจุตามคุณวุฒิ ภาคผนวก ฎ งบกาไรขาดทุนของร้านกระปุกยา ภาคผนวก ฏ แสดงแนวโน้มยอดขายของร้านกระปุกยา ภาคผนวก ฐ แสดงแนวโน้มยอดขายผลิตภัณฑ์แต่ละประเภท ของร้านกระปุกยา ภาคผนวก ฑ การจัดผังร้านยา ภาคผนวก ฒ ข้อจากัดในการโฆษณายา ภาคผนวก ณ ร้านยาคุณภาพ ประวัติผศึกษา ู้ หน้ า 131 133 136 139 142 148 151 158
- 9. สารบัญตาราง ตารางที่ 1 แสดงขั้นตอนกิจกรรม5ส. ตารางที่ 2 แสดงคาถาม 7 คาถาม (6W 1H) เพื่อค้นหาคาตอบ 7 ประการ ที่เกี่ยวกับพฤติกรรมผูบริ โภค ้ ตารางที่ 3 แสดงการกาหนดโควตาในการแจกแบบสอบถามของร้านกระปุกยาทั้ง 3 สาขา ตารางที่ 4 แสดงผลการสังเกตการณ์จบเวลาการค้นหาสิ นค้าโดยเฉลี่ย ั ตารางที่ 5 แสดงการแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบของพนักงานร้านกระปุกยา ตารางที่ 6 ข้อมูลที่ใช้ในการคานวณตัวอย่างยา 10 รายการ ในการสังซื้อด้วย EOQ Model53 ่ ตารางที่ 7 ต้นทุนรวมของตัวอย่างยา 10 รายการ ก่อนใช้ EOQ Model ตารางที่ 8 ต้นทุนรวมของตัวอย่างยา 10 รายการ หลังใช้ EOQ Model ตารางที่ 9 มูลค่าที่ลดลงด้านค่าใช้จ่ายยาคงคลังของตัวอย่างยา 10 รายการ เมื่อใช้ทฤษฎี EOQ ตารางที่ 10 รู ปแบบการคานวณหาปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุด ่ ตารางที่ 11 แสดงปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดและระดับของสิ นค้าคงเหลือที่ตองทาการสังซื้อใหม่ ้ ่ ่ ตารางที่ 12 แสดงประชากรแยกตามอายุ เพศ จังหวัดอุดรธานี พ.ศ. 2551 ตารางที่ 13 แสดงผลการวิเคราะห์การแข่งขันโดยใช้ Five forces Model ตารางที่ 14 แสดงรายชื่อร้านคู่แข่งขันของร้านกระปุกยา 1 ตารางที่ 15 แสดงจุดแข็ง จุดอ่อน ของร้านคู่แข่งขันของร้านกระปุกยา 1 ตารางที่ 16 แสดงรายชื่อร้านคู่แข่งขันของร้านกระปุกยา 2 ตารางที่ 17 แสดงรายชื่อร้านคู่แข่งขันของร้านกระปุกยา 3 ตารางที่ 18 แสดงจุดแข็ง จุดอ่อน ของร้านคู่แข่งขันของร้านกระปุกยา 3 ตารางที่ 19 แสดงจานวนและร้อยละจากกลุ่มตัวอย่างจาแนกตามเพศ อายุ การศึกษา อาชีพ รายได้ต่อเดือน ตารางที่ 20 แสดงจานวนและร้อยละจากกลุ่มตัวอย่างตามพฤติกรรมการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์จาก ร้านขายยาในเขตเทศบาลนครอุดรธานี ตารางที่ 21 แสดงจานวนและร้อยละจากกลุ่มตัวอย่างตามพฤติกรรมการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์จาก ร้านกระปุกยาในเขตเทศบาลนครอุดรธานี ตารางที่ 22 แสดงหลักเกณฑ์ในการแบ่งส่วนตลาดร้านกระปุกยา ตารางที่ 23 แสดงคะแนนสะสมเพื่อและของรางวัล หน้ า 11 22 37 41 47 54 55 56 57 59 60 60 63 66 67 67 67 68 68 69 71 73 74
- 10. สารบัญตาราง(ต่ อ) หน้ า ตารางที่24 แสดงแผนระยะการดาเนินกิจกรรมทางตลาด ตารางที่ 25 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงยอดขายของร้านกระปุกยา 1 ตารางที่ 26 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงยอดขายของร้านกระปุกยา 2 ตารางที่ 27 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงยอดขายของร้านกระปุกยา 3 ตารางที่ 28 แสดงการตรวจสอบรายการ Check sheet : ก่อนดาเนินงาน ตารางที่ 29 แสดงการตรวจสอบรายการ Check sheet : หลังดาเนินงาน ตารางที่ 30 รายชื่อร้านขายยาในเขตเทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี ตารางที่ 31 รหัสสิ นค้าร้านกระปุกยา ตารางที่ 32 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาจัด ตารางที่ 33 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :ปฎิชีวนะ ตารางที่ 34 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :แก้ปวด ตารางที่ 35 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :กลุ่มผิวหนัง ตารางที่ 36 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :ตา ตารางที่ 37 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :เกลือแร่ ตารางที่ 38 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :ทางเดินอาหาร ตารางที่ 39 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :ฮอร์โมน ตารางที่ 40 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :หอบหื ด ตารางที่ 41 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :แก้ไอ ตารางที่ 42 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :ยาน้ า ตารางที่ 43 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ยาเรี ยกหา :อื่นๆ ตารางที่ 44 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง อุปกรณ์การแพทย์ ตารางที่ 45 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ตารางที่ 46 แสดงรายการบันทึกสิ นค้าคงคลัง เครื่ องสาอาง ตารางที่ 47 แสดงการเปลี่ยนแปลงของยอดขายรายไตรมาสของร้านกระปุกยา 1 ปี พ.ศ. 2550-2551 ตารางที่ 48 แสดงการเปลี่ยนแปลงของยอดขายรายไตรมาสของร้านกระปุกยา 2 ปี พ.ศ. 2550-2551 ตารางที่ 49 แสดงยอดขายผลิตภัณฑ์แต่ละประเภทของร้านกระปุกยา 1 ปี พ.ศ. 2550-2551 ตารางที่ 50 แสดงยอดขายผลิตภัณฑ์แต่ละประเภทของร้านกระปุกยา 2 ปี พ.ศ. 2550-2551 83 84 85 87 89 103 104 113 117 119 120 120 120 121 121 121 122 122 123 123 124 125 126 137 138 140 141
- 11. สารบัญภาพ ภาพที่ 1 ภาพที่ 2 ภาพที่3 ภาพที่ 4 ภาพที่ 5 ภาพที่ 6 ภาพที่ 7 ภาพที่ 8 ภาพที่ 9 ภาพที่ 10 ภาพที่ 11 ภาพที่ 12 ภาพที่ 13 ภาพที่ 14 ภาพที่ 15 ภาพที่ 16 ภาพที่ 17 ภาพที่ 18 ภาพที่ 19 ภาพที่ 20 ภาพที่ 21 ภาพที่ 22 ภาพที่ 23 ภาพที่ 24 ภาพที่ 25 ภาพที่ 26 ภาพที่ 27 กรอบแนวความคิด แสดงตัวอย่างใบตรวจสอบ Check sheet แสดงการจัดทาแผนผังสาเหตุและผล แ สดงเส้นระดับหรื อจุดของสิ นค้าคงคลังซึ่งต้องทาการสังซื้อสิ นค้าใหม่ ่ แสดงภาพประกอบ Five - forces Model แสดงการจัดผังในลักษณะเส้นตรงตามแนวยาว แสดงการจัดผังในลักษณะที่สอดคล้องรอบบรรจบ การจัดทาแผนผังร้านค้าแบบตาข่าย Grid Layout การจัดแผนผังร้านแบบคู่แข่ง Racek Layout แสดงแผนผังภาพก้างปลา แสดงการจัดผังร้านกระปุกยาสาขา 1 แสดงการจัดผังร้านกระปุกยาสาขา 2 แสดงการจัดผังร้านกระปุกยาสาขา 3 ตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้าสต๊อกการ์ดยาเรี ยกหา :กลุ่มยาปฏิชีวนะ ตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้าสต๊อกการ์ดยาเรี ยกหา :กลุ่มยาปฏิชีวนะ โดยใช้ทฤษฎี First in First out ระบบการบริ หารสิ นค้าคงคลังโดยใช้ทฤษฎี FIFO แสดงการจัดผังร้านกระปุกยา ใบปลิวพร้อมคูปองส่วนลด ชุดสุขภาพพร้อมดูแลคุณ :ชุดขาวใส ชุดสุขภาพพร้อมดูแลคุณ :ชุดขาวใส ไร้ริ้วรอย ชุดสุขภาพพร้อมดูแลคุณ :ชุดบารุ งร่ างกาย แผนผังการทางานของคลังสิ นค้าก่อนปรับปรุ ง แผนผังการทางานของคลังสิ นค้าหลังปรับปรุ ง แสดงแผนที่ร้านกระปุกยาและคู่แข่งขัน แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายรายไตรมาสของร้านกระปุกยา 1 ปี พ.ศ. 2550-2551 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายรายไตรมาสของร้านกระปุกยา 2 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายผลิตภัณฑ์แต่ละประเภทของ หน้ า 3 7 9 15 20 29 29 30 30 40 43 44 45 48 48 49 78 80 81 81 82 93 94 111 137 138 140
- 12. ร้านกระปุกยา 1 สารบัญภาพ(ต่ อ) ภาพที่28 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายผลิตภัณฑ์แต่ละประเภทของ ร้านกระปุกยา 2 หน้ า 141
- 13. 1 บทที่ 1 บทนา 1.1กก ความเป็นมาและความสาคัญของปัญหา ่ ปั จจัยสี่ ถือว่ามีความสาคัญต่อการดารงชีวตของมนุษย์ ได้แก่ อาหาร เครื่ องนุ่งห่ม ที่อยูอาศัย และยารักษา ิ โรค และเป็ นที่ยอมรับโดยทัวไปแล้วว่า "ยา" เป็ นสิ่ งที่ใช้ในการบาบัด รักษา หรื อป้ องกันโรค จากสัดส่วนของ ่ การกระจายยาในประเทศไทยพบว่า ส่วนใหญ่ยาจะกระจายไปสู่ผบริ โภคผ่านทางโรงพยาบาลของรัฐและเอกชน ู้ ร้อยละ 58 และร้านขายยาก็เป็ นอีกแหล่งหนึ่งที่ทาหน้าที่ในการกระจายยาไปสู่ผบริ โภค ที่มีสดส่วนสูงถึงร้อยละ ู้ ั ่ 32 (กองควบคุมยา. 2544:24) ดังนั้นร้านขายยาจึงถือได้วามีความสาคัญในฐานะที่เป็ นแหล่งในการกระจายยา ไปสู่ผบริ โภคที่สาคัญอีกแหล่งหนึ่ง โดยผูที่ทาหน้าที่ในการดูแลการกระจายยาดังกล่าวก็คือ เภสัชกรประจาร้าน ู้ ้ ขายยา ่ ร้านขายยา ถือได้วาเป็ นอีกทางเลือกสาหรับผูบริ โภค ที่จะหาซื้อยามารับประทานเพื่อบรรเทาอาการของ ้ ั โรคต่างๆ ผูประกอบธุรกิจร้านขายยาต้องหากลยุทธ์ต่างๆมาเพื่อช่วยส่งเสริ มการขายให้กบร้าน เพื่อไม่ให้ ้ ยอดขายของร้านลดลง พร้อมทั้งในขณะนี้สภาพการแข่งขันทางร้านขายยามีมาก ได้แก่ การเปิ ดร้านใหม่ การขยาย สาขา เป็ นต้น สภาวะแวดล้อม สังคม เศรษฐกิจ ต่างมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างชัดเจน ส่งผลให้ธุรกิจต่าง ๆ ่ ต้องหันกลับมามองหาตัวเอง เพื่อให้มีการปรับตัว และพัฒนาธุรกิจเพื่อความอยูรอดของธุรกิจ และธุรกิจร้าน ขายยาก็เช่นเดียวกัน ที่ตองหันมามองในเรื่ องของมาตรฐานในการให้บริ การด้านยา และการให้คาปรึ กษาทาง ้ สุขภาพที่ดี ให้แก่ลูกค้าที่เป็ นผูบริ โภค ้ ่ ร้านกระปุกยา เป็ นร้านขายยาแผนปั จจุบน ตั้งอยูในเขตเทศบาลเมืองอุดรธานี เปิ ดดาเนินการเมื่อ พ.ศ. ั 2549 โดย พันตรี .ภญ.อนุตรตรี ย ์ ศรี กลวงษ์ ปั จจุบนร้านกระปุกยามีท้ งหมด 3 สาขา ได้แก่ ุ ั ั ร้านกระปุกยา 1 เลขที่ 19 / 16 ซอยทองคาอุทิศ ตาบลหมากแข้ง อาเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี ร้านกระปุกยา 2 ตลาดเริ่ มอุดม ล็อก I3 ตาบลในเมือง อาเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี ร้านกระปุกยา3 (ตรงข้ามมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี) ห้องแถวศูนย์นกศึกษาวิชาทหาร ห้องที่ 10 ถนน ั ทหาร ตาบลหมากแข้ง อาเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี โดยแต่ละร้านนั้น มีผช่วยเภสัชกรประจาร้านทั้ง 3 ร้าน ร้านกระปุกยา มีหน้าที่หลัก คือ การให้บริ การด้าน ู้ ่ ยา จัดจ่ายและให้คาปรึ กษาด้านยาแก่ผมารับบริ การ จากการดาเนินการที่ผานมา พบว่ายอดขายของทางร้านมี ู้ แนวโน้มที่ลดลง และพบปั ญหาที่เกิดขึ้นจากการวิเคราะห์ปัญหาของร้านกระปุกยา พบว่ามีปัญหาของร้านที่ เกิดขึ้น ดังนี้ 1.กกการจัดเก็บสิ นค้าไม่เป็ นหมวดหมู่ 2.กกไม่มีการบันทึกข้อมูลสิ นค้าเนื่องจากขาดการตรวจนับสิ นค้าคงคลัง 3.กกไม่มีการจัดระบบหมุนเวียนสิ นค้าเข้าออก
- 14. 2 4.กกขาดการวางแผนในการสังซื้อ ่ 5.กกยอดขายของร้านมีแนวโน้มที่ลดลง 6.กกขาดการวิเคราะห์สภาพทางการตลาด คู่แข่งขัน ของร้านกระปุกยา 7.กกขาดการส่งเสริมทางด้านตลาดและการโฆษณาประชาสัมพันธ์ร้านกระปุกยา ปั ญหาที่เกิดขึ้นดังกล่าวข้างต้น ทาให้เกิดการสูญเสี ยขึ้นทั้งทางตรงและทางอ้อม ได้แก่ การจัดกลุ่มยา จัด ประเภทยาไม่เป็ นหมวดหมู่ ยากต่อการค้นหา ยาขาดคลังสิ นค้า ทาให้ไม่มียาให้บริ การแก่ผที่มาใช้บริ การ เกิด ู้ ผลเสี ยแก่ผมารับบริ การ ส่วนทางด้านปั ญหายาหมดอายุจะทาให้ทางร้านสูญเสี ยค่าใช้จ่ายโดยเปล่าประโยชน์ และ ู้ ทางอ้อมได้แก่ ปั ญหายาค้างคลังทาให้ค่าใช้จ่ายบางส่วนเป็ นต้นทุนจมกับยาเหล่านี้ นอกจากนี้ยงต้องสูญเสี ย ั ค่าใช้จ่ายไปกับการเก็บรักษายาค้างคลัง ทาให้มีผลกระทบต่อยอดขายของทางร้านกระปุกยา มีแนวโน้มที่ลดลง ่ โดยดูจากยอดขายที่เกิดขึ้นในช่วงที่ผานมา ประกอบกับมีคู่แข่งขัน และขาดการส่งเสริ มทางการตลาด ดังนั้น เพื่อ มิให้ผประกอบธุรกิจร้านยาประสบปั ญหาที่รุนแรงจึงควรมีการศึกษาเตรี ยมความพร้อมล่วงหน้าเพื่อหาวิธีบริ หาร ู้ ่ จัดการร้านยาให้อยูรอดได้ และหาโอกาสในการทาธุรกิจต่อ โดยให้ผประกอบการได้มีโอกาสขยายหรื อ ู้ ปรับเปลี่ยนการบริ หารจัดการอย่างมีระบบ มีแผนธุรกิจที่ชดเจน ป้ องกันปั ญหาความล้มเหลวในธุรกิจ ั จากปั ญหาดังกล่าวข้างต้น สามารถแก้ไขได้ หากทางร้าน กระปุกยา มีการบริ หารจัดการคลังยาอย่างมี ประสิ ทธิภาพและดีข้ ึนกว่าเดิม ดังนั้น กลุ่มผูศึกษาจึงสนใจที่จะศึกษาในเรื่ อง เรื่ อง การเพิ่มขีดความสามารถใน ้ การบริ หารสิ นค้าคงคลังและการวางแผนการตลาดในธุรกิจร้านขายยา : กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัด อุดรธานี ขึ้นเพื่อเป็ นข้อมูลเบื้องต้น และแนวทางแก่ผประกอบการ พร้อมทั้งหาแนวทาง ในป้ องกันปัญหาที่จะ ู้ เกิดตาม
- 15. 3 1.2dกกรอบแนวความคิด ร้ านกระปุกยาขาดขีดความสามารถในการบริหารสินค้ าคงคลัง และขาดการวางแผนการตลาด ด้านการบริหารสินค้ าคงคลัง 1.การจัดเก็บสิ นค้าไม่เป็ น หมวดหมู่ 2.ไม่มีการบันทึกข้อมูลสิ นค้า เนื่องจากขาดการตรวจนับสิ นค้า คงคลัง 3.ไม่มีการจัดระบบหมุนเวียน สิ นค้าเข้าออก 4.ขาดการวางแผนการสังซื้อ ่ ด้ านการตลาด 1.มียอดขายลดลง 2.ขาดการวิเคราะห์สภาพทาง การตลาด คู่แข่งขัน ของร้าน กระปุกยา 3.ขาดการส่งเสริ มทางด้าน ตลาดและการโฆษณา ประชาสัมพันธ์ร้านกระปุกยา 1.นาแนวความคิด ระบบ 5ส. มา. ใช้จดการสิ นค้าคงคลัง ั 2.ตรวจนับสิ นค้าคงคลัง โดยจัดทา สต็อกการ์ด(Stock Card) 3.ระบบหมุนเวียนสิ นค้าเข้าก่อนออกก่อน(First-in First-out) 4.EOQ ช่วยบริ หารระบบสิ นค้าคง คลังเพื่อวางแผนการสังซื้อและ ่ ช่วยลดค่าใช้จ่าย 1.สภาพแวดล้อมทัวไป ่ 2. สภาพแวดล้อมเชิงการเข่งขัน 3. สภาพภายในและภายนอก องค์กร 4. การวิเคราะห์ตลาดเป้ าหมาย 5. แบบสอบถาม ช่วยในการจัดหมวดหมู่สินค้า การเพิมขีดความสามารถในการบริหารสินค้ าคงคลังและการวางแผนการตลาด ่ ในธุรกิจร้ านกระปุกยา ภาพที่ 1 แสดงกรอบแนวคิดในการศึกษา
- 16. 4 1.3กกวัตถุประสงค์ 1.3.1กกเพื่อบริ หารระบบสิ นค้าคงคลังร้านกระปุกยาให้สามารถลดปริ มาณค่าใช้จ่ายด้านสิ นค้าคงคลัง 1.3.2กกเพื่อวางแผนการจัดซื้อสิ นค้าของร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี 1.3.3กกเพื่อการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางการตลาด คู่แข่งขันในธุรกิจ 1.3.4กกเพื่อกาหนดแผนกลยุทธ์การตลาดของร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี ่ 1.3.5กกเพื่อเพิ่มยอดขายร้านกระปุกยา 5% เมื่อเทียบกับยอดขายปี ที่ผานมา 1.4ddขอบเขตและข้ อจากัดในการดาเนินงาน 1.4.1กกขอบเขตด้านพื้นที่ และประชากร การศึกษาครั้งนี้ มีขอบเขตดังนี้ 1.4.1.1กกองค์กรที่ศึกษา ร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี 1.4.1.2กกผูประกอบการและพนักงานร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี 4 คน ้ 1.4.1.3กกลูกค้ากลุ่มเป้ าหมายร้านกระปุกยา เขตเทศบาลนครอุดรธานี 1.4.2กกขอบเขตด้านเนื้อหาที่ทาการศึกษา 1.4.2.1กกด้านการบริ หาร การศึกษาที่มุ่งจะศึกษาเพื่อเพิ่มขีดความสามารถการบริ หารงานในธุรกิจ ร้านยาโดยใช้ทฤษฏีที่เกี่ยวข้องเพื่อประกอบในการวิเคราะห์คนหาปั ญหา เพื่อหาสาเหตุของปั ญหา กาหนด ้ แนวทางแก้ไขสิ นค้าคงคลัง และการจัดการภายในองค์กร 1.4.2.2กกด้านการตลาด เป็ นการศึกษาถึงสภาพตลาดและคู่แข่งขันของร้านกระปุกยา จังหวัด อุดรธานี พฤติกรรมผูบริ โภค ปั จจัยที่มีอิทธิผลต่อการตัดสิ นใจเลือกใช้บริ การร้านยา เพื่อนาไปวางแผนกลยุทธ์ ้ ทางการตลาดและจัดทาแผนการตลาดของร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี 1.4.3กกขอบเขตด้านระยะเวลา เดือนพฤศจิกายน 2551 ถึง มกราคม 2552 1.5กกประโยชน์ ทคาดว่าจะได้ รับ ี่ 1.5.1 สามารถนาไปใช้ในการบริ หารคลังยาของร้านกระปุกยา ให้มีประสิ ทธิภาพมากยิงขึ้น เช่น ่ แยกกลุ่มยาลดจานวนยาค้างคลัง ลดจานวนยาหมดอายุ เป็ นต้น 1.5.2 สามารถปรับปรุ งแผนผังร้านของร้านกระปุกยาให้เป็ นหมวดหมู่และมีความชัดเจนมากยิงขึ้น ่ 1.5.3 นาข้อมูลที่ได้จากการวิเคราะห์ใช้ในการกาหนดกลยุทธ์ทางการตลาด 1.5.4 เพื่อเพิ่มยอดขายของร้านกระปุกยา 1.5.5 สามารถขยายฐานลูกค้าผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารได้เพิ่มมากขึ้น 1.5.6 ให้ กลุ่ม ผูศึกษาสามารถนาความรู ้ที่ได้รับไปพัฒนาและประยุกต์ใช้ เป็ นแนวทางในการ ้ ประกอบอาชีพในอนาคต 1.5.7 เป็ นแนวทางในการเพิมขีดความสามารถทางการแข่งขันในธุรกิจอื่นๆ ต่อไป ่
- 17. 5 1.6กกนิยามศัพท์เฉพาะ ่ 1.6.1กกสิ นค้าคงคลัง หมายถึงยาที่อยูในคลังสิ นค้า 1.6.2กกยาค้างคลัง หมายถึง ยาที่ไม่มีการถูกนาไปใช้นานกว่า 6 เดือน 1.6.3กกการบริ หารยาคงคลัง หมายถึง การตัดสิ นใจเกี่ยวกับการเก็บรักษายาคงคลังให้มีขนาดและ ประเภทของยาในปริ มาณที่เหมาะสม โดยจะต้องพิจารณาถึงความสมดุลระหว่างความต้องการของผูใช้บริ การ ้ ต้นทุน และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับยาคงคลัง 1.6.4กกประสิ ทธิภาพ หมายถึง การใช้ทรัพยากรในการดาเนินงานโดยมีสิ่งมุ่งหวังถึงผลสาเร็ จและใช้ ่ ทรัพยากรน้อยที่สุดและการดาเนินการเป็ นไปอย่างประหยัดไม่วาจะเป็ นระยะเวลา ทรัพยากร แรงงาน รวมทั้งสิ่ ง ต่าง ๆ ที่ตองใช้ในการดาเนินการนั้น ๆ ให้เป็ นผลสาเร็ จและถูกต้อง (http://th.wikipedia.orglwiki/) ้ 1.6.5กกหลักเภสัชวิทยา หมายถึง การแบ่งหมวดหมู่ยาตามวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับ “ยา” หรื อ “สารเคมี” อื่นๆ ที่ออกฤทธิ์หรื อมีผลต่อสิ่ งมีชีวต (สุวฒน์ วิมลวัฒนาวัฒน์,2547 : 8) ิ ั 1.6.6กกยา หมายถึง วัตถุที่มุ่งหมายสาหรับการใช้ในการวิเคราะห์ บาบัด บรรเทา รักษาหรื อป้ องกันโรค หรื อความเจ็บป่ วยของมนุษย์และสัตว์ (กนิษฐา กล่อมเกลา, 2542 : 1) 1.6.7กกยาเรี ยกหา หมายถึง ยาที่ลูกค้าหรื อผูป่วยที่มาซื้อยานั้นสามารถบอกชื่อยาที่ตองการได้ โดยอาจจะ ้ ้ เป็ นยาแผนปั จจุบน ยาสมุนไพร หรื อยาแผนโบราณ เป็ นต้น ั ั 1.6.8กกยาจัด หมายถึง ยาที่ลูกค้าหรื อผูป่วยเดินเข้ามาที่ร้านยาโดยบอกอาการต่าง ๆ ให้กบเภสัชกรทราบ ้ และเป็ นผูจดหายาให้ พร้อมทั้งบอกแนะนาถึงวิธีการใช้ยาอีกด้วย ้ั 1.6.9กกยาตามใบสังแพทย์ หมายถึง ยาที่ลูกค้าหรื อผูป่วย นาใบสังแพทย์จากโรงพยาบาลหรื อคลินิก มา ้ ่ ่ ซื้อยาตามร้านขายยาแผนปั จจุบน ั 1.6.10กผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร หมายถึง ผลิตภัณฑ์ที่ทานนอกเหนือจากการกินอาหารปกติ ซึ่งมี ่ สารอาหารหรื อสารอื่นที่เป็ นองค์ประกอบอยูในรู ปแบบ เม็ด แค็ปซูล ผง เกล็ด ของเหลวหรื อลักษณะอื่นซึ่งไม่ใช่ รู ปแบบอาหารปกติ แก่ผบริ โภคที่คาดหวังประโยชน์ทางด้านส่งเสริ มสุขภาพ ู้ 1.6.11กระบบ Frist in Frist out (วิธีเข้าก่อนออกก่อน ) หมายถึง สิ นค้าชิ้นใดซื้อมาก่อน จะเป็ นชิ้นที่ถูก ขายไปก่อน ต้นทุนของสิ นค้าที่ขายได้จึงเป็ นของสิ นค้าที่ซ้ือมาก่อนชิ้นอื่นในขณะนั้น(กิตติภูมิ มีประดิษฐ์, 2550 : 44) 1.6.12กแผนการตลาด หมายถึง รายละเอียดขั้นตอนการบริ หารกิจกรรมทางการตลาดที่ครอบคลุมการ วิเคราะห์ การวางแผน การปฏิบติตามแผน การควบคุม และจะต้องทาให้บรรลุเป้ าหมายตามระยะเวลาที่กาหนด ั ่ โดยอยูภายใต้งบประมาณ ทรัพยากร สภาวะแวดล้อมที่เป็ นของร้านกระปุกยา 1.6.13กขีดความสามารถ หมายถึง บุคลิกลักษณะหรื อการแสดงออกของ พฤติกรรมของพนักงานทุกคน ในองค์การ ที่สะท้อนให้เห็นถึงความรู ้ ทักษะ ทัศนคติ ความเชื่อ และอุปนิสยของคนในองค์การโดยรวม ถ้า ั พนักงานทุกคนในองค์การมีขีดความสามารถประเภทนี้ ก็จะมีส่วนที่จะช่วยสนับสนุนให้องค์การบรรลุเป้ าหมาย ตามวิสยทัศน์ได้ ขีดความสามารถชนิดนี้จะถูกกาหนดจากวิสยทัศน์ พันธกิจ เป้ าหมายหลัก หรื อกลยุทธ์ของ ั ั องค์การ
- 18. 6 บทที่ 2 เอกสารและงานวิจัยทีเ่ กียวข้อง ่ การศึกษาเรื่ อง การเพิ่มขีดความสามารถในการบริ หารสิ นค้าคงคลังและการวางแผนการตลาดในธุรกิจ ร้านขายยา : กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี ได้ทาการศึกษาค้นคว้าถึงวรรณกรรมและผลงานวิจยที่ ั เกี่ยวข้องและนามาใช้ให้เกิดประโยชน์ในการศึกษา ซึ่งวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องมีดงนี้ ั 2.1กกใบตรวจสอบ(Check Sheet) 2.2กกแผนผังสาเหตุและผล (Cause and Effect Diagram) 2.3กกแนวความคิดเรื่ องหลักการ 5ส. 2.4กกหลักการแบ่งหมวดหมู่และชนิดของยา 2.5กกแนวความคิดเรื่ องสิ นค้าคงคลัง 2.6กกสภาพแวดล้อมทัวไป (General Environment) ่ 2.7กกการวิเคราะห์ SWOT Analysis 2.8กกการวิเคราะห์การแข่งขันในธุรกิจโดยใช้ Five Forces Model 2.9กกการวิเคราะห์พฤติกรรมผูบริ โภค ้ 2.10กการตลาดตามเป้ าหมาย (Target marketing หรื อ STP marketing) 2.11กทฤษฎีส่วนประสมทางการตลาด (Marketing Mix :4Ps) 2.12กแนวความคิดกลยุทธ์การจัดผังร้านค้าปลีก (Store design) 2.13กงานวิจยที่เกี่ยวข้อง ั 2.1กกใบตรวจสอบ (Check Sheet) ใบตรวจสอบ (Check Sheet) คือ แบบฟอร์ม ตาราง แผนภาพ แผนภูมิเพื่อใช้บนทึกข้อมูลที่ตองการ ั ้ - ออกแบบใบตรวจสอบให้เหมาะกับจุดประสงค์การใช้งาน - ผูบนทึกสามารถกรอกง่าย สะดวก ไม่ซบซ้อน เข้าใจง่าย ้ ั ั - ควรใช้การมองเห็น (Visual) อื่น ๆ เข้าช่วย เช่น แสดงเป็ นภาพ ใช้สี สัญลักษณ์ - ควรให้พนักงานกรอกเองน้อยที่สุด เพราะถ้ายิงเขียนมากก็มีโอกาสผิดพลาดมาก (พนักงานความรู ้ ่ น้อยต้องเร่ งทางาน, มีพ้ืนฐาน ต่างกัน) - มีหวข้อเด่นชัดว่าใช้ที่กระบวนการใด ั - วัน เดือน ปี เวลา ผูกรอกข้อมูล ้ - มีพ้ืนที่ให้กรอกพอเพียง - กาหนดหน่วยวัดชัดเจน
- 19. 7 ดังนั้นควรออกแบบให้ทุกคน ทุกระดับการศึกษา เข้าใจตรงกันซึ่งโดยทัวไปอาจใช้ใบตรวจสอบเพื่อ ่ จุดมุ่งหมายดังนี้ - เพื่อจดบันทึกผลการตรวจวัด - เพื่อบันทึกของเสี ย - เพื่อแสดงตาแหน่งการเกิดจุดบกพร่ อง - เพื่อแสดงสาเหตุของความบกพร่ อง - เพื่อแสดงสาเหตุของความบกพร่ อง - เพื่อแสดงสาเหตุของความบกพร่ อง (สันติชย ชีวสุทธิศิลป์ . 2547) ั Defect Day 1 //// /// 2 3 4 A / // B // //// / C /// // ภาพที่ 2 แสดงตัวอย่างใบตรวจสอบ (Check Sheet) ที่มา : สันติชย ชีวสุทธิศิลป์ . 2547, ั เครื่ องมือคุณภาพ 7 ประการ การประยุกต์ใช้แนวคิด ได้นาแนวคิดใบตรวจสอบ ( Check Sheet) มาช่วยในการค้นปั ญหาเบื้องต้นของ ร้านกระปุกยาเพื่อหาวิธีการแก้ไขปั ญหาให้เหมาะสม โดยนามาใช้ร่วมกับการสัมภาษณ์ผประกอบการและ ู้ พนักงานของร้านกระปุกยา 2.2กกแผนผังสาเหตุและผล (Cause and Effect Diagram) แผนผังสาเหตุและผล หรื อคุนเคยกับแผนผังสาเหตุและผล ในชื่อของ “ผังก้างปลา ( ้ Fish Bone ้ Diagram)” เนื่องจากหน้าตาแผนภูมิมีลกษณะคล้ายปลาที่เหลือแต่กาง หรื ออาจรู ้จกในชื่อของแผนผังอิชิกาว่า ั ั (Ishikawa Diagram) คือผังที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างปั ญหา ( Problem) กับสาเหตุท้ งหมดที่เป็ นไปได้ที่อาจ ั ่ ก่อให้เกิดปั ญหานั้น (Possible Cause) โดยแบ่งเป็ นสาเหตุหลัก สาเหตุยอย สาเหตุรอง 2.2.1กกวิธีการสร้ างแผนผังสาเหตุและผลหรือผังก้ างปลา สิ่ งสาคัญในการสร้างแผนผัง คือ ต้องทาเป็ นทีม เป็ นกลุ่ม โดยใช้ข้ นตอน 6 ขั้นตอนดังต่อไปนี้ ั 2.2.1.1กกกาหนดประโยคปั ญหาที่หวปลา ั 2.2.1.2กกกาหนดกลุ่มปั จจัยที่จะทาให้เกิดปั ญหานั้นๆ 2.2.1.3กกระดมสมองเพื่อหาสาเหตุในแต่ละปั จจัย 2.2.1.4กกหาสาเหตุหลักของปั ญหา 2.2.1.5กกจัดลาดับความสาคัญของสาเหตุ
- 20. 8 2.2.1.6กกใช้แนวทางการปรับปรุ งที่จาเป็ น 2.2.2กกการกาหนดปัจจัยบนก้างปลา เราสามารถที่จะกาหนดกลุ่มปั จจัยอะไรก็ได้ แต่ตองมันใจว่ากลุ่มที่เรากาหนดไว้เป็ นปั จจัยนั้น ้ ่ สามารถที่จะช่วยให้เราแยกแยะและกาหนดสาเหตุต่างๆ ได้อย่างเป็ นระบบ และเป็ นเหตุเป็ นผลโดยส่วนมาก มักจะใช้หลักการ 4M 1E เป็ นกลุ่มปั จจัย (Factors) เพื่อจะนาไปสู่การแยกแยะสาเหตุต่างๆ ซึ่ง 4M 1E นี้มาจาก M - Man คนงาน หรื อพนักงาน หรื อบุคลากร M - Machine เครื่ องจักรหรื ออุปกรณ์อานวยความสะดวก M - Material วัตถุดิบหรื ออะไหล่ อุปกรณ์อื่นๆ ที่ใช้ในกระบวนการ M - Method กระบวนการทางาน E - Environment อากาศ สถานที่ ความสว่าง และบรรยากาศการ – ทางาน ่ แต่ไม่ได้หมายความว่า การกาหนดก้างปลาจะต้องใช้ 4M 1E เสมอไป เพราะหากเราไม่ได้อยูใน กระบวนการผลิตแล้ว ปั จจัยนาเข้า ( input) ในกระบวนการก็จะเปลี่ยนไป เช่น ปั จจัยการนาเข้าเป็ น 4 P ได้แก่ Place , Procedure, People และ Policy หรื อเป็ น 4S Surrounding, Supplier, System และ Skill ก็ได้ หรื ออาจจะ ้ เป็ น MILK Management, Information, Leadership, Knowledge ก็ได้ นอกจากนั้น หากกลุ่มที่ใช้กางปลามี ่ ประสบการณ์ในปั ญหาที่เกิดขึ้นอยูแล้ว ก็สามารถที่จะกาหนดกลุ่ม ปั จจัยใหม่ให้เหมาะสมกับปั ญหาตั้งแต่แรก เลยก็ได้ เช่นกัน 2.2.3กกการกาหนดหัวข้ อปัญหาทีหัวปลา ่ การกาหนดหัวข้อปั ญหาควรกาหนดให้ชดเจนและมีความเป็ นไปได้ ซึ่งหากเรากาหนดประโยค ั ปั ญหานี้ไม่ชดเจนตั้งแต่แรกแล้ว จะทาให้เราใช้เวลามากในการค้นหา สาเหตุ และจะใช้เวลานานในการทาผัง ั ก้างปลา การกาหนดปั ญหาที่หวปลา เช่น อัตราของเสี ย อัตราชัวโมงการทางานของคนที่ไม่มีประสิ ทธิภาพ ั ่ ่ อัตราการเกิดอุบติเหตุ หรื ออัตราต้นทุนต่อสิ นค้าหนึ่งชิ้น เป็ นต้น ซึ่งจะเห็นได้วาควรกาหนดหัวข้อปั ญหาเชิงลบ ั ้ เทคนิคการระดมความคิดเพื่อจะได้กางปลาที่ละเอียดสวยงาม คือ การถาม ทาไม ทาไม ทาไม ใน การเขียนแต่ละก้างย่อยๆ
- 21. 9 ปั จจัย ปั จจัย กระดูกสันหลัง ปัญหา สาเหตุหลัก สาเหตุรอง ่ สาเหตุยอยๆ ปั จจัย ปั จจัย สาเหตุ ่ สาเหตุยอย ผลลัพธ์ ภาพที่ 3 แสดงการจัดทาแผนผังสาเหตุและผล ที่มา : สันติชย ชีวสุทธิศิลป์ . 2547, ั เครื่ องมือคุณภาพ 7 ประการ ผังก้ างปลาประกอบด้ วยส่ วนต่ างๆ ดังต่ อไปนี้ ่ ั ส่วนปั ญหาหรื อผลลัพธ์ (Problem or Effect) ซึ่งจะแสดงอยูที่หวปลา ส่วนสาเหตุ (Causes) จะ สามารถแยกย่อยออกได้อีกเป็ น - ปั จจัย (Factors) ที่ส่งผลกระทบต่อปั ญหา (หัวปลา) - สาเหตุหลัก ่ - สาเหตุยอย ซึ่งสาเหตุของปั ญหา จะเขียนไว้ในก้างปลาแต่ละก้าง ก้างย่อยเป็ นสาเหตุของก้างรองและก้าง รองเป็ นสาเหตุของก้างหลัก เป็ นต้น หลักการเบื้องต้นของแผนภูมิ ก้างปลา ( Fishbone Diagram) คือ การใส่ชื่อของปั ญหาที่ตองการ ้ วิเคราะห์ ลงทางด้านขวาสุดหรื อซ้ายสุดของแผนภูมิ โดยมีเส้นหลักตามแนวยาวของกระดูกสันหลัง จากนั้นใส่ ชื่อของปั ญหาย่อย ซึ่งเป็ นสาเหตุของปั ญหาหลัก 3 - 6 หัวข้อ โดยลากเป็ นเส้นก้างปลา (Sub-Bone) ทามุมเฉี ยง จากเส้นหลัก เส้นก้างปลาแต่ละเส้นให้ใส่ชื่อของสิ่ งที่ทาให้เกิดปั ญหานั้นขึ้นมา ระดับของปั ญหาสามารถ แบ่งย่อยลงไปได้อีก ถ้าปั ญหานั้นยังมีสาเหตุที่เป็ นองค์ประกอบย่อยลงไปอีก โดยทัวไปมักจะมีการแบ่งระดับ ่ ่ ของสาเหตุยอยลงไปมากที่สุด 4 – 5 ระดับ เมื่อมีขอมูลในแผนภูมิที่สมบูรณ์แล้ว จะทาให้มองเห็นภาพของ ้ องค์ประกอบทั้งหมด ที่จะเป็ นสาเหตุของปั ญหาที่เกิดขึ้น ข้ อดี ้ 1.กกไม่ตองเสี ยเวลาแยกความคิดต่าง ๆ ที่กระจัดกระจายของแต่ละสมาชิก แผนภูมิกางปลาจะช่วย ้ รวบรวมความคิดของสมาชิกในทีม
- 22. 10 ่ 2.กกทาให้ทราบสาเหตุหลัก ๆ และสาเหตุยอยๆ ของปั ญหา ทาให้ทราบสาเหตุที่แท้จริ งของ ปั ญหา ซึ่งทาให้เราสามารถแก้ปัญหาได้ถูกวิธี ข้ อเสีย ้ 1.กกความคิดไม่อิสระเนื่องจากมีแผนภูมิกางปลาเป็ นตัวกาหนด ซึ่งความคิดของสมาชิกในทีม ่ ้ จะมารวมอยูที่แผนภูมิกางปลา ้ 2.กกต้องอาศัยผูที่มีความสามารถสูง จึงจะสามารถใช้แผนภูมิกางปลาในการระดมความคิด ้ ้ ่ ในการศึกษาครั้งนี้ ได้นาแผนภูมิกางปลา มาใช้ในการวิเคราะห์หาสาเหตุหลัก และสาเหตุยอย ๆ ของ ้ ปั ญหาที่เกิดขึ้นในร้านกระปุกยา โดยแผนภูมิกางปลาจะทาให้สามารถมองเห็นภาพรวมของปั ญหาในแง่ของ สาเหตุได้อย่างชัดเจนและมีระเบียบเพราะสาเหตุต่าง ๆ จะถูกแบ่งไว้เป็ นกลุ่มอย่างชัดเจน 2.3กกแนวความคิดเรื่องหลักการ 5ส. กิจกรรม 5ส. (5S) เป็ นระบบการทากิจกรรมเพื่อส่งเสริ มด้านคุณภาพ ประกอบด้วยขั้นตอนสาคัญ 5 ขั้นตอน ซึ่งมีการปฏิบติอย่างต่อเนื่อง ถือว่าเป็ นการปูพ้ืนฐานสาหรับการปรับปรุ งเพื่อเพิ่มประสิ ทธิภาพ เช่น ั ด้านการผลิต คุณภาพต้นทุน การจัดส่ง ความปลอดภัย ขวัญกาลังใจ และสภาพแวดล้อมในการทางาน เป็ นต้น การปฏิบติกิจกรรม 5ส.โดยให้พนักงานมีส่วนร่ วมในการใช้ความคิดสร้างสรรค์ ทาให้มีการปรับปรุ ง ั อย่างต่อเนื่องและเกิดการทางานที่สะดวก ง่ายดาย และรวดเร็ วยิงขึ้น เมื่อทา 5ส. ไปนาน ๆ จะสร้างนิสยให้ ั ่ เป็ นคนมีระเบียบวินย และรู ้จกรักษาสภาพแวดล้อมของสังคมให้น่าอยู่ ดังนั้นเมื่อมีววฒนาการหรื อมีการนา ั ั ิั ความรู ้เทคนิคใหม่ๆ มาใช้เพื่อเพิมผลผลิตก็จะทาได้ดีข้ ึนส่งผลให้การบริ หารงานมีประสิ ทธิภาพผล ซึ่งจะส่งผล ่ ต่อคุณภาพโดยรวมในที่สุด กิจกรรม 5ส.อาจเปรี ยบเทียบกับ 5S ของญี่ปุ่น โดยแสดงขั้นตอนต่างๆ ดังตารางที่ 1
- 23. 11 กิจกรรม สะสาง (SEIRI) สะดวก (SEITON) สะอาด (SEISO) สุขลักษณะ (SEIKETSU) สร้างนิสย ั (SHITSUKE) ตารางที่ 1 แสดงขั้นตอนกิจกรรม5ส. ที่มา : สุรัสวดี ราชกุลชัย 2547, การวางแผนและการควบคุมการบริ หาร วิธีการปฏิบัติ วัตถุประสงค์ ในการปฏิบัติ ขจัดของที่ไม่ได้ใช้ออกจากบริ เวณสถานที่ สร้างจิตสานึกของการเป็ นนักพัฒนาหรื อ ทางาน โดยทิ้งหรื อเก็บแยกออกไป ผูทาความสะอาดด้วยตนเอง ้ จัดวางสิ่ งของที่ตองการให้เป็ นระเบียบมี ้ ระบบ สะดวกในการหยิบใช้ สร้างจิตสานึกของการเป็ นพนักงานหรื อนัก วางระบบงาน ตรวจสอบทาความสะอาดเครื่ องจักร สร้างจิตสานึกของการเป็ นพนักงาน อุปกรณ์ และสถานที่ทางาน เพื่อขจัด ข้อบกพร่ องหรื อสิ่ งสกปรกต่างๆ และหมัน ่ ดูแลรักษา การดูแลสถานที่ทางานให้สะอาดปลอดภัย สร้างจิตสานึกเรื่ องความปลอดภัย ต่อสุขภาพอนามัย การสร้างสังคมที่มีวนยและปฏิบติตาม ิ ั ั กฎระเบียบอย่างเคร่ งครัด สร้างจิตสานึกความเป็ นคนที่มีระเบียบวินย ั และฝึ กปฏิบติตามกฎเกณฑ์จนกลายเป็ น ั นิสย ั ข้ อดี 1.กกบรรยากาศและสภาพแวดล้อมการทางานดีข้ ึน 2.กกทาให้สถานที่ทางานเป็ นระเบียบเรี ยบร้อย 3.กกพนักงานมีขวัญและกาลังใจในการทางาน ั 4.กกสร้างจิตสานึกให้กบพนักงานเพื่อที่จะนาไปสู่การปรับปรุ ง ข้ อเสีย 1.กกในการนาไปปฏิบติช่วงแรก อาจเกิดการต่อต้านจากพนักงาน ั 2.กกพนักงานไม่ยอมรับการมีหน้าที่ความรับผิดชอบที่เพิ่มขึ้น ในการศึกษาครั้งนี้ ได้นาหลักการ 5ส. มาประยุกต์ใช้ในการปรับปรุ งระบบสิ นค้าคงคลังของ ร้านกระปุกยา เพื่อให้เกิดความสะดวกต่อการใช้งานและการควบคุมดูแลมากยิงขึ้น โดยหลักการ 5ส. ถือว่าเป็ น ่ ส่วนหนึ่งของงานประจา ไม่ใช่เป็ นการเพิ่มงาน ซึ่งจะทาให้เกิดการสร้างนิสย สร้างสภาพแวดล้อมการทางานที่ดี ั
- 24. 12 2.4กกหลักการแบ่ งหมวดหมู่และชนิดของยา หลักการแบ่งหมวดหมู่และชนิดของยา ตามหลักเภสัชวิทยาการเรียกชื่อยาแต่ละตัวจะประกอบด้วยกัน 3 ชื่อ(กนิษฐา กล่อมเกลา. 2547 : 400) คือ 2.4.1กกชื่อสามัญทางยา (Generic Name) จัดเป็ นชื่อที่สาคัญที่สุด เพราะเป็ นชื่อที่ถูกตั้งเพื่อเป็ นมาตรฐาน ั ่ ในการสื่ อสาร แทนที่จะใช้ชื่อทางเคมี ซึ่งเป็ นชื่อที่ยาวมากซับซ้อน นอกจากนี้ยงเป็ นชื่อที่ใช้กนทัวโลก จะมี ั ยกเว้นสาหรับยาบางตัวเท่านั้น ได้แก่ Paracetamol ที่ USA เรี ยกว่า Acetaminophen 4 2.4.2กกชื่อทางเคมี (Chemical Name) เป็ นชื่อที่ต้ งขึ้นตามระบบวิธีต้ งชื่อทางวิทยาศาสต ร์ จากชื่อนี้ ั ั สามารถแสดงให้เห็นว่า ยานั้นมีโครงสร้างอย่างไร ชื่อนี้จะเป็ นชื่อที่ยาวมากใช้เป็ นชื่ออ้างอิงทางวิทยาศาสต ร์ ่ เช่น Ergotamine tartrate มีชื่อทางเคมี วา Ergotaman-3',6', 18trione,12'-hydroxy-2'-methyl-5'-(phenyl-methyl),(5'(alpha))-,[R-(R*,R*)] 2 ,3dihydroxybutanedioate(2:1)(tartrate). 2.4.3กกชื่อทางการค้ า (Trade Name) เป็ นชื่อที่บริ ษทผูขายตั้งขึ้นเอง เพื่อให้เรี ยกง่ายและใช้ในการ โฆษณา ั ้ โดยผูใช้ยาเรี ยกหาจะใช้ชื่อทางการค้าแทน รู ปแบบของยาอาจแบ่งได้เป็ น ชนิดต่าง ๆ ดังนี้ ้ 2.4.3.1กกกลุ่มยาปฏิชีวนะ 2.4.3.2กกกลุ่มยาแก้ปวด แก้อกเสบ ั 2.4.3.3กกกลุ่มยาโรคผิวหนัง 2.4.3.4กกกลุ่มยาตา 2.4.3.5กกกลุ่มเกลือแร่ และวิตามิน 2.4.3.6กกกลุ่มยาระบบทางเดินอาหาร 2.4.3.7กกกลุ่มยาฮอร์โมน 2.4.3.8กกกลุ่มยาโรคหอบหื ด 2.4.3.9กกกลุ่มยาแก้ไอ 2.4.3.10กกกลุ่มยาน้ า 2.4.3.11กกกลุ่มอื่น ๆ ทัวไป ่ ในการศึกษาครั้งนี้ ได้นาหลักเภสัชวิทยา มาใช้ในการแบ่งหมวดหมู่และชนิดของยา เพื่อนาไปใช้ ในการจัดหมวดหมู่สินค้าของร้านกระปุกยาให้ถูกต้องตามหลักการดังกล่าว 2.5กกแนวความคิดเรื่องสิ นค้ าคงคลัง 2.5.1กกต้ นทุนสินค้ าคงคลัง (Inventory Costs) ประกอบด้วยต้นทุน 3 ส่วนด้วยกัน คือ 2.5.1.1กกต้นทุนเก็บสิ นค้า ( Carrying /Holding Costs) หมายถึง ค่าใช้จ่ายในการเก็บสิ นค้าซึ่ง ค่าใช้จ่ายนี้จะแปรผันไปตามจานวนของสิ นค้าและระยะเวลาที่เก็บสิ นค้า หากเก็บสิ นค้าไว้นานเท่าใดต้นทุนเก็บ สิ นค้าก็จะเพิ่มสูงขึ้นเท่านั้น ผูดาเนินการต้องจัดหาเงินทุนเพื่อรองรับค่าสิ นค้าที่เก็บ และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เช่น ้
- 25. 13 สถานที่เก็บสิ นค้า ตูทาความเย็นไฟฟ้ า ยามรักษาการ สิ นค้าเสื่ อมสภาพ สิ นค้าตกรุ่ น (ล้าสมัย) สิ นค้าสูญหาย ้ สิ นค้าชารุ ด เป็ นต้น 2.5.1.2กกต้นทุนสังสิ นค้า ( Ordering Costs) หมายถึง ค่าใช้จ่ายที่ใช้ไปในการจัดหาสิ นค้า ่ ต้นทุนสังสิ นค้าจะแปรผันตามจานวนครั้งที่สง เช่น ค่าขนส่งสิ นค้า ค่าใช้จ่ายในการตรวจนับ เป็ นต้น ั่ ่ 2.5.1.3กกต้นทุนจากการขาดสิ นค้า ( Shortage Costs) ต้นทุนจากการขาดสิ นค้าหรื อไม่มีสินค้า จาหน่ายเมื่อลูกค้าต้องการซื้อ ซึ่งทาให้ลูกค้าเกิดความไม่พึงพอใจ และเสี ยโอกาสในการขาย 2.5.2กกหน้ าทีของสินค้ าคงคลัง (ประสงค์ ประณี ตพลกรัง,2543 : 252) ่ 2.5.2.1กกเป็ นการจัดแยกประเภทสิ นค้าอย่างเป็ นหมวดหมู่และบริ หารสิ นค้าคงคลัง จะช่วยให้ สามารถ จัดส่งสิ นค้าให้แก่ลูกค้าได้ทนเวลา ั 2.5.2.2กกทาให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างผูขายหรื อผูมอบกับผูผลิต และผูผลิตกับลูกค้า ้ ้ ้ ้ 2.5.2.3กกได้รับประโยชน์จากส่วนลด เนื่องจากโดยทัวไปแล้วการสังซื้อสิ นค้า จานวนมากจะได้ ่ ่ ราคาต่อหน่วยที่ต่าลง 2.5.2.4กกป้ องกันปั ญหาจากสภาวะเงินเฟ้ อ และภาวการณ์ข้ ึนราคาของสิ นค้า เนื่องจากมีการ จัดเก็บสิ นค้าไปคลังตลอดเวลา 2.5.2.5กกป้ องกันปั ญหาความไม่แน่นอนจากการส่งมอบ อันเนื่องมาจากสภาพดินฟ้ า อากาศ ปั ญหาด้านคุณภาพของสิ นค้า หรื อปั ญหา จากแผนกผูส่งมอบที่มีคุณภาพไม่ได้ มาตรฐานและอื่นๆ ้ 2.5.2.6กกช่วยให้งานผลิตเป็ นไปอย่างต่อเนื่องไม่ติดขัด ไม่มีปัญหาการขาดแคลน วัตถุดิบ หรื อไม่มีสินค้าคงคลังระหว่างผลิต เป็ นต้น 2.5.3กกประเภทของสินค้ าคงคลัง (Types of Inventory) แบ่งได้ดงนี้ ั 2.5.3.1กกสิ นค้าคงคลังที่เป็ นวัตถุดิบ ( Raw Material Inventory) คือ สิ นค้าที่ซ้ือเข้ามาเพื่อ เข้าสู่ กระบวนการผลิต ซึ่งมีความสัมพันธ์โดยตรงกับผูส่งมอบ ดังนั้น ควรเลือกผูส่งมอบที่มีความแน่นอนในเรื่ อง ้ ้ คุณภาพของผลิตภัณฑ์ ปริ มาณและความตรงต่อเวลาในกาจัดส่ง ่ 2.5.3.2กกสิ นค้าคงคลังระหว่างการผลิต ( Work-in-Process : (WIP) Inventory) คือ สิ นค้าที่ผาน กระบวนการผลิตมาบ้างแล้ว แต่ยงไม่เสร็ จสิ้นครบตามกระบวนการผลิต นันคือต้องรอเข้ากระบวนการถัดไป ั ่ เพื่อครบรอบเวลาของการผลิต (Cycle Time) 2.5.3.3กกสิ นค้าคงคลังประเภทอะไหล่สาหรับการซ่อมบารุ ง Maintenance/Repair/Operating : (MROS) คือ กลุ่มสิ นค้าประเภทอะไหล่ และอุปกรณ์ที่จาเป็ นต้องมีสารองไว้เพื่องาน ส่วนบารุ ง ทั้งนี้เพื่อ ป้ องกันไม่ให้เกิดภาวะอะไหล่ขาดแคลน หรื อหาซื้อไม่ได้ใน ยามอุปกรณ์ชารุ ดเสี ยหาย 2.5.3.4กกสิ นค้าคงคลังประเภทสิ นค้าสาเร็ จรู ป ( Finished Goods Inventory คือ กลุ่มสิ นค้าที่ ผ่านกระบวนการผลิตขั้นสุดท้ายแล้ว มีความพร้อมที่จะส่งขายทันที ทาการเก็บรักษาเพื่อสารองไว้ขายให้ลูกค้า ได้ตลอดเวลา และนับว่าเป็ นทรัพย์สินของบริ ษท ั
- 26. 14 2.5.4กกการบริหารสินค้ าคงคลัง (InventoryManagement) เป็ นการตัดสิ นใจเกี่ยวกับการเก็บรักษาสิ นค้าคงคลังให้มีขนาดและประเภทของสิ นค้าในปริ มาณ ที่เหมาะสม โดยจะต้องพิจารณาถึงความสมดุลระหว่างความต้องการของตลาด ต้นทุน และค่าใช้จ่ายที่ เกี่ยวข้องกับสิ นค้าคงคลัง ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับปั จจัย 2 ประการ คือ 2.5.4.1กกระดับหรื อจุดของสิ นค้าคงคลังซึ่งต้องทาการสังซื้อสิ นค้าใหม่ (Reorder Point) ่ 2.5.4.2กกปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุด (Economic Order Quantity) ่ 2.5.5กกEOQ Model (Economic Order Quantity Model) เป็ นจุดที่ตนทุนการเก็บรักษา และ ต้นทุน การสังซื้อมีค่าเท่ากัน และต้นทุนสิ นค้าคงเหลือ ้ ่ ่ ทั้งหมดมีค่าต่าสุด ซึ่งเป็ นจานวนคงที่ของ ปริ มาณในคาสังซื้อ และอยูในนโยบายของจุดสังซื้อ ( Order Point ่ ่ Policies) เป็ นเทคนิคที่ นิยมใช้มากที่สุด เนื่องจากสามารถทาความเข้าใจและนาไปใช้ได้ง่าย อย่างไรก็ตาม ่ การนาไป ประยุกต์ใช้จะต้องอยูภายใต้สมมติฐาน ดังต่อไปนี้ 2.5.5.1กกปริ มาณความต้องการของลูกค้า มีความแน่นอน เกิดขึ้นสม่าเสมอและมีความอิสระ 2.5.5.2กกระยะเวลารอคอย ( Lead Time) หรื อเวลาระหว่างการออกใบสังซื้อจนกระทังได้รับ ่ ่ สิ นค้า มีความคงที่และแน่นอน 2.5.5.3กกรอบเวลาของการรับสิ นค้า มีความแน่นอน เช่น ทุกวันที่ 10 ของแต่ละเดือน 2.5.5.4กกต้นทุนแปรผันและต้นทุนคงที่มีค่าคงที่ 2.5.5.5กกไม่มีภาวะขาดแคลนสิ นค้าจากผูขาย ( Supplier) ต้นทุนต่าสุด(Minimizing Costs) เป็ น ้ การบริ หารที่ทาให้ตนทุนการผลิตรวมต่าที่สุด ซึ่งเป็ นวัตถุประสงค์หลักของโมเดล การควบคุมสิ นค้าคงเหลือ ้ มีความสัมพันธ์โดยตรงกับต้นทุนการจัดเตรี ยมการผลิต (หรื อต้นทุนการสังซื้อ) และต้นทุนการเก็บรักษา ส่วน ่ ต้นทุนอื่น ๆ เช่น ราคาสิ นค้านั้นจัดให้เป็ นต้นทุนคงที่ ดังนั้น หากสามารถลดต้นทุนการจัดเตรี ยมการผลิต (หรื อต้นทุนการสังซื้อ) และต้นทุนการเก็บรักษาได้ ก็จะสามารถทาให้ตนทุนรวมลดต่าลงได้ ้ ่ 2.5.5.6กกEOQ Model (Economic Order Quantity Model) มีข้ นตอนการคานวณดังนี้ ั (1)กกคานวณหาต้นทุนในการสังซื้อ ่ (2)กกคานวณหาต้นทุนในการเก็บรักษา (3)กกกาหนดให้ตนทุนการสังซื้อเท่ากับต้นทุนการเก็บรักษาเนื่องจาก ้ ่ ต้นทุนรวม = ต้นทุนการสังซื้อ + ต้นทุนการเก็บรักษา ่ d Total Cost = 0 จะได้ค่าต่าสุ ด เมื่อ dQ ดังนั้น ต้นทุนการสังซื้อจึงเท่ากับต้นทุนการเก็บรักษา ่ (4)กกแก้สมการตามที่ได้จากข้อที่ 4.5.6.3เพื่อให้ได้ปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุด ่ กาหนดตัวแปรต่าง ๆ ดังนี้ Q =กกปริ มาณการสังซื้อในแต่ละครั้ง (หน่วย/ครั้ง) ่ Q* = กกปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุดในแต่ละครั้ง (หน่วย/ครั้ง) ่ D =กกปริ มาณความต้องการสิ นค้าต่อปี (หน่วย/ปี ) S =กกค่าใช้จ่ายในการสังซื้อในแต่ละครั้ง (บาท/ครั้ ง) ่
- 27. 15 H =กกค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาต่อหน่วยต่อปี (บาท/หน่วย/ปี) W =กกจานวนวันทางานทั้งหมด (วัน) N =กกจานวนครั้งของการสังซื้อตลอดทั้งปี (ครั้ ง/ปี ) ่ ขั้นตอนที่ 1 ต้นทุนในการสังซื้อ = ่ D S Q ขั้นตอนที่ 2 ต้นทุนในการเก็บรักษา = D H 2 ……………. สมการที่ 1 ขั้นตอนที่ 3 ต้นทุนการสังซื้อ = ต้นทุนในการเก็บรักษา ่ D = D H S ……………. สมการที่ 3 Q ……………. สมการที่ 2 2 ขั้นตอนที่ 4 ปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดในแต่ละครั้ง (Q*) = ่ จานวนการสังซื้อตลอดทั้งปี (ครั้ ง) (N) = ่ ……..………สมการที่ 4 ……………. สมการที่ 5 D Q* ระยะเวลาระหว่างสังซื้อแต่ละครั้ง (วัน/ครั้ ง) T = ่ 2 DS H จานวนทางานทั้งหมด (วัน) (W) จานวนครั้งของการสังซื้อตลอดทั้ง(ครั้ ง)(N) ่ T= w n ……………. สมการที่ 6 Reorder Point (ROP) เป็ นระดับหรื อจุดของสิ นค้าคงคลัง ซึ่งต้องทาการสังซื้อสิ นค้าใหม่ ่
- 28. 16 ปริ มาณสิ นค้าคงคลัง(หน่วย) Q* อัตราการใช้สินค้า (d) หน่วยต่อวัน = ปริ มาณสิ นค้า (หน่วย) จานวนวัน (วัน) จุดสังซื้อใหม่ ่ (ROP) ระยะเวลา (วัน) L จุดสังสิ นค้า ่ จุดรับสิ นค้า ภาพที่ 4 แสดงเส้นระดับหรื อจุดของสิ นค้าคงคลัง ซึ่งต้องทาการสังซื้อใหม่ ที่มา : ประสงค์ ่ ประณี ตพลกรังและคนอื่นๆ. 2543, การบริ หารการผลิตและการปฏิบติการ ั สู ตร การคานวณหาระดับหรื อจุดของสิ นค้าคงคลังซึ่งต้องทาการซื้อสิ นค้าใหม่ (ROP) = อัตราความต้องการต่อวัน (d) x ช่วงระยะเวลารอคอยของการสังซื้อ (Lead Time) ่ หมายเหตุ หากมีการเก็บสิ นค้าคงคลังเพื่อความปลอดภัย จะได้ค่า ROP = dL + SS (SS = สิ นค้าคงคลังเพื่อความปลอดภัย) ระบบสิ นค้าคงคลังที่ดีช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการสังซื้อแต่ละครั้ง จัดการสิ นค้าคงคลัง ดูแล เก็บ ่ รักษาสิ นค้าคงคลังให้มีขนาดและประเภทของสิ นค้าในปริ มาณที่เหมาะสม ร้านกระปุกยาสามารถนามาเป็ นแนว ทางการควบคุมการบริ หารสิ นค้าคงคลัง ทั้งการควบคุมปริ มาณและการตรวจนับสิ นค้าคงคลัง เพื่อให้เกิดความ เป็ นระเบียบในการทางาน ป้ องกันการหยุดชะงักของการให้บริ การ 2.6กกสภาพแวดล้อมทัวไป (General Environment) ่ การดาเนินธุรกิจแต่ละองค์การจะมีความเกี่ยวข้องกับสภาพแวดล้อมทัวไปที่มีผลกระทบแตกต่างกัน แต่ ่ องค์การบางแห่งก็อาจได้รับผลกระทบจากสภาพแวดล้อมทัวไปแทบทุกเรื่ อง หรื อสภาพแวดล้อมทัวไปบางเรื่ อง ่ ่ ที่มีผลกระทบกับองค์การ (สุรัสวดี ราชกุลชัย,2547 : 216-218) ทั้งนี้สภาพแวดล้อมทัวไปประกอบด้วย ่ 2.6.1กกประชากรศาสตร์ (Demographic) ประชากรศาสตร์ เช่น อายุ ศาสนา อัตราการเกิดและอัตราการตาย การกระจายตัวเชิงภูมิศาสตร์ (รวมถึงการอพยพหรื อการย้ายถิ่นฐาน) และช่วงวัยผูใหญ่( maturity) เป็ นต้น ปั จจัยเหล่านี้มีผลกระทบต่อสิ นค้า ้
- 29. 17 และบริ การ เพราะหากผูใหญ่มีอตราสูงสามารถมีกาลังซื้อเพิ่มขึ้น สิ นค้าหรื อบริ การสาหรับวัยนี้ก็มีโอกาส ้ ั เพิ่มขึ้น เช่น เสื้ อผ้า การท่องเที่ยว อาหาร รถยนต์ อุปกรณ์สื่อสารต่างๆ เป็ นต้น 2.6.2กกสังคมและวัฒนธรรม (Sociocultural) สังคมและวัฒนธรรม เช่น ทัศนคติ คุณค่าทางวัฒนธรรม หรื อ ความเชื่อในสังคม เป็ นต้น ผลกระทบของปั จจัยนี้ทาให้ความต้องการของตลาดมีการเปลี่ยนแปลงรสชาติ และความพึงพอใจของผูบริ โภคก็ ้ เปลี่ยนแปลงเช่นเดียวกัน ตัวอย่าง ความใส่ใจในเรื่ องสุขภาพและการออกกาลังกายทาให้การบริ การหันเข้าสู่ อาหารมังสวิรัติ ชีวจิต และผักปลอดสารพิษเพิ่มขึ้น(ซึ่ งถือเป็ นโอกาสของธุรกิจที่ตองการเปิ ดตลาดด้านชีวสุขอ ้ นามัย) แรงงานสตรี เข้าสู่ภาคธุรกิจระดับสูงยิงขึ้น การแพร่ กระจายตัวของสังคม การต้านสิ่ งเสพติดจากการ ่ รณรงค์เลิกสูบบุหรี่ หรื อเครื่ องดื่มแอลกอฮอล์ (ถือเป็ นโอกาสของธุรกิจผลิตเครื่ องดื่มประเภทนี้หากมีกระแส ต่อต้านรุ นแรง) และการห่วงใยสภาพแวดล้อม(ทาให้บางธุรกิจต้องมีกิจกรรมสะท้อนความรับผิดชอบต่อสังคม อย่างโดดเด่นเพื่อสร้างกระแสนิยมในตัวธุรกิจ) เป็ นต้น 2.6.3กกการเมืองและกฎหมาย (politice and law) การเมืองและกฎหมาย เช่นการออกกฎหมายปกป้ องสิ่ งแวดล้อมความคิดเห็น ทางการเมืองที่ ขัดแย้งกัน เสถียรภาพคณะรัฐบาล กฎหมายกีดกันทางการค้า เป็ นต้น เป็ นปั จจัยที่อาจขยายหรื อจากัดเสรี ภาพการ ปฏิบติงานขององค์การได้ ดังตัวอย่าง การเปิ ดเสรี ทางการเงิน(ทาให้เกิดการแข่งขันสูง และมีคู่แข่งขันมากราย) ั การสนับสนุนวิสาหกิจขนากกลางหรื อขนาดย่อม( SMEs) การปฎิรูปทางการเมืองและการเปิ ดเสรี ดาน ้ โทรคมนาคม เป็ นต้น นอกจากเป็ นปั จจัยสาคัญสาหรับธุรกิจในอุตสาหกรรมของประเทศเดียวกันยังเป็ น ผลกระทบสาคัญต่อนโยบายการขยายตลาดสู่ต่างประเทศในยุคโลกาภิวตน์ ซึ่งอาจจถูกกีดกันทางการค้าจากการ ั ตั้งกาแพงภาษีอีกด้วย 2.6.4กกเทคโนโลยี (technology) เทคโนโลยี เช่น เทคโนโลยีชีวภาพ อินเทอร์เน็ต หุ่นยนต์ หรื อเทคโนโลยีล้ าสมัยต่างๆ เป็ นต้น ความก้าวไกลและรวดเร็ วของการพัฒนาด้านเทคโนโลยีก่อให้เกิดผลกระทบอย่างมากที่สุดต่อธุรกิจ ใน ปั จจุบน ตัวอย่าง ความสาเร็ จในการคิดค้นนวัตกรรมทางชีวภาพ ( GMOs) การติดต่อซื้อขายหุนด้วยระบบ ั ้ internettrading หรื อ online-trading หรื อนวัตกรรมอื่นๆ เป็ นต้น การเรี ยนรู ้อย่างต่อเนื่อง และการศึกษาพัฒนา ้ อย่างสม่าเสมอจะทาให้กาวทัน หรื อมีโอกาสล้ าหน้าคู่แข่งขันทางธุรกิจได้ เพราะเทคโนโลยีทาให้เกิดสิ นค้า หรื อบริ การใหม่ วิธีการกระบวนการและการจัดส่งรู ปแบบใหม่ดวยทางเลือกใหม่ๆตลอดจนการเปลี่ยนแปลง ้ สภาพการบริ โภคสิ นค้าหรื อบริ การใหม่ๆ ดังนั้น จะกลายเป็ นปั จจัยเติบโตของธุรกิจที่ยงมีกรอบแนวคิดแบบ ั ดั้งเดิม และไม่มีกระบวนทัศน์ชดเจน ั 2.6.5กกเศรษฐกิจ (economics) เศรษฐกิจ เช่น อัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน อัตราเงินเพ้อ รายได้ประชาชาติ ดุล การค้า งบประมาณขาดดุลหรื อเกินดุล เป็ นต้น เงื่อนไขทางเศรษฐกิจมีผลกระทบทั้งในระดับท้องถิ่น( local) และระดับ สากล ( global) ตัวอย่าง การขึ้นอัตราดอกเบี้ย ทาให้ตนทุนทางธุรกิจสูงขึ้น หรื อรายได้ประชาชาติ ( GNP) ที่ ้ ลดลง ทาให้กาลังซื้อของผูบริ โภคถูกตั้งสมมติฐานว่าจะลดลงไปด้วย เป็ นต้น ประเด็นสาคัญทางเศรษฐกิจซึ่งถูก ้ นามาวิเคราะห์ผลกระทบมากที่สุดคือ การขาดดุล งบประมาณและดุลการค้า ซึ่งมีผลทั้งสร้างโอกาสและ
- 30. 18 ่ ก่อให้เกิดปั ญหาหรื ออุปสรรคเพราะในกรณี เศรษฐกิจอยูในทิศทางสูงขึ้น ความต้องการซื้อ เงินทุน การขยาย ธุรกิจ สามารถทาได้สะดวก แต่ในกรณี เศรษฐกิจตกต่า อัตราการว่างงาน ขาดทุนสุทธิสะสม และไม่มีกาลังซื้อ ่ ในตลาด จะทาให้ธุรกิจอยูในสภาวะซบเซา ดังนั้น ผูบริ หารต้องตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงของปั จจัยเศรษฐกิจ ้ และดัชนีวดต่างๆ อย่างต่อเนื่องเพื่อลดอุปสรรคและหาทางแสวงโอกาส บางครั้งต้องมีการคาดคะเนหรื อ ั พยากรณ์แนวโน้มเศรษฐกิจเพื่อรองรับสถานการณ์ในอนาคตอีกด้วย 2.6.6กกสภาพแวดล้ อมระดับสากล (global) ปั จจุบนโลกไร้พรมแดน การสื่ อสารและการทาธุรกรรมต่างๆ เกิดขึ้นได้กว้างไกล ทัวโลก อย่าง ั ่ รวดเร็ ว และมีการแข่งขันสูง ดังนั้น การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทัวไปจึงครอบคลุมถึงสภาพแวดล้อมในระดับ ่ สากลด้วย เช่น ปั ญหาหนี้สินของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ( IMF) การล่มสลายของระบบคอมมิวนิสต์ พันธกิจทางธุรกิจ และการควบรวบกิจการ หรื อการครอบงากิจการ เป็ นต้น นอกจากนี้ยงต้องพิจารณาปั จจัย ั ระดับสากล เช่น EU (European Union) OPEC (Organization of Petroleum Exporting Countries) ASEAN (Association of South East Asian Nations) เป็ นต้น การกาหนดทิศทางของแต่ละกลุ่มการค้าเหล่านี้มีผลกระทบ ต่อธุรกิจอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ บางอย่างเป็ นผลกระทบทางตรง เช่น การเคลื่อนย้ายวัฒนธรรม และเทคโนโลยี การแลกเปลี่ยนนวัตกรรม ทัศนคติ และความพึงพอใจของลูกค้าและพนักงานที่เปลี่ยนแปลงไป เป็ นต้น ผูบริ หาร ้ ต้องวิเคราะห์ปัจจัยเหล่านี้อย่างสุขมรอบคอบด้วยความระมัดระวังและมีวสยทัศน์ คิดกว้างไกลและพยายามไป ุ ิ ั ให้ถึงจุดมุ่งหมาย เพื่อความสาเร็ จตามเป้ าหมายที่กาหนดไว้ การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทัวไปนี้ ทาให้ทราบเกี่ยวกับปั จจัยที่ส่งผลกระทบต่อการดาเนิน ่ ธุรกิจ ซึ่งจากการวิเคราะห์ดงกล่าวจะทาให้ทราบถึงแนวทางเตรี ยมวางแผนในส่วนต่าง ๆ ต่อไปได้ เช่น การ ั วางแผนทางการตลาด การวางกลยุทธ์ของร้าน ซึ่งมีประโยชน์ต่อธุรกิจร้านกระปุกยาในการปรับตัวต่อสภาวะ การเปลี่ยนแปลงได้ 2.7กกการวิเคราะห์ SWOT Analysis SWOT Analysis เป็ นการวิเคราะห์ปัจจัยหรื อสิ่ งที่มีผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมภายในและภายนอกที่ เกิดขึ้นขององค์กร หรื อผลิตภัณฑ์ โดยแบ่งส่วนต่างได้ดงนี้ ั Strength (จุดแข็ง ) Weakness(จุดอ่อน ) Opportunity(โอกาส) และThreat( อุปสรรค) ของบริ ษทหรื อผลิตภัณฑ์หนึ่ง ซึ่ง SWOT ได้รับอิทธิพลจาก ั สิ่ งแวดล้อมการตลาดมีรายละเอียดดังนี้ (ศิริวรรณ เสรี รัตน์และคณะ,2547 : 116) 2.7.1กกการวิเคราะห์ จุดแข็ง (Strength) ่ เป็ นการพิจารณาข้อดีที่มีอยูของบริ ษท เช่น จุดแข็งของผลิตภัณฑ์ หรื อ 4P’S ของบริ ษทโดย ั ั พิจารณาจากสิ่ งแวดล้อมภายในบริ ษท การวิเคราะห์จุดแข็งจึงพิจารณาจาก 4P’S ฐานะการเงิน ความแข็งแกร่ ง ั ด้านการผลิต บุคลากร หรื อชื่อเสี ยงของบริ ษท ั 2.7.2กกการวิเคราะห์ จุดอ่ อน (Weakness) ่ เป็ นการพิจารณาจุดอ่อนที่มีอยูของบริ ษท เช่น ข้อเสี ยของผลิตภัณฑ์ รวมถึง 4P’S ของบริ ษท ั ั ปั ญหาที่เกิดจากสิ่ งแวดล้อมภายในบริ ษท เช่น ฐานะการเงินที่ไม่ดี คุณภาพของผลิตภัณฑ์มี ปั ญหา ภาพพจน์ ั และชื่อเสี ยงของบริ ษทเป็ นต้น ั
- 31. 19 2.7.3กกการวิเคราะห์ โอกาส (Opportunity) เป็นการพิจารณาข้อได้เปรี ยบหรื อปั จจัยที่เอื้ออานวยให้เกิดโอกาสหรื อประโยชน์ต่อบริ ษท โดย ั พิจารณาจากสิ่ งแวดล้อมภายนอก ได้แก่ ลูกค้าผูขายปั จจัยการผลิตคู่แข่ง รวมถึงสิ่ งแวดล้อมมหภาค เช่น ้ เศรษฐกิจมีอตราการขยายตัวสูงทาให้เกิดโอกาสขยายตัวของธุรกิจ ั 2.7.4กกการวิเคราะห์ อุปสรรค (Threat ) เป็ นข้อเสี ยเปรี ยบ หรื อปั ญหาที่อาจทาให้บริ ษทประสบกับปั ญหา เนื่องมาจากสภาพแวดล้อม ั ภายนอก ได้แก่ สภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจ และประชากรศาสตร์ เทคโนโลยี วัฒนธรรม การเมือง อัตรา ดอกเบี้ย เป็ นต้น (ศิริวรรณ เสรี รัตน์และคณะ,2547 : 116) ในการศึกษาครั้งนี้ ได้นา SWOT Analysis มาใช้ในการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทั้งภายในและ ภายนอกขององค์กรที่ใช้ในการศึกษา เพราะการวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน และอุปสรรคของกิจการ เป็ นขั้นตอน แรกของการบริ หารการตลาด เพื่อนามาใช้เป็ นพื้นฐานในการกาหนดกลยุทธ์การตลาดเพราะการทา SWOT จะ ช่วยให้ทนสถานการณ์ และมีการเตรี ยมความพร้อมกับการปรับเปลี่ยนของสภาพแวดล้อม บางครั้งเมื่อโอกาส ั ่ มาถึง องค์กรจะได้เก็บเกี่ยวผลประโยชน์ได้ทนและเต็มที่ หรื อ ถ้าเรารู ้วาแนวโน้มจะมีปัญหาอุปสรรคอะไรเกิด ั ขึ้นกับองค์กร เราจะได้มีการเตรี ยมตัวรับมือ ผ่อนสถานการณ์ที่เลวร้ายให้บรรเทาลงได้ และเพื่อนามาใช้เป็ น ข้อมูลประกอบกาหนดวัตถุประสงค์ นโยบายและกลยุทธ์ของกิจการ 2.8กกการวิเคราะห์ การแข่ งขันในธุรกิจโดยใช้ (Five Forces Model) Five Forces Model ของ Michael E. Potter ได้อธิบายถึงองค์ประกอบหลัก 5 ประการของสภาพแวดล้อม เชิงการแข่งขันที่มีผลกระทบต่อการบริ หารกิจการ คือ 2.8.1กกคู่ แข่ งรายเดิมในธุรกิจ ่ หลาย ๆ อุตสาหกรรมที่อยูในระบบเศรษฐกิจแบบเสรี ย่อมมีการแข่งขันกันสูง เช่น การแข่งขัน ในด้านราคา การนาเสนอผลิตภัณฑ์ใหม่ การสร้างความแตกต่างในตัวผลิตภัณฑ์ ความเข้มข้นของภาวการณ์ แข่งขันจะมีมากน้อยเพียงใดย่อมเป็ นผลจากปฏิกิริยาของปั จจัย จานวนคู่แข่งขันในตลาดนั้น ๆ ความเจริ ญเติบโต ของตลาดต้นทุนคงที่ที่สูง และสิ นค้าหรื อบริ การไม่มีความแตกต่างกันหรื อไม่มีตนทุนในการเปลี่ยนแปลง ้ 2.8.2กกอุปสรรคทีเ่ กิดจากคู่แข่ งขันรายใหม่ คู่แข่งขันรายใหม่ที่มีศกยภาพสูงเมื่อเข้าสู่อุตสาหกรรมใด ย่อมมีผลกระทบต่อการดาเนินงานของ ั ผูประกอบการรายเดิม ทั้งนี้เพราะคู่แข่งรายใหม่ได้เข้ามาพร้อมกับกาลังการผลิตที่เหนือกว่าและศักยภาพในการ ้ แย่งชิงส่วนแบ่งการตลาด ( Market Share) ของผูประกอบการรายเดิมแต่มีอุปสรรคที่สาคัญหลายประการที่ปิด ้ กั้นคู่แข่งขันรายใหม่ไม่ให้เข้าสู่ตลาด เช่น การประหยัดต้นทุนต่อหน่วยเมื่อมีปริ มาณที่มาก การสร้างความ แตกต่างในตัวผลิตภัณฑ์ ต้นทุนที่เกิดจากความเปลี่ยนแปลง ความต้องการเงินทุน การสร้างช่องทางการจัด จาหน่าย เป็ นต้น 2.8.3กกอานาจต่ อรองจากลูกค้ าหรือผู้ซื้อ ผูซ้ือสิ นค้าหรื อบริ การในอุตสาหกรรม อาจใช้อานาจต่อรองกับผูประกอบการได้หลายวิธี เช่น ้ ้ การขอลดสิ นค้าหรื อบริ การ การลดปริ มาณการซื้อสิ นค้าจากอุตสาหกรรมนั้น ๆ เป็ นต้น ปั จจัยที่จะทาให้ผซ้ือมี ู้
- 32. 20 อานาจต่อรองมีหลายประการ เช่น การซื้อในปริมาณที่มาก กลุ่มผูซ้ือมีกี่รวมตัวกันเพื่อสร้างอานาจต่อรองสิ นค้า ้ หรื อบริ การของซัพพลายเออร์ไม่มีความแตกต่าง และผูซ้ือมีความรู ้ มีขอมูลข่าวสารเกี่ยวกับโครงสร้างต้นทุน ้ ้ ของซัพพลายเออร์ 2.8.4กกอานาจต่ อรองของซัพพลายเออร์ หรือผู้ขายปัจจัยการผลิต อาจมีผลกระทบต่อศักยภาพการทากาไรของกิจการได้หลายแนวทาง คือการขึ้นราคาสิ นค้าที่เป็ น ชิ้นส่วนประกอบหรื อวัตถุดิบ การลดคุณภาพของสิ นค้าหรื อบริ การที่นาเสนอต่อลูกค้าในอุตสาหกรรมนั้น สถานการณ์ที่ทาให้เกิดอานาจต่อรองสาหรับซัพพลายเออร์มีหลายประการ เช่น มีซพพลายเออร์นอยราย หา ั ้ สิ นค้าทดแทนได้ยากหรื อไม่มีสินค้าทดแทน ความสาคัญของสิ นค้าหรื อบริ การของซัพพลายเออร์ที่มีต่อผูซ้ือ ้ ซัพพลายเออร์สร้างความแตกต่างในตัวผลิตภัณฑ์สูงหรื อการเปลี่ยนซัพพลายเออร์ก่อให้เกิดต้นทุนที่สูง 2.8.5กกอุปสรรคทีเ่ กิดจากสินค้ าทดแทน การมีสินค้าทดแทนย่อมก่อให้เกิดผลกระทบต่อตัวสิ นค้าที่ขายอยูเ่ ดิมในตลาด ทั้งนี้เพราะหาก ่ ผูบริ โภคได้ทาการเปรี ยบเทียบราคาสิ นค้า จะเห็นได้วา สิ นค้าทดแทนมีราคาที่ถูกกว่ามาก ดังนั้น การที่จะ ้ แข่งขันกับสิ นค้าทดแทนได้ตองพยายามสร้างความแตกต่างในตัวผลิตภัณฑ์ รักษาคุณภาพ เพิ่มคุณค่าในตัว ้ ผลิตภัณฑ์และสร้างภาพพจน์ที่ดีอย่างต่อเนื่อง 2.คู่แข่งขันที่ เข้ามาใหม่ 4.ผูขายปั จจัย ้ การผลิต 1.คู่แข่งขันราย เดิมในธุรกิจ 1 5.ผูซ้ือ ้ 3.สิ นค้า ทดแทน ภาพที่ 5 แสดงภาพประกอบการวิเคราะห์ 5’ Force Model ที่มา : ดัดแปลงมาจาก Five Force Model ของ Michael E.Potter .2004 ในการศึกษาครั้งนี้ได้นา Five Force Model มาใช้ในการวิเคราะห์สภาวะแวดล้อมของอุตสาหกรรมร้าน กระปุกยา ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี เพื่อศึกษาสภาวะการแข่งขันของทั้งคู่แข่งขันรายเดิม
- 33. 21 และคู่แข่งขันรายใหม่ อานาจของผูขายปั จจัยการผลิตและผูซ้ือและอุปสรรคจากสิ นค้าทดแทนของอุตสาหกรรม ้ ้ ที่มีผลกระทบต่อการดาเนินงานของร้านกระปุกยา ดังนั้น การวิเคราะห์ Five Force Model สามารถนามาเป็ น พื้นฐานในการกาหนดกลยุทธ์ทางการตลาด เพื่อเตรี ยมความพร้อมขององค์กรให้ทนต่อสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ั 2.9กกการวิเคราะห์ พฤติกรรมผู้บริโภค การวิเคราะห์พฤติกรรมของผูบริ โภค ( Analyzing Consumer Behavior) เป็ นการค้นหาเกี่ยวกับ ้ พฤติกรรมการซื้อและการใช้ของผูบริ โภค เพื่อทราบถึงลักษณะความต้องการและพฤติกรรมการซื้อและการใช้ ้ ของผูบริ โภค คาตอบที่ได้จะช่วยให้นกการตลาดสามารถจัดกลยุทธ์การตลาดที่สามารถสนองความพึงพอใจของ ้ ั ผูบริ โภคได้อย่างเหมาะสม ้ คาถามที่ใช้เพื่อค้นหาลักษณะและพฤติกรรมของผูบริ โภค คือ 6w 1H ซึ่งประกอบด้วย WHO WHAT ้ WHERE WHEN WHY WHOM และ HOW เพื่อค้นหาคาตอบ 7 ประการหรื อ 7’O ซึ่งประกอบด้วย Occupants Objects Objective Organizations Occasions Outlets และ Operations
- 34. 22 ตารางที่ 2 แสดงคาถาม7 คาถาม (6W 1H) เพื่อค้นหาคาตอบ 7 ประการที่เกี่ยวกับพฤติกรรมผูบริ โภค ้ ที่มา : ศิริวรรณ เสรี รัชและคณะ 2541, การบริ หารการตลาดยุคใหม่ คาถาม (6W 1H) คาตอบทีต้องการ ่ กลยุทธ์ การตลาดทีเ่ กียวข้ อง ่ ่ 1.ใครอยูในตลาดเป้ าหมาย ลักษณะกลุ่มเป้ าหมายทางด้าน กลยุทธ์การตลาด(4’Ps) (Who is the target market?) 1. ประชากรศาสตร์ ประกอบด้วยกลยุทธ์ดาน ้ 2. ภูมิศาสตร์ ผลิตภัณฑ์ ราคา การจัดจาหน่าย 3. จิตวิทยา และการส่งเสริ มการตลาดที่ 4. พฤติกรรมศาสตร์ เหมาะสมสามารถตอบสนองความ พึงพอใจของกลุ่มเป้ าหมายได้ 2. ผูบริ โภคซื้ออะไร ้ (What does the consumer buy?) สิ่ งที่บริ โภคต้องการซื้อ คือสิ่ งที่ ผูบริ โภคต้องการจากผลิตภัณฑ์ ้ เช่น คุณสมบัติหรื อองค์ประกอบ ของผลิตภัณฑ์และความแตกต่างที่ เหนือจากคู่แข่งขัน กลยุทธ์ดานผลิตภัณฑ์ซ่ ึง ้ ประกอบด้วย 1. ผลิตภัณฑ์หลัก 2. รู ปลักษณ์ผลิตภัณฑ์ 3. ผลิตภัณฑ์ควบ 4. ผลิตภัณฑ์ที่คาดหวัง 5.ศักยภาพผลิตภัณฑ์ความแตกต่าง ทางด้านการแข่งขัน ประกอบด้วย ความแตกต่างทางด้านผลิตภัณฑ์ บริ การ พนักงานและภาพลักษณ์ 3. ผูบริ โภคซื้อที่ไหน ้ (Where does the consumer buy?) ช่องทางหรื อแหล่งที่ผบริ โภคไป ู้ ทาการซื้อ กลยุทธ์การจัดจาหน่าย บริ ษทนา ั ผลิตภัณฑ์สู่ตลาดเป้ าหมาย โดย พิจารณาว่าจะผ่านคนกลางอย่างไร 4. ผูบริ โภคซื้อเมื่อใด ้ โอกาสในการซื้อ เช่น ช่วงเวลาใด กลยุทธ์ที่ใช้มากคือ กลยุทธ์การ (When does the consumer buy ?) ของเดือน ช่วงเวลาใดของวัน ส่งเสริ มการตลาด เช่น ทาการ โอกาสพิเศษหรื อเทศกาลวันต่าง ๆ ส่งเสริ มการตลาดเมื่อใดจึงจะ สอดคล้องกับโอกาสในการซื้อ
- 35. 23 ตารางที่ 2 (ต่อ) แสดงคาถาม 7 คาถาม (6W 1H) เพื่อค้นหาคาตอบ 7 ประการที่เกี่ยวกับพฤติกรรมผูบริ โภค ้ ที่มา : ศิริวรรณ เสรี รัชและคณะ 2541, การบริ หารการตลาดยุคใหม่ คาถาม (6W 1H) คาตอบทีต้องการ ่ กลยุทธ์ การตลาดทีเ่ กียวข้ อง ่ 5. ทาไมผูบริ โภคจึงซื้อ ้ วัตถุประสงค์ในการซื้อ กลยุทธ์ที่ใช้มากคือ (Who does the consumer buy?) (Objective) ผูบริ โภคซื้อสิ นค้า 1. กลยุทธ์ดานผลิตภัณฑ์ ้ ้ เพื่อตอบสนองความต้องการของ 2. กลยุทธ์การส่งเสริ มการตลาด เขาด้านร่ างกายและด้านจิตวิทยา ประกอบด้วยการโฆษณา ซึ่งต้องศึกษาถึงปั จจัยที่มีอิทธิพล ประชาสัมพันธ์ การขายโดย ต่อพฤติกรรมการซื้อ คือ พนักงานขายและการส่งเสริ ม 1. ปั จจัยภายในหรื อปั จจัย การขาย ทางด้านจิตวิทยา 3. กลยุทธ์ดานราคา ้ 2. ปั จจัยทางด้านสังคมและ 4. กลยุทธ์ดานช่องทางการจัด ้ วัฒนธรรม จาหน่าย 3. ปั จจัยเฉพาะบุคคล ่ 6.ใครมีส่วนร่ วมในการตัดสิ นใจซื้อ บทบาทของกลุมต่าง ๆ ที่มี (Who participates in the buying?) อิทธิพลในการตัดสิ นใจซื้อ ประกอบด้วย 1. ผูริเริ่ ม ้ 2. ผูมีอิทธิพล ้ 3. ผูตดสิ นใจ ้ั 4. ผูซ้ือ ้ 5. ผูใช้ ้ กลยุทธ์ที่ใช้มากคือ กลยุทธ์การ โฆษณา การส่งเสริ มการตลาด โดยใช้กลุ่มผูที่มีอิทธิพล ้ 7. ผูบริ โภคซื้ออย่างไร ้ (How does the consumer buy?) กลยุทธ์ที่ใช้มากคือ กลยุทธ์การ ส่งเสริ มการตลาด ประกอบด้วย การโฆษณา ประชาสัมพันธ์ การ ขาย โดยพนักงานขายและการ ส่งเสริ มการขาย /การตลาด ทางตรง เช่น พนักงานขายจะ กาหนดวัตถุประสงค์ในการขาย ให้สอดคล้องกับการตัดสิ นใจซื้อ ขั้นตอนในการตัดสิ นใจ ประกอบด้วย 1. การรับรู ้ปัญหา 2. การค้นหาข้อมูล 3. การประเมินผลทางเลือก 4. การตัดสิ นใจซื้อ 5. ความรู ้สึกภายหลังการซื้อ
- 36. 24 ในการศึกษาครั้งนี้ ได้นาการวิเคราะห์พฤติกรรมผูบริ โภคมาใช้ในการศึกษาพฤติกรรมผูบริโภคหรื อ ้ ้ ลูกค้าของร้านกระปุกยาเพื่อเป็ นข้อมูลในการวางแผนกลยุทธ์ทางการตลาดเพราะกลยุทธ์ทางการตลาดที่ประสบ ความสาเร็ จคือ ต้องตอบสนองความพึงพอใจของผูบริ โภคได้ ที่สาคัญจะช่วยในการพัฒนาตลาดและพัฒนา ้ ผลิตภัณฑ์ให้ดีข้ ึนอย่างต่อเนื่อง 2.10กกการตลาดตามเปาหมาย (Target marketing หรือ STP marketing) ้ การจัดผลิตภัณฑ์และส่วนประสมทางการตลาดที่แตกต่างกันเพื่อสนองความต้องการของตลาดที่มี ลักษณะและความต้องการที่แตกต่างกัน มีลาดับขั้นตอนดังนี้ 2.10.1กกการแบ่งส่วนตลาด (Market Segmenting) 2.10.2กกการกาหนดตลาดเป้ าหมาย (Market Targeting) 2.10.3กกการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ (Market Positioning) 2.10.1กกการแบ่ งส่ วนตลาด (Market Segmenting หรือ Segmenting) (ฉัตยาพร เสมอใจ ,2550:39) การแบ่งกลุ่มผูบริ โภคออกเป็ นกลุ่ม ๆ ตามลักษณะที่เหมือนกัน ซึ่งการแบ่งกลุ่มตลาดจะช่วย ้ ให้ธุรกิจสามารถวางแผนในการเข้าถึงกลุ่มลูกค้าเป้ าหมาย ให้ถูกต้องและมีประสิ ทธิภาพดีข้ ึน โดยหลักเกณฑ์ใน การแบ่งส่วนตลาดมีหลายหลักเกณฑ์ ได้แก่ 2.10.1.1กกการแบ่งส่วนตลาดด้วยเกณฑ์ภูมิศาสตร์ ( Geographic Segmenting) เป็ นการแบ่ง ส่วนตลาดตามสภาพภูมิศาสตร์ที่แตกต่างกัน ซึ่งสามารถแบ่งตามทวีป ประเทศ เมือง ภาค หรื อชุมชน โดยลูกค้า ่ มักจะมีพฤติกรรมการซื้อสิ นค้าที่แตกต่างกันตามถิ่นที่อยูอาศัยในแต่ละพื้นที่ 2.10.1.2กกการแบ่งส่วนตลาดด้วยเกณฑ์ประชากรศาสตร์ ( Demographic Segmenting) เป็ น การแบ่งส่วนตลาดตามความแตกต่างทางด้านประชากรศาสตร์ เช่น อายุ เพศ ขนาดครอบครัว การศึกษา รายได้ หรื อระดับชั้นทางสังคม เป็ นต้น โดยการแบ่งส่วนตลาดแบบนี้จะทาให้เห็นลักษณะของกลุ่มตัวอย่างได้อย่าง ชัดเจน 2.10.1.3กกการแบ่งส่วนตลาดโดยใช้เกณฑ์จิตวิทยา ( Phychographic Segmenting) เป็ นการ แบ่งส่วนตลาดโดยใช้การแบ่งตามบุคลิกและรู ปแบบการดาเนินชีวต ิ 2.10.1.4กกการแบ่งส่วนตลาดโดยใช้เกณฑ์พฤติกรรม ( Behavioristic Segmenting) เป็ นการ แบ่งส่วนตลาดตามการใช้ความจงรักภักดีในตราสิ นค้า การตอบสนองหลังการซื้อ 2.10.2กกการกาหนดตลาดเป้ าหมาย (Market targeting) เป็ นกิจกรรมในการประเมินผลและการเลือกส่วนตลาด หรื อหลายส่วนตลาดเป็ นเป้ าหมาย การ กาหนดตลาดเป้ าหมายเป็ นงานที่ตองทาหลังจากการแบ่งส่วนตลาด มี 2 ขั้นตอน คือ ้ 2.10.2.1กกการประเมินส่วนของตลาด เป็ นศึกษาส่วนตลาดใน 3 ด้าน โดยมีวตถุประสงค์เพื่อ ั เลือกส่วนตลาดที่เหมาะสมเป็ นเป้ าหมายต่อไป (1)กกขนาดและความเจริ ญเติบโตของส่วนตลาด (2)กกความสามารถในการจูงใจโครงสร้างส่วนตลาด (3)กกวัตถุประสงค์และทรัพยากรของบริ ษท ั
- 37. 25 (4)กกการเลือกส่วนตลาด มี 3แนวทางเลือกในการเลือกตลาดที่จะเข้าไปคือ 2.10.2.2กกการตลาดที่ไม่แตกต่างหรื อการตลาดที่เหมือนกัน ( Undifferentiated marketing) เป็ นวิธีการที่ไม่ให้ความสาคัญกับความแตกต่าง โดยจะนาเสนอสิ นค้าหรื อบริ การลักษณะเดียวในการตอบสนอง ความต้องการของลูกค้าทั้งหมด (1)กกการตลาดที่แตกต่างกัน ( Differentiated marketing) เกี่ยวข้องกับการใช้กล ยุทธ์ที่หลากหลายเพื่อเข้าสู่ตลาดแต่ละส่วนด้วยกลยุทธ์ที่แตกต่างกัน (2)กก การตลาดมุ่งเฉพาะส่วนหรื อการตลาดแบบรวมกาลัง ( Concentrated marketing) โดยการเลือกตลาดเป้ าหมายเพียงตลาดเดียว โดยต้องการสร้างส่วนแบ่งตลาดในตลาดนั้นให้มาก ที่สุด 2.10.3กกการกาหนดตาแหน่ งผลิตภัณฑ์ (Market Positioning) ั การกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ (Positioning) เป็ นศาสตร์และศิลป์ ในการหาจุดเหมาะสมให้กบ ผลิตภัณฑ์หรื อบริ การกับส่วนตลาดของบริ ษท ด้วยการสร้างความแตกต่างจากคู่แข่งขัน (ศิวฤทธิ์ พงศกรรังศิลป์ ั 2548: 54-55) โดยการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์และบริ การหรื อร้านค้าเกี่ยวข้องกับการให้ร้านค้ารับรู ้ ภาพลักษณ์เกี่ยวกับสิ นค้าและคุณสมบัติของสิ นค้า โดยมีการติดต่อสื่ อสารผ่านข้อความข่าวสารในที่บรรยายถึง ผลประโยชน์ของสิ นค้าหรื อบริ การ วิธีการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ โดยทัวไปกลยุทธ์การกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์มุ่งไปที่ ่ ลูกค้าและคู่แข่งขัน โดยทั้งสองทางเกี่ยวข้องกับการใช้คุณประโยชน์ของลูกค้า นอกจากนั้นยังสามารถกาหนด ตาแหน่งผลิตภัณฑ์ของบริ ษทให้มีภาพลักษณ์ในเชิงเปรี ยบเทียบกับคุณประโยชน์ของคู่แข่งขันได้ และการ ั กาหนดตาแหน่งทางการตลาดเป็ นปั จจัยที่สาคัญในการสร้างตราสิ นค้าในตลาด กลยุทธ์ ในการกาหนดตาแหน่ งผลิตภัณฑ์ 7 กลยุทธ์ ได้ แก่ (1)กกการกาหนดตาแหน่งตามคุณสมบัติและผลประโยชน์ของผลิตภัณฑ์ ( Positioning by Product Attributes and Benefits) เป็ นวิธีการที่ใช้ทวไปในการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างความแตกต่าง ั่ จากคู่แข่งขันด้วยการนาเสนอคุณสมบัติและผลประโยชน์ของสิ นค้า บางครั้งอาจใช้วธีการกาหนดตาแหน่ง ิ ผลิตภัณฑ์โดยใช้คุณสมบัติของผลิตภัณฑ์มากกว่าหนึ่งคุณสมบัติก็ได้ (2)กกการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ตามราคา/คุณภาพ (Positioning by Price/Quality) เป็ นการ ่ ใช้ลกษณะด้านราคาและคุณภาพในการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ เนื่องจากลูกค้าส่วนใหญ่มกจะรับรู ้วาสิ นค้าที่ ั ั มีราคาสูงย่อมแสดงถึงสิ นค้าที่มีคุณภาพสูงด้วย ตราสิ นค้าในระดับสูงมักใช้วธีการนี้ในการกาหนดตาแหน่ง ิ ผลิตภัณฑ์ และวิธีการอื่นในการใช้ราคา/คุณภาพในการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ คือการมุ่งเน้นที่คุณภาพ หรื อ มูลค่าของตราสิ นค้าในระดับราคาที่แตกต่าง (3)กกการกาหนดตาแหน่งตามการใช้หรื อการนาไปใช้ ( Positioning by Use or Application) เป็ นการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างภาพลักษณ์ของสิ นค้า/ตราสิ นค้าให้สอดคล้องกับการใช้หรื อ นาไปใช้ กลยุทธ์น้ ีส่วนใหญ่ใช้ในการเข้าสู่ตลาด โดยอาศัยการใช้หรื อการนาไปใช้ รวมทั้งเป็ นวิธีการที่มี ประสิ ทธิภาพในการเพิ่มการใช้สินค้าของบริ ษท ั
- 38. 26 (4)กกการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ตามระดับการใช้ผลิตภัณฑ์ ( Positioningby Product Class) ในบ่อยครั้งที่บริ ษทต้องพบกับคู่แข่งขันที่ดาเนินการในระดับชั้นผลิตภัณฑ์อื่น เช่น ผูผลิตซีดีเพลงต้อง ั ้ แข่งขันกับเครื่ องเล่น MP3 ดังนั้นนอกเหนือไปจากการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ให้แตกต่างจากตราสิ นค้าอื่น แต่ยงต้องกาหนดตาแหน่งให้แตกต่างจากสิ นค้าในประเภทเดียวกันด้วย ั (5)กกการกาหนดตาแหน่งตามผูใช้สินค้า ( Positioning by Product Use) เป็ นการกาหนด ้ ตาแหน่งผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับกลุ่มผูใช้สินค้า ้ (6)กกการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ตามคู่แข่งขัน ( Positioning by Competitor) เป็ นการ กาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ที่มุ่งเน้นไปที่การพิจารณาตาแหน่งของคู่แข่งขัน วิธีการนี้จึงเป็ นการกาหนดตาแหน่ง ผลิตภัณฑ์คล้ายกับคู่แข่งขันในระดับชั้นผลิตภัณฑ์เดียวกันหรื อในประเภทเดียวกัน (7)กกการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ตามสัญลักษณ์ของสังคม ( Positioning by Cultural Symbols) เป็ นการกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์โดยใช้สญลักษณ์จากสังคมมาสร้างความแตกต่างจากคู่แข่งขัน ั (ศิวฤทธิ์ พงศกรรังศิลป์ . 2548: 55-58)ในการศึกษาวิจยครั้งนี้ได้ทาการตลาดตามเป้ าหมายมาใช้ในการแบ่งส่วน ั ตลาด ระบุกลุ่มลูกค้าเป้ าหมาย และวางตาแหน่งผลิตภัณฑ์ให้เหมาะกับกลุ่มลูกค้าเป้ าหมาย โดยประโยชน์ของ การตลาดตามเป้ าหมายเพื่อให้จดสรรทรัพยากรของร้านได้อย่างเหมาะสมกับส่วนตลาด ให้สามารถตอบสนอง ั ความต้องการของกลุ่มลูกค้าเป้ าหมายได้ดียงขึ้น ถือเป็ นโอกาสในการทาธุรกิจเพื่อเพิ่มยอดขายได้ ิ่ 2.11กกทฤษฎีส่วนประสมทางการตลาด (Marketing Mix :4Ps) การตลาด (Marketing) หมายถึง กระบวนการวางแผนและบริ หารแนวความคิด เกี่ยวกับสิ นค้า บริ การ การตั้งราคา การจัดจาหน่าย การส่งเสริ มการตลาด เพื่อสร้างการแลกเปลี่ยนที่ตอบสนองความพึงพอใจของ บุคคลและบรรลุเป้ าหมายขององค์การ ส่ วนประสมทางการตลาด (Marketing Mix : 4Ps) หมายถึง เครื่ องมือการตลาดที่บริ ษทควบคุมได้ ั ซึ่ งใช้ร่วมกัน เพื่อตอบสนองความพึงพอใจของตลาดกลุ่มเป้ าหมาย (ศิริวรรณ เสรี รัตน์และคณะ. 2546 : 42) 2.11.1กกผลิตภัณฑ์ (Product) หมายถึง สิ่ งที่นาเสนอกับผูบริ โภค ผลิตภัณฑ์ตองมีคุณค่า ( Value) ใน ้ ้ สายตาลูกค้าคุณค่าของสิ นค้าในรู ปตัวเงินก็คือราคา ( Value) ของสิ นค้าผูขายจะเป็ นผูกาหนดราคาผลิตภัณฑ์ ผู ้ ้ ้ ซื้อจะเกิดการตัดสิ นใจซื้อก็ต่อเมื่อมีการยอมรับในสิ นค้านั้น ผลิตภัณฑ์ประกอบด้วย สิ่ งที่สามารถตอบสนอง ความต้องการของมนุษย์เป็ นคุณสมบัติที่สมผัสได้และสัมผัสไม่ได้ ตลอดจนผลประโยชน์ที่คาดหวัง ผลิตภัณฑ์ ั ประกอบด้วยสิ นค้า บริ การ และความคิด สิ นค้า ( Goods) เป็ นสิ่ งที่สมผัสได้ แต่บริ การ ( Services) สัมผัสไม่ได้ ั เกิดจากการใช้ความพยายามของมนุษย์ ส่วนความคิด ( Idea) อาจจะเป็ นปรัชญา ( Philosophies) บทเรี ยน (Lessons) แนวคิด (Concepts) และข้อเสนอแนะ (Advice) 2.11.2กกราคา (Price) เป็ นสิ่ งที่กาหนดมูลค่าของผลิตภัณฑ์ในรู ปของเงินตรา ผูบริ โภคจะใช้ราคาเป็ น ้ ส่วนหนึ่งในการประเมินคุณค่าและคุณภาพของผลิตภัณฑ์ที่เขาคาดหมายที่จะได้รับ การกาหนดราคาที่เหมาะสม กับสิ นค้าเป็ นส่วนหนึ่งที่จะจูงใจให้เกิดการซื้อ บางครั้งการตั้งราคาสิ นค้าให้สูง อาจเป็ นการทาให้ผบริ โภคบาง ู้ กลุ่มซื้อผลิตภัณฑ์ เพราะต้องการได้รับความภาคภูมิใจจากการซื้อหรื อการใช้ผลิตภัณฑ์ราคาแพง ๆ ในแต่ละตรา
- 39. 27 สิ นค้าต่างก็มีการโฆษณาคุณสมบัติหรื อคุณลักษณะต่างๆ ของสิ นค้ากันมากจนหาความแตกต่างไม่ค่อยได้ ดังนั้นราคาจึงเป็ นปั จจัยที่ผบริ โภคใช้เป็ นเกณฑ์ในการตัดสิ นใจซื้อ ู้ 2.11.3กกสถานที่ (Place) หมายถึง โครงสร้างของช่องทางซึ่งประกอบด้วย สถาบันและกิจกรรมใช้เพื่อ เคลื่อนย้ายสิ นค้าและบริ การ จากองค์การหรื อผูผลิตไปยังตลาด สถาบันที่นาผลิตภัณฑ์ออกสู่ตลาด คือสถาบัน ้ ทางการตลาด อาจจะเป็ นคนกลางต่าง ๆ ส่วนกิจกรรมที่ช่วยในการกระจายสิ นค้าประกอบด้วย การขนส่ง การ คลังสิ นค้า และการเก็บรักษาคลังสิ นค้า เป็ นต้น 2.11.4กกการส่ งเสริมการตลาด ( Promotion) หมายถึง การติดต่อสื่ อสารเกี่ยวกับข้อมูลระหว่างผูขาย ้ กับผูซ้ือ เพื่อสร้างทัศนคติและพฤติกรรมการซื้อ การติดต่อสื่ อสารอาจจะใช้บุคคลหรื อไม่ใช้ก็ได้ โดยการ ้ ติดต่อสื่ อสารนั้นมีหลายประการที่เรี ยกว่า ส่วนประสมส่งเสริ มการตลาด หรื อส่วนประสมการติดต่อสื่ อสาร (Promotion mix or Communication) ซึ่งประกอบด้วย 2.11.4.1กกการโฆษณา (Advertising) เป็ นกิจกรรมในการเสนอข่าวสารเกี่ยวกับองค์การหรื อ ผลิตภัณฑ์ บริ การ หรื อความคิด ที่ตองมีการจ่ายเงินโดยผูอุปถัมภ์รายการ ้ ้ 2.11.4.2กกการขายโดยใช้พนักงานขาย (Personal Selling) เป็ นกิจกรรมการแจ้งข่าวสารและ การจูงใจที่บุคคล 2.11.4.3กกการส่งเสริ มการขาย (Sales Promotion) เป็ นกิจกรรมการส่งเสริ มที่นอกเหนือจาก การโฆษณา การขายโดยใช้พนักงานและการประชาสัมพันธ์ ซึ่งสามารถกระตุนความสนใจการทดลองใช้หรื อ ้ การซื้อ การส่งเสริ มการขาย มี 3 รู ปแบบ คือ (1)กก การกระตุนผูบริ โภค เรี ยกว่า การส่งเสริ มการขายที่มุ่งสู่ผบริ โภค ้ ้ ู้ (Consumer Promotion) (2)กกการกระตุนคนกลาง เรี ยกว่า การส่งเสริ มการขายที่มุ่งสู่คนกลาง ( Trade ้ Promotion) (3)กกการกระตุนพนักงานขาย เรี ยกว่า การส่งเสริ มการขายที่มุ่งพนักงาน (Sales ้ Force Promotion) 2.11.4.4กกการให้ข่าวสารและการประชาสัมพันธ์ ( Publicity and Public Relations) การให้ ข่าวเป็ นการเสนอความคิดเกี่ยวกับสิ นค้าหรื อบริ การ ที่ไม่ตองมีการจ่ายเงิน ส่วนการประชาสัมพันธ์ หมายถึง ้ ความพยายามที่มีการวางแผนการโดยองค์การ เพื่อสร้างทัศนคติที่ดีต่อองค์การให้เกิดขึ้นกับกลุ่มเป้ าหมาย การ ให้ข่าวเป็ นกิจกรรมหนึ่งของการประชาสัมพันธ์ 2.11.4.5กกการตลาดทางตรง ( Direct Marketing) เป็ นการติดต่อสื่ อสารกับกลุ่มเป้ าหมาย เพื่อให้เกิดการตอบสนอง ( Response) โดยตรงหรื อหมายถึงวิธีการต่าง ๆ ที่นกการตลาดใช้ส่งเสริ มผลิตภัณฑ์ ั โดยตรงกับผูซ้ือและทาให้เกิดการตอบสนองทันที ประกอบด้วย การขายทางโทรศัพท์ การขายโดยใช้จดหมาย ้ ตรง การขายโดยใช้แคตตาล๊อก และการขายทางโทรทัศน์ วิทยุ หรื อหนังสื อพิมพ์ (ศิริวรรณ เสรี รัตน. 2541 : 3536) จากแนวความคิดเรื่ องส่วนประสมทางการตลาด พบว่า มี 4 ด้าน คือ ผลิตภัณฑ์ ราคา สถานที่ การส่งเสริ มการตลาด ซึ่งเป็ นเครื่ องมือการตลาดที่บริ ษทสามารถควบคุมได้ สามารถนามาประยุกต์ใช้ใน ั
- 40. 28 การศึกษาครั้งนี้โดยนามาใช้กาหนดกลยุทธ์ส่วนผสมทางการตลาด เพื่อตอบสนองความพึงพอใจของตลาด กลุ่มเป้ าหมายได้เป็นอย่างดี 2.12กกแนวความคิดกลยุทธ์ การจัดผังร้ านค้ าปลีก (Store design) 2.12.1กกหลักในการจัดทาแผนผังร้ านค้ า (Store layout) (ศิริวรรณ เสรี รัตน์ . 2546) ในการจัดทาแผนผัง ร้านค้ามีหลักสาคัญดังนี้ 2.12.1.1กกความสะดวก (Convenience) ในการจัดทาแผนผังร้านค้าจะต้องมุ่งเน้นที่ความ สะดวกสบายในการเลือกซื้อสิ นค้าของลูกค้าและความสะดวกในการทางานของพนักงานเป็ นหลัก โดยการจัด วางสิ นค้าแยกเป็ นหมวดหมู่ชดเจน และทางเดินจะต้องไม่แคบจนเกินไป ั ่ 2.12.1.2กกใช้พ้ืนที่ที่มีอยูให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพื่อให้เกิดกาไรสูงสุดต่อธุรกิจ 2.12.1.3กกต้องไม่มีมุมอับ 2.12.1.4กกกาหนดทางเดินสาหรับลูกค้า เพื่อให้ลูกค้าเดินไปยังจุดที่เราต้องการ หรื อเดินดู ่ สิ นค้าได้อย่างทัวถึงที่สุดและอยูในร้านได้นานที่สุด โดยนาสิ นค้าที่เป็ นตัวดึงหรื อเป็ นที่ตองการไว้ดานใน ้ ้ ่ ั ั 2.12.1.5กกควรจัดวางสิ นค้าที่มีความสัมพันธ์กนไว้ใกล้กน เพื่อเพิ่มยอดขาย ตัวอย่างเช่น ยาสี ฟันกับแปรงสี ฟัน กาแฟกับคอฟฟี เมต น้ าอัดลมกับน้ าแข็ง เป็ นต้น ่ 2.12.1.6กกต้องมีความยืดหยุนสูง สามารถที่จะปรับปรุ งปรับเปลี่ยนได้ง่าย 2.12.1.7กกต้องทาให้สวยงามและน่าสนใจ 2.12.2กกลักษณะทีดของการจัดผัง (ดารงศักดิ์ ชัยสนิท, 2536) ซึ่งสามารถจะใช้พิจารณาได้จากตัวผูซ้ือ ่ ี ้ และตัวผูคาปลีกประกอบกันไป ้้ พิจารณาด้ านผู้ซื้อ กกผูคาปลีกสามารถจะเริ่ มได้จากทางเข้าร้านที่สะดวกที่จะเข้ามาดูตวสิ นค้า ้้ ั ช่องทางเดินมีความกว้างเพียงพอ มีแสงสว่างอย่างทัวถึงและเพียงพอ มีจุดเด่นของเนื้อที่ที่ผซ้ือต้องการ ู้ ่ พิจารณาด้ านผู้ค้าปลีก กกการจัดผังร้านค้าให้เหมาะสม และให้มีระยะทางที่ส้ นลง เช่น การ ั ออกแบบทางเดินหรื อจัดตูให้มีลกษณะเป็ นเส้นรอบวงในตาแหน่งเท่าที่จะทาได้ ทั้งนี้เพื่อจะให้ผซ้ือมองดูสินค้า ้ ั ู้ ได้ทวถึงและขณะเดียวกันพนักงานขายก็สามารถจะหยิบสิ นค้าได้สะดวกหรื อผูคาปลีกสามารถจะจัดตูโชว์สินค้า ั่ ้้ ้ ่ อยูในลักษณะของวงกลมหรื อล้อมรอบบรรจบกันซึ่งอาจจะเป็ นลักษณะสี่ เหลี่ยมก็ได้ เพื่อที่จะให้พนักงานที่อยู่ ภายในเดินไปยังตูโชว์ได้อย่างทัวถึง ดังภาพ ้ ่
- 41. 29 ตูโชว์ ้ พนักงาน ผู้ซื้อ ตูโชว์ ้ พนักงาน ภาพที่ 6 แสดงการจัดผังในลักษณะเส้นตรงตามแนวยาวซึ่งทาให้ผซ้ือ ู้ และพนักงานขายต้องเดินทางเป็ นระยะทางไกล ผู้ซื้อ ผู้ซื้อ ตูโชว์ ้ ตูโชว์ ้ พนักงาน พนักงาน ภาพที่ 7 แสดงถึงการจัดผังในลักษณะที่สอดคล้องรอบบรรจบซึ่งจะ ช่วยให้พนักงานขายเดินน้อยลงและผูซ้ือสามารถใช้สายตามองดู สิ นค้าได้ดีข้ ึน ้ 2.12.3กกรู ปแบบการจัดผังร้ านค้ าปลีก 2.12.3.1กกการจัดแผนผังร้ านค้ าแบบตาข่ าย (Grid layout) เป็ นรู ปแบบที่เรี ยบง่ายที่สุด โดย การจัดชั้นวางสิ นค้าเรี ยงต่อกันเป็ นแถวยาว ระหว่างชั้นวางจะมีความกว้างเพียงพอสาหรับลูกค้าและรถเข็น เท่านั้น สิ นค้าบนชั้นวางจะถูกวางเรี ยงต่อๆ กันเป็ นชั้นสูง ทาให้สามารถนาสิ นค้ามาจัดแสดงได้มากกว่าการจัด วางรู ปแบบอื่น (ศิริวรรณ เสรี รัตน์,2546)
- 42. 30 ผลไม้ ผลไม้ ผลไม้ แผงหนังสือวารสาร จุดชาระเงิน ผลไม้ ผลไม้ พื้นที่จอด รถเข็น ทางเข้า ทางออก ภาพที่ 8 การจัดแผนผังร้านค้าแบบตาข่าย(Grid layout) 2.12.3.2กกการจัดแผนผังร้ านแบบลู่แข่ ง (Racetrack layout) เป็ นการจัดแผนผังที่สามารถชัก นาให้ลูกค้าเดินชมสิ นค้าในแผนกต่างๆ ของร้านค้าได้อย่างทัวถึง โดยทางเดินหลักของร้านจะมีลกษณะเป็ น ั ่ วงกลม ซึ่งจะนาลูกค้าให้เดินไปสู่ทางเดินย่อยๆ ของแต่ละแผนก การจัดแผนผังลักษณะนี้จะก่อให้เกิดการซื้อ แบบไม่ต้ งใจ (Impulse purchasing) (ศิริวรรณ เสรี รัตน,2546) ั ห้องลองเสื้อ ชุ ดลาลอง อุปกรณ์ เสื้อ ถุงเท้ า ชุดชั้นใน หน้ าต่ างกระจกแสดงสิ นค้ า หมวดลดล้างสต๊ อค อุปกรณ์ กระโปรง,กางเกงสตรี อุปกรณ์ เสื้อ จุดชาระเงิน กระเป๋ า ี ผลิตภัณฑ์ ยนส์ กางเกงสุ ภาพบุรุษ จุดรับสินค้า,จัดเก็บและติดราคา หน้ าต่ างกระจกแสดงสิ นค้ า ภาพที่ 9 การจัดแผนผังร้านแบบลู่แข่ง (Racetrack layout)
- 43. 31 2.12.3.3กกการจัดแผงผังร้ านค้ าแบบอิสระ(Free-form layout) หรื อการจัดแผนผังร้านค้า แบบบูติค (Boutique layout) เป็ นการจัดวางอุปกรณ์และชั้นวางสิ นค้าภายในร้านอย่างอิสระ ไม่มีการกาหนด รู ปแบบตายตัว เหมาะสาหรับร้านค้าปลีกขนาดเล็ก ซึ่งขายสิ นค้าเพียงชนิดเดียว หรื อแผนกสิ นค้าย่อยๆ ที่อยู่ ่ ่ ในร้านค้าใหญ่ๆ ซึ่งการจัดร้านแบบนี้จะช่วยสร้างบรรยากาศที่ผอนคลาย ทาให้ลูกค้ามีความรู ้สึกเหมือนอยูใน บ้านของตนเอง ลูกค้าสามารถเดินชมและเลือกซื้อสิ นค้าได้ตามสบาย บรรยากาศภายในร้านจะมีส่วนทาให้ ่ ลูกค้ารู ้สึกว่าสิ นค้ามีราคาไม่แพง (แม้วาในความเป็ นจริ งสิ นค้าอาจมีราคาแพงก็ตาม ) และเนื่องจากรู ปแบบการ จัดวางสิ นค้าที่สลับซับซ้อนจึงมีความน่าจะเป็ นสูงที่สินค้าอาจจะถูกขโมยเมื่อเปรี ยบเทียบแผนผังแบบอื่น อีกทั้ง การจัดร้านอาจทาให้ตองสูญเสี ยพื้นที่บางส่วนไป เพื่อสร้างบรรยากาศให้ดูโปร่ งสบาย (ศิริวรรณ เสรี รัตน์,2546) ้ 2.12.4กกการจัดแสดงสินค้ า 2.12.4.1กกการจัดแสดงสินค้ าภายในร้ าน การจัดแสดงสิ นค้าจะมีความแตกต่างไปตามขนาด มูลค่า ความเสี ยหาย สมัยนิยม และอื่นๆ การจัดแสดงสิ นค้าบางประเภทอาจจะต้องใช้เนื้อที่มาก หากเปลี่ยนมุม แสดงสิ นค้าก็นบว่าจะช่วยให้ผบริ โภคมีความรู ้สึกแปลกตาอยูเ่ สมอ ซึ่งนันก็เป็ นการสร้างจุดเด่นและกระตุน ั ู้ ้ ่ ผูบริ โภคไปในตัว การใช้อุปกรณ์ภายในสาหรับสิ นค้าแต่ละประเภทก็ส่งผลถึงการจัดผังภายในด้วย (ดารงศักดิ์ ้ ชัยสนิท,2536 : 34-46) 2.12.4.2กกการจัดแสดงภายนอกร้ าน เป็ นการจัดแสดงสถานที่รอบๆ ร้านให้ดูสวยงาม เพื่อเป็ น การชักชวนให้ผบริ โภคเข้าไปชมสิ นค้าในร้าน เช่น การปลูกต้นไม้และตกแต่งต้นไม้ การประดับหรื อตกแต่ง ู้ ภายนอกร้านให้เข้าบรรยากาศของงานเทศกาล เพื่อความสมบูรณ์หรื อแปลกตา(ดารงศักดิ์ ชัยสนิท,2536 : 34-46) 2.12.5กกเทคนิคการนาเสนอสินค้ า (ศิริวรรณ เสรี รัตน์. 2546) มีดงนี้ ั 2.12.5.1กกการนาเสนอแนวความคิดการใช้ งานสินค้ า ( Idea-oriented presentation) การ นาเสนอโดยการแสดงให้ลูกค้าเห็นว่าสิ นค้าสามารถนาไปใช้ประโยชน์ได้อย่างไร 2.12.5.2กกการนาเสนอโดยพิจารณาจากรู ปแบบ (Style/item presentation) เนื่องจากลูกค้ามัก ่ ่ มีความคาดหวังว่าสิ นค้าที่ตองการจะอยูในบริ เวณพื้นที่เดียวกัน ดังนั้น ร้านค้าอาจจัดวางสิ นค้าที่อยูในหมวดหมู่ ้ เดียวกัน หรื อสิ นค้าที่ใช้ประกอบไว้ดวยกัน ้ 2.12.5.3กกการนาเสนอโดยใช้ สี ( Color presentation) เป็ นสัญลักษณ์ในการนาเสนอสิ นค้า เพื่อสื่ อถึงบุคลิกของสิ นค้า 2.12.5.4กกการจัดสินค้ าโดยแยกตามราคา (Price lining) วิธีน้ ีทาให้ลูกค้าสามารถค้นหาสิ นค้า ในราคาที่ตรงตามงบประมาณที่ต้ งไว้ได้ถูกต้อง ั 2.12.5.5กกการใช้ ประโยชน์ จากการจัดวางสินค้ าในแนวดิง ( Vertical merchandising) ร้านค้า ่ ่ ปลีกสามารถวางสิ นค้าให้ได้ประโยชน์สูงสุด โดยการจัดวางแสดงที่ผนังหรื อบนชั้นที่อยูสูง โดยลูกค้าอาจมอง จากด้านซ้ายไปขวาหรื อบนลงล่าง โดยคานึงถึงธรรมชาติการเคลื่อนไหวของสายตามนุษย์ เพื่อให้ลูกค้าสามารถ มองเห็นได้ง่าย 2.12.5.6กกการวางสินค้ าจานวนมาก ( Tonnage merchandising) เป็ นการนาแสดงสิ นค้าโดย ่ นาสิ นค้าชนิดเดียวกันจานวนมากมาอยูที่เดียวกัน ซึ่งสามารถดึงดูดลูกค้าให้เข้าซื้อสิ นค้า เนื่องจากลูกค้ารู ้สึกว่า
- 44. 32 ร้านค้ามีสินค้าจานวนมากล้นโกดัง ต้องทาการระบายออก และน่าจะกาหนดราคาขายที่ต่าเพื่อดึงดูดให้ลูกค้ารี บ ซื้อ 2.12.5.7กกการนาเสนอโดยแสดงสินค้ าตัวอย่ างของผลิตภัณฑ์ ( Frontage presentation) เป็ น การสร้างความน่าสนใจให้สินค้าบางรายการ บางครั้งร้านค้าปลีกต้องแกะสิ นค้าออกจากหี บห่อ เพื่อแสดงให้ ลูกค้าเห็นลักษณะของสิ นค้า 2.12.5.8กกอุปกรณ์ วางแสดงสินค้ า (Fixtures) คือ อุปกรณ์สาหรับวางหรื อแขวนสิ นค้า อุปกรณ์เหล่านี้ยงสามารถช่วยกาหนดขอบเขตพื้นที่และสัดส่วนของร้าน หรื อช่วยในการชี้นาเส้นทางการเดิน ั ั ่ ชมสิ นค้าของลูกค้า ซึ่งควรมีรูปแบบที่เข้ากันได้กบรู ปแบบการตกแต่งของร้านค้า ไม่วาจะเป็ นการตกแต่งพื้น แสงไฟ หรื อผนัง อุปกรณ์วางแสดงสิ นค้าเหล่านี้มีรูปแบบที่ไม่จากัด ทั้งในด้านขนาด สี รู ปแบบหรือลวดลาย การประยุกต์ ใช้ แนวความคิด กลุ่มผูศึกษา ได้นาหลักการจัดผังร้านค้าปลีกมาใช้ในการจัดผังร้านค้าของร้าน กระปุกยา ให้เกิดความ ้ เหมาะสมกับการสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปและให้เกิดความสะดวกสบาย ในการตอบสนองความต้องการ ของลูกค้าที่มาใช้บริ การร้านกระปุกยา ให้ได้มากที่สุด 2.12กกงานวิจัยทีเ่ กียวข้ อง ่ สุพร พัชรนฤมล (2539) ได้ศึกษาเรื่ อง การวางระบบการควบคุมภายในร้านขายยา ร้านจาลองเภสัช เปิ ด บริ การขายยาตลอดทั้งวัน โดยแบ่งการให้บริ การเป็ น 2 ลักษณะ คือ ช่วงเวลากลางวัน ( 8.00-16.00 น.) จาหน่าย และให้บริ การโดยพนักงานลูกจ้างประจา 1 คน และช่วงเวลาเย็น ( 16.30-21.00 น.) จาหน่ายและให้บริ การโดย เจ้าของกิจการเอง กิจการได้ดาเนินการมาแล้วเป็ นเวลา 2 ปี 6 เดือน พบปั ญหายอดขายต่าลงติดต่อกันเป็ นเวลา 3 เดือน เมื่อวิเคราะห์หาสาเหตุจึงพบว่า ขาดการวางระบบการควบคุมภายใน ซึ่งตรวจสอบข้อมูลเป็ นปั จจุบนได้ ั การวางระบบนี้ตองอาศัยการจัดการระบบบันทึกรายการขาย และระบบการควบคุมสิ นค้าคงคลัง โดยอาศัย ้ คอมพิวเตอร์ประกอบกับการปรับขั้นตอนการขายสิ นค้าใหม่ ให้บริ การลูกค้าได้ทนท่วงที การจัดการแบบใหม่ ั นี้คาดว่าจะอานวยความสะดวกในด้านข้อมูลการขายและสิ นค้าคงคลังทาให้เพิ่มประสิ ทธิภาพการตรวจสอบ ภายใน และแก้ไขปั ญหายอดขายลดต่าลงได้ พรชัย บุณยชีวตานนท์ (2539) ได้ศึกษาเรื่ องของปั ญหาสิ นค้าคงคลังของบริ ษท เอ็ม บี เอ มิลด์ จากัด ิ ั ซึ่งเป็ นบริ ษทที่ผลิตและจาหน่ายนมสดและนมเปรี้ ยวพลาสเจอร์ไรส์ พบว่าสาเหตุของปั ญหาเกิดจากการ ั ่ พยากรณ์ยอดขายที่ผิดพลาด ทาให้สินค้าที่เหลืออยูในห้องเก็บมียอดสะสมมากขึ้นเรื่ อย ๆ ทาให้เกิดความสูญเสี ย แก่บริ ษท เนื่องจากนมเป็ นสิ นค้าที่มีอายุส้ น เมื่อขายไม่ได้ภายใน 3 วัน นับจากวันผลิต ก็อาจต้องทิ้งเป็ นของเสี ย ั ั เพราะลูกค้าไม่ตองการ ซึ่งถ้าสามารถลดของเสี ยจานวนดังกล่าวได้ กาไรของบริ ษท ก็จะเพิ่มขึ้น ผูวจยได้หา ้ ั ้ิั ทางแก้ไขปั ญหาดังกล่าว โดยเลือกใช้วธีการพยากรณ์จากการสารวจแผนการสังซื้อของลูกค้าและพบว่าวิธีการ ิ ่ ดังกล่าว เป็ นวิธีที่เหมาะสมที่สุด เกรี ยงศักดิ์ สิ โยพุทธวงศ์ (2541) ได้ศึกษาเรื่ องการจัดการสิ นค้าคงคลังของอุตสาหกรรมอะไหล่ยนต์ สาหรับบริ ษทกิจกมลสุโกศล จากัด ซึ่งประกอบกิจการจาหน่ายรถยนต์และอะไหล่ มีจานวนรวม 24,000 รายการ ั
- 45. 33 ่ โดยบริ ษทประสบปั ญหาสินค้า On Hand กลุม An สูงเกินความจาเป็ น ผูวจยได้เลือกตัวอย่างอะไหล่ FS : 011 ั ้ิั จากสิ นค้ากลุ่ม A มาศึกษา โดยหาปริ มาณการสังซื้อที่เหมาะสม เพื่อแก้ไขปั ญหาดังกล่าว ผูวจยเลือกวิธีการทาง ้ิั ่ สถิติมาแก้ไขปั ญหา โดยหาค่าสัมประสิ ทธิ์ที่เหมาะสม สาหรับการคานวณ หาปริ มาณการสังซื้อในแต่ละเดือน ่ จากการคานวณ เปรี ยบเทียบ โดยใช้สมประสิ ทธิ์ คานวณหาปริ มาณการสังซื้อที่เหมาะสม พบว่า เมื่อใช้ค่า ั ่ สัมประสิ ทธิ์ เท่ากับสอง จะให้ผลในการควบคุมปริ มาณสิ นค้าคงคลังได้เหมาะสม เป็ นไปตามความต้องการ และนโยบายของบริ ษท ั นิรันดร์ ศิริเหล่าไพศาล ( 2543) ได้ศึกษาการลดค่าใช้จ่ายด้านสิ นค้าคงคลังของ วาย เอส มอเตอร์ จาก การศึกษาพบว่าธุรกิจค้าปลีกอะไหล่ยนต์ส่วนมากจะพยายามทาให้สินค้ามีเพียงพอต่อความต้องการของลูกค้า โดยไม่ให้มีปริ มาณของสิ นค้ามากเกินไปเท่านั้น โดยไม่ได้คานึงถึงค่าใช้จ่ายที่ตองเสี ยไปทั้งทางด้านการสังซื้อ ้ ่ สิ นค้าและการจัดเก็บสิ นค้า ทาให้องค์กรมีค่าใช้จ่ายด้านนี้สูงเพิ่มมากขึ้น ซึ่งทางองค์กรของ วาย เอส มอเตอร์ ก็ ประสบปั ญหาเช่นนี้เหมือนกัน กล่าวคือ วาย เอส มอเตอร์ มีสินค้าปลายงวดสูงถึง 50% ของสิ นค้าที่ขายได้ท้ งปี ั และยอดค่าใช้จ่ายด้านสิ นค้าคงคลังมีแนวโน้มสูงขึ้นเรื่ อย ๆ ทาให้ทาง วาย เอส มอเตอร์ ต้องหาทางแก้ไขปั ญหา โดยทาการวิเคราะห์ปัญหา โดยใช้ทฤษฎี Ishikawa Diagram และทาการแก้ปัญหา โดยใช้ทฤษฎีการหาจุดสังซื้อ ่ ที่ประหยัดและทฤษฎีการจัดการเชิงกลยุทธ์ ซึ่งผลที่ทาง วาย เอส มอเตอร์ ได้รับ คือ สามารถลดค่าใช้จ่ายสิ นค้า คงคลังได้ 51.6% จากยอดค่าใช้จ่ายด้านสิ นค้าคงคลังทั้งหมด สามารถเพิ่มกาไรก่อนหักภาษี 269,401.22 บาท คือ เพิ่มขึ้น 20% เมื่อเปรี ยบเทียบกับยอดประมาณการกาไรก่อนหักภาษีของปี พ .ศ. 2543 สามารถลดปริ มาณสิ นค้า ปลายงวดได้ 3,625,515.40 บาท คือปริ มาณสิ นค้าปลายงวดลดลง 69% เมื่อเปรี ยบเทียบกับยอดสิ นค้าปลายงวด ประมาณการปี พ.ศ. 2543 จริ ญญา พรตระกูลพิพฒน์ (2544) ได้ศึกษากลยุทธ์ทางการตลาดเพื่อเพิ่มยอดขายผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ั ของร้าน อาร์ บี เภสัช ร้านอาร์บีเภสัชเริ่ มก่อตั้งเมื่อปี พ .ศ. 2517 ดาเนินธุรกิจขายยา เครื่ องสาอาง ผลิตภัณฑ์ ่ เสริ มอาหาร และอุปกรณ์ทางการแพทย์ต่าง ๆ ตั้งอยูถนนเทศบาล 23 อาเภอเมืองจังหวัดกาฬสิ นธุ์ ปั จจุบน ั ผูบริ โภคมีความห่วงใยและหันมาให้ความสนใจดูแลสุขภาพของตนเองมากยิงขึ้น อันเนื่องมาจาก สภาพการ ้ ่ ่ ดาเนินชีวตที่เปลี่ยนแปลงไป กิจการส่งเสริ มสุขภาพต่างๆ ได้รับความสนใจเพิ่มมากขึ้น ไม่วาจะเป็ นการออก ิ กาลังกาย รวมถึงการบริ โภคผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ดังนั้นธุรกิจผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารน่าจะมีโอกาสขยายตัวมาก ขึ้น วัตถุประสงค์ในการศึกษาครั้งนี้ เพื่อศึกษาแผนกลยุทธ์ในการเพิ่มยอดขายผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร โดยใช้ SWOT Analysis เพื่อวิเคราะห์หาจุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค ซึ่งมีเป้ าหมายเพื่อเพิ่มยอดขายของ ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารขึ้น 10% โดยการจะบรรลุเป้ าหมายดังกล่าวได้น้ น โดยใช้กลยุทธ์ทางการตลาดในการ ั กาหนดแผนระยะสั้นและระยะยาว และดาเนินการตามแผนอย่างต่อเนื่อง นายวสุ กุศลรักษาวงค์ (2546) การพัฒนากลยุทธ์การตลาดสิ นค้าตรายีหอ SIKKENS ของบริ ษท อัคโซ่ ่ ้ ั ๊ โนเบล โค้ทติ้งส์ เทรดดิ้ง จากัด ผลการศึกษาพบว่าปั ญหาต่าง ๆ ที่บริ ษทกาลังเผชิญอยูเ่ กิดจากปั จจัยภายนอก ั และการบริ หารงานจากภายใน การกาหนดนโยบายไม่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมที่มีเปลี่ยนแปลงทาให้ไม่ สามารถขยายส่วนแบ่งตลาดเพิ่มขึ้นได้ โดยแบ่งเป็ นสาเหตุหลัก ๆ ดังนี้ 1.กกด้านช่องทางการจัดจาหน่ายที่ถูกกาหนดโดยนโยบายของบริ ษท ฯ ทาให้มีอุปสรรคในการขยาย ั ตลาด
- 46. 34 ่ 2.กกด้านราคาซึ่งการวางตาแหน่งผลิตภัณฑ์อยูในกลุ่ม Premium –Premium ทาให้ไม่สามารถแข่งขัน ทางด้านราคากับคู่แข่งขันในตลาดได้ ในขณะที่คุณภาพของผลิตภัณฑ์ไม่มีความแตกต่างกันมากนัก 3.กกด้านการส่งเสริ มการขาย บริ ษท ฯ ไม่มีกลยุทธ์การส่งเสริ มการขายที่ดึงดูดใจลูกค้าทาให้ไม่ได้รับ ั การสนับสนุนจากร้านค้าตัวแทนจาหน่าย และอู่เคาะ-พ่นสี รถยนต์ 4.กกการกาหนดนโยบายจากัดร้านค้าตัวแทนจาหน่ายสิ นค้า 5.กกการให้ผลตอบแทนที่ไม่จูงใจร้านค้าตัวแทนจาหน่าย ทาให้ทาตลาดสิ นค้าของบริ ษทและหันมา ั สร้างตรายีหอสิ นค้าของตัวเอง ่ ้ 6.กกการตั้ งราคาสิ นค้าโดยมุ่งเน้นรายได้จากการขาย 7.กกการบริ การหลังการขายไม่ตอบสนองต่อความต้องการของลูกค้า คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2550) ได้ทาการวิจยเรื่ อง ความพึ่งพอใจของผูบริ โภค พบว่า ั ้ ความพึ่งพอใจของผูบริ โภค เป็ นตัวชี้วดที่สาคัญของคุณภาพสิ นค้าและบริ การ และอีกประการหนึ่ง คือ ความ ้ ั พึ่งพอใจของผูบริ โภคนั้น ไม่ได้มีเพียงแต่ความพึงพอใจต่อลักษณะของสิ นค้าหรื อบริ การเพียงอย่างเดียว แต่ ้ ยังมีความพึงพอใจต่อข้อมูลข่าวสารที่ได้รับผ่านจากสื่ อต่างๆอีกด้วย
- 47. 35 บทที่ 3 ระเบียบวิธีการศึกษา การศึกษาเรื่ องการเพิ่มขีดความสามารถในการบริ หารสิ นค้าคงคลังและการวางแผนการตลาดใน ธุรกิจร้านขายยา : กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี มีประเด็นการศึกษาตามหัวข้อ ดังนี้ 3.1.กกประชากร 3.2 กกกลุ่มตัวอย่าง 3.3.กกพื้นที่ทาการวิจย ั 3.4.กกขอบเขตเนื้ อหาที่วจย ิั 3.5.กกการเก็บรวบรวมข้อมูลการศึกษา 3.6.กกเครื่ องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมการวิจย ั 3.7.กกการวิเคราะห์ขอมูลและแปรผลข้อมูล ้ 3.1กกประชากร การศึกษาเรื่ อง การเพิ่มขีดความสามารถในการบริ หารสิ นค้าคงคลังและการวางแผนการตลาดในธุรกิจ ร้านขายยา : กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี ประชากรที่ได้ทาการศึกษา คือ ประชากรในพื้นที่เขต เทศบาลนครอุดรธานี จานวน 142,112 คน ( เทศบาลนครอุดรธานี . 2551 ) 3.2กกกลุ่มตัวอย่ าง การศึกษาเรื่ อง การเพิ่มขีดความสามารถในการบริ หารสิ นค้าคงคลังและการวางแผนการตลาดในธุรกิจร้าน ขายยา : กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี มีกลุ่มตัวอย่าง ดังนี้ ประชากรในพื้นที่เขตเทศบาลนครอุดรธานี จานวน 142,112 คน ( เทศบาลนครอุดรธานี , 2551 ) สูตรการ คานวณกลุ่มตัวอย่างโดย Taro Yamane (1967) กรณี ทราบจานวนประชากร เลือกขนาดกลุ่มตัวอย่าง โดยใช้สูตร การหาขนาดกลุ่มตัวอย่างแบบทราบจานวนประชากร ขนาดตัวอย่างจึงคานวณจากสูตร ดังนี้ N n = 1 N E 2 n = ขนาดของกลุ่มตัวอย่าง N = จานวนประชากร E = สัดส่วนของความคลาดเคลื่อนที่ยอมให้เกิดขึ้นได้ ระดับความเชื่อมันที่ 95 % หรื อระดับนัยสาคัญ 0.05 ่ แทนในสูตรได้ดงนั้น ั
- 48. 36 N = 142,112 2 1 142,1120.05 = 398.88 400 คน การกาหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างในการวิจยครั้งนี้ ผูวจยได้กาหนดกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีการเปิ ดตารางสาเร็ จ ั ้ิั ของ Yamane จากจานวนประชากร 142,112 คน และกาหนดค่าความเชื่อมัน 95 % ความผิดพลาดไม่เกิน 5 % ซึ่ง ่ ได้กลุ่มตัวอย่างในการศึกษาครั้งนี้ จานวน 400 คน การเลือกกลุ่มตัวอย่าง มีลาดับขั้นตอนในการสุ่มตัวอย่างเป็ นแบบหลายขั้นตอน (Multistage Sampling) ดังต่อไปนี้ ขั้นตอนที่ 1 ใช้วธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบวิจารณญาณ หรื อ แบบเจาะจง (Judgement or Purposive ิ Sampling) โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างในเขตเทศบาลนครอุดรธานี ขั้นตอนที่ 2 ใช้วธีการสุ่มตัวอย่างแบบโควตา (Quota sampling) โดยแจกแจงแบ่งสัดส่วนตามขนาดกลุ่ม ิ ตัวอย่างทั้งหมด 400 ตัวอย่าง แบ่งตามเปอร์เซ็ นต์ของยอดขายได้จานวนตัวอย่างต่อหนึ่งร้าน คือ ร้านกระปุกยา1 จานวน140 ตัวอย่าง ร้านกระปุกยา2 จานวน 185 ตัวอย่าง และร้านกระปุกยา3 จานวน 75 ตัวอย่าง ขั้นตอนที่ 3 ใช้วธีสุ่มตัวอย่างโดยใช้ความสะดวก (Convenience) ซึ่งเป็ น Non-probability โดยใช้ ิ แบบสอบถามตามกลุ่มตัวอย่างที่กาหนดไว้ จึงออกเก็บข้อมูลตามแหล่งชุมชน เช่น หน้ามหาวิทยาลัยราชภัฎ อุดรธานี ตลาดเริ่ มอุดร และเขตเทศบาลนครอุดรธานี เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มผูบริ โภคมากที่สุด ้ 3.3กกพืนทีทาการวิจัย ้ ่ การศึกษาวิจยครั้งนี้ ผูทาการวิจยได้กาหนดพื้นที่ในการวิจยออกเป็ น 2 ส่วน ดังนี้ ั ้ ั ั 3.3.1กกพื้นที่สาหรับการศึกษาค้นหาปั ญหาในองค์กรและการแก้ไขปั ญหา - พื้นที่ร้านกระปุกยา 1 ที่ต้ ง 19/16 ซอยทองคาอุทิศ ตาบลหมากแข้ง อาเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี ั -พื้นที่ร้านกระปุกยา 2 ที่ต้ ง ตลาดเริ่ มอุดม ล็อก 3I ตาบลในเมือง อาเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี ั -พื้นที่ร้านกระปุกยา 3 ที่ต้ ง ตรงข้ามมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ห้องแถวศูนย์นกศึกษาวิชาทหาร ั ั ห้องที่ 10 ถนนทหาร ตาบลหมากแข้ง อาเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี 3.3.2กกพื้นที่สาหรับศึกษาพฤติกรรมในการซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภคจากร้านขายยา คือ พื้นที่ในเขต ้ เทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี 3.4กกขอบเขตเนือหาทีวจัย ้ ่ิ การศึกษาในครั้งนี้สามารถกาหนดเนื้อหาโดยภาพรวมได้ดงนี้ ั 3.4.1กกใบตรวจสอบ (Check Sheet) สารวจภายในร้านโดยการสังเกตและบันทึกข้อมูลที่ได้จากการสังเกต เพื่อนามาหาปั ญหาที่เกิดขึ้นเบื้องต้น และสัมภาษณ์ผประกอบการ เพื่อนามาเป็ นแนวทางในการแก้ไขปั ญหา ู้ 3.4.2กกสารวจพฤติกรรมในการซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภค สาหรับปั จจัยที่มีความสาคัญในการตัดสิ นใจ ้ ซื้อ ขั้นตอนในการสารวจ ประกอบด้วย
- 49. 37 3.4.2.1กกกาหนดวัตถุประสงค์ วัตถุประสงค์ของการทาแบบสอบถาม คือต้องการศึกษาถึงข้อมูลส่วนบุคคลพฤติกรรม การตัดสิ นใจซื้อปั จจัยที่มีความสาคัญในการตัดสิ นใจซื้อ และความพึงพอใจของลูกค้าที่มีต่อร้านกระปุกยาเพื่อนา ข้อมูลที่ได้จากการวิเคราะห์แบบสอบถาม ไปเป็ นข้อมูลในการวางแผนกลยุทธ์ทางการตลาดของร้านกระปุกยา 3.4.2.2กกวางแผนและออกแบบเครื่ องมือ เครื่ องมือที่ใช้ศึกษาครั้งนี้คือ แบบสอบถาม โดยมีข้ ึนตอนการสร้างแบบสอบถามดังนี้ (1)กกศึกษาค้นคว้าเอกสารหนังสื อและงานวิจยที่เกี่ยวข้องเพื่อหาข้อมูลในการสร้าง ั แบบสอบถาม (2)กกสร้างแบบสอบถามและขอคาแนะนาจากอาจารย์ที่ปรึ กษาเพื่อแก้ไขให้ถูกต้อง สอดคล้องกับงานวิจย ั ั (3)กกนาแบบสอบถามที่แก้ไขแล้วไปใช้กบกลุ่มตัวอย่าง 3.5กกการเก็บรวบรวมข้ อมูล 3.5.1กกข้อมูลปฐมภูมิ (Primary Data) มาจากการหาข้อมูลโดยการทาแบบสอบถามจากบุคคลทัวไป เป็ น ่ ข้อมูลที่ได้จากการสารวจแบบโควตา (Quota sampling) ทาการเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งจากข้อมูลทุติยภูมิต่าง ๆ ที่ เกี่ยวข้องและข้อมูลปฐมภูมิ (สัมภาษณ์จากแบบสอบถาม) โดยแจกแบบสอบถามให้กลุ่มตัวอย่างจานวน 400 ชุด โดยใช้ระยะเวลาในการสัมภาษณ์จากแบบสอบถาม 5 วัน และศึกษาข้อมูลทุติยภูมิ 15 วัน รวมระยะเวลาในการ เก็บข้อมูล 20 วัน ผูศึกษาดาเนินการรวบรวมข้อมูลโดย ้ 3.5.1.1กกผูศึกษาใช้วธีสอบถามโดยตรง โดยอธิบายวิธีตอบแบบสอบถามแก่กลุ่มตัวอย่าง ให้ ้ ิ ผูตอบตอบแบบสอบถามเอง โดยขั้นตอนและรายละเอียดในการเก็บรวบรวมข้อมูล ทาการเก็บข้อมูลตั้งแต่วนที่ ้ ั 15 - 20 ธันวาคม 2551 ทั้งหมด 5 วัน ตั้งแต่เวลา 12 .00 -20.00 น. จากสูตรการคานวณตัวอย่าง Yamane ได้จานวนกลุ่มตัวอย่างเท่ากับ 400 ชุด เนื่องจากร้านกระปุกยามี ทั้งสิ้น 3 สาขา จึงได้กาหนดโควตาจากแบบสอบถามสาหรับกลุ่มตัวอย่าง ดังนี้ ตารางที่ 3 แสดงการแจกแบบสอบถามของร้านกระปุกยา ทั้ง 3 สาขา สาขา จานวนกลุ่มตัวอย่ าง : ชุด ร้านกระปุกยา 1 และร้านกระปุกยา 3 200 ร้านกระปุกยา 2 200 รวม 400 จากตารางที่ 3 การกาหนดโควตาในการ แจกแบบสอบถามของร้านกระปุกยา 1 และร้านกระปุกยา 3 เท่ากับ 200 ชุด เนื่องจากร้านกระปุกยา 1 และร้านกระปุกยา 3 มีระยะทางห่างกันประมาณ 500 เมตร กลุ่มลูกค้า ่ เป้ าหมาย เป็ นกลุ่มเดียวกัน คือ นักศึกษาและประชาชนที่อาศัยอยูในละแวกนั้น ส่วนร้านกระปุกยา 2 กาหนด
- 50. 38 โควตาในการแจกแบบสอบถาม เท่ากับ 200ชุด เนื่องจากร้านกระปุกยา 2 กลุ่มลูกค้าเป้ าหมายคือ ลูกค้าทัวไปที่มา ่ ซื้อสิ นค้าบริ เวณตลาดเริ่ มอุดม และตลาดเซนเตอร์พอย ดังนั้นกลุ่มลูกค้าเป้ าหมายจึงต่างกัน ้ 3.5.1.2กกอธิบายวิธีตอบแบบสอบถามแก่กลุ่มตัวอย่างและให้ผตอบตอบแบบสอบถามเอง ู้ 3.5.1.3กกทาการเก็บรวบรวมแบบสอบถาม นามาวิเคราะห์ขอมูลต่อไป ้ 3.5.2กกข้อมูลทุติยภูมิ (Secondary Data) ได้จากการศึกษาค้นคว้าแ ละรวบรวมข้อมูลจากบุคคลในองค์กร ข้อมูลองค์กร หนังสื อวารสาร บทความ เอกสารทางวิชาการ งานวิจยและเว็บไซต์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ั 3.6กกเครื่องมือทีใช้ ในการรวบรวมข้ อมูล ่ กลุ่มผูศึกษาได้กาหนดเครื่ องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลของกลุ่มตัวอย่างโดยมีเครื่ องมือคือ ้ แบบสอบถาม สาหรับ 400 ตัวอย่าง แบ่งออกเป็ น 3 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1กกข้อมูลทัวไปของผูตอบแบบสอบถาม ้ ่ ส่วนที่ 2กกพฤติกรรมในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภคจากร้านยา ้ ส่วนที่ 3กกพฤติกรรมในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภคจากร้านกระปุกยา ้ 3.7กกการวิเคราะห์ และการแปรผลข้ อมูล การวิเคราะห์ขอมูลในส่วนของแบบสอบถามสาหรับผูบริ โภค จะใช้สถิติเข้ามาวิเคราะห์ มีดงนี้ ค่าความถี่ ้ ้ ั (Frequency) และวิเคราะห์ผลโดยใช้โปรแกรม SPSS สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ดงนี้ ั ค่าร้อยละ ( Percentage) สาหรับวิเคราะห์ขอมูลส่วนบุคคลและข้อมูลทัวไป ข้อมูลพฤติกรรมในการเลือก ้ ่ ซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภคจากร้านยา และข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภคจากร้าน ้ ้ กระปุกยา
- 51. 39 บทที่ 4 ผลการวิเคราะห์ ข้อมูล ่ ร้านกระปุกยาตั้งอยูในเขตเทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี เป็ นร้านขายยาแผนปั จจุบน อุปกรณ์ ั การแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารและเครื่ องสาอาง เปิ ดให้บริ การทั้งหมด 3 สาขา จากการสัมภาษณ์เบื้องต้น ร้าน กระปุกยาประสบปั ญหาด้านสิ นค้าคงคลังและปั ญหาด้านการตลาด ในการศึกษาครั้งนี้จึงต้องการค้นหาปั ญหาเพื่อ หาสาเหตุของปั ญหาโดยใช้เครื่ องมือทางการจัดการในการค้นหาปั ญหาและหาแนวทางในการแก้ไขปั ญหา 4.1กกผลการวิเคราะห์ ปัญหา จากการศึกษาการดาเนินงานกิจการร้านกระปุกยาโดยการ สัมภาษณ์ผประกอบการ (ภาคผนวก ก) และ ู้ สังเกตโดยการใช้แบบ ตรวจสอบ (ภาคผนวก ข) พบว่าร้านกระปุกยาได้เกิดปั ญหาและอุปสรรคการดาเนินงาน โดยสามารถสรุ ปปั ญหาได้ดงนี้ ั 1.กกการจัดวางสิ นค้าไม่เป็ นระเบียบ ไม่มีการแยกประเภทสิ นค้าที่ชดเจน ั 2.กกตาแหน่งการวางผลิตภัณฑ์ไม่เหมาะสมไม่สะดวกต่อการใช้งานและยากต่อการค้นหา 3.กกไม่มีการตรวจนับสิ นค้าคงเหลือ ขาดการบันทึกจานวนสิ นค้าเข้าออกทุกวัน 4.กกแสงสว่างภายในร้านมีนอย อากาศไม่ถ่ายเทและร้านไม่ค่อยสะอาดเนื่องจากมีฝนเกาะตามตู ้ ้ ุ่ 5.กกมีสินค้าคงคลัง หมดอายุ เสื่ อมคุณภาพ 6.กกไม่มีเอกสารการควบคุมระบบสิ นค้าคงคลัง 7.กกมีสินค้าคงคลังค้างคลัง (สิ นค้าเกิน 6 เดือน) 8.กกไม่มีป้ายแสดงราคาสิ นค้าและส่วนลดที่ชดเจน ั 9.กกไม่มีการวางแผนในการจัดซื้อสิ นค้า 10.กไม่มีแฟ้ มบันทึกประวัติการใช้ยาของลูกค้า 11.กสื่ อการให้ความรู ้เรื่ องการให้ความรู ้ จัดวางกระจัดกระจาย ไม่น่าสนใจ 12.กพนักงานไม่สวมเครื่ องแบบแสดงตนว่าเป็ นเภสัชกรหรื อผูช่วยเภสัชกร ้ ด้านยอดขายของร้านกระปุกยาจากผลการวิเคราะห์พบว่า ยอดขายของร้านกระปุกยามีแนวโน้มลดลงอย่าง ต่อเนื่อง จากผลการวิเคราะห์ขอมูลยอดขายรายไตรมาสของปี พ .ศ 2551 พบว่า ร้านกระปุกยา 1 มียอดขายราย ้ ไตรมาสที่ 2 ลดลงจากไตรมาสที่ 1 เท่ากับ 19,673 บาท คิดเป็ น 0.77 % และร้านกระปุกยา 2 มียอดขายรายไตร มาสที่ 2 ลดลงจากไตรมาสที่ 1 เท่ากับ 18,836 บาท คิดเป็ น 0.4 % ส่วนร้านกระปุกยา 3 เป็ นสาขาเพิ่งเปิ ด ให้บริ การในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2551 จึงไม่มีขอมูลซึ่งสามารถวิเคราะห์แนวโน้มของยอดขายได้ จากปั ญหาที่ ้ ค้นพบทั้งทางด้านการบริ หารสิ นค้าคงคลังรวมถึงด้านการตลาดที่ร้านกระปุกยามียอดขายลดลง เพื่อการค้นหา สาเหตุของปั ญหาจึงได้ใช้เครื่ องมือทางการจัดการในการวิเคราะห์หาปั ญหาและสาเหตุของปั ญหา โดยใช้
- 52. 40 แผนภาพก้างปลา (Ishikawa Diagram)เพื่อแสดงความสัมพันธ์ระหว่างสาเหตุที่อาจเป็ นไปได้ของปั ญหาทั้งหมดที่ เกิดขึ้น ใช้เป็ นเครื่ องมือเบื้องต้นในการหาสาเหตุของปั ญหา ได้ดงนี้ ั สิ นค้าคงคลัง ไม่มีการบันทึกข้อมูลสิ นค้าคงคลัง ขาดการวาง แผนการสังซื้อ ่ ขาดการตรวจนับสิ นค้าคงคลังคลัง การจัดเก็บไม่เป็ น หมวดหมู่ ไม่มีการจัดระบบหมุนเวียน สิ นค้าเข้าก่อน-ออกก่อน ขาดการประชาสัมพันธ์ ขาดระบบการบริ หาร สิ นค้าคงคลังและการ วางแผนการตลาด ขาดการวางแผน ทางการตลาด การตลาด ภาพที่ 10 แสดงแผนภาพก้างปลา สาเหตุขาดการบริ หารสิ นค้าคงคลังและการวางแผนการตลาด จากภาพที่ 10 พบว่าร้านกระปุกยามีประเด็นปั ญหาจากสาเหตุหลัก ดังนี้ 4.1.1กกด้ านสินค้ าคงคลัง พนักงานร้านกระปุกยามี การจัดเก็บสิ นค้าไม่เป็ นหมวดหมู่ แบ่งประเภทไม่ ชัดเจน ซึ่งยากต่อการค้นหา และระบบสิ นค้าคงคลังขาดการตรวจนับข้อมูล ไม่มีการบันทึกข้อมูลสิ นค้าคงคลัง และยังขาดการวางแผนการสังซื้อที่ดี ทาให้เกิดปั ญหาต่าง ๆ ตามมา เช่น ยาขาดคลัง ยาค้างคลังมากเกินปริ มาณ ่ จาเป็ นซึ่งยาบางตัวมีความล้าสมัยในแง่การรักษา ยาบางชนิดมีอายุการใช้งานสั้นทาให้ยาหมดอายุ ซึ่งระบบ ควบคุมสิ นค้าคงคลังจะเกี่ยวข้องกับการจัดซื้อที่ดี เพื่อให้กิจการมีสินค้าไว้ขายเพียงพอต่อความต้องการของลูกค้า 4.1.2กก ด้ านการตลาด ร้านกระปุกยา ขาดการวางแผนกลยุทธ์ทางการตลาดและการประชาสัมพันธ์ที่ เหมาะสมกับร้านและกลุ่มลูกค้า ทาให้ร้านยังไม่เป็ นที่รู้จกในลูกค้ากลุ่มเป้ าหมาย ประกอบกับร้านขายยาในเขต ั เทศบาลนครอุดรธานีมีจานวนมาก ทาให้ร้านมีการแข่งขันสูง ดังนั้นผูประกอบการต้องให้ความสาคัญกับด้าน ้ การตลาดเพื่อให้ยอดขายเพิ่มขึ้น
- 53. 41 จากประเด็นและสาเหตุของปั ญหาที่ได้คนพบนั้น แนวทางการแก้ไขปัญหาใช้เครื่ องมือทางการจัดการใน ้ การแก้ไขเพื่อ เพิ่มขีดความสามารถในการบริ หารสิ นค้าคงคลังและการวางแผนการตลาดในธุรกิจร้านขายยา : กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี ดังนี้ 4.2กกการแก้ไขปัญหาด้ านสิ นค้ าคงคลัง จากการวิเคราะห์ปัญหาจากแผนผังก้างปลาแล้ว ได้นามาวิเคราะห์ร่วมกับการทางานภายในร้านเพื่อให้ ทราบจุดการปฏิบติงานที่ตองแก้ไขให้ชดเจน พบดังนี้ ั ้ ั 4.2.1กกร้านกระปุกยามีการจัดเก็บสิ นค้าไม่เป็ นหมวดหมู่ ไม่มีระบบการบริ หารสิ นค้าค งคลังที่ดี อีกทั้ง ยาที่มีมูลค่ามาก จะถูกจัดเก็บอย่างกระจัดกระจาย ซึ่งยากต่อการค้นหาและตรวจนับสิ นค้า ทาให้เสี ยเวลาในการ ให้บริ การลูกค้า ตารางที่ 4 แสดงผลการสังเกตการจับเวลาการค้นหาสิ นค้าโดยเฉลี่ย : ก่อนทา 5 ส. ผลการจับเวลาการค้ นหาสินค้ า ระยะเวลา (นาที) ครั้งที่ 1 2.55 ครั้งที่ 2 2.30 ครั้งที่ 3 2.45 ครั้งที่ 4 2.35 ครั้งที่ 5 2.40 ผลรวมเฉลี่ย 2.41 4.2.1.1กกจากตารางผลการสังเกตการจับเวลาการค้นหาสิ นค้าเพื่อให้บริ การลูกค้าโดยเฉลี่ยของ ร้านกระปุกยาก่อนการทากิจกรรม 5ส. พบว่ามีระยะเวลารวมเฉลี่ย 2.41 นาที 4.2.1.2กกไม่มีการบันทึกข้อมูลสิ นค้าคงคลัง เนื่องจากขาดการตรวจนับปริ มาณสิ นค้าคงคลังอย่าง ่ ต่อเนื่อง ทาให้กิจการไม่ทราบว่าปั จจุบนสิ นค้าเหลืออยูจานวนเท่าใด เกิดค่าใช้จ่ายเนื่องจากสิ นค้าขาดแคลน ั (Shortage Cost or stock out Cost) คือ กิจการจะเสี ยโอกาสในการตอบสนองความต้องการของผูบริ โภค การ ้ บริ หารสิ นค้า การบริ หารสิ นค้าคงคลังไม่มีประสิ ทธิภาพที่ดี และไม่ทราบอัตราการหมุนเวียนของสิ นค้า 4.2.1.3กกขาดการจัดระบบหมุนเวียนสิ นค้าเข้าก่อน-ออกก่อน ส่งผลให้มีสินค้าที่มีอายุการใช้งาน ั สั้นยาหมดอายุก่อนนาออกไปจาหน่ายให้กบลูกค้า 4.2.1.4กกขาดการวางแผนการสังซื้อ เนื่องจากการตรวจสอบข้อมูลไม่สม่าเสมอ ่
- 54. 42 4.2.2กกการแก้ ไขปัญหาด้ านระบบสินค้าคงคลัง จากสาเหตุของปั ญหาสามารถนามากาหนดแผนกลยุทธ์เพื่อแก้ไขปั ญหาด้านสิ นค้าคงคลัง ได้ดงนี้ ั 4.2.2.1กกระบบ 5ส. วัตถุประสงค์ : -เพื่อแก้ไขปั ญหาการจัดสิ นค้าไม่เป็ นหมวดหมู่ -เพื่อให้สะดวกในการจัดเก็บ เกิดความสะดวก และลดระยะเวลาในการค้นหาสิ นค้า ระยะเวลาการดาเนินงาน : 1 - 5 ธันวาคม 2551 วิธีดาเนินงาน : ดาเนินการตามระบบ 5ส. โดย ขั้นตอนที่ 1 สะสาง จากการเดินสารวจภายในร้านกระปุกยาทั้ง 3 ร้านพบว่า ลักษณะการจัดวางสิ นค้าไม่ ่ เป็ นระเบียบ บางผลิตภัณฑ์หมดอายุไปแล้ว แต่ยงมีวางจาหน่ายอยูภายในร้าน ทาให้เกิดภาพลักษณ์ไม่ดีต่อร้าน ั กระปุกยา ดังนั้นกลุ่มผูศึกษาได้ดาเนินการขจัดนาสิ นค้าที่หมดอายุแล้วแยกไว้ต่างหากเพื่อนาไปคืนบริ ษทตัวแทน ้ ั จาหน่าย จากนั้นได้จดกลุ่มยาตามหลักเภสัชวิทยา เพื่ อให้เกิดความสะดวก ง่ายต่ อการควบคุมดูแลและ การ ั ปฏิบติงาน ได้แก่ ั 1.กกยาจัด 2 .กกยาเรี ยกหา 2.1กกกลุ่มยาปฏิชีวนะ 2.2กกกลุ่มยาแก้ปวด แก้อกเสบ ั 2.3กกกลุ่มยาโรคผิวหนัง 2.4กกกลุ่มยาตา 2.5กกกลุ่มเกลือแร่ และวิตามิน 2.6กกกลุ่มยาระบบทางเดินอาหาร 2.7กกกลุ่มยาฮอร์โมน 2.8กกกลุ่มยาโรคหอบหื ด 2.9กกกลุ่มยาแก้ไอ 2.10กกกลุ่มยาน้ า 2.11กกกลุ่มอื่น ๆ ทัวไป ่ 3 .กกอุปกรณ์การแพทย์ 4 .กกผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร 5 .กกเครื่ องสาอาง
- 55. 43 ยาจัด ปฏิชีวนะ, ยาควบคุมพิเศษ หอบหื ด เภสัชกร ให้ขอมูลข่าวสาร ้ ยาตา ระบบทางเดินอาหาร เสริมอาหาร โรคผิวหนัง เครื่ องสาอาง ฮอร์โมน วิตามิน เกลือแร่ แก้ปวด , แก้อกเสบ, ั กลุ่มอื่นๆทัวไป ่ เครื่ องชัง ่ น้ าหนัก อุปกรณ์ การแพทย์ โต๊ะทางาน ยาน้ า ยาแก้ไอ ตูเ้ ย็น ขั้นตอนที่ 2 สะดวก จากการตรวจนับและแบ่งประเภทสิ นค้าออกตามหลักเภสัชวิทยาตามขั้นตอนสะสาง แล้ว พบว่าร้านกระปุกยาทั้ง 3 สาขามีสินค้าจานวนมากว่า 4,000 รายการ ในส่วนนี้กลุ่มผูศึกษาได้ตรวจนับสิ นค้า ้ ภายพร้อมทั้งบันทึก วันเดือนปี ที่ผลิต/หมดอายุ ของสิ นค้าแต่ละรายการ บันทึกลงสต๊อกการ์ดในโปรแกรม ่ Microsoft Excel จากนั้นพิจารณาการวางสิ นค้าภายในร้านกระปุกยาซึ่งเดิมไม่เป็ นหมวดหมู่ เกิดความยุงยากใน การหยิบใช้งาน ดังนั้นกลุ่มผูศึกษาจึงได้ทาการนาทฤษฎีการจัดผังร้านค้าปลีกมาประยุกต์ใช้ในการจัดผังร้าน ้ กระปุกยา เพื่อให้การทางานมีประสิ ทธิภาพมากยิงขึ้น โดยออกแบบผังการจัดวางสิ นค้าภายในร้านใหม่ ดังนี้ ่ ส่วนแสดง โปรโมชัน ่ ทางเข้ า ภาพที่ 11 แสดงผังการจัดร้านกระปุกยา 1 จากภาพ 11 เป็ นรู ปแบบการจัดผังร้านกระปุกยา 1 ที่ได้คานึงถึงหลักของความสะดวกของลูกค้าในการ เลือกซื้อสิ นค้า รวมไปถึงการคานึงการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ให้มากที่สุด โดยมีการแยกหมวดหมู่ยาตามหลัก เภสัชวิทยา โดยมีการจัดสรรพื้นที่ภายในร้าน คือ พื้นที่ปฏิบติงานของเภสัชกร เป็ นพื้นที่สาคัญในการแสดงสิ นค้า ั ที่เป็ นยาต่างๆ ได้แก่ ยาจัด ยาปฏิชีวนะ ยาควบคุมพิเศษ วัตถุออกกฤทธิ์ทางประสาท ทาประมาณ 10 ตารางเมตร ซึ่งต้องมีเภสัชกรเท่านั้นที่เป็ นผูให้บริ การ มีส่วนพื้นที่ให้พ้ืนที่จดแสดงสิ นค้า แนะนา และบริ การอื่นๆ มีพ้ืนที่ ้ ั
- 56. 44 ทางออก โรคผิวหนัง เสริ มอาหาร ั แก้ปวด ,แก้อกเสบกลุ่ม อื่นๆ ทัวไป ่ ปฏิชีวนะ, ยาควบคุมพิเศษ โต๊ะทางาน เครื่ องสาอาง เครื่ องชัง ่ น้ าหนัก ฮอร์โมน เภสัชกร ตูเ้ ย็น พื้นที่ร้านอื่น ให้ขอมูล ้ ข่าวสาร ยาจัด หอบหื ด ยาน้ า,ยาแก้ไอ วิตามิน เกลือแร่ อุปกรณ์การแพทย์ ระบบทางเดินอาหาร บริ การเครื่ องชังน้ าหนัก มีพ้ืนที่ในการเก็บรักษาอุณหภูมิของยา มีพ้ืนที่สาหรับให้ขอมูลข่าวสาร มีพ้ืนที่เพื่อการ ้ ่ ส่งเสริ มการขายพิเศษ(Promotion Area) เพื่อเป็ นที่ดึงดูดใจของลูกค้า ส่วนของพื้นที่อิสระ (Free zone) โดยชั้นวาง ในส่วนขอบได้ใช้แนวคิดการจัดผังร้านแบบลู่แข่ง ชั้นวางติดผนังซึ่งจะทาให้มีช่องว่างระหว่างชั้นวางสิ นค้าส่วน ่ ขอบและชั้นวางสิ นค้าที่อยูส่วนกลาง ชั้นวางติดผนังซึ่งจะทาให้มีช่องว่างระหว่างชั้นวางสิ นค้าส่วนขอบและชั้น ่ วางสิ นค้าที่อยูส่วนกลาง เพื่อให้ลูกค้าได้ เดินชมสิ นค้าในแผนกต่างๆ ของร้านค้าได้อย่างทัวถึง เพื่อเป็ นการ ่ ่ บังคับการเดินของลูกค้าเป็ นการจัดสรรพื้นที่อย่างเป็ นระบบมากขึ้น ในส่วนของชั้นวางที่อยูตรงกลางได้ใช้ แนวคิดการจัดผังแบบต ามแนวยาว เพื่อบังคับให้เดินชมสิ นค้าประเภทอื่นๆ เพื่อให้เกิดการตัดสิ นใจซื้อแบบไม่ ตั้งใจ ทางเข้ า ส่วนแสดง โปรโมชัน ่ ภาพที่ 12 แสดงผังการจัดร้านกระปุกยา สาขา 2 จากภาพที่ 12 เป็ นรู ปแบบที่ได้คานึงถึงหลักของความสะดวกของลูกค้าในการเลือกซื้อสิ นค้า รวมไปถึง การคานึงการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ให้มากที่สุด เนื่องจากร้านมีพ้ืนที่คบแคบ ได้มีการจัด ชั้นวางในส่วนขอบได้ ั
- 57. 45 ใช้แนวคิดการจัดผังร้านแบบลู่แข่ง ชั้นวางติดผนังซึ่งจะทาให้มีช่องว่างระหว่างชั้นวางสิ นค้าส่วนขอบและชั้นวาง ่ สินค้าที่อยูส่วนกลาง และคานึงถึง การใช้ประโยชน์จากการจัดวางสิ นค้าในแนวดิ่ง( Vertical merchandising) โดย ่ การจัดวางแสดงที่ผนังหรื อบนชั้นที่อยูสูง เพื่อให้ลูกค้าสามารถมองเห็นได้ง่าย โดยลูกค้าอาจมองจากด้านซ้ายไป ขวาหรื อบนลงล่าง โดยคานึงถึงธรรมชาติการเคลื่อนไหวของสายตามนุษย์ และมีประตูทางเข้า 2 ทาง เพื่อให้มีการ สะดวกในการเข้ามาใช้บริ การมากยิงขึ้น เนื่องจากไม่ตองเดินอ้อมไกล และเพื่อให้ลูกค้าเกิดการตัดสิ นใจซื้อแบบ ้ ่ ไม่ต้ งใจ โดยมีการแบ่งพื้นที่สาหรับการปฏิบติงานของเภสัชกร เป็ นพื้นที่สาคัญในการแสดงสิ นค้าที่เป็ นยาต่างๆ ั ั ได้แก่ ยาจัด ยาปฏิชีวนะ ยาควบคุมพิเศษ วัตถุออกกฤทธิ์ทางประสาท ทาประมาณ 10 ตารางเมตร ซึ่งต้องมีเภสัช กรเท่านั้นที่เป็ นผูให้บริ การ มีส่วนพื้นที่ให้พ้ืนที่จดแสดงสิ นค้า แนะนา และบริ การอื่นๆ มีพ้ืนที่ในการบริ การ ้ ั เครื่ องชังน้ าหนัก มีพ้ืนที่สาหรับให้ขอมูลข่าวสาร มีพ้ืนที่เพื่อการส่งเสริ มการขายพิเศษ(Promotion Area) เพื่อเป็ น ้ ่ ที่ดึงดูดใจของลูกค้า มีพ้ืนที่เพื่อรอพัก เพื่อการเลือกชมสิ นค้าที่สะดวกยิงขึ้น ่ ตูเ้ ย็น ยาจัด โรคผิวหนัง เสริ มอาหาร ระบบทางเดิน อาหาร เครื่ องสาอาง แก้ปวด , แก้อกเสบ, ั กลุ่มอื่นๆทัวไป ่ หอบหื ด เภสัชกร ยาตา วิตามิน เกลือแร่ ฮอร์โมน ยาน้ า, ยาแก้ไอ อุปกรณ์การแพทย์ โต๊ะทางาน เครื่ องชัง ่ น้ าหนัก ให้ขอมูล ้ ข่าวสาร ส่วนแสดง โปรโมชัน ่ ทางเข้ า ภาพที่ 13 แสดงผังการจัดร้านกระปุกยา สาขา 3
- 58. 46 จากภาพที่ 13 เป็นรู ปแบบที่คานึงถึงความสะดวกของลูกค้าในการเข้ามาใช้บริ การและในการเลือกซื้อ ผลิตภัณฑ์ ซึ่งลักษณะการจัดรู ปแบบจะคล้ายร้านกระปุกยา 1โดยมีการแยกหมวดหมู่ยาตามหลักเภสัชวิทยามี โดย มีการจัดสรรพื้นที่ภายในร้าน คือ พื้นที่ปฏิบติงานของเภสัชกร เป็ นพื้นที่สาคัญในการแสดงสิ นค้าที่เป็ นยาต่างๆ ั ได้แก่ ยาอันตราย ยาควบคุมพิเศษ ทาประมาณ 10 ตารางเมตร ซึ่งต้องมีเภสัชกรเท่านั้นที่เป็ นผูให้บริ การ มีส่วน ้ พื้นที่ให้พ้ืนที่จดแสดงสิ นค้า แนะนา และบริ การอื่นๆ มีพ้ืนที่บริ การเครื่ องชังน้ าหนัก มีพ้ืนที่ในการเก็บรักษา ั ่ อุณหภูมิของยา มีพ้ืนที่สาหรับให้ขอมูลข่าวสาร มีพ้ืนที่เพื่อการส่งเสริ มการขายพิเศษ(Promotion Area) เพื่อเป็ นที่ ้ ดึงดูดใจของลูกค้า มีพ้ืนที่เพื่อรอพัก ส่วนของพื้นที่อิสระ (Free zone) และยังมีรูปแบบการจัดแผนผังร้านแบบ ลู่ ่ แข่ง ชั้นวางติดผนังซึ่งจะทาให้มีช่องว่างระหว่างชั้นวางสิ นค้าส่วนขอบและชั้นวางสิ นค้าที่อยูส่วนกลาง และ คานึงถึงการใช้ประโยชน์จากการจัดวางสิ นค้าในแนวดิ่ง(Vertical merchandising) โดยการจัดวางแสดงที่ผนังหรื อ ่ บนชั้นที่อยูสูง เพื่อให้ลูกค้าสามารถมองเห็นได้ง่าย เพื่อให้ลูกค้าได้ เดินชมสิ นค้าในแผนกต่างๆ ของร้านค้าได้ อย่างทัวถึง ่ จากการออกแบบผังร้านค้าทั้ง 3 แบบ กลุ่มผูศึกษาได้คานึงถึงหลักของความสะดวก คือ ความสะดวกของ ้ ลูกค้าในการเลือกซื้อสิ นค้าและความสะดวกของพนักงานขา ยในการจัดสิ นค้า รวมไปถึงการคานึงการใช้ ประโยชน์ของพื้นที่ให้มากที่สุดโดยการจัดชั้นวางสิ นค้าให้มีระยะห่างระหว่างชั้นวางสิ นค้าให้มีความพอดี คือ ไม่ห่างเกินไป หรื อ ชิดเกินไป และยังคานึงถึงความสะดวกของลูกค้าในการเลือกซื้อสิ นค้าเป็ นหลัก นอกจากนี้ ยังได้คานึงถึงหลักเส้นทางการเดินของลูกค้าอีกด้วยโดยหลักเส้นทางการเดินของลูกค้า คือ จัดผังร้านให้มี เส้นทางการเดินให้ยาว เพื่อให้ลูกค้าได้มีโอกาสเดินชมสิ นค้าทัวร้าน และอาจจะเกิดการซื้อสิ นค้าแบบไม่ต้ งใจใน ั ่ การจัดชั้นวางสิ นค้าได้ใช้รูปแบบการจัดชั้นวางสิ นค้าแบบลู่แข่ง โดยชั้นวางในส่วนขอบได้ใช้แนวคิดการจัดผัง ร้านแบบลู่แข่ง ชั้นวางติดผนังซึ่งจะทาให้มีช่องว่างระหว่างชั้นวางสิ นค้าส่วนขอบและชั้นวางสิ นค้าที่อยู่ ส่วนกลาง ได้แบ่งชั้นวางออกเป็ น 2 ส่วน ส่วนด้านข้างได้จดแนวชั้นวางตามความยาวของร้าน ซึ่งข้อดีของการ ั จัดวางแบบนี้จะทาให้เส้นทางเดินของลูกค้ายาวมากขึ้นและสามารถเลือกชมสิ นค้าได้มากขึ้น ในแบบผังร้าน ได้ ่ เพิ่มให้ร้านมีหองเก็บสิ นค้าเพื่อลดความแออัดของสิ นค้าที่อยูบนชั้นวางและเพิ่มความ สะดวกในการบริ การขาย ้ สิ นค้าให้แก่ลูกค้าได้รวดเร็ วขึ้น ขั้นตอนที่ 3 สะอาด เริ่ มจากการทาความสะอาดภายในร้าน พื้น โต๊ะ ชั้นวางสิ นค้า ให้สะอาดก่อนที่จะทา การจัดเรี ยงในชั้นวางสิ นค้า เพื่อสภาพการทางานที่ดี และเพิ่มความสว่างมากขึ้นโดยการนาหลอดไฟมาติดเพิ่มใน ตูโชว์สินค้าเพื่อสร้างความโดดเด่น ้ ขั้นตอนที่ 4 สุ ขลักษณะ ปฏิบติตาม 3 ส.แรกอย่างสม่าเสมอ โดยการจัดแยกประเภทสิ นค้า ทาการจัดเก็บวัสดุ ั ทาความสะอาดอุปกรณ์ภายในร้าน เพื่อให้สะดวกและเกิดความปลอดภัยต่อสุขภาพอนามัย ขั้นตอนที่ 5 สร้ างนิสัย การรักษาและปฏิบติตาม 4ส.แรก จนเป็ นนิสยและมีวนยในการทางานโดยการ ั ั ิ ั ั กาหนดตารางความรับผิดชอบให้กบพนักงานในร้าน
- 59. 47 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. ตารางที่ 5 แสดงการแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบของพนักงานร้านกระปุกยา สัปดาห์ กิจกรรม ผู้รับผิดชอบ 1 2 3 4 กาหนดหน้าที่ความรับผิดชอบ เภสัชกร/เจ้าของร้าน ร่วมวางแผน ผูช่วยเภสัชกร ้ จัดเก็บยาให้เป็ นระเบียบ ผูช่วยเภสัชกร ้ แยกประเภทยา ผูช่วยเภสัชกร ้ ตรวจนับสิ นค้า ผูช่วยเภสัชกร ้ บันทึกลงในสต๊อกการ์ด ผูช่วยเภสัชกร ้ ปรับปรุ งข้อบกพร่ อง ทุกฝ่ าย ผลทีได้ รับ : ่ การจัดกลุ่มยาเป็ นหมวดหมู่ตามหลักเภสัชวิทยา และการบันทึกรายการสิ นค้าจานวน 4,000 กว่ารายการลงในสต๊อกการ์ด ทาให้เกิดความสะดวกต่อการใช้งาน ง่ายต่อการตรวจสอบควบคุมมากยิงขึ้น ่ จากการดาเนินงานตามระบบ 5ส. สามารถช่วยลดระยะเวลาในการค้นหายาเพื่อให้บริ การลูกค้าได้ จากเดิมใช้เวลา 2.41 นาที หลังจากดาเนินงานตั้งแต่ ส1 – ส2 จนเป็ นนิสยแล้วสามารถลดระยะเวลาเหลือ 1.15 นาที ั จากการนาแนวคิด 5ส.มาใช้ในเป็ นแนวทางการแก้ไขปั ญหาการจัดหมวดหมู่สินค้า ทาให้สะดวกต่อการ ใช้งานและควบคุมดูแลมากยิงขึ้น และยังช่วยลดระยะเวลาในการค้นหาสิ นค้าในการให้บริ การลูกค้าได้ ่ 4.2.2.2กกสต๊ อกการ์ ด และหลักการ FIFO (First in First out) วัตถุประสงค์ : -เพื่อให้มีการตรวจนับสิ นค้าอย่างสม่าเสมอ -เพื่อให้มีระบบหมุนเวียนสิ นค้าเข้าก่อน-ออกก่อน ระยะเวลาดาเนินการ : 1 พฤศจิกายน 2551– 31 มกราคม 2552 วิธีดาเนินงาน : ทาการออกแบบฟอร์มการบันทึกสิ นค้าสต๊อกการ์ด (Stock card) เพื่อทราบปริ มาณสิ นค้า ในคลังและควบคุมระบบหมุนเวียนสิ นค้าเข้าก่อนออกก่อน (First in First out) กลุ่มผูศึกษา ได้ดาเนินตามขั้นตอน ้ ดังนี้ 1.กกออกแบบฟอร์มการบันทึกรายการสิ นค้า (สต๊อกการ์ด) พร้อมทั้งบันทึกข้อมูลสิ นค้า ที่ได้จากการตรวจนับ ดังนี้
- 60. 48 ร้ านกระปุกยา สาขา1 สินค้ าคงคลัง (STOCK CARD) ยาเรียกหา : กลุ่มยาปฏิชีวนะ ลาดับ 1 2 3 4 5 6 7 ว/ด/ป (นาเข้ า) 25/11/51 18/11/51 10/11/51 7/11/51 22/11/51 3/11/51 30/11/51 รหัสสิ นค้า ร_ช0001 ร_ช0004 ร_ช0003 ร_ช0002 ร_ช0005 ร_ช0001 ร_ช0001 รายการ Amexicillin 500 mg. Coamox 250 Betnovate – N 5g. Bethasone 5g. Doxycycline 100 mg. Amexicillin 500 mg. Amexicillin 500 mg. จานวน (หน่วย) 40 17 15 21 25 3 10 วันหมดอายุ ว/ด/ป (เบิกออก) จานวน (หน่วย) 29//12/13 04/06/11 16/12/13 15/09/12 05/09/12 29//12/13 29//12/13 ภาพที่ 14 ตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้า (STOCK CARD) ยาเรี ยกหา : กลุ่มยาปฏิชีวนะ 2.กกจัดเรี ยงลาดับสิ นค้าที่มี ว/ด/ป (นาเข้า) ก่อนต้องนาออกจาหน่ายก่อน ให้มีระบบ หมุนเวียนสิ นค้าเข้าก่อน-ออกก่อน โดยมีรายละเอียดดังนี้ ร้ านกระปุกยา สาขา 1 สินค้ าคงคลัง (STOCK CARD) ยาเรียกหา : กลุ่มยาปฏิชีวนะ ลาดับ 1 2 3 4 5 6 7 ว/ด/ป (นาเข้ า) 3/11/51 7/11/51 10/11/51 18/11/51 22/11/51 25/11/51 30/11/51 รหัสสิ นค้า ร_ช0001 ร_ช0002 ร_ช0003 ร_ช0004 ร_ช0005 ร_ช0001 ร_ช0001 รายการ Amexicillin 500 mg. Bethasone 5g. Betnovate – N 5g. Coamox 250 Doxycycline 100 mg. Amexicillin 500 mg. Amexicillin 500 mg. จานวน (หน่วย) 40 21 15 17 25 3 10 วันหมดอายุ ว/ด/ป (เบิกออก) จานวน (หน่วย) 29//12/13 15/09/12 16/12/13 04/06/11 05/09/12 29//12/13 29//12/13 ภาพที่ 15 ตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มยาปฏิชีวนะ โดยใช้ทฤษฎี FIFO (First in First out)
- 61. 49 ่ จากภาพที่ 15 จะเห็นได้วาสินค้าแต่ละชนิดจะมีวนที่ที่นาเข้าแตกต่างกัน แม้แต่ในสิ นค้าชนิดเดียวกันก็มี ั วันที่นาเข้าต่างกัน 3/11/51 Amexicillin 500 mg. รหัสสิ นค้า ร_ช0001 นาเข้า 40 หน่วย 25/11/51 Amexicillin 500 mg. รหัสสิ นค้า ร_ช0001 นาเข้า 3 หน่วย 30/11/51 Amexicillin 500 mg. รหัสสิ นค้า ร_ช0001 นาเข้า 10 หน่วย 3.กกการนาข้อมูลไปใช้ ่ เมื่อมีความต้องการจาหน่ายสิ นค้าคงคลัง พนักงานก็จะตรวจสอบได้วามีสินค้าที่ ่ ต้องการหรื อไม่ ถ้าสิ นค้าที่ตองการมีอยูในคลังและสิ นค้านั้นมีจานวนมากโดยมีการนาเข้าสิ นค้าชนิดเดียวกันแต่ ้ การนาเข้าแต่ละครั้งมีวนที่ในการนาเข้าต่างกันหรื อการนาเข้าในสิ นค้าชนิดเดียวกันหลายครั้ง การนาออกมาใช้ ั จะต้องดูวนที่นาสิ นค้าเข้าเก็บในคลังสิ นค้า หากสิ นค้าชนิดนั้นนาเข้ามาก่อน ก็ควรนาออกมาใช้ก่อน เช่น ต้องการ ั นาสิ นค้า Amexicillin 500 ออกจาหน่ายในร้าน ผูควบคุมสิ นค้าก็ตองพิจารณาดูก่อนว่าในคลังสิ นค้ามี Amexicillin 500 ้ ้ ่ ่ อยูหรื อไม่ ถ้ามีก็ตองตรวจสอบอีกทีวา Amexicillin 500 นาเข้าในวันไหนบ้าง หากมีการนาเข้าหลายวัน ก็ตอง ้ ้ พิจารณาดูอีกว่าวันไหนได้มีการนาเข้ามาก่อน หลังจากนั้นจึงทาการเลือกสิ นค้าที่นาเข้ามาก่อนออกไปจาหน่าย ก่อนดังภาพที่ 16 ลาดับ 1 2 3 ว/ด/ป (นาเข้ า) 3/11/51 25/11/51 30/11/51 รหัสสิ นค้า ร_ช0001 ร_ช0001 ร_ช0001 รายการ Amexicillin 500 mg. Amexicillin 500 mg. Amexicillin 500 mg. จานวน (หน่วย) 40 3 10 หากทางร้านต้องการ Amexicillin 500 mg. 30 แผง ในกรณี น้ ี ตองนา Amexicillin 500 mg. ้ ที่นาเข้าในวันที่ 3/11/51 นาออกไปจาหน่ายก่อน ภาพที่ 16 ระบบการบริ หารสิ นค้าคงคลัง โดยใช้ทฤษฎี FIFO (First in First out) ค่ าใช้ จ่าย : 60 บาท (ค่าเอกสารการจัดการแบบฟอร์มบันทึกรายการสิ นค้าเข้า-ออก) ผลทีได้ รับ : ่ มีระบบการหมุนเวียนสิ นค้า เข้าก่อน -ออกก่อน จะทาให้ง่ายต่อการตรวจสอบจานวนสิ นค้าทาให้ทราบ ปริ มาณสิ นค้าที่มีอยูเ่ พื่อให้มีเพียงพอต่อความต้องการของลูกค้า มีการบันทึกจานวนสิ นค้าเข้า -ออก อย่าง สม่าเสมอช่วยลดปั ญหาการเสี ยโอกาสในการตอบสนองความต้องการของผูบริ โภคที่จะส่งผลไปยังส่วนแบ่งทาง ้ ่ การตลาดระยะยาวได้ และช่วยป้ องกันไม่ให้มีสินค้าคงคลังเสื่ อมคุณภาพ หมดอายุคงเหลือยูในกิจการ เนื่องจาก การหมุนเวียนของสิ นค้า จะทาให้ขายสิ นค้าที่ซ้ือมาก่อนออกไปก่อน 4.2.2.3กกหาปริมาณการสั่งซื้อทีประหยัดสุ ด (ทฤษฎี EOQ Model ) ่ วัตถุประสงค์ : -เพื่อแก้ไขปั ญหายาขาดคลังสิ นค้า -เพื่อลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลัง -เพื่อวางแผนการสังซื้อที่เหมาะสม ่
- 62. 50 ระยะเวลาดาเนินการ : 15– 25 ธันวาคม 2551 วิธีดาเนินงาน : ตรวจสอบปริ มาณการใช้ยาว่า ยาชนิดใดที่มีการใช้มากและมีเพียงพอต่อความต้องการของลูกค้า เพื่อใช้ใน การคานวณหาปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุดในสิ นค้าที่ขาดคลังสิ นค้า ไม่เพียงพอต่อความต้องของลูกค้า ่ กลุ่มผูศึกษาจึงทาการปรับปรุ งและวางแผนการบริ หารจัดการคลังสิ นค้าให้มีประสิ ทธิภาพ โดยทาการบันทึก ้ ปริ มาณสิ นค้าเข้า -ออกในแต่ละวัน และนาข้อมูลดังกล่าวบันทึกลงสต๊อกการ์ดในโปรแกรม Microsoft Excle เพื่อให้ทราบปริ มาณสิ นค้าคงเหลือในคลัง พร้อมทั้งนาหลักการเข้าก่อน-ออกก่อนมาช่วยบริ หารยา เนื่องจากยาที่มี วันหมดอายุก่อนจะต้องทาการจาหน่ายออกไปก่อน และนาทฤษฎี EOQ Mode มาช่วยในการหาปริ มาณจุดสังซื้อ ่ ที่เหมาะ ซึ่งสามารถช่วยลดต้นทุนของกิจการได้เป็ นอย่างดี ในกรณี ที่มีอตราการใช้แต่ละวันค่อนข้างสม่าเสมอ สามารถใช้ทฤษฏี EOQ Model มาใช้ ั ในการแก้ไขปั ญหายาขาดคลัง และช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายยิงขึ้นดังนี้ ่ สูตรในการคานวณ Q* = 2 DS H โดยกาหนดให้ Q* = ปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุดในแต่ละครั้ง ่ D = ปริ มาณความต้องการสิ นค้าต่อปี (หน่วย/ครั้ง) S = ค่าใช้จ่ายในการสังซื้อต่อครั้ง (บาท/ครั้ ง) ่ H = ค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาต่อหน่วยต่อปี (บาท/หน่วย/ปี ) ขั้นตอนการคานวณหาปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุด ่ 1.กกคานวณหาต้นทุนในการสังซื้อยา(S) ่ 2.กกคานวณหาต้นทุนในการเก็บรักษา(H) 3.กกกาหนดให้ตนทุนการสังซื้อเท่ากับต้นทุนการเก็บรักษา ้ ่ 4.กกแก้สมการที่ได้จากข้อ 3 เพื่อให้ได้ปริ มาณสังซื้อที่ประหยัดที่สุด ่ ในการคานวณ ได้ทาการคัดเลือกตัวอย่างยามา 10 รายการ ซึ่งเป็ นยาที่มีปัญหาการขาดคลังยาบ่อยและเมื่อ ขาดคลังยาแล้ว จะทาให้เกิดปั ญหาต่อการให้บริ การผูป่วยมาก นอกจากนี้ยาตัวอย่าง 10 รายการ ยังเป็ นยาที่มีอตรา ้ ั ใช้สม่าเสมอ ยาดังกล่าวได้แก่ 1. Amexicillin 500 mg. ต้นทุน 275 บาท/กระปุก 2. ยาธาตุน้ าขาว ตรากระต่ายบิน ต้นทุน 216 บาท/โหล 3. ยาสตรี เพ็ญภาค ต้นทุน 252 บาท/โหล 4. ยาคุม เมอซิลอน 21 เม็ด ต้นทุน 160 บาท/กล่อง 5. ยาคุม เมอซิลอน 28 เม็ด ต้นทุน 160 บาท/กล่อง 6. ยาสตรี บัวแก้ว ต้นทุน 300 บาท/โหล 7. ยาคุมไดแอน 35 21 เม็ด ต้นทุน 154 บาท/กล่อง 8. ซาร่ า (เม็ด) ต้นทุน 758 บาท/กล่อง 9. เกลือแร่ ผใหญ่ ตรา ซุปเปอร์วี ต้นทุน ู้ 240 บาท/กล่อง 10. ยาป้ ายปาก ตรา kanolone ต้นทุน 250 บาท/กล่อง
- 63. 51 ตัวอย่ างการคานวณ รายการ Amexicillin500 mg. ค่ าใช้ จ่ายในการสั่งซื้อต่ อครั้ง (Ordering Cost : S) จานวนในการสังซื้อยาโดยเฉลี่ยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง คิดเป็ น 4 ครั้งต่อเดือน ่ สังซื้อโดยเฉลี่ย 7 รายการต่อครั้ง ่ ดังนั้น สังซื้อยาโดยเฉลี่ย 4 x 7 = 28 รายการต่อเดือน ่ เงินเดือนพนักงาน 3 คนซึ่งทางานเกี่ยวกับการจัดซื้อ โดยเฉลี่ยคิดเป็ น 70 % ของงานทั้งหมด นันคือค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อยาในส่วน ่ ที่เป็ นค่าจ้างพนักงานโดยเฉลี่ย = 10,000 3 0.70 47 = 750 บาท/ครั้ง/รายการ ต้นทุนเอกสารในการจัดซื้อโดยเฉลี่ย ค่าโทรศัพท์โดยเฉลี่ย ราคาต้นทุนในการสังซื้อยาโดยเฉลี่ย ่ 10 บาท/ครั้ง/รายการ 15 บาท/ครั้ง/รายการ = 750 + 10 + 15 = 775 บาท/ครั้ง/รายการ ค่ าใช้ จ่ายในการเก็บรักษาต่ อหน่ วยต่ อปี (Holding Cost : H) 1.กกคานวณค่าเสี ยโอกาส จากราคาขายยาต่อหน่อย อัตราดอกเบี้ยพันธบัตรรัฐบาล (4.25%, ข้อมูลจาก ธนาคารแห่งประเทศไทย) ดังนั้น ค่าเสี ยโอกาสของยา Amexicillin 500 = 275 0.0425 = 11.69 บาท 2.กกคานวณค่าสถานที่จดเก็บ ั ยาได้จดเก็บไว้ในบ้าน โดยได้ลงทุนก่อสร้าง รวมมูลค่า 600,000 บาทและได้คานวณอายุการ ั ใช้งาน 20 ปี คิดค่าเสื่ ออาคารแบบเส้นตรง ดังนั้น ค่าเสื่ อมราคาที่ 30,000 บาทต่อปี บ้านหลังนี้มีเนื้อที่เท่ากับ 27 ตารางเมตร คานวณค่าสถานที่จดเก็บได้จาก ั ค่าสถานที่จดเก็บ ั = พื้นที่ที่ใช้งาน ค่าเสื่ อมราคาต่อปี พื้นที่ท้ งหมด ั ยา Amexicillin 500 ใช้พ้ืนที่จดเก็บ 0.40 ตารางเมตร ปริ มาณจัดเก็บตลอดปี หน่วย ั ค่าสถานที่จดเก็บ ั = 0.40 30,000 27 = 444.44 บาท/5หน่วย หรื อ 88.89 บาท/หน่วย 3.กกเงินเดือนพนักงาน เนื่องจากร้านกระปุกยามีท้ งหมด 3 ร้านต้องใช้พนักงาน 3 คนได้แก่ ั นายวัฒณพงษ์ ศรี กลวงษ์ ุ มีอตราเงินเดือน ั 10,000 บาท หรื อ 120,000 บาท/ปี
- 64. 52 นางสาวชลติกา เชื่อมแก้ว มีอตราเงินเดือน ั 10,000 บาทหรื อ 120,000 บาท/ปี นางสาวสุภรดา ไชยชนะ มีอตราเงินเดือน ั 10,000 บาท หรื อ 120,000 บาท/ปี รวมเงินเดือนพนักงาน 360,000 บาท/ปี ยามีจานวนทั้งสิ้นโดยเฉลี่ย 2,700 หน่วย ณ วันที่ 1 พฤศจิกายน 2551 ที่พนักงานทั้ง 3 คน ต้องรับผิดชอบจะได้ 360,000 = 133.33 บาท/หน่วย 2,700 4.กกค่าใช่จ่ายอื่นๆได้แก่ ค่าไฟฟ้ า ค่าเครื่ องปรับอากาศ ค่าตูเ้ ย็น โดยเฉลี่ย เท่ากับ 2,000 บาท/เดือน คิด/ปี เท่ากับ 24,000 บาท/ปี นันคือ ค่าใช่จ่ายอื่นๆ เท่ากับ 24,000 = 16 บาท/หน่วย/ปี ่ 2,700 เพราะฉะนั้นค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาต่อหน่วย = ค่าเสี ยโอกาส + ค่าสถานที่จดเก็บ +ค่าจ้าง+ ค่าใช้จ่ายอื่นๆ ั ดังนั้น ยา Amexicillin 500 mg. มีตนทุนค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาโดยเฉลี่ย ้ = 11.69 + 88.89+133.33+16 = 249.91 บาท/หน่วย/ปี ตัวอย่ าง การคานวณรายการยา Amexicillin 500 mg. ราคาต้นทุน 275 บาท/กระปุก ใน 1 ปี ทางร้านกระปุกยาจะ ขายยาให้แก่ผบริ โภค 30 หน่วย ู้ ก่ อนใช้ EOQ Model ต้นทุนรวมของยา Amexicillin 500 mg. = (ค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษา + ค่าใช้จ่ายในการสังซื้อ) + ทุนยา ่ = HO DS + ทุนยา 2 Q โดย H = 161.91 บาท/หน่อย/ปี Q = จานวนสิ นค้าที่สงซื้อ/ปี ั่ จานวนครั้งที่สงซื้อ/ปี ั่ 30 = 6 D S = = = 5 หน่วย/ปี 30 หน่วย 775 บาท/ครั้ง/หน่วย
- 65. 53 ต้นทุนรวมของยา Amexicillin 500mg. 249.91 5 30 775 = 30 275 = = 2 5 624.78+4,650+8,250 13,524.78 บาท หลังใช้ EOQ Model ต้นทุนรวมของยา Amexicillin 500 mg. = (ค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษา + ค่าใช้จ่ายในการสังซื้อ) + ทุนยา ่ การคานวณหาปริ มาณการสังซื้อที่เหมาะสม (EOQ) ่ จากสูตร EOQ ปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดในแต่ละครั้ง (Q*) = 2 DS ่ H แทนค่า Q* = 2 30 775 249.91 Q* = 13.64 หน่วย/ครั้ง โดย H = 249.91 บาท/หน่วย Q* = 13.64 หน่วย/ครั้ง D = 30 หน่วย S = 775 บาท/ครั้ง ต้นทุนรวมของยา Amexicillin 500 = 249.9113.64 30 775 30 275 13.64 2 = 1,704.39+1,704.55+8,250 = 11,658.94 บาท จานวนการสังซื้อตลอดทั้งปี (ครั้ ง) (N) = D = 30 = 2.22 3 ครั้ง/ปี ่ Q* 13.64 การซื้อยาแต่ละครั้งควรทิ้งช่วงห่างกัน(วัน/ครั้ ง) T = จานวนวันทางานทั้งหมด(วัน) จานวนครั้งของการสังซื้อตลอดทั้งปี (ครั้ ง) ่ = 365 3 = 121.67 = 122 วัน
- 66. 54 ระดับหรือจุดของยาคงคลังซึ่งต้ องทาการสั่งซื้อยาใหม่ (ROP) ROP= อัตราความต้องการยา/วัน(d) ช่วงระยะเวลาการรอคอยของการสังซื้อยา(L) ่ ช่วงระยะเวลาการรอคอยของการสังซื้อยา Amexicillin 500 mg. = 10 วัน (ข้อมูลได้จากการสัมภาษณ์ ่ เภสัชกรประจาร้าน) อัตราความต้องการยา/วัน = 30 365 = 0.08 หน่วย/วัน แทนค่าจุดสังซื้อ = 10 0.08 ่ = 0.8 หน่วย เพราะฉะนั้น จุดที่จะต้องสังซื้อ คือ เมื่อยาคงคลังเหลืออย่างน้อยเท่ากับ 1 หน่วย ่ สรุ ป สามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลังของยา Amexicillin 500 mg. ตลอดปี ได้ = 13,524.78 -11,658.94 = 1,865.84 1,866 บาท/ปี ตารางที่ 6 ข้อมูลที่ใช้ในการคานวณตัวอย่างยา 10 รายการ ในการสังซื้อด้วย EOQ Model ่ ยอดจ่ ายยา จานวนครั้ง ระยะการสั่งซื้อ พืนทีใช้ สอย ้ ่ รายการยา ให้ ผู้บริโภค ทีสั่ง ่ จนกระทังได้ รับ ่ (ตารางเมตร) (หน่ วย/ปี ) (ครั้ ง/ปี ) (วัน) 1. Amexicillin 500 mg. 0.40 30 6 10 2. ยาธาตุน้ าขาว ตรากระต่ายบิน 0.60 65 12 10 3. ยาสตรี เพ็ญภาค 0.60 60 10 10 4. ยาคุม เมอซิลอน 21 เม็ด 0.20 70 12 10 5. ยาคุม เมอซิลอน 28 เม็ด 0.20 65 12 10 6. ยาสตรี บัวแก้ว 0.60 60 8 10 7. ยาคุมไดแอน 35 21 เม็ด 0.20 68 12 10 8. ซาร่ า (เม็ด) 0.40 40 7 10 9. เกลือแร่ ผใหญ่ ตรา ซุปเปอร์วี ู้ 0.20 72 9 10 10. ยาป้ ายปาก ตรา kanolone 0.20 60 10 10 ความถี่ในการ ใช้ ยา (หน่ วย/วัน) 0.8 0.18 0.16 0.19 0.18 0.16 0.19 0.11 0.20 0.16
- 67. 55 ตารางที่ 7 ต้นทุนรวมของตัวอย่างยา10 รายการ ก่อนใช้ EOQ Model จานวน D S H Q ครั้งที่ QH/2 DS/Q สั่ง/ปี 30 775 249.91 5 6 624.78 4,650 ทุนยา (บาท) ต้ นทุน รวม EOQ (Q*) 8,250 13,524.78 13.64 65 775 825.18 5.42 12 2,236 9,243.12 14,040 25,519.36 7.81 60 775 826.71 6 10 2480.13 7,750 15,120 25,350.13 7.50 4. ยาคุม เมอซิลอน 21 เม็ด 5. ยาคุม เมอซิลอน 28 เม็ด 6.ยาสตรี บัวแก้ว 70 775 378.35 5.83 12 1.102.89 9,305.32 11,200 21,608.21 8.10 65 775 378.35 5.42 12 1,025.33 9,294.28 10,400 20,719.61 11.54 60 775 828.75 7.5 8 3,100.31 6,200 18,000 27,300.31 7.49 7. ยาคุมไดแอน 35 21 เม็ด 8. ซาร่ า (เม็ด) 68 775 378.10 5.67 12 1,071.91 9,294.33 10,472 20,838.24 11.81 40 775 625.99 5.71 7 1,787.20 5,429.07 30,320 37,536.27 7.04 9. เกลือแร่ ผใหญ่ ู้ ตรา ซุปเปอร์วี 10.ยาป้ ายปาก ตรา kanolone 72 775 381.75 8 9 1,527 6,975 17,280 25,782 12.09 60 775 382.18 6 10 1,146 7,750 15,000 23,896.54 11.03 รายการยา 1. Amexicillin 500 mg. 2. ยาธาตุน้ าขาว ตรากระต่ายบิน 3. ยาสตรี เพ็ญภาค รวม ตัวแปร Qกกคือกกปริ มาณการสังซื้อในแต่ละครั้ง (หน่วย/บาท) ่ Q*กคือกกปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุดในแต่ละครั้ง (หน่วย/ครั้ง) ่ Dกกคือกกปริ มาณความต้องการยาต่อปี (หน่วย/ปี ) Sกกคือกกค่าใช้จ่ายในการสังซื้อในแต่ละครั้ง (บาท/ครั้ ง) ่ Hกกคือกกค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาต่อหน่วยต่อปี (บาท/หน่วย/ปี ) หมายเหตุ ข้อมูล D เป็ นข้อมูลจากสต๊อกการ์ด ,จานวนครั้งที่ใช้ในการคานวณโดยใช้ทฤษฎี EOQ 242,075.45
- 68. 56 ตารางที่ 8 ต้นทุนรวมของตัวอย่างยา10 รายการ หลังใช้ EOQ Model จานวน D S H Q* ครั้งที่ Q*H/2 DS/Q* สั่ง/ปี 30 775 249.91 13.64 3 1,704.39 1,704.55 ทุนยา (บาท) ต้ นทุน รวม ROP (หน่ วย) 8,250 11,658.94 1 65 775 825.18 11.05 6 4,559.12 4,558.82 14,040 23,157.94 2 60 775 826.71 10.60 6 4,381.56 4,386.79 15,120 23,888.35 2 4. ยาคุม เมอซิลอน 21 เม็ด 5. ยาคุม เมอซิลอน 28 เม็ด 6. ยาสตรี บัวแก้ว 70 775 378.35 16.93 4 3,202.73 3,204.37 11,200 17,607.10 2 65 775 378.35 16.32 4 3,087.34 3,086.70 10,400 16,574.04 2 60 775 828.75 10.59 6 4,377.64 4,390.93 18,000 26,768.57 2 7. ยาคุมไดแอน 35 21 เม็ด 8. ซาร่ า (เม็ด) 68 775 378.10 16.79 4 3,157.14 3,115.59 10,472 16,784.83 2 40 775 625.99 9.95 4 3,114.30 3,115.58 30,320 36,549.88 2 9. เกลือแร่ ผใหญ่ ู้ ตรา ซุปเปอร์วี 10. ยาป้ ายปาก ตรา kanolone 72 775 381.75 17.10 4 3,263.96 3,263.16 17,280 23,807.12 2 60 775 382.18 15.60 4 2,981 2,980.77 15,000 20,961 2 รายการยา 1. Amexicillin 500 mg 2. ยาธาตุน้ าขาว ตรากระต่ายบิน 3. ยาสตรี เพ็ญภาค รวม ตัวแปร Qกกคือกกปริ มาณการสังซื้อในแต่ละครั้ง (หน่วย/บาท) ่ Q*กคือกกปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุดในแต่ละครั้ง (หน่วย/ครั้ง) ่ Dกกคือกกปริ มาณความต้องการยาต่อปี (หน่วย/ปี ) Sกกคือกกค่าใช้จ่ายในการสังซื้อในแต่ละครั้ง (บาท/ครั้ ง) ่ Hกกคือกกค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาต่อหน่วยต่อปี (บาท/หน่วย/ปี ) หมายเหตุ ข้อมูล D เป็ นข้อมูลจากสต๊อกการ์ด ,จานวนครั้งที่ใช้ในการคานวณโดยใช้ทฤษฎี EOQ 217,757.77
- 69. 57 ตารางที่ 9 แสดงมูลค่าที่ลดลงด้านค่าใช้จ่ายยาคงคลังของตัวอย่างยา10 รายการ เมื่อใช้ทฤษฎี EOQ จุดของยาคงคลัง ต้ นทุนรวม สามารถลด ต้ นทุนรวมหลัง ทีต้องทาการ ่ รายการยา ก่ อนใช้ EOQ ค่ าใช้ จ่ายด้ านยา ใช้ EOQ (บาท) สั่งซื้อใหม่ (บาท) คงคลังได้ (บาท) (ROP:หน่ วย) 1. Amexicillin 500 13,524.78 11,658.94 1,865.84 1 กระปุก 2. ยาธาตุน้ าขาว ตรากระต่ายบิน 25,519.36 23,157.94 2,361.42 2 โหล 3. ยาสตรี เพ็ญภาค 25,350.13 23,888.35 1,461.78 2 โหล 4. ยาคุม เมอซิลอน 21 เม็ด 21,608.21 17,607.10 4,001.11 2 กล่อง 5. ยาคุม เมอซิลอน 28 เม็ด 20,719.61 16,574.04 4,145.57 2 กล่อง 6. ยาสตรี บัวแก้ว 27,300.31 26,768.57 531.74 2โหล 7. ยาคุมไดแอน 35 21 เม็ด 20,838.24 16,784.83 4,053.41 2 กล่อง 8. ซาร่ า (เม็ด) 37,536.27 36,549.88 986.39 2 กล่อง 9. เกลือแร่ ผใหญ่ ตราซุปเปอร์วี ู้ 25,782 23,807.12 1,974.88 2 กล่อง 10.ยาป้ ายปาก ตรา kanolone 23,896.54 20,961 2,935.54 2 กล่อง รวม 242,075.45 217,757.77 24,317.68 จากตารางที่ 8 แสดงมูลค่าที่ลดลงด้านค่าใช้จ่ายยาคงคลังของตัวอย่างยาที่ขาดคลังจานวน 10 รายการ เมื่อใช้ทฤษฎี EOQ พบว่า ในการแก้ไขปั ญหายาขาดคลังควรหาปริ มาณจุดสังซื้อสิ นค้าที่ประหยัดสุด เพื่อให้ ่ ต้นทุนในการสังซื้อและต้นทุนการเก็บรักษาต่าที่สุด โดยควรทาการสังซื้อ ดังนี้ ่ ่ 1.กกAmexicillin 500 mg ควรทาการสังซื้อครั้งละ 14 กระปุก ในราคากระปุกละ 275 บาท และควรทา ่ การสังซื้อเมื่อมีสินค้าคงเหลืออยู่ 1 กระปุก โดยมีระยะเวลารอคอย 10 วัน จะสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลังได้ ่ 1,865.84 บาท 2.กกยาธาตุน้ าขาว ตรากระต่ายบิน ควรทาการสังซื้อครั้งละ 8 โหล ในราคาโหลละ 216 บาท และควร ่ ทาการสังซื้อเมื่อมีสินค้าคงเหลืออยู่ 2 โหล โดยมีระยะเวลารอคอย 10 วันจะสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลังได้ ่ 2,361.42 บาท 3.กกยาสตรี เพ็ญภาค ควรทาการสังซื้อครั้งละ 8 โหล ในราคาโหลละ 252 บาท และควรทาการสังซื้อ ่ ่ เมื่อมีสินค้าคงเหลืออยู่ 2 โหล โดยมีระยะเวลารอคอย 10 วัน จะสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลังได้ 1,461.78 บาท 4.กกยาคุม เมอซิลอน 21 เม็ด ควรทาการสังซื้อครั้งละ 9 กล่อง ในราคากล่องละ 120 บาท และควรทา ่ การสังซื้อเมื่อมีสินค้าคงเหลืออยู่ 2 กล่อง โดยมีระยะเวลารอคอย 10 วัน จะสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลังได้ ่ 4,001.11 บาท
- 70. 58 5.กกยาคุม เมอซิลอน 28เม็ด ควรทาการสังซื้อครั้งละ 120 บาท จานวนครั้งละ 12 กล่อง และควรทาการ ่ สังซื้อเมื่อมีสินค้าคงเหลืออยู่ 2 กล่อง โดยมีระยะเวลารอคอย 10 วัน จะสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลังได้ ่ 4,145.57 บาท 6.กกยาสตรี บัวแก้ว ควรทาการสังซื้อครั้งละ 8 โหล ในราคาโหลละ 300 บาท และควรทาการสังซื้อเมื่อ ่ ่ มีสินค้าคงเหลืออยู่ 2 โหล โดยมีระยะเวลารอคอย 10 จะสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลังได้ 531.74 บาท 7.กกยาคุมไดแอน 35 21 เม็ด ควรทาการสังซื้อครั้งละ 12 กล่อง ในราคากล่องละ 120 บาท และควรทา ่ การสังซื้อเมื่อมีสินค้าคงเหลืออยู่ 2 กล่อง โดยมีระยะเวลารอคอย 10 วัน จะสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลังได้ ่ 4,053.41 บาท 8.กกยาซาร่ า (เม็ด) ควรทาการสังซื้อครั้งละ 8 กล่อง ในราคากล่องละ 758 บาทและควรทาการสังซื้อเมื่อ ่ ่ มีสินค้าคงเหลืออยู่ 2 กล่อง โดยมีระยะเวลารอคอย 10 วัน จะสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลังได้ 986.39 บาท 9.กกเกลือแร่ ผใหญ่ ตรา ซุปเปอร์วี ควรทาการสังซื้อครั้งละ 13 กล่อง ในราคากล่องละ 240 บาท และ ู้ ่ ควรทาการสังซื้อเมื่อมีสินค้าคงเหลืออยู่ 2 กล่อง โดยมีระยะเวลารอคอย 10วัน จะสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคง ่ คลังได้ 1,974.88 บาท 10.กกยาป้ ายปาก ตรา kanolone ควรทาการสังซื้อครั้งละ 13 กล่อง ในราคากล่องละ 250 บาท และควร ่ ทาการสังซื้อเมื่อมีสินค้าคงเหลืออยู่ 2 กล่อง โดยมีระยะเวลารอคอย 10 วัน จะสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลัง ่ ได้ 2,935.54 บาท ค่ าใช้ จ่าย : ไม่มี ผลทีได้ รับ : ่ จากการคานวณปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดสุดตามทฤษฎี EOQ Model ของตัวอย่างยา ่ ที่ขาดคลัง เนื่องจากขาดการวางแผนในการสังซื้อที่ดี 10 อันดับ แรก สามารถช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านยาคงคลังได้ ่ 24,317.68 บาท จากต้นทุนรวม 242,075.45 บาท ในการดาเนินงานครั้งนี้ กลุ่มผูศึกษาได้แสดงตัวอย่างในการคานวณยาขาดคลังบ่อย 10 ้ อันดับแรกเท่านั้นเนื่องจากระยะเวลาในการดาเนินงานมีจากัด แต่ในความเป็ นจริ งร้านกระปุกยามียาที่ขาดคลัง มากกว่า 10 รายการ ดังนั้นสาหรับการวางแผนการสังซื้อในอนาคตของกิจการ ผูประกอบการสามารถคานวณ ้ ่ ปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดสุดตามทฤษฎี EOQ Model ได้เอง โดยกลุ่มผูศึกษาได้นารู ปแบบการคานวณหา ้ ่ ปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุด เพื่อให้ผประกอบการได้ใช้ในการวางแผนการสังซื้อในอนาคตสามารถคานวณ ู้ ่ ่ ได้เอง ตามวิธีที่ได้กาหนดดังนี้ จากทฤษฏี EOQ Model Q* = 2 DS H Q* = ปริ มาณสังซื้อที่ประหยัดที่สุดในแต่ละครั้ง ่ D = ปริ มาณความต้องการสิ นค้าต่อปี (หน่วย/ครั้ง) หาโดยการคาดคะเนความต้องการสิ นค้า ของผูบริ โภคใน 1 ปี ้ S = ค่าใช้จ่ายในการสังซื้อ/ครั้ ง ได้คานวณแล้วในการคานวณยาขาดคลัง 10 อันดับแล้ว ซึ่ง ่ เป็ นค่าใช้จ่ายคงที่ สามารถนามาใช้ในการคานวณได้เลย คือ 775 บาท/ครั้ง/รายการ
- 71. 59 H = ค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาต่อหน่วยต่อปี(บาท/หน่วย/ปี ) ได้คานวณแล้วในการคานวณ ยาขาดคลัง 10 อันดับแล้ว ซึ่งเป็ นค่าใช้จ่ายคงที่ สามารถนามาใช้ในการคานวณได้เลย คือ 249.91 บาท/หน่วย/ปี นาไปแทนค่าในสูตรได้ = 2 D 775 249.91 ตารางที่ 10 รู ปแบบการคานวณหาปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สด ุ ่ รายการสินค้ า D แทนค่ าในสู ตร Q* = 2 DS ผลคานวณ H 1. = 2 ....... 775 249.91 2. = 2 ....... 775 249.91 3. = 2 ....... 775 249.91 4. = 2 ....... 775 249.91 นาผลการคานวณที่ได้จากตารางที่ 10 นามาคิดต้นทุนรวมของยา ดังนี้ ต้นทุนรวมของสิ นค้า = 249.91 Q * D 775 ( D ราคาสิ นค้า) 2 Q* นาต้นทุนรวมของสิ นค้ามาคานวณหา จานวนการสังซื้อตลอดทั้งปี (ครั้ ง) ่ จานวนการสังซื้อตลอดทั้งปี = D ่ Q* นาผลจากข้อ 3. มาคานวณหาการซื้อสิ นค้าแต่ละครั้งควรทิ้งช่วงห่างกันกี่วน ั = จานวนวันที่ทางานทั้งหมด จานวนการสังซื้อตลอดทั้งปี ่ หาระดับหรื อจุดของสิ นค้าที่ตองทาการสังซื้อใหม่ ้ ่ ROP = อัตราความต้องการยา/วัน X ช่วงระยะเวลาการรอคอยของการสังซื้อ ่ อัตราความต้องการยา/วัน = D 365 ช่วงระยะเวลาการรอคอยของการสังซื้อสิ นค้า = 10 วัน ่ ROP = อัตราความต้องการยา/วัน X 10 หลังจากที่ได้คานวณหาปริ มาณการสังซื้อที่ประหยัดที่สุดแล้ว จะนาผลการคานวณที่ได้ไปใส่ในตาราง ่ ดังนี้ เพื่อให้เกิดความสะดวกแก่ผประกอบการในการตรวจเช็คสิ นค้าก่อนจะทาการสังซื้อแต่ละครั้ง ู้ ่
- 72. 60 1. 2. 3. 4. ตารางที่ 11 แสดงปริมาณการสังซื้อที่ประหยัดและระดับของสิ นค้าคงเหลือที่ตองทาการสังซื้อใหม่ ้ ่ ่ รายการสินค้ า ปริมาณการสั่งซื้อทีประหยัด ่ ระดับทีต้องการทาการสั่งซื้อใหม่ ่ ………………………….... …………………….. …………………….. …………………………… ……………….……. …………………….. ………………………..….. …………………….. ……………………. …………………………… …………………….. ..…………………... 4.3กกการแก้ ไขปัญหาด้ านการตลาด จากการวิเคราะห์ปัญหาด้านการตลาด พบว่าร้านกระปุกยาสาขา 1 และ 2 มีปัญหาด้านยอดขายที่ลดลง และ สาเหตุของปั ญหาคือ ร้านกระปุกยาขาดการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมทางการตลาด และขาดการวางแผนการตลาด เพื่อการโฆษณาประชาสัมพันธ์ร้าน ซึ่งกลุ่มผูศึกษาได้ดาเนินการแก้ไขปั ญหาดังนี้ ้ 4.3.1กกการวิเคราะห์ สภาวะแวดล้ อมทัวไป (General Environment Management) ่ 4.3.1.1กกประชากรศาสตร์ จังหวัดอุดรธานีประชากร 142,112 คน ชาย 69,506 คน หญิง 72,606 คน ความ หนาแน่นของประชากร2,979 คน/ตารางกิโลเมตร (เทศบาลนครอุดรธานี , 2550) ตารางที่ 12 แสดงประชากรแยกตามอายุ เพศ จังหวัดอุดรธานี พ.ศ. 2551 เพศ 0-14 ปี 15-29 ปี 30-34 ปี 165,138 195,280 75,745 ชาย 156,742 188,197 73,002 หญิง 321,880 383,477 148,747 รวม ที่มา : ข้อมูลประชากรทะเบียนราษฏร์, 2551 35-39 ปี 73,710 73,538 147,248 40-59 ปี 190,278 196,239 386,517 60 ขึนไป ้ 65,110 76,594 141,704 รวม 765,261 764,312 1,529,573 ประชากรจังหวัดอุดรธานี โดยส่วนใหญ่ จะเป็ นผูใหญ่วยกลางคน รองลงมาคือวัยรุ่ น ที่ ้ ั ่ ่ ่ อยูในกาลังแรงงาน ทางานอยูในภาคเกษตรกรรม และการค้าขายทาให้มีกาลังในการซื้ออยูมาก 4.3.4.2กกสภาวะทางสังคมและวัฒนธรรม (Sociocultural) รายได้เฉลี่ยต่อหัวต่อปี (ปี 2549) มีมูลค่า 34,335 บาท (สานักงานพาณิ ชย์จงหวัด ั อุดรธานี . 2551) ลาดับที่ 55 ของประเทศไทย ลาดับที่ 3 ของภาคตะวันออกเฉี ยงเหนือ (สานักงานกระทรวง พาณิ ชย์ . 2551) จะเห็นว่าประชากรยังมีรายได้ ปานกลาง เมื่อเทียบกับจังหวัดอื่นในประเทศไทย ส่วนในภาค ่ ตะวันออกเฉี ยงเหนือยังถือว่าอยูในลาดับต้นๆ ถือว่ารายได้สูง มีกาลังในการบริ โภคสูง ปั จจุบนวิถีชีวตของคนเราได้เปลี่ยนแปลงไป ส่งผลให้พฤติกรรมต่างๆ เปลี่ยนแปลงไป ั ิ ได้แก่ พฤติกรรมการบริ โภค จากการทางานที่เร่ งรี บทาให้รับประทานอาหารไม่ครบ 5 หมู่ พฤติกรรมการออก กาลังกายน้อยลงเนื่องจากการทางานหนักทาให้ไม่มีเวลา และจากสภาวะแวดล้อมที่เต็มไปด้วยมลพิษ สิ่ งต่างๆ
- 73. 61 เหล่านี้ส่งผลให้สุขภาพ ร่ างกายทรุดโทรม ผูบริ โภคที่มีการตื่นตัวในเรื่ องสุขภาพ จากความกลัวทั้งหลาย เช่น กลัว ้ เจ็บป่ วย กลัวอ้วน กลัวแก่ ก็หนมาดูแลสุขภาพและบารุ งร่ างกายมากขึ้น โดยการเสริ มส่วนที่ขาดหายไป ั ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารจึงได้รับความสนใจมากขึ้น ซึ่งผูบริ โภคผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารมีความต้องการเพื่อบารุ ง ้ ร่ างกาย และเพื่อจุดประสงค์อื่นๆ เช่น เพื่อเสริ มความงามบารุ งผิว หรื อลดน้ าหนัก เป็ นต้น 4.3.4.3กกสภาวะทางการเมือง และกฎหมาย (Political and law) จากข้อกฎหมายห้ามมิให้มีการโฆษณาที่หลอกลวง โอ้อวดเกินความจริ งหรื อเข้าใจผิดใน เรื่ องของคุณภาพของอาหารและยา ทาให้เกิดข้อจากัดในการจัดทาการส่งเสริ มการขายของผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร เนื่องจากมีผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารที่มากมายในท้องตลาดที่ยงไม่ผานการขึ้นทะเบียน โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่มีการ ั ่ จาหน่ายแบบการขายตรง ซึ่งไม่มีหลักประกันในด้านคุณภาพมาตรฐานของผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารที่ข้ ึนทะเบียน จากสานักงานอาหารและยาจะได้รับความเชื่อมันจากผูบริ โภค อีกทั้งกระทรวงสาธารณสุขโดยสานักงานอาหาร ้ ่ และยาและยังมีมาตรการในการเฝ้ าระวังความปลอดภัยรวมถึงการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากผลิตภัณฑ์เสริ ม อาหาร ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมันในการบริ โภคผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ทาให้ร้านกระปุกยามียอดขาย ่ ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารลดลงดังภาคผนวก ฐ. 4.3.4.4กกเทคโนโลยี (Technology) ั ในปั จจุบนการนาเอาคอมพิวเตอร์เข้ามาประยุกต์ใช้กบงานด้านการบริ หารธุรกิจ ั สามารถช่วยแก้ไขปั ญหาการบริ หารสิ นค้าคงคลังโดยการใช้รหัสแท่ง ( Bar Code) หรื อรหัสสากลสาหรับ ผลิตภัณฑ์ (Universal Product Code หรื อ UPC) ปิ ดบนสิ นค้าแล้วใช้เครื่ องกราดสัญญาณเลเซอร์อ่านรหัส ( Laser Scan) ซึ่ง วิธีน้ ีนอกจะมีความถูกต้อง แม่นยา เที่ยงตรงแล้ว ยังสามารถใช้เป็ นรากฐานข้อมูลของการบริ หารสิ นค้า คงคลังได้อีกด้วย ซึ่งทางร้านกระปุกยาไม่มีการการนาระบบนี้มาใช้ จึงเกิดปั ญหาทางด้านการบริ หารสิ นค้าคง คลัง และส่งผลกระทบต่อความพึงพอใจของผูบริ โภค เนื่องจากปั ญหาสิ นค้าขาดคลัง ไม่ทนต่อความต้องการของ ้ ั ผูบริ โภค จึงทาให้ส่งผลเสี ยต่อภาพลักษณ์ของร้านกระปุกยา และเสี ยโอกาสในการขายสิ นค้าด้วย ้ 4.3.4.5กกเศรษฐกิจ (Economics) ่ ั ภาวะเศรษฐกิจของจังหวัดขอนแก่น ขึ้นอยูกบการผลิตของ ผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัด อุดรธานี GPP (ปี 2549) มีมูลค่า 52,652 ล้านบาท รายได้ส่วนใหญ่มาจากการค้าปลีก-ค้าส่ง 24.34% รองลงมาคือ เกษตรกรรม 16.08 % และ อุตสาหกรรม10.36%รายได้เฉลี่ยต่อหัวต่อปี (ปี 2549) 34,335 บาท(สานักงานพาณิ ชย์ จังหวัดอุดรธานี) ภาวะการค้าซบเซา เกิดวิกฤติเศรษฐกิจชะลอตัว ทาให้ร้านกระปุกยาได้รับผลกระทบโดยเฉพาะ การจาหน่ายสิ นค้าฟุ่ มเฟื อย ประเภทผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ผูประกอบการต้องปรับตัวต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้น ้ รวมถึงประชาชนยังคงลดการซื้อขายสิ นค้าเนื่องจากกาลังซื้อลดลง และยังขาดความเชื่อมันต่อภาวะวิกฤต ่ เศรษฐกิจโลกอีกด้วย 4.3.4.6กกสภาพแวดล้ อมระดับสากล (Global) ในปั จจุบนเกิดปั ญหาวิกฤตทางด้านเศรษฐกิจโลก เหตุจากวิกฤตของสหรัฐอเมริ กาใน ั ปั จจุบนค่อนข้างรุ นแรงเนื่องจากมีปัญหาการขาดดุลบัญชีเดินสะพัด และการขาดดุลทางการคลัง เป็ นพื้นฐาน ั ่ ทุนเดิมอยูแล้ว ประกอบกับวิกฤตสหรัฐอเมริ กา จากสิ นเชื่อด้อยคุณภาพของสหรัฐอเมริ กาที่สร้างความเสี ยหาย ให้แก่ระบบเศรษฐกิจทัวโลก ยิงช่วยเร่ งให้เกิดการชะลอตัวทางเศรษฐกิจ และเร่ งการเกิดวิกฤติเศรษฐกิจโลกครั้ง ่ ่
- 74. 62 ใหญ่ ส่งผลให้มีการบริ โภคสินค้ามีแนวโน้มลดลงโดยเฉพาะสิ นค้าฟุ่ มเฟื อย เช่น ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร จึงทาให้ ยอดขายผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารของร้านกระปุกยาลดลงด้วย 4.3.2กกการวิเคราะห์ การแข่ งขันในธุรกิจโดยใช้ Five Forces Model การวิเคราะห์ แรงกดดันด้านต่างๆของธุรกิจร้านขายยา เพื่อให้ทราบแรงผลักดันที่มีผลต่อการ ดาเนินธุรกิจร้านขายยา แสดงให้เห็นถึงสภาพรุ นแรงของการแข่งขันว่าการแข่งขันในธุรกิจนั้นมีมากน้อยเพียงใด ซึ่งจะส่งผลต่อศักยภาพในการทากาไรของกิจการ 4.3.2.1กกคู่ แข่ งขันรายเดิมในธุรกิจ (Rivalry Among Current Competitors) การแข่งขันในธุรกิจร้านขายยาในเขตเทศบาลนครอุดรธานี มีความรุ นแรงมากขึ้น เห็น ่ ได้จากมีร้านประเภทนี้กระจายอยูทุกพื้นที่ในแหล่งชุมชน ต่างๆ จากการวิเคราะห์แบบสอบถามพบว่าร้านอื่นๆ ที่ ไม่ได้ระบุในคู่แข่งขันทางตรงมีสูงเป็ นอันดับแรก คิดเป็ น 79.5 เปอร์เซ็นต์ โดยเฉพาะร้านกระปุกยา 1 มีคู่แข่งขัน ทางตรงคือ ร้านรักยาและร้านยาหน้ามอ จากการแบ่งเกณฑ์ตามหลักภูมิศาสตร์ (รัศมีห่างจากร้านกระปุกยา 1 ก.ม.) ซึ่งเป็ นร้านที่มาเปิ ดใหม่ ทาให้แย่งส่วนแบ่งการตลาดจากทางร้านกระปุกยา ดังนั้นจึงมีการแข่งขันที่รุนแรง 4.3.2.2กกคู่ แข่ งขันรายใหม่ (New Entrants) ธุรกิจร้านยามีการขยายตัวมากขึ้นทาให้มีโอกาสที่คู่แข่งขันรายใหม่จะเข้ามาเปิ ดร้านใน ละแวกใกล้เคียงได้ อีกทั้งพื้นที่บริ เวณเขตเทศบาลนครอุดรธานี มีร้านยาคู่แข่งขันประมาณ 92 ร้าน แสดงให้เห็น ว่าความหนาแน่นของธุรกิจร้านยานั้นมีมาก ดังนั้นผลกระทบจากคู่แข่งขันรายใหม่จึงมีความรุ นแรง 4.3.2.3กกสินค้ าทดแทน (Threat of Substitute Product or Services) ผลิตภัณฑ์ภายในร้านขายยามีหลายประเภท หลายขนาด หลายยีหอ โดยเฉพาะ ่ ้ ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร มีการแข่งขันที่รุนแรง จะเห็นได้จากมีการโฆษณา ประชาสัมพันธ์ต่างๆ ทั้งการขายตรง และขายปลีกแบบทัวไป ผลิตภัณฑ์ที่ยงไม่ได้รับการขึ้นทะเบียนจากองค์การอาหารและยายังมีอีกมาก รวมไปถึง ั ่ ต้นทุนในการเปลี่ยนสิ นค้าไปเป็ นยีหออื่นต่า ส่งผลกระทบทาให้มีการต่อธุรกิจ ดังนั้นทางด้านสิ นค้าทดแทนจึงมี ่ ้ การแข่งขันสูง 4.3.2.4กกอานาจต่ อรองของผู้จดหา/ขายปัจจัยการผลิต (Bargaining Power of Suppliers) ั อานาจการต่อรองของผูขายปั จจัยการผลิตค่อนข้างต่าเนื่องจากมีผขายปั จจัยการผลิตมาก ้ ู้ รายสิ นค้าบางประเภทมีหลายบริ ษท โดยเฉพาะผูประกอบการที่มีการจัดหาผลิตภัณฑ์ที่ดี มีราคาต่ารวมถึงมีการ ั ้ ซื้อสิ นค้าครั้งละจานวนมาก จึงทาให้สามารถเพิ่มอานาจการต่อรองได้ดวย จึงพบว่าผลกระทบจากผูขายปั จจัยการ ้ ้ ผลิตค่อนข้างต่า 4.3.2.5กกอานาจต่ อรองของลูกค้ า (Bargaining Power of Customer) อานาจการต่อรองของลูกค้ามีค่อนข้างรุ นแรง เนื่องจากผูบริ โภคมีทางเลือกในการ ้ บริ โภคสิ นค้า ขณะที่ตนทุนในการเปลี่ยนตราสิ นค้าต่า ก็ยงทาให้ผบริ โภคตัดสิ นใจง่ายขึ้น รวมไปถึงการเข้าถึง ้ ิ่ ู้ ข้อมูลข่าวสารของผูบริ โภคมีมากขึ้น ลูกค้าจึงมีความรู ้และฉลาดในการตัดสิ นใจซื้อมากขึ้น จึงส่งผลให้อานาจการ ้ ต่อรองของลูกค้าสูง
- 75. 63 ตารางที่ 13 แสดงผลการวิเคราะห์การแข่งขันโดยใช้Five Forces Model ภัยคุกคาม ระดับความรุนแรง 1.คู่แข่งขันรายใหม่ ค่อนข้างสูง 2.อานาจต่อรองของลูกค้า ค่อนข้างสูง 3.อานาจต่อรองของผูจดหา/ขายปั จจัยการผลิต ้ั ค่อนข้างต่า 4.สิ นค้าทดแทน ค่อนข้างสูง 5.คู่แข่งขันภายในธุรกิจเดียวกัน ค่อนข้างสูง 4.3.3กกการวิเคราะห์ สภาพแวดล้ อมภายในและภายนอกองค์ กร (SWOT Analysis) จากการวิเคราะห์ปัญหาร้านกระปุกยา พบว่า ร้านมียอดขายลดลง เนื่ องจากขาดการส่ งเสริ มทางตลาดและการประชาสัมพันธ์ร้าน ดังนี้ กลุ่มผูศึกษาจึงได้ใช้ SWOT Analysis เป็ นเครื่ องมือในการประเมินสถานการณ์เบื้องต้นเพื่อเป็ นพื้นฐานและทราบแนวทาง ้ เตรี ยมการวางแผนในการกาหนดกลยุทธ์การตลาด ผลการวิเคราะห์ SWOT Analysis : ร้ านกระปุกยา 1 จุดแข็ง (Strengths) 1.กกร้านเปิ ดดาเนินกิจการมานาน ทาให้เป็ นที่รู้จกของคนในละแวกนั้น (ซอยทองคาอุทิศ ั หน้ามหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ) และได้รับความน่าเชื่อถือจากลูกค้า 2.กกร้านตั้งใกล้แหล่งชุมชน มีผคนสัญจรมากมาย ใกล้มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ู้ 3.กกผูช่วยเภสัชกรประจาร้าน มีมนุษยสัมพันธ์ดีทาให้ลูกค้าเกิดความประทับใจ ้ 4.กกช่วงเวลาการเปิ ดให้บริ การของร้านนาน เปิ ดให้บริ การตั้งแต่ 09.00-23.00น. จุดอ่ อน (Weakness) 1.กกไม่มีผลิตภัณฑ์ยาบางชนิด ที่ลูกค้าต้องการ แต่ในระยะหลังได้มีการจดรายการบันทึกไว้ เพื่อหามาเพิ่มเติมภายหลัง 2.กกผลิตภัณฑ์บางตัวหมดอายุ เนื่องจากไม่ได้มีการตรวจเช็คผลิตภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง 3.กกผลิตภัณฑ์จดวางไม่เป็ นหมวดหมู่ ั โอกาส (Opportunities) 1.กกปั จจุบนประชาชนทัวไปสนใจดูแลสุขภาพตนเองมากขึ้น ทาให้ลูกค้าที่มาใช้บริ การไม่ ั ่ เพียงแต่เฉพาะเวลาเจ็บป่ วยเท่านั้น ยังเข้ามาเพื่อสอบถามเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารในการดูแลสุขภาพมากขึ้น 2.กกสื่ อต่างๆมีการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ทาให้เกิดกระแสนิยมใน การบริ โภคผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารมากขึ้น อุปสรรค (Threats) 1.กกมีคู่แข่งขันเพิ่มขึ้น มีร้านขายยาที่เปิ ดใหม่ในละแวกนั้น 2 ร้าน ทาให้ ส่วนแบ่งทาง การตลาดลดลง 2.กกร้านขายยาที่เปิ ดใหม่จดโปรโมชันเพื่อดึงดูดลูกค้าโดยการลดราคาสิ นค้า ั ่ 3.กกธุรกิจร้านขายยามีการขยายตัวมากขึ้นทาให้มีโอกาสที่คู่แข่งขันรายใหม่ จะเข้ามาเปิ ด ร้านในละแวกใกล้เคียงได้
- 76. 64 ผลการวิเคราะห์ SWOT Analysis: ร้ านกระปุกยา 2 จุดแข็ง (Strengths) 1.กกร้านเปิ ดดาเนินกิจการมานานทาให้เป็ นที่รู้จกของคนในละแวกนั้น (ตลาดเซ็นเตอร์พอย, ั ้ ตลาดเริ่ มอุดม) และได้รับความเชื่อถือจากลูกค้า ่ 2.กกร้านตั้งอยูในทาเลที่ดี มีผคนสัญจรมากมาย ู้ 3.กกผูช่วยเภสัชกรประจาร้าน มีมนุษยสัมพันธ์ดีทาให้ลูกค้าเกิดความประทับใจ ้ 4.กกมีที่จอดรถสะดวก จุดอ่ อน (Weakness) 1.กกการเปิ ดให้บริ การของร้าน กระปุกยา 2 จะเปิ ดเฉพาะช่วงเย็น เวลา 16.00น.-23.00 น. เพราะมีผคนมาซื้อสิ นค้าที่ตลาดเซ็นเตอร์พอยและตลาดเริ่ มอุดมจานวนมาก ู้ ้ 2.กกผลิตภัณฑ์ไม่มีความเป็ นหมวดหมู่ในการจัดเรี ยงผลิตภัณฑ์ 3.กกสถานที่คบแคบ จัดวางผลิตภัณฑ์ได้นอย ั ้ โอกาส (Opportunities) 1.กกประชาชนที่มาเดินเลือกซื้อสิ นค้าภายในตลาดเซ็นเตอร์พอย และตลาดเริ่ มอุดมมีมากขึ้น ้ ทุกวันทาให้มีลูกค้ามาใช้บริ การในร้านมากขึ้น 2.กกปั จจุบนประชาชนทัวไปสนใจดูแลสุขภาพตนเองมากขึ้น ทาให้ลูกค้าที่มาใช้บริ การไม่ ั ่ เพียงแต่เฉพาะเวลาเจ็บป่ วยเท่านั้น ยังเข้ามาเพื่อสอบถามเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารในการดูแลสุขภาพมากขึ้น 3.กกสื่ อต่างๆมีการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ทาให้เกิดกระแสนิยมใน การบริ โภคผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารมากขึ้น ่ 4.กกไม่มีร้านขายยาอยูในบริ เวณใกล้เคียง อุปสรรค(Threats) 1.กกธุรกิจร้านขายยามีการขยายตัวมากขึ้นทาให้มีโอกาสที่คู่แข่งขันรายใหม่ จะเข้ามาเปิ ด ร้านในละแวกใกล้เคียงได้ ผลการวิเคราะห์ SWOT Analysis : ร้ านกระปุกยา 3 จุดแข็ง (Strengths) ่ ่ 1.กกร้านตั้งอยูในทาเลที่ดี มีผคนสัญจรไปมามากมาย ตั้งอยูบนถนนทหาร หน้ามหาวิทยาลัย ู้ ราชภัฏอุดรธานี 2.กกร้านกว้างขวาง สะอาด สว่าง และมีเครื่ องชังน้ าหนักไว้ให้บริ การ ่ 3.กกผูช่วยเภสัชกรประจาร้าน มีมนุษยสัมพันธ์ดีทาให้ลูกค้าเกิดความประทับใจ ้ 4.กกมีที่จอดรถสะดวก จุดอ่ อน (Weakness) 1.กกช่วงเวลาเปิ ดของร้านสั้น คือให้บริ การ 15.30น.-22.00น. ทาให้อาจเสี ยลูกค้าในช่วงเวลา เช้าได้
- 77. 65 2.กกผลิตภัณฑ์ไม่มีความเป็ นหมวดหมู่ในการจัดเรี ยงผลิตภัณฑ์ โอกาส(Opportunities) 1.กกปั จจุบนประชาชนทัวไปสนใจดูแลสุ ขภาพตนเองมากขึ้น ทาให้ลูกค้าที่มาใช้บริ การไม่ ั ่ เพียงแต่เฉพาะเวลาเจ็บป่ วยเท่านั้น ยังเข้ามาเพื่อสอบถามเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารในการดูแลสุขภาพมากขึ้น 2.กกสื่ อต่างๆมีการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ทาให้เกิดกระแสนิ ยมใน การบริ โภคผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารมากขึ้น 3.กกเนื่องจากร้านเพิ่งเปิ ดดาเนินกิจการ ทาให้เป็ นโอกาสที่จะแย่งส่ วนแบ่งทางการตลาด จากร้านสมชายเภสัช อุปสรรค(Threats) 1.กกมีคู่แข่งขันที่เปิ ดทาการมานานกว่า มีประสบการณ์มากกว่าร้านกระปุกยา 3 คือ ร้าน สมชายเภสัช 2.กกธุรกิจร้านขายยามีการขยายตัวมากขึ้นทาให้มีโอกาสที่คู่แข่งขันรายใหม่ จะเข้ามาเปิ ด ร้านในละแวกใกล้เคียงได้ สรุปผลการวิเคราะห์ SWOT Analysis : ร้ านกระปุกยาทั้ง 3 สาขา จุดแข็ง (Strengths) ร้านกระปุกยาเปิ ดดาเนินกิจการมาเป็ นเวลานานทาให้มีชื่อเสี ยงเป็ นที่รู้จกและได้รับความน่าเชื่อถือจาก ั บุคคลทัวไป มีส่วนครองการตลาดมากเนื่องจากมีหลายสาขา อีกทั้งยังมีทาเลที่ต้ งอยูใกล้บริ เวณแหล่งชุมชน การ ั ่ ่ คมนาคมสะดวก ประกอบกับพนักงานร้านกระปุกยามีอธยาศัยดี ให้บริ การเป็ นกันเอง ั จุดอ่ อน (Weakness) การจัดวางผลิตภัณฑ์ภายในร้านไม่เป็ นหมวดหมู่ ทาให้เสี ยเวลาในการค้นหาและให้บริ การลูกค้า อีกทั้ง การบริ หารสิ นค้าคงคลังยังไม่มีระบบที่ดี บางผลิตภัณฑ์หมดอายุ บางผลิตภัณฑ์ขาดหรื อค้างคลังสิ นค้า เนื่องจาก ขาดการตรวจสอบอย่างสม่าเสมอส่งผลให้การบริ หารงานภายในร้านและการให้บริ การแก่ลูกค้าเกิดความล่าช้า โอกาส (Opportunities) ปั จจุบนประชาชนทัวไปสนใจดูแลสุขภาพตนเองมากยิงขึ้น ทาให้ลูกค้าที่มาใช้บริ การไม่เพียงแต่เฉพาะ ั ่ ่ เวลาเจ็บป่ วยเท่านั้น ยังเข้ามาเพื่อสอบถามเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารในการดูแลสุขภาพมากขึ้น ประกอบกับ สื่ อต่างๆมีการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ทาให้เกิดกระแสนิยมในการบริ โภคผลิตภัณฑ์เสริ ม อาหารมากขึ้น อุปสรรค(Threats) การส่งเสริ มการตลาดของธุรกิจร้านยาทาได้อย่างจากัด เนื่องจากมีขอจากัดทางกฎหมายในการห้ามโอ้อวด ้ โฆษณา ประชาสัมพันธ์ต่าง ๆ ในการขายยา อีกทั้งธุรกิจร้านยามีการขยายตัวมากขึ้นทาให้มีโอกาสที่คู่แข่งขันราย ใหม่จะเข้ามาเปิ ดร้านในละแวกใกล้เคียงได้ 4.3.4กกการวิเคราะห์ คู่แข่ งขัน (Competitive Situation)
- 78. 66 การวิเคราะห์สภาพคู่แข่งขันเป็ น การระบุคู่แข่งขันของบริษทว่า พวกเข้าเป็ นใคร โดยต้องพิจารณา ั บริ ษทที่นาเสนอผลิตภัณฑ์ที่สามารถนามาใช้ทดแทนสิ นค้าหรื อบริ การของบริ ษทด้วย ั ั ่ การสร้างทะเบียนรายชื่อคู่แข่งขันของบริ ษท ควรพิจารณาในประเด็นที่วา : ั - คู่แข่งรายอื่น ๆ ที่นาเสนอผลิตภัณฑ์เหมือนกับผลิตภัณฑ์ของบริ ษทนั้นเป็ นใครบ้าง ั - บริ ษทที่นาเสนอสิ นค้าซึ่งสามารถใช้ทดแทนสิ นค้าของบริ ษทได้อย่างสมบูรณ์ ั ั ร้านกระปุกยามีเป้ าหมายในการตอบสนองความต้องการของลูกค้าด้วยการคัดเลือกสิ นค้าที่มี คุณภาพ ได้มาตรฐาน อ .ย. โดยคานึงถึงคุณประโยชน์ของลูกค้าเป็ นที่ต้ ง บริ การโดยบุคลากรที่มีคุณภาพเป็ นที่ ั ไว้วางใจ ให้คาแนะนา ปรึ กษา เพื่อการรักษา การป้ องกัน และการสร้างเสริ มสุขภาพของลูกค้า ระเบียนรายชื่อคู่แข่งขันของร้านกระปุกยาใช้เกณฑ์การวิเคราะห์เพื่อให้สามารถระบุคู่แข่งขัน ได้ โดยใช้เกณฑ์ดงนี้ ั เกณฑ์การวิเคราะห์ - ที่ต้ งร้าน (รัศมีห่างจากร้านกระปุกยา 500 เมตร) ั - ผลิตภัณฑ์ - การให้บริ การ - ลักษณะทางกายภาพ 4.3.4.1กกผลวิเคราะห์ คู่แข่ งขัน : ร้ านกระปุกยา 1 จากเกณฑ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์ขางต้นสามารถนามาสรุ ปรายชื่อคู่แข่งขันของร้านกระปุก ้ ยา 1 ดังนี้ ตารางที่ 14 แสดงรายชื่ อร้านคู่แข่งขัน ของร้านกระปุกยา 1 ชื่อร้ าน ทีต้ง ่ ั ซอยทองคาอุทิศบริ เวณ หน้ามหาวิทยาลัยราชภัฎ อุดรธานี ประเภทผลิตภัณฑ์ การให้ บริการ ขายยา , อาหาร มีเภสัชกรประจาคอย เสริ ม เครื่ องสาอาง ให้คาปรึ กษา ตลอดเวลา ลักษณะทางกายภาพ จัดร้านเป็ นระเบียบ เรี ยบร้อยดี พื้นที่ใช้สอย ร้านรักยา ของร้านกว้างขวาง สะอาด สว่าง ซอยทองคาอุทิศบริ เวณ ขายยา , อาหาร ไม่มีเภสัชกรประจา สิ นค้ามีให้เลือก หน้ามหาวิทยาลัยราชภัฎ เสริ ม เครื่ องสาอาง ร้านตลอดเวลา แต่จะ หลากหลาย จัดวางเป็ น ร้านหน้ามอ อุดรธานี มีเฉพาะช่วงเวลา หมวดหมู่ ง่ายต่อการ 17.00 เป็ นต้นไป มองเห็นสิ นค้า จากระเบียนรายชื่อคู่แข่งขันของร้านกระปุกยาสาขา 1 สามารถระบุจุดแข็ง จุดอ่อนของคู่แข่งขัน คือร้านรักยา ร้านหน้ามอ ได้ดงนี้ ั
- 79. 67 15 แสดงจุดแข็ง จุดอ่อนร้านคู่แข่งขันของร้านกระปุกยา 1 จุดแข็ง จุดอ่อน ตารางที่ ชื่อร้ าน ร้านรักยา ร้านหน้ามอ ให้คาปรึ กษาหรื อแนะนาการใช้ผลิตภัณฑ์เป็ นอย่างดี ขายสิ นค้าราคาต่ากว่าร้านกระปุกยา จัดเรี ยงสิ นค้าเป็ น ระเบียบเรี ยบร้อย เวลาที่ลูกค้ามาซื้อสิ นค้า ทางร้านรักยา มักจะมีสินค้าที่ลูกค้าต้องการเสมอ กลุ่มลูกค้าหลักของ ่ ร้าน จะเป็ นนักศึกษาที่อาศัยอยูในบริ เวณใกล้เคียง ให้คาปรึ กษาหรื อแนะนาการใช้ผลิตภัณฑ์เป็ นอย่างดี พื้นที่การใช้สอยกว้างขวาง ทาให้ลูกค้ามองเห็นสิ นค้าได้ อย่างชัดเจน เลือกซื้อได้ เป็ นร้านยาที่เพิ่งเปิ ดดาเนินกิจการ ได้ไม่นาน และลูกค้าที่มาใช้บริ การ นั้นเป็ นลูกค้ารายใหม่ เป็ นร้านยาที่เพิ่งเปิ ดดาเนินกิจการ ได้ไม่นาน และลูกค้าที่มาใช้บริ การ นั้นเป็ นลูกค้ารายใหม่ และต้องการ หาซื้อสิ นค้าที่แตกต่างจากร้านอื่นๆ ส่วนคู่แข่งขันทางอ้อม ได้แก่ ร้านขายยาทัวไปในเขตเทศบาลนครอุดรธานี ถือเป็ นคู่แข่งขันทางอ้อมที่มี ่ บทบาทสาคัญทั้งในปั จจุบนและอนาคต เนื่องจากให้บริ การเป็ นสิ นค้าประเภทเดียวกับร้านกระปุกยา 1 ั 4.3.4.2กกผลวิเคราะห์ คู่แข่ งขัน : ร้ านกระปุกยา 2 ่ ร้านกระปุกยา 2 ตั้งอยูบริ เวณตลาดเริ่ มอุดม ใกล้สถานีรถไฟ จากการกาหนดคู่แข่งขัน ่ โดยใช้เกณฑ์ดานภูมิศาสตร์ รัศมีพ้ืนที่ 1 กิโลเมตร พบว่า ไม่มีร้านยาที่เปิ ดกิจการอยูในบริ เวณใกล้เคียง สภาพใน ้ การแข่งขันจึงมีนอย ระยะเวลาการเปิ ดทาการของร้านคือเวลา 16.00-23.00 น. เป็ นช่วงเวลาเย็น สาเหตุที่ทางร้าน ้ เปิ ดเวลาดังกล่าว เนื่องจากบริ เวณตลาดเริ่ มอุดมและเซ็นเตอร์พอยนั้น จะมีผคนมากมายมาเดินซื้อของ จึง ้ ู้ จาเป็ นต้องให้บริ การในช่วงเวลาดังกล่าว 16 แสดงรายชื่ อร้านคู่แข่งขัน ของร้านกระปุกยา 2 ตารางที่ ชื่อร้ าน ทีต้ง ่ ั ประเภทผลิตภัณฑ์ การให้ บริการ ลักษณะทางกายภาพ - - - - - จากตารางที่ 16 แสดงรายชื่อร้านคู่แข่งขัน ของร้านกระปุกยา 2 พบว่าไม่มีคู่แข่งขันทางตรง เนื่องจากรัศมี ่ พื้นที่ 1 กิโลเมตรไม่มีร้านยาที่เปิ ดกิจการอยูในบริ เวณใกล้เคียง ส่วนคู่แข่งขันทางอ้อม ได้แก่ ร้านขายยาทัวไปใน ่ เขตเทศบาลนครอุดรธานี ถือเป็ นคู่แข่งขันทางอ้อมที่มีบทบาทสาคัญทั้งในปั จจุบนและอนาคต เนื่องจากให้บริ การ ั เป็ นสิ นค้าประเภทเดียวกับร้านกระปุกยา 2 4.3.4.3กกผลวิเคราะห์ คู่แข่ งขัน : ร้ านกระปุกยา 3 จากเกณฑ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์ขางต้นสามารถนามาสรุ ปรายชื่อคู่แข่งขันของร้านกระปุก ้ ยา สาขา 3 ดังนี้
- 80. 68 ตารางที่ 17 แสดงรายชื่อร้านคู่แข่งขันของร้านกระปุกยา 3 ชื่อร้ าน 1.ร้าน สมชาย เภสัช ทีต้ง ่ ั ประเภท การให้ บริการ ผลิตภัณฑ์ ถนนทหาร ขายยา, อาหาร มีเภสัชกรประจาคอย บริ เวณหน้า เสริ ม,เครื่ องสาอาง ให้คาปรึ กษา มหาวิทยาลัย ตลอดเวลาและเปิ ด ราชภัฎอุดรธานี ดาเนินกิจการมานาน ลักษณะทางกายภาพ สิ นค้ามีความหลากหลาย จัดร้าน เป็ นระเบียบ การจัดวางสิ นค้าไม่ กระจัดกระจาย พื้นที่ใช้สอยของ ร้านกว้าง สะอาดสว่าง จากระเบียนรายชื่อคู่แข่งขันของร้านกระปุกยาสาขา 3 สามารถระบุจุดแข็ง จุดอ่อนของคู่แข่งขัน คือร้าน สมชายเภสัช ได้ดงนี้ ั ตารางที่ 18 แสดงจุดแข็ง จุดอ่อนร้านคู่แข่งขัน ของร้านกระปุกยา 3 ชื่อร้ าน ร้านสมชายเภสัช จุดแข็ง จุดอ่ อน เป็ นร้านที่เปิ ดดาเนินกิจการมานาน พร้อมทั้งให้ ที่จอดรถไม่สะดวก และพื้นที่ คาปรึ กษาหรื อแนะนาการใช้ผลิตภัณฑ์เป็ นอย่าง ภายในร้านคับแคบ แสงสว่างไม่ ดี จัดเรี ยงสิ นค้าเป็ นระเบียบเรี ยบร้อย เวลาที่ เพียงพอ ลูกค้ามาซื้อสิ นค้า ทางร้านสมชายเภสัชมักจะมี สิ นค้าที่ลูกค้าต้องการเสมอ ส่วนคู่แข่งขันทางอ้อม ได้แก่ ร้านขายยาทัวไปในเขตเทศบาลนคร อุดรธานี ถือเป็ นคู่แข่งขันทางอ้อมที่มี ่ บทบาทสาคัญทั้งในปั จจุบนและอนาคต เนื่องจากให้บริ การเป็ นสิ นค้าประเภทเดียวกับร้านกระปุกยา 3 ั 4.3.5กกผลการวิเคราะห์ ข้อมูลจากแบบสอบถาม ในการศึกษาเรื่ อง การเพิ่มขีดความสามารถในการควบคุมการบริ หารและการวางแผนการตลาดใน ธุรกิจร้านขายยาแผนปั จจุบน กรณี ศึกษาร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี ได้มีการสารวจข้อมูลด้วย ั “แบบสอบถาม” เพื่อนามาวิเคราะห์ขอมูลและนาเสนอใช้เป็ นเครื่ องมือในการวางแผนการตลาดร้านกระปุกยา ้ จังหวัดอุดรธานี กลุ่มตัวอย่างคือประชากรในเขตเทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี จานวน 400 คน 4.3.5.1กกลาดับขั้นตอนในการนาเสนอผลการวิเคราะห์ ข้อมูล (1)กกการวิเคราะห์ขอมูลทัวไปของผูใช้บริ การร้านกระปุกยา ในเขตเทศบาลนคร ้ ้ ่ อุดรธานี (2)กกการวิเคราะห์ขอมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมในการซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภคจากร้าน ้ ้ ขายยา จังหวัดอุดรธานี (3)กกการวิเคราะห์ขอมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภคจาก ้ ้ ร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี
- 81. 69 4.3.5.2กกผลการวิเคราะห์ ข้อมูล - การวิเคราะห์ข้อมูลทัวไปของผู้ใช้ บริการร้ านกระปุกยา ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี ่ ตารางที่ 19 แสดงจานวนและร้อยละของกลุ่มตัวอย่าง จาแนกตามเพศ อายุ การศึกษา อาชีพ รายได้ต่อเดือน ข้ อมูลทัวไปของกลุ่ม ่ ตัวอย่ าง 1.เพศ รายละเอียด จานวน (คน) ร้ อยละ ต่ากว่ามัธยมศึกษา มัธยมศึกษา/ปวช./ปวส. ปริ ญญาตรี สูงกว่าปริ ญญาตรี รวม นักเรี ยน/นักศึกษา พนักงานบริ ษท/ลูกจ้าง ั ประกอบกิจการส่วนตัว ข้าราชการ/รัฐวิสาหกิจ 106 294 400 4 281 74 41 400 50 51 287 12 400 231 112 45 12 26.5 73.5 100 1.0 70.3 18.5 10.3 100 12.4 12.8 71.8 3.0 100 57.8 28.0 11.3 3.0 รวม ต่ากว่า 5,000 บาท 5,001 – 10,000 บาท 10,001 – 15,000 บาท ตั้งแต่ 15,001 บาทขึ้นไป รวม 400 151 182 53 14 400 100 37.8 45.5 13.3 3.5 100 ชาย หญิง รวม 2.อายุ ต่ากว่า 18 ปี 19 – 25 ปี 26 - 30 ปี 30 ปี ขึ้นไป รวม 3.การศึกษา 4.อาชีพ 5.รายได้ต่อเดือน จากตารางที่ 19 พบว่า เพศ กลุ่มตัวอย่างเป็ นเพศหญิงและชาย คิดเป็ น 73.5% และ 26.5% ตามลาดับ อายุ กลุ่มตัวอย่างมีอายุ 19-25 ปี , 26-30 ปี และ 30ปี ขึ้นไป คิดเป็ น 70.3%, 18.5% และ10.3% ตามลาดับ การศึกษา กลุ่มตัวอย่างมีการศึกษาระดับปริ ญญาตรี , มัธยมศึกษา/ปวช./ปวส. และต่ากว่ามัธยมศึกษา
- 82. 70 คิดเป็ น 71.8%,12.8% และ12.4% ตามลาดับ อาชีพ ส่วนใหญ่กลุ่มตัวอย่าง มีอาชีพ นักเรี ยน/นักศึกษา , พนักงานบริ ษท/ลูกจ้าง และ ประกอบกิจการ ั ส่วนตัว คิดเป็ น 57.8%, 28.0% และ11.3% ตามลาดับ รายได้ ต่อเดือน กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีรายได้ต่อเดือนตั้งแต่ 5,001-10,000 บาท, ต่ากว่า 5,000 บาท และ 10,001-15,000 บาท คิดเป็ น 45.5%, 37.8% และ13.3% ตามลาดับ
- 83. 71 - การวิเคราะห์ ข้อมูลเกียวกับพฤติกรรมในการซื้อผลิตภัณฑ์ของผู้บริโภคจากร้ านขายยา จังหวัดอุดรธานี ่ ตารางที่ 20 แสดงจานวนและร้อยละของกลุ่มตัวอย่าง ตามพฤติกรรมการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ จากร้านขายยา ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี พฤติกรรมการเลือกซื้อ ผลิตภัณฑ์ จากร้ านขายยา รายละเอียด จานวน (คน) ร้ อยละ ของกลุ่มตัวอย่ าง 1.จานวนผูเ้ คยใช้บริ การซื้อ ร้านกระปุกยา 253 21 ผลิตภัณฑ์จากร้านขายยาใด ร้านหน้ามอ 153 13 มากที่สุด ร้านเภสัชชุมชน 86 7 ร้านสมชายเภสัช 51 4 ร้านรักยา 189 16 ร้านนาชัย 97 8 ร้านสมศักดิเภสัช 53 4 ร้านยาอื่น ๆ 318 27 รวม 1,200 100 2.สาเหตุที่ใช้บริ การร้าน เจ็บป่ วยเอง 296 74.0 ขายยา ซื้อไว้ประจาบ้าน 26 6.5 ญาติ/เพื่อน เจ็บป่ วย 59 14.8 อื่น ๆ 19 4.8 รวม 400 100 3.ปั จจัยที่พิจารณาเลือกซื้อ ร้านที่ลูกค้ามีความคุนเคย ้ 75 6 ผลิตภัณฑ์จากร้านขายยา ร้านที่ใกล้บาน ้ 234 19 ร้านที่มีสินค้าครบ 85 7 ร้านที่ขายราคาเหมาะสม 202 17 ร้านที่สะอาด/สว่างจัดสิ นค้าเป็ นระเบียบ 116 10 ร้านที่มีบริ การดี 128 11 ร้านที่มีชื่อเสี ยงเป็ นที่รู้จก ั 88 7 ร้านที่มีเภสัชประจา 84 7 ร้านที่มีการส่งเสริ มการขาย 188 16 รวม 1,200 100 4.ผลิตภัณฑ์ที่เลือกซื้อจาก ผลิตภัณฑ์ยา 243 60.75 ร้านยา เครื่ องสาอาง 36 9.0 ผลิตภัณฑ์อาหารเสริ ม 121 30.25 รวม 400 100
- 84. 72 ตารางที่ 20(ต่อ) แสดงจานวนและร้อยละของกลุ่มตัวอย่างตามพฤติกรรมการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ จากร้านขายยา ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี พฤติกรรมการเลือกซื้อ ผลิตภัณฑ์ จากร้ านขายยา รายละเอียด จานวน (คน) ร้ อยละ ของกลุ่มตัวอย่ าง 5.ลักษณะยาที่เลือกซื้อจาก ยาเรี ยกหา (บอกชื่อยา/ตราสิ นค้า 214 53.5 ร้านขายยา โดยเฉพาะ) ยาจัด (บอกอาการแล้วเภสัชเป็ นผูจดให้) ้ั 167 41.75 ยาตามใบสังแพทย์ 19 4.75 ่ รวม 400 100 6.ช่วงระยะเวลาการใช้ 06.00 – 09.00 น. 20 5.0 บริ การร้านขายยา 09.01 – 12.00 น. 22 5.5 12.01 – 15.00 น. 29 7.3 15.01 – 18.00 น. 151 37.8 18.01 – 21.00 น. 173 43.3 21.01 – 24.00 น. 5 1.3 รวม 400 100 7.ผูที่เคยใช้บริ การร้าน ้ เคยใช้บริ การ 394 98.5 กระปุกยา ไม่เคยใช้บริ การ 6 1.5 รวม 400 100 จากตารางที่ 20 พบว่า จานวนผู้เคยใช้ บริการซื้อผลิตภัณฑ์ จากร้ านขายยาใดมากทีสุด กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เคยใช้บริ การ ่ จากร้านยาอื่น ๆ มากที่สุดเนื่องจากกลุ่มผูศึกษาได้แจกแบบสอบถามกระจายทัวเขตเทศบาลนครอุดรธานี ้ ่ รองลงมาคือ ร้านกระปุกยาและร้านรักยา คิดเป็ น 27%, 21% และ16% ตามลาดับ สาเหตุทใช้ บริการร้ านขายยา สาเหตุที่กลุ่มตัวอย่างใช้บริ การร้านขายยาคือ เจ็บป่ วยเอง รองลงมาคือ ี่ ญาติหรื อเพื่อน เจ็บป่ วย และซื้อไว้ประจาบ้าน คิดเป็ น 74%, 15% และ 6% ตามลาดับ ปัจจัยทีพจารณาเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ จากร้ านขายยา ปั จจัยที่สาคัญที่สุดที่กลุ่มตัวอย่างเลือกใช้บริ การ ่ ิ ร้านขายยาคือ ใกล้บาน รองลงมาคือ ร้านที่ขายราคาเหมาะสม และร้านที่มีการส่งเสริ มการขาย คิดเป็ น ้ 19%, 17% และ16% ตามลาดับ ผลิตภัณฑ์ ทเี่ ลือกซื้อจากร้ านยา ส่วนใหญ่กลุ่มตัวอย่างจะเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ยามากที่สุด รองลงมา คือ ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร และเครื่ องสาอาง คิดเป็ น 60.75%, 30.25% และ 9% ตามลาดับ
- 85. 73 ่ ลักษณะยาทีเ่ ลือกซื้อจากร้ านขายยา กลุมตัวอย่างเลือกซื้อยาในลักษณะของยาเรียกหามากที่สุด รองลงมาคือ ยาจัด และยาตามใบสังแพทย์ คิดเป็ น 65.5%, 59.8% และ 17.8% ตามลาดับ ่ ช่ วงระยะเวลาการใช้ บริการร้ านขายยา ช่วงระยะเวลาส่วนใหญ่ที่กลุ่มตัวอย่างมาใช้บริ การร้านขายยา คือ เวลา 18.01 - 21.00 น. รองลงมาคือ เวลา 15.01 - 18.00 น. และ 12.01 - 15.00 น. คิดเป็ น 43.3%, 37.8% และ 7.3% ตามลาดับ ผู้ทเี่ คยใช้ บริการร้ านกระปุกยา กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เคยใช้บริ การร้านกระปุกยา 98.5% และไม่เคย ใช้บริ การร้านกระปุกยา 1.5% ตามลาดับ ตารางที่ 21 แสดงจานวนและร้อยละของกลุ่มตัวอย่าง ตามพฤติกรรมการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ จากร้านกระปุกยา ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี พฤติกรรมการเลือกซื้อ รายละเอียด ผลิตภัณฑ์ จากร้ านกระปุก ยาของกลุ่มตัวอย่ าง 1.ผลิตภัณฑ์ที่เลือกซื้อจาก ผลิตภัณฑ์ยา ร้านกระปุกยา เครื่ องสาอาง ผลิตภัณฑ์อาหารเสริ ม อุปกรณ์การแพทย์ รวม 2.ปั จจัยสาคัญที่เลือกซื้อ ผูขายให้บริ การดี ้ ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ จากร้าน บริ การรวดเร็ วถูกต้อง กระปุกยา ราคาสิ นค้าเหมาะสม สะดวก เช่น มีที่จอดรถ ใกล้บาน ้ มีการลดราคา มีการโฆษณาประชาสัมพันธ์ รวม 3.บริ การส่งเสริ มการขายที่ แจกของแถม อยากให้ร้านกระปุกยามี แจกเอกสารให้ความรู ้ สะสมแต้มเพื่อแลกรับรางวัล รับสมัครสมาชิก จัดรายการตามเทศกาล ให้ส่วนลด อื่น ๆ รวม จานวน (คน) ร้ อยละ 203 41 143 7 394 104 45 84 126 23 12 394 82 121 48 19 16 88 20 394 51.5 10.4 36.3 1.8 100 26.4 11.4 21.3 32 5.8 3.1 100 20.8 30.7 12.2 4.8 4.1 22.3 5.1 100
- 86. 74 จากตารางที่ 21 พบว่า ผลิตภัณฑ์ที่เลือกซื้อจากร้านกระปุกยากลุ่มตัวอย่างเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ยาจากร้านกระปุกยามากที่สุด รองลงมาคือ ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร และเครื่ องสาอาง คิดเป็ น 51.5%, 36.3% และ 10.4% ตามลาดับ ปั จจัยสาคัญที่เลือกซื้อผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ จากร้านกระปุกยา ส่วนใหญ่เลือกซื้อเพราะผูขายให้บริ การดี ้ รองลงมาคือ สะดวก และราคาสิ นค้าเหมาะสม คิดเป็ น 26.4%, 32% และ 21.3% ตามลาดับ บริ การส่งเสริ มการขายที่อยากให้ร้านกระปุกยามี กลุ่มตัวอย่างอยากให้ร้านกระปุกยามีการส่งเสริ มการ ขายโดยการแจกเอกสารให้ความรู ้มากที่สุด รองลงมาคือ ให้ส่วนลด และแจกของแถม คิดเป็ น 30.7%, 22.3% และ 20.8% ตามลาดับ 4.3.6กกการวิเคราะห์ การตลาดตามเป้ าหมาย (Target marketing หรือ STP marketing) จากการวิเคราะห์ปัญหาด้านการตลาดนั้น พบว่าร้านกระปุกยาขาดการวางแผนกลยุทธ์ทางการตลาด จึงได้ ทาการวิเคราะห์การตลาดตามเป้ าหมาย เพื่อจะได้กาหนดกลยุทธ์ทางการตลาดได้เหมาะสม 4.3.6.1กกการแบ่ งส่ วนตลาด (Market Segmentation หรื อ Segmenting) หลักเกณฑ์ในการแบ่งส่วนตลาดร้านกระปุกยาเป็ น ดังนี้ ตารางที่ หลักเกณฑ์ เกณฑ์ภูมิศาสตร์ 22 แสดงหลักเกณฑ์ในการแบ่งส่ วนตลาดร้านกระปุกยา เกณฑ์ประชากรศาสตร์ ปัจจัยทีใช้ แบ่ งส่ วนทางการตลาด ่ ่ เขตที่อยูอาศัย ที่ทางาน หรื อ สถานศึกษา ช่วงอายุ พฤติกรรม เหตุผลในการซื้อ รายละเอียดของกลุ่มทีแบ่ ง ่ ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี นอกเขตเทศบาลนครอุดรธานี ต่ากว่า 18 ปี 19-25ปี 26-30ปี 30 ปี ขึ้นไป เจ็บป่ วยเอง ซื้อไว้ประจาบ้าน ญาติ/เพื่อน เจ็บป่ วย อื่นๆ 4.3.6.2กกการกาหนดตลาดเป้ าหมาย (Market Targeting) ร้านกระปุกยาได้ประเมินส่วนตลาด (Market target) ซึ่งเป็ นการศึกษาส่วนตลาด 3 ด้าน คือขนาดและความเจริ ญเติบโตของส่วนตลาด ช่วงอายุที่มาใช้บริ การร้านขายยามากที่สุดคือ 19-25 ปี ซึ่งช่วงอายุน้ ี เป็ นช่วงที่สนใจดูแลสุขภาพของตนเองมากขึ้น และเหตุผลในการซื้อผลิตภัณฑ์ คือ เจ็บป่ วยเอง เป็ นส่วนใหญ่ ขนาดและความเจริ ญเติบโตส่วนตลาด เขตเทศบาลนครอุดรธานีซ่ ึงเป็ นที่ต้ งของร้าน มีความหนาแน่นของ ั ประชากรสูงถึง 2,979 คน/ตร.กม. (เทศบาลนครอุดรธานี : 2551) และวัยนักเรี ยน/ศึกษามาใช้บริ การมากที่สุดถึง
- 87. 75 57.8% รองลงมาคือพนักงานบริ ษท/ลูกจ้างประกอบกิจการส่วนตัว และข้าราชการ/รัฐวิสาหกิจ ตามลาดับ ช่วง ั อายุที่มาใช้บริ การร้านขายยามากที่สุดคือ 19-25 ปี ซึ่งช่วงอายุน้ ีเป็ นช่วงที่สนใจดูแลสุขภาพของตนเองมากขึ้น และพฤติกรรมของผูบริ โภคส่วนใหญ่ที่มาใช้บริ การที่ร้านกระปุกยา มักจะเจ็บป่ วยเอง รองลงมาคือญาติ/เพื่อน ้ เจ็บป่ วย และซื้อไว้ประจาบ้าน คิดเป็ นร้อยละ 74.0%, 14.8% และ6.5% ตามลาดับ ดังนั้น กลุ่มตลาดเป้ าหมายที่ เลือกสาหรับร้านกระปุกยา คือ (1) นักเรี ยน/นักศึกษา ทั้งภาครัฐและเอกชน ที่ศึกษาในเขตเทศบาลนครอุดรธานีที่มี ความสนใจในเรื่ อง ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร วิตามินบารุ งร่ างกาย และยารักษาสิ ว (2) พนักงานบริ ษท/ลูกจ้าง ที่ทางานในเขตเทศบาลนครอุดรธานีที่มีความสนใจในเรื่ อง ั ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร เครื่ องสาอาง การดูแลสุขภาพร่ างกายให้ปราศจากโรคภัย (3) ครอบครัว ที่อาศัยในเขตเทศบาลนครอุดรธานีที่มีความสนใจในเรื่ อง การดูแล สุขภาพร่ างกายให้ปราศจากโรคภัยกลุ่มตลาดที่ทางร้านกระปุกยาเลือกนั้น เป็ นกลุ่มตลาดที่ไม่แตกต่างกันหรื อ เหมือนกัน จะนาเสนอสิ นค้าในลักษณะเดียวกันเพื่อตอบสนองความต้องการของผูมาใช้บริ การได้ ้ 4.3.6.3กกการกาหนดตาแหน่ งผลิตภัณฑ์ (Market positioning) การกาหนดตาแหน่ง (Positioning) เป็ นความพยายามในการจัดการความรับรู ้ที่ลูกค้า เป้ าหมายที่มีต่อผลิตภัณฑ์หรื อบริ การ และร้านกระปุกยาได้ใช้กลยุทธ์การกาหนดผลิตภัณฑ์ คือการกาหนด ตาแหน่งผลิตภัณฑ์ตามราคาและคุณภาพของผลิตภัณฑ์ การกาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ตาม ราคาและคุณภาพ ของผลิตภัณฑ์ ร้านกระปุกยา ่ ต้องการเสนอสิ นค้าและบริ การให้ลูกค้ารับรู ้วา ร้านกระปุกยาเป็ นร้านยาที่ทนสมัย ให้คาปรึ กษาเกี่ยวกับสุขภาพ ั และความงามได้เป็ นอย่างดี ร้านกระปุกยา ได้ กาหนดตาแหน่งผลิตภัณฑ์ เพื่อสร้างการรับรู ้ของกลุ่มลูกค้าเป้ าหมาย ดังนี้ (1)กกสิ นค้ามีคุณภาพ ได้มาตรฐาน อ.ย. (2)กกบริ การรวดเร็ วและถูกต้องโดยบุคลากรที่มีคุณภาพ ไว้ใจได้ (3)กกสิ นค้ามีความหลากหลายสามารถตอบสนองความต้องการลูกค้าได้ (4)กกบรรยากาศภายในร้านสะอาด สว่าง ถูกสุขลักษณะ 4.3.6.4กกการวิเคราะห์ พฤติกรรมผู้บริโภค การวิเคราะห์พฤติกรรมผูบริ โภคของธุรกิจร้านยา ในเขตเทศบาลนครอุดรธานีได้ดงนี้ ้ ั (1)กกใครอยู่ ในตลาดเป้ าหมาย (Who is the target market?) -นักเรี ยน/นักศึกษา ทั้งภาครัฐและเอกชน ที่ศึกษาในเขตเทศบาลนครอุดรธานีที่มี ความสนใจในเรื่ อง ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร วิตามินบารุ งร่ างกาย และยารักษาสิ ว -พนักงานบริ ษท/ลูกจ้าง ที่ทางานในเขตเทศบาลนครอุดรธานีที่มีความสนใจใน ั เรื่ อง ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร เครื่ องสาอาง การดูแลสุขภาพร่ างกายให้ปราศจากโรคภัย -ครอบครัว ที่อาศัยในเขตเทศบาลนครอุดรธานีที่มีความสนใจในเรื่ อง การดูแล สุขภาพร่ างกายให้ปราศจากโรคภัย
- 88. 76 (2)กกผู้บริโภคซื้ออะไร (What doesthe consumer buy?) สาเหตุที่ผบริ โภคมาใช้บริ การร้านขายยา ได้แก่ เจ็บป่ วยเอง ซื้อผลิตภัณฑ์ยาไว้ที่ ู้ บ้าน และญาติ/เพื่อนเจ็บป่ วย (3)กกผู้บริโภคซื้อทีไหน (Where does the consumer buy?) ่ ผูบริ โภคมาใช้บริ การร้านยาที่ ใกล้บาน ขายราคาเหมาะสม มีการส่งเสริ มการขาย ้ ้ บริ การดีให้คาปรึ กษาที่ดี สะอาดสว่าง (4)กกผู้บริโภคซื้อเมือใด (When does the consumer buy?) ่ ผูบริ โภคจะมาใช้บริ การร้านขายยา เมื่อร่ างกายเจ็บป่ วย ซึ่งสอดคล้องกับทฤษฎี ้ ่ มาสโลว์ ที่ได้กล่าวไว้วา ความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ คือ ยารักษาโรค ซึ่งเป็ นหนึ่งในปั จจัยสี่ และช่วงเวลาใน การซื้อของผูบริ โภคคือ 18.00 -21.00 น. รองลงมาคือ15.00-18.00 น ้ (5)กกทาไมผู้บริโภคถึงซื้อ (Why does the consumer buy?) ผูบริ โภคมาใช้บริ การร้านยา เพื่อตอบสนองความต้องการทางด้านร่ างกาย เพื่อให้ ้ ร่ างกายหายจากอาการเจ็บป่ วย และรู ้สึกดีข้ ึน (6)กกใครมีส่วนร่ วมในการตัดสินใจซื้อ (Who participates in the buying) ผูที่มีส่วนร่ วมในการตัดสิ นใจมาใช้บริ การร้านยา คือ เภสัชกรประจาร้าน เพราะเภสัชกรที่ให้คาปรึ กษาเกี่ยวกับ ้ การใช้ยาได้เป็ นอย่างดี จะไดรับมีความน่าเชื่อถือ ผูบริ โภคจะรู ้สึกปลอดภัยในการใช้ยา ้ (7)กกผู้บริโภคซื้ออย่ างไร (How does the consumer buy?) ผูบริ โภคจะมาใช้บริ การร้านยาเมื่อเกิดการรับรู ้ถึงปั ญหา เช่น เมื่อร่ างกายเจ็บป่ วย ้ ่ เอง ซื้อมาไว้ที่บานและ เพื่อน/ญาติเจ็บป่ วย เมื่อผูบริ โภครับรู ้ถึงปั ญหา จะเลือกใช้บริ การร้านยาที่อยูใกล้บาน ้ ้ ้ ผูบริ โภคมีความคุนเคย หรื อสอบถามจากเพื่อนที่เคยไปใช้บริ การร้านขายยา ้ ้ 4.3.7กกแผนกลยุทธ์ ทางการตลาด จากการวิเคราะห์ปัญหาของร้านกระปุกยา พบว่า ร้านกระปุกยาขาดการส่งเสริ มทางการตลาด การโฆษณา ประชาสัมพันธ์ร้าน ส่งผลให้ยอดขายของร้านมีแนวโน้มลงลง ดังนั้นกลุ่มผูศึกษาจึงได้จดทาแผนกลยุทธ์ทาง ้ ั การตลาดเพื่อเป็ นแนวทางในการเพิมยอดขายของร้านกระปุกยา ดังนี้ ่ วิสัยทัศน์ (Vision) เป็ นร้านยาทันสมัยชั้นนา เพื่อสุขภาพและความงาม พันธกิจ (Mission) 1.กกคัดเลือกสิ นค้าที่มีคุณภาพ ตรงตามความต้องการของลูกค้า โดยคานึงถึงประโยชน์ของลูกค้า 2.กกบริ การโดยบุคลากรที่มีคุณภาพ เป็ นที่ไว้วางใจ 3.กกกระจายสาขาไปยังชุมชนต่าง ๆ เพื่อบริ การลูกค้าได้ทวถึง ั่ 4.กกมีส่วนร่ วมในกิจกรรมต่าง ๆ อันเป็ นการช่วยเหลือสังคม 5.กกให้คาแนะนา ปรึ กษา เพื่อรักษา การป้ องกัน และการสร้างเสริ มสุขภาพของลูกค้า วัตถุประสงค์ (Objective)
- 89. 77 ่ เพื่อเพิ่มยอดขายไม่นอยกว่า 5% เมื่อเทียบกับปีที่ผานมา ้ ระยะเวลาดาเนินงาน พฤศจิกายน 2551-มกราคม 2552 วิธีดาเนินงาน 1.กกกาหนดกลุ่มเป้ าหมาย จากการศึกษาข้อมูลวิเคราะห์แบบสอบถามและการวิเคราะห์การตลาดตามเป้ าหมาย (Target marketing หรื อ STP marketing) สามารถนามากาหนดกลุ่มเป้ าหมายได้ ดังนี้ - นักเรี ยน/นักศึกษา ทั้งภาครัฐและเอกชน ที่ศึกษาในเขตเทศบาลนครอุดรธานี ที่มีความสนใจในเรื่ อง ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร วิตามินบารุ งร่ างกาย และยารักษาสิ ว - พนักงานบริ ษท/ลูกจ้าง ที่ทางานในเขตเทศบาลนครอุดรธานีที่มีความสนใจในเรื่ อง ผลิตภัณฑ์เสริ ม ั อาหาร เครื่ องสาอาง การดูแลสุขภาพร่ างกายให้ปราศจากโรคภัย - ครอบครัว ที่อาศัยในเขตเทศบาลนครอุดรธานี ที่มีความสนใจในเรื่ อง การดูแลสุ ขภาพร่ างกายให้ ปราศจากโรคภัย 2.กกกาหนดกลยุทธ์โปรแกรมส่วนผสมทางการตลาด เพื่อให้สามารถดาเนินการต่างๆ ให้เป็ นไปตามวัตถุประสงค์ทางการตลาดที่กาหนดไว้ กลุ่มผูศึกษา ้ จึงวางแผนกาหนดกลยุทธ์โปรแกรมส่วนผสมทางการตลาด เพื่อเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันทางการตลาด เป็ นข้อได้เปรี ยบคู่แข่งขัน เพื่อนาไปสู่ผลสาเร็ จตามวัตถุประสงค์ ดังนี้ โปรแกรมที่ 1 รักแรกพบ ั เป็ นการสร้างความดึงดูดใจให้กบลูกค้าในการใช้บริ การร้านกระปุกยา วัตถุประสงค์ 1.กกเพื่อสร้างความแตกต่างด้านสิ นค้าและการบริ การ 2.กกเพื่อให้ร้านมีความโดดเด่นและดึงดูดความสนใจ วิธีการดาเนินงาน 1.กกจัดตกแต่งสถานที่และจัดวางผังร้านใหม่ โดยแบ่งพื้นที่ภายในร้านเป็ นส่วนต่าง ๆ โดยนา ทฤษฎีการจัดผังร้านค้าปลีกมาประยุกต์ใช้ในการจัดผังร้านกระปุกยา เพื่อให้ ง่ายในการค้นหา หยิบใช้ ในการ ปฏิบติงาน และลูกค้าสามารถใช้บริ การได้สะดวก ดังนี้ ั
- 90. ปฏิชีวนะ,ยาควบคุม พิเศษ หอบหื ด แก้ปวด ,แก้อกเสบ,กลุ่มอื่นๆทัวไป ั ่ ภาพที่ โรคผิวหนัง ยาตา Free Zone ระบบทางเดิน อาหาร เสริ มอาหาร ชัง ่ น้ าหนัก/ วัดส่ วนสู ง อุปกรณ์การแพทย์ ยาจัด โต๊ะทางาน ฮอร์โมน ตูเ้ ย็น เครื่ องสาอาง วิตามิน เกลือแร่ ยาน้ า,ยาแก้ไอ 78 มุมข้อมูลข่าวสาร สุขภาพ ส่วนแสดงโปรโมชัน ่ ทางเข้ า 17 แสดงการจัดผังร้ านกระปุกยา ในการจัดรู ปแบบได้ คานึงถึงหลักของความสะดวกของลูกค้าในการเลือกซื้อสิ นค้า รวมไปถึงการคานึง การใช้ประโยชน์ของพื้นที่ให้มากที่สุด โดยมีการแยกหมวดหมู่ยาตามหลักเภสัชวิทยา โดยมีการจัดสรรพื้นที่ ภายในร้าน คือ พื้นที่ปฏิบติงานของเภสัชกร เป็ นพื้นที่สาคัญในการแสดงสิ นค้าที่เป็ นยาต่างๆ ได้แก่ ยาจัด ั ยาปฎิชีวนะ ยาควบคุมพิเศษ ซึ่งต้องมีเภสัชกรเท่านั้นที่เป็ นผูให้บริ การ มีมุมให้บริ การข่าวสาร บริ การชังน้ าหนัก ้ ่ ่ ้ วัดส่วนสูงจะอยูดานในสุดเมื่อลูกค้าเข้าไปใช้บริ การจะทาให้เดินผ่านส่วนของโปรโมชัน และเห็นผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ่ ่ ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร มีส่วนพื้นที่จดแสดงสิ นค้า โปรโมชันจะจัดอยูทางเข้าหน้าร้านเพื่อดึงดูดความสนใจลูกค้า ั ่ บริ การอื่นๆ มีพ้ืนที่บริ การเครื่ องชังน้ าหนัก มีพ้ืนที่ในการเก็บรักษาอุณหภูมิของยา มีพ้ืนที่สาหรับให้ขอมูล ้ ่ ข่าวสาร มีพ้ืนที่เพื่อการส่งเสริ มการขายพิเศษ(Promotion Area) เพื่อเป็ นที่ดึงดูดใจของลูกค้า ส่วนของพื้นที่อิสระ (Free zone) โดยชั้นวางในส่วนขอบได้ใช้แนวคิดการจัดผังร้านแบบลู่แข่ง ชั้นวางติดผนังซึ่งจะทาให้มีช่องว่าง ่ ระหว่างชั้นวางสิ นค้าส่วนขอบและชั้นวางสิ นค้าที่อยูส่วนกลาง ชั้นวางติดผนังซึ่งจะทาให้มีช่องว่างระหว่างชั้น ่ วางสิ นค้าส่วนขอบและชั้นวางสิ นค้าที่อยูส่วนกลาง เพื่อให้ลูกค้าได้ เดินชมสิ นค้าในแผนกต่างๆ ของร้านค้าได้ อย่างทัวถึง เพื่อเป็ นการบังคับการเดินของลูกค้าเป็ นการจัดสรรพื้นที่อย่างเป็ นระบบมากขึ้น ในส่วนของชั้นวาง ่ ่ ที่อยูตรงกลางได้ใช้แนวคิดการจัดผังแบบต ามแนวยาว เพื่อบังคับให้เดินชมสิ นค้าประเภทอื่นๆ เพื่อให้เกิดการ ตัดสิ นใจซื้อแบบไม่ต้ งใจ ั
- 91. 79 2.กกจัดให้มีช้ นวางสาหรับเอกสารเพื่อให้ความรู ้ในด้านสุขภาพและผลิตภัณฑ์ต่างๆ ได้แก่ แผ่น ั พับ โปสเตอร์ โดยลูกค้าสามารถหยิบได้ฟรี และเพิ่มความโดดเด่นในการมองเห็นสิ นค้า โดยการนาหลอดไฟมา ติดในตูโชว์สินค้า ้ ผลทีได้ รับ : ่ จากการนาโปรแกรมทางตลาด “ รักแรกพบ” มาใช้ในการส่งเสริ มทางการตลาด พบว่า เป็ นที่สนใจ ของลูกค้ามากขึ้น การจัดวางสิ นค้าเป็ นระเบียบลูกค้ามองเห็นได้ชดเจน พนักงานสามารถให้บริ การได้รวดเร็ วขึ้น ั ั ซึ่งเป็ นผลมาจากการดาเนินกิจกรรม 5ส. ควบคู่กบบริ การต่าง ๆ ที่ทางร้านจัดให้ลูกค้าฟรี ค่ าใช้ จ่าย : 100 บาท (ค่าจัดทาแผ่นพับให้ความรู ้ และหลอดไฟ) โปรแกรมที่ 2 สานสัมพันธ์ วัตถุประสงค์ เพื่อขยายฐานลูกค้าผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารให้เพิมขึ้น ่ วิธีการดาเนินงาน ประชาสัมพันธ์ร้านและดึงดูดใจให้ลูกค้ามาซื้อผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารเพิ่มขึ้น โดยกลุ่มผูศึกษาทาการ ้ แจกใบปลิวพร้อมแนบคูปองส่วนลด 10% เพื่อเป็ นการแนะนาร้านให้ลูกค้าได้รู้จก โดยทาการแจกตามแหล่งที่ ั กลุ่มลูกค้าเป้ าหมายอยู่ ได้แก่ ร้านค้าแหล่งชุมชนต่าง ๆ ในรัศมีร้าน 1 กิโลเมตร, มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี , ตลาดเริ่ มอุดม และตลาดเซ็นเตอร์พอย ซึ่งผลิตภัณฑ์ที่ร่วมรายการให้ส่วนลดในครั้งนี้ มีดงนี้ ้ ั 1.กกBlink กระปุก 60 เม็ด 2.กกBlackmore Zn กระปุก 100 เม็ด 3.กกQ Marin กล่อง 30 เม็ด 4.กกViteen กล่อง 30 เม็ด 5.กกHi Srim กล่อง 30 เม็ด 6.กกL.C.H Bioplus กล่อง 30 เม็ด 7.กกPeptide Collagen 1000 m. 8.กกGrutatiole 500 mg. กระปุก 30 เม็ด 9.กกGrutatiole 750 mg. กระปุก 30 เม็ด 10.กVitamin C กระปุก 1000 mg.
- 92. 80 ร้านกระปุ กยา Promotion !!ต้อนรับปใหม่ ี หนสวย หน้าใส ด้วย..กล ูต้าไธโอน ุ่ กล ูต้าไธโอนขนาด 500mg 300฿/เดือน กล ูต้าไธโอนขนาด 750mg 700฿/เดือน ลดน้าหนักเพียง 150฿/2kg./เดือน ยาค ุมต้านสิวเดือนละ 100฿ พิเศษ!!เมื่อนาใบนี้ มาแลกซื้อลดทันที 10% ร้านกระปุกยา 1 ซอยกระเทย ร้านกระปุกยา 2 ข้าง เซเว่น ตลาดเซ็นเตอร์พอย ้ ร้านกระปุกยา 3 ตรงข้ามมหาลัยราชภัฏ อุดรธานี ภาพที่ 18 ใบปลิวพร้อมคูปองส่วนลด ผลทีได้ รับ ่ จากการนาโปรแกรมทางตลาด “สานสัมพันธ์” มาใช้ในการส่งเสริ มทางการตลาดโฆษณา ประชาสัมพันธ์ร้านกระปุกยา สามารถขยายฐานลูกค้าผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารได้มากขึ้น โดยพิจารณาจากจานวน ใบปลิวพร้อมแนบส่วนลดที่แจกให้ลูกค้า ซี่งหลังจากที่ได้ดาเนินการโฆษณาโดยการแจกใบปลิวจานวน 240 แผ่น พบว่า มีลูกค้านาใบปลิวกลับมาแลกซื้อผลิตภัณฑ์เพื่อรับส่วนลดนั้น จานวน 38 แผ่น ดังนั้นการประชาสัมพันธ์ พร้อมให้ส่วนลดกับลูกค้าสามารถขยายฐานลูกค้าได้เพิมมากขึ้น ่ ค่ าใช้ จ่าย : 20 บาท (ค่าจัดทาใบปลิวจานวน 240 แผ่น) โปรแกรมที่ 3 ชุดสุ ขภาพพร้ อมดูแลคุณ วัตถุประสงค์ เพื่อเป็ นการประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารร้านกระปุกยา วิธีการดาเนินงาน จัดสิ นค้าเป็ นชุดในด้านสุขภาพ พร้อมระบุสรรพคุณ วิธีใช้ ให้เหมาะสมกับกลุ่มลูกค้า ดังนี้ กลุ่มวัยรุ่น (อายุระหว่าง 12-20 ปี ) สิ นค้าที่นามาจัดชุดสุขภาพราคาประหยัด มีดงนี้ วิตามิน C ช่วย ั ต้านอนุมูลอิสระ / แคลเซียม ช่วยบารุ งกระดูก ให้เจริ ญเติบโต / ยาทาภายนอกรักษาสิ ว
- 93. 81 ชุดขาวใส Vitamin C 500mgราคา 150 ฿ กลูตาไธโอน 500mg. ราคา 300 ฿ ้ เพื่อการบารุ งจากภายในให้ผวขาวใสสู่ ภายนอก ด้วยคุณค่าจากธรรมชาติ ไม่ ิ ก่อให้เกิดผลข้างเคียง ั พิเศษ!! ซื้อชุดขาวใสไม่มีที่ติ คู่กบ วิตามินซีเพื่อเพิ่มความขาวรับ ส่วนลดทันที ราคาปกติ 450฿ เหลือเพียง 350฿ ร้านกระปุกยา 1 ซอยกระเทย ร้านกระปุกยา 2 ตลาดเริ่มอุดม ร้านกระปุกยา 3 ตรงข้ามม.ราชภัฏ อุดรธานี ภาพที่ 19 ชุดสุขภาพพร้อมดูแลคุณ :ชุดขาวใส กลุ่มวัยทางาน (อายุระหว่าง 21-35 ปี ) เพศหญิง สิ นค้าที่นามาจัดชุดสุขภาพราคาประหยัด มีดงนี้ ั - ผลิตภัณฑ์ประเภทอาหารเสริ มความงาม - ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารเพื่อควบคุมน้ าหนัก ชุดขาวใสไร้ร้ว ิ รอย ชุด A : พิเศษ วันนี้ เพียง 799 ฿ กลูตาไธโอนพลัส 500 mg + Vitamin E ้ ช่วยให้ดูขาวใสขึ้น ลดความหมองครั้ง ฝ้ า กระ จุดด่างดา ชุ ด B : ราคา 899 ฿ ั เสริ มสร้างคอลลาเจนให้กบร่ างกายด้วย Peptide Collagen เป็ น การเพิ่มความ ่ ั ยืดหยุนให้กบผิวเรี ยบเนียนใส ซื้ อสิ นค้าชุด A+B ลดทันที 10% ร้านกระปุกยา 1 ซอยกระเทย ร้านกระปุกยา 2 ตลาดเริ่มอุดม ร้านกระปุกยา 3 ตรงข้ามมหาลัยราชภัฏ อุดรธานี ภาพที่ 20 ชุดสุขภาพพร้อมดูแลคุณ :ชุดขาวใส ไร้ริ้วรอย
- 94. 82 เพศชาย สิ นค้าที่นามาจัดชุดสุขภาพราคาประหยัดมีดงนี้ ั - ผลิตภัณฑ์อาหารเสริ มเพื่อสุขภาพ ั - วิตามินรวมเพื่อเสริ มสร้างความแข็งแรงให้กบร่ างกาย กลุ่มวัยกลางคนและกลุ่มผูสูงอายุ (อายุระหว่าง 36-50ปี และ อายุ 50 ปี ขึ้นไป) ้ ั -สมุนไพรที่เสริ มความแข็งแรงให้กบร่ างกาย เช่น โสม เห็ดหลินจือ เป็ นต้น -วิตามินบารุ งร่ างกาย ชุดวิตามิน บารุง ร่างกาย Vitamin รวม ราคา 150 ฿/เดือน ั การกินวิตามินจะช่วยป้ องกันการเจ็บป่ วยเป็ นภูมิคุมกันให้กบ ้ ร่ างกาย เป็ นการเสริ มสร้างวิตามินสาหรับร่ างกายที่อ่อนแอ ร้านกระปุกยา 1 ซอยกระเทย ร้านกระปุกยา 2 ตลาดเริ่มอุดม ร้านกระปุกยา 3 ตรงข้ามมหาลัยราชภัฏ อุดรธานี พิเศษ !!! ซื้ อสิ นค้านี้ รับส่ วน 10%ทันที ลด ภาพที่ 21 ชุดสุขภาพพร้อมดูแลคุณ : ชุดบารุ งร่ างกาย ผลทีได้ รับ ่ จากการนาโปรแกรมทางตลาด “ชุดสุขภาพพร้อมดูแลคุณ” มาใช้ในการส่งเสริ มทางการตลาด พบว่า โฆษณาประชาสัมพันธ์ร้านทาให้คนที่ไม่รู้จกร้านกระปุกยาและไม่ทราบว่าทางร้านมีผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ั จาหน่ายได้ทราบและนึกถึงร้านกระปุกยา ผลจากการดาเนินงานตามแผนสามารถเพิมจานวนลูกค้าที่ซ้ือ ่ ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารได้โดยดูจากใบปลิวที่นาไปแจกตามสถานที่ต่าง ๆ จานวน 100 แผ่น ได้รับกลับคืนมาและ ลูกค้ากลับมาสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมและตัดสิ นใจซื้อเมื่อได้รับคาแนะนาจากเภสัชกร ค่ าใช้ จ่าย : 50 บาท (ค่าจัดทาใบปลิวประชาสัมพันธ์ร้าน)
- 95. 83 โปรแกรมที่ 4 ครอบครัวกระปุกยา วัตถุประสงค์ เพื่อเพิมขยายฐานลูกค้าผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ่ วิธีดาเนินงาน 1.กกรับสมัครสมาชิกสาหรับลูกค้าที่ซ้ือผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารครบ 1,000 บาทขึ้นไป โดย สามารถสะสะยอดซื้อได้ภายในระยะเวลา 3 เดือน ซึ่งสิ ทธิประโยชน์ที่ลูกค้าสมาชิกจะได้รับคือ ส่วนลดผลิตเสริ ม อาหาร 10-30% และส่วนลดในส่วนของผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ภายในร้าน 10% ั 2.กกสร้างความประทับใจให้ลูกค้าโดยการมอบของสมนาคุณให้กบลูกค้าที่มาซื้อสิ นค้าจาก ร้านกระปุกยา เช่น ปาก, ซองวิตามินซี, ตลับใส่ยา, กระเป๋ าเล็กพกพา, สิ นค้าตัวอย่างที่ทางบริ ษทผูจาหน่ายแถมมา ั ้ เป็ นต้น เพื่อจูงใจให้ลูกค้าเข้ามาใช้บริ การร้านกระปุกยาเพิ่มมากขึ้น 3.กกลูกค้าได้รับความสะดวกโดยการให้บริ การทางโทรศัพท์เพื่อขอคาแนะนาปรึ กษาจาก เภสัชกรในเรื่ องการใช้ยา การเจ็บป่ วยต่าง ๆ โดยไม่คิดค่าบริ การ 4.กกแจกบัตรสะสมยอดซื้อสาหรับสมาชิกและลูกค้าทัวไป โดยมีการสะสมยอดซื้อของลูกค้า ่ ทัวไป 1 บาทเท่ากับ 1 คะแนน สาหรับลูกค้าที่เป็ นสมาชิกจะได้รับคะแนนมากกว่าคือ 1 บาทเท่ากับ 2 คะแนน ่ โดยสามารถนาคะแนนสะสมมาแลกของรางวัลต่าง ๆ ตามเกณฑ์ ดังนี้ 1,000 2,000 3,000 4,000 ตารางที่ 22 แสดงคะแนนสะสมเพื่อแลกของรางวัล คะแนนสะสม รางวัล คะแนน กล่องใส่ทิชชู คะแนน กระเป๋ าผ้าลดโลกร้อน คะแนน นาฬิกาแขวนผนัง คะแนนขึ้นไป เสื้ อยืด ผลทีได้ รับ ่ จากการนาโปรแกรมทางตลาด “ครอบครัวกระปุกยา” มาใช้ในการส่ งเสริ มทางการตลาดสามารถขยายฐานลูกค้าได้ โดยพิจารณา จาก จานวนลูกค้าที่สมัครเป็ นสมาชิกเพื่อรักสิ ทธิพิเศษจากทางร้าน โดยมีลูกค้ามาสมัครเป็ นสมาชิกของร้านกระปุกยา 7 คน ค่ าใช้ จ่าย 1,080 บาท (บัตรสะสมยอดซื้อ, ของรางวัล)
- 96. 84 ตารางที่ 24 แสดงแผนระยะการดาเนินกิจกรรมทางการตลาด ระยะเวลาดาเนินงาน ค่าใช้จ่าย กิจกรรม พ.ย. ธ.ค. ม.ค. (บาท) 12 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 โปรแกรมที่ 1 รักแรกพบ 100 โปรแกรมที่ 2 สานสัมพันธ์ 20 โปรแกรมที่ 3 ชุดสุขภาพพร้อมดูแลคุณ 50 โปรแกรมที่ 4 ครอบครัวกระปุกยา 1,080 รวม 1,250 สรุปผลการดาเนินงาน : ร้ านกระปุกยาสาขา 1 ด้ านค่ าใช้ จ่าย หลังจากร้านกระปุกยาได้จดทากลยุทธ์ทางการตลาด 4 โปรแกรม นามาลงสู่การปฏิบติโดยอาศัยจุดแข็ง ั ั ่ ของร้านที่มีอยูพร้อมกับโอกาสทางการตลาดที่เอื้ออานวยในการเพิมยอดขาย ส่งผลทาให้ยอดขายของร้านกระปุก ่ ยานั้นเพิ่มขึ้น ซึ่งรายได้จากเดือนพฤศจิกายน 2551 เท่ากับ 104,750 บาท และได้รับรายได้จากเดือนมกราคม 2552 เท่ากับ 122,618 บาท (104,750 -122,618 ) โดยคิดเป็ นกาไรขั้นต้นที่เพิ่มขึ้น เท่ากับ 17,868 บาท แต่เนื่องจากว่าใน การดาเนินกลยุทธ์ตามแผนกลยุทธ์แล้วจะมีค่าใช้จ่ายในการดาเนินงานแผนปฏิบติตามกลยุทธ์ ทั้งสิ้นเป็ นจานวน ั เงิน 1,250 บาท เพราะฉะนั้น เมื่อกล่าวโดยสรุ ปแล้ว สัดส่วนผลตอบแทนที่ได้รับหลังจากได้ดาเนินตามแผนกลยุทธ์น้ ีแล้ว สามารถประเมินได้จาก กาไรขั้นต้นที่เพิ่มขึ้น เท่ากับ 8,418 บาท หักด้วยค่าใช้จ่ายในการดาเนินงานแผนปฏิบติ ั ตามกลยุทธ์เท่ากับ 1,250 บาท ซึ่งก็หมายถึง ผลตอบแทนที่ได้รับเพิ่มขึ้นหลังจากดาเนินตามแผนกลยุทธ์ คิดเป็ น มูลค่าเงิน เท่ากับ 7,168 บาท ดังนี้ ประเมินผลที่ได้รับรายได้ส่วนเพิมของยอดขาย (พ.ย.51 - ม.ค.52) ่ หัก ต้นทุนยา กาไรขั้นต้น หัก ค่าใช้จ่ายในการดาเนินงานแผนปฏิบติตามกลยุทธ์ ั ผลตอบแทนทีได้ รับเพิมขึน ่ ่ ้ 17,868 บาท 9,450 บาท 8,418 บาท 1,250 บาท 7,168 บาท
- 97. 85 ด้ านรายได้ ตารางที่ 25แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงยอดขายของร้านกระปุกยา 1 ร้ านกระปุกยา สาขา 1 เดือน ปี พ.ศ. ยอดขาย (บาท) (%)การเปลียนแปลง ่ 2550 99,620 พฤศจิกายน 5.2% 2551 104,750 2550 97,512 ธันวาคม 8.6% 2551 105,875 2551 114,596 มกราคม 7.0% 2552 122,618 ่ จากการนากลยุทธ์ทางการตลาดมาใช้จะเห็นได้วา สามารถเพิ่มยอดขายในเดือนพฤศจิกายน 2551 เป็ น ่ จานวน 5,130 บาท คิดเป็ น 5.2 % เมื่อเทียบกับปี ที่ผาน , เพิ่มยอดขายในเดือนธันวาคม 2551 เป็ นจานวน 8 ,363 ่ บาท คิดเป็ น 8.6% เมื่อเทียบกับปี ที่ผานมา และในเดือนมกราคม 2552 สามารถเพิ่มยอดขายได้เป็ นจานวน ่ 8,022 บาท คิดเป็ น 7% เมื่อเทียบกับปี ที่ผานมา ตามลาดับ ดังนั้นจากกการทาตามแผนกลยุทธ์สามารถบรรลุเป้ าหมายได้ คือ การเพิ่มยอดขายให้ได้ไม่นอยกว่า 5 % ้ ่ เมื่อเทียบกับปี ที่ผานมา
- 98. 86 สรุปผลการดาเนินงาน : ร้านกระปุกยาสาขา 2 ด้ านค่ าใช้ จ่าย หลังจากร้านกระปุกยาได้ทาการปรับปรุ งด้านราคา ด้านสิ นค้า และด้านส่งเสริ มการตลาด ตามแผนการ ่ ตลาดที่ผศึกษาได้เสนอไว้ในแผนระยะสั้นนั้น นามาลงสู่การปฏิบติโดยอาศัยจุดแข็งของร้านที่มีอยูพร้อมกับ ู้ ั โอกาสทางการตลาดที่เอื้ออานวยในการเพิ่มยอดขาย ส่งผลทาให้ยอดขายของร้านกระปุกยานั้นเพิ่มขึ้น ซึ่งรายได้จากเดือนพฤศจิกายน 2551 เท่ากับ 138,662บาท และได้รับรายได้จากเดือนมกราคม 2552 เท่ากับ 214,342บาท (138,662 - 214,342) โดยคิดเป็ นกาไรขั้นต้นที่เพิมขึ้น เท่ากับ 75 ,680 บาท แต่เนื่องจากว่าในการ ่ ดาเนินกลยุทธ์ตามแผนกลยุทธ์แล้วจะมีค่าใช้จ่ายในการดาเนินงานแผนปฏิบติตามกลยุทธ์ ทั้งสิ้นเป็ นจานวนเงิน ั 1,250 บาท เพราะฉะนั้น เมื่อกล่าวโดยสรุ ปแล้ว สัดส่วนผลตอบแทนที่ได้รับหลังจากได้ดาเนินตามแผนกลยุทธ์น้ ีแล้ว สามารถประเมินได้จาก กาไรขั้นต้นที่เพิ่มขึ้น เท่ากับ 25,315 บาท หักด้วยค่าใช้จ่ายในการดาเนินงานแผนปฏิบติ ั ตามกลยุทธ์เท่ากับ 1,250 บาท ซึ่งก็หมายถึง ผลตอบแทนที่ได้รับเพิ่มขึ้นหลังจากดาเนินตามแผนกลยุทธ์ คิดเป็ น มูลค่าเงิน เท่ากับ 24,065 บาท ดังนี้ ประเมินผลที่ได้รับรายได้ส่วนเพิ่มของยอดขาย (พ.ย.51 - ม.ค.52) หัก ต้นทุนยา กาไรขั้นต้น หัก ค่าใช้จ่ายในการดาเนินงานแผนปฏิบติตามกลยุทธ์ ั ผลตอบแทนทีได้ รับเพิมขึน ่ ่ ้ 75 ,680 บาท 50,365 บาท 25,315 บาท 1,250 บาท 24,065 บาท
- 99. 87 ด้ านรายได้ ตารางที่ 26แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงยอดขายของร้านกระปุกยา 2 เดือน พฤศจิกายน ธันวาคม มกราคม ปี พ.ศ. 2550 2551 2550 2551 2551 2552 ร้ านกระปุกยา สาขา 2 ยอดขาย (บาท) 130,154 138,662 164,860 176,400 194,856 214,342 (%)การเปลียนแปลง ่ 6.5% 7.0% 10.0% ่ จากการนากลยุทธ์ ทางการตลาด มาใช้จะเห็นได้วา สามารถเพิ่มยอดขายในเดือนพฤศจิกายน 2551 เป็ น ่ จานวน 8,508 บาท คิดเป็ น 6.5 % เมื่อเทียบกับปี ที่ผาน เพิ่มยอดขายในเดือนธันวาคม 2551 เป็ นจานวน 11 ,540 ่ บาท คิดเป็ น 7.0 % เมื่อเทียบกับปี ที่ผานมา และในเดือนมกราคม 2552 สามารถเพิ่มยอดขายได้เป็ นจานวน ่ 19,486 บาท คิดเป็ น 10% เมื่อเทียบกับปี ที่ผานมา ตามลาดับ ดังนั้น จากกการทาตามแผนกลยุทธ์ สามารถบรรลุเป้ าหมาย ได้ คือ การเพิมยอดขายให้ได้ไม่นอยกว่า 5 % ้ ่ ่ เมื่อเทียบกับปี ที่ผานมา
- 100. 88 สรุปผลการดาเนินงาน : ร้านกระปุกยาสาขา 3 ด้ านค่ าใช้ จ่าย หลังจากร้านกระปุกยาได้ทาการปรับปรุ งด้านราคา ด้านสิ นค้า และด้านส่งเสริ มการตลาด ตามแผนการ ่ ตลาดที่ผศึกษาได้เสนอไว้ในแผนระยะสั้นนั้น นามาลงสู่การปฏิบติโดยอาศัยจุดแข็งของร้านที่มีอยูพร้อมกับ ู้ ั โอกาสทางการตลาดที่เอื้ออานวยในการเพิ่มยอดขาย ส่งผลทาให้ยอดขายของร้านกระปุกยานั้นเพิ่มขึ้น ซึ่งรายได้จากเดือนพฤศจิกายน 2551 เท่ากับ 55,780 บาท และได้รับรายได้จากเดือนมกราคม 2552 เท่ากับ 69,465 บาท (55,780 - 69,465) โดยคิดเป็ นกาไรขั้นต้นที่เพิมขึ้น เท่ากับ 13,685 บาท แต่เนื่องจากว่าในการ ่ ดาเนินกลยุทธ์ตามแผนกลยุทธ์แล้วจะมีค่าใช้จ่ายในการดาเนินงานแผนปฏิบติตามกลยุทธ์ ทั้งสิ้นเป็ นจานวนเงิน ั 1,250 บาท เพราะฉะนั้น เมื่อกล่าวโดยสรุ ปแล้ว สัดส่วนผลตอบแทนที่ได้รับหลังจากได้ดาเนินตาม แผนกลยุทธ์น้ ี แล้วสามารถประเมินได้จาก กาไรขั้นต้นที่เพิ่มขึ้น เท่ากับ 25,315 บาท หักด้วยค่าใช้จ่ายในการดาเนินงาน แผนปฏิบติตามกลยุทธ์เท่ากับ 1 ,250 บาท ซึ่งก็หมายถึง ผลตอบแทนที่ได้รับเพิ่มขึ้นหลังจากดาเนินตามแผนกล ั ยุทธ์ คิดเป็ นมูลค่าเงิน เท่ากับ 24,065 บาท ดังนี้ ประเมินผลที่ได้รับรายได้ส่วนเพิ่มของยอดขาย (พ.ย.51 - ม.ค.52) หัก ต้นทุนยา กาไรขั้นต้น หัก ค่าใช้จ่ายในการดาเนินงานแผนปฏิบติตามกลยุทธ์ ั ผลตอบแทนทีได้ รับเพิมขึน ่ ่ ้ 13,685 บาท 7,942 บาท 5,743 บาท 1,250 บาท 4,493 บาท
- 101. 89 ด้ านรายได้ ตารางที่ 27แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงยอดขายของร้านกระปุกยา 3 ร้ านกระปุกยา สาขา 3 เดือน พ.ศ. ยอดขาย (บาท) (%)การเปลียนแปลง ่ พฤศจิกายน 2551 55,780 ธันวาคม 2551 64,679 15.94% มกราคม 2552 69,465 7.41% ่ จากการนากลยุทธ์ทางการตลาดมาใช้จะเห็นได้วา สามารถเพิ่มยอดขายในเดือนธันวาคม 2551 เป็ นจานวน ่ 8,899 บาท คิดเป็ น 15.94% เมื่อเทียบกับปี ที่ผาน และในเดือนมกราคม 2552 สามารถเพิ่มยอดขายได้เป็ นจานวน ่ 4,786 บาท คิดเป็ น 7.41 % เมื่อเทียบกับปี ที่ผานมา ตามลาดับ ดังนั้น จากกการทาตามแผนกลยุทธ์ สามารถบรรลุเป้ าหมาย ได้ คือ การเพิ่มยอดขายให้ได้ไม่นอยกว่า 5 % ้ ่ เมื่อเทียบกับปี ที่ผานมา
- 102. 90 บทที่ 5 สรุปผลการศึกษา และข้อเสนอแนะ 5.1กกสรุ ปผลการศึกษา ร้านกระปุกยา จังหวัดอุดรธานี เป็ นร้านขายยาแผนปั จจุบน มีท้ งหมด 3 สาขา โดย ร้านกระปุกยา 1 เปิ ด ั ั ดาเนินกิจการมา 4 ปี ร้านกระปุกยา 2 เปิ ดดาเนินกิจการมา 3 ปี และร้านกระปุกยา 3 เพิ่งเปิ ดดาเนินการมาได้ เพียง 3 เดือนเท่านั้น กลุ่มลูกค้าของร้านส่วนใหญ่ คือ กลุ่มนักเรี ยน/นักศึกษา รองลงมาคือกลุ่มวัยทางาน ร้าน กระปุกยาจึงมุ่งเน้นให้บริ การลูกค้าเกี่ยวกับสุขภาพความงาม เพื่อดึงดูดใจให้กลุ่มลูกค้าหลักของร้านกระปุกยา เข้า มาใช้บริ การมากขึ้น ไม่เฉพาะเวลาที่เจ็บป่ วยเท่านั้น แต่ในปั จจุบนธุรกิจร้านขายยามีการแข่งขันสูง ทางเลือกของ ั ลูกค้ามีมากขึ้น เพื่อการตอบสนองของลูกค้า รวมถึงการลดความเสี่ ยงต่อความล้มเหลวของธุรกิจ จากการที่กลุ่ม ผูจดทาเข้าไปศึกษาเบื้องต้น พบว่า มีปัญหาสิ นค้าคงคลัง ได้แก่ การจัดเรี ยงสิ นค้าไม่เป็ นหมวดหมู่ยากต่อการ ้ั ค้นหาทาให้เสี ยเวลาในการให้บริ การลูกค้า ไม่มีการจัดระบบหมุนเวียนสิ นค้าเข้าออก ทาให้เกิดปั ญหาต่าง ๆ ตามมา เช่น สิ นค้าบางตัวไม่เพียงพอต่อความต้องการ หรื อสิ นค้าบางตัวมีปริ มาณมากเกินความจาเป็ น จนทาให้ สิ นค้าหมดอายุก่อนนาออกจาหน่าย เนื่องจากยังขาดการวางแผนในการสังซื้อสิ นค้าที่ดี ทาให้ไม่ทราบจานวน ่ สิ นค้าคงคลังที่หมุนเวียนอยู่ ปั ญหาด้านการตลาด ร้านยังขาดการวางแผนกลยุทธ์ทางการตลาดและขาดการ ประชาสัมพันธ์ร้านทาให้ร้านยังไม่เป็ นที่รู้จกของลูกค้ากลุ่มเป้ าหมาย อีกทั้งยอดขายของร้านมีแนวโน้มลดลง ั อย่างต่อเนื่อง การศึกษาจากประเด็นปั ญหาดังกล่าวนามาวิเคราะห์ หาปั จจัยของปั ญหาอย่างละเอียดโดยนาเครื่ องมือ ทางการจัดการและหาวิธีการแก้ไขที่เหมาะสม การศึกษาครั้งนี้ได้ใช้เครื่ องมือทางการจัดการที่ใช้ในการศึกษาโดย การจัดทาใบตรวจสอบ (Check Sheet) เพื่อหาประเด็นปั ญหาให้ครอบคลุมการดาเนินการของทางร้าน และใช้ แผนผังก้างปลา (Fish Bone Diagram) มาระดมความคิดเพื่อหาสาเหตุของปั ญหาว่ามีปัจจัยใดบ้าง โดยแบ่งเป็ น ่ สาเหตุหลัก สาเหตุยอยและสาเหตุรอง จากการศึกษาทาให้สามารถแบ่งปั ญหาออกได้เป็ น 2 ด้าน คือ ด้านสิ นค้าคง คลัง และด้านการตลาด - การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในและภายนอกองค์กร (SWOT Analysis) วิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรคของร้านกระปุกยา โดยสรุ ปผลการวิเคราะห์ภาพรวมของทั้ง 3 ร้าน ดังนี้ ทาเลที่ต้ งดีอยูใน ั ่ แหล่งชุมชน การคมนาคมสะดวก พนักงานมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี แต่ยงขาดการส่งเสริ มทางการตลาดและขาดการ ั โฆษณาประชาสัมพันธ์ร้าน - การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมเชิงการแข่งขัน (Five Force Model) ผลการวิเคราะห์พบว่า สภาพการแข่งขัน ่ ของธุรกิจร้านยาอยูในระดับค่อนข้างสูง แต่ผประกอบการรายใหม่เข้ามาได้ยาก อีกทั้งผูซ้ือมีอานาจต่อรองสูง ู้ ้ เพราะมีทางเลือกในการบริ โภคสิ นค้าประกอบกับมีสินค้าทดแทนจานวนมาก ทาให้ร้านยาอื่นๆ พยายามสร้าง ความได้เปรี ยบในการแข่งขันต่างกันออกไป
- 103. 91 5.1.1กกการแก้ ไขปัญหา 5.1.1.1กกด้ านสินค้าคงคลัง ร้านกระปุกยามีการจัดเก็บสิ นค้าไม่เป็ นหมวดหมู่ ยากต่อการค้นหาทา ให้เสี ยเวลาการให้บริ การลูกค้า ร้านขาดการบันทึกปริ มาณสิ นค้าและการตรวจสอบข้อมูลสิ นค้าคงคลัง ไม่มีการ จัดระบบหมุนเวียนสิ นค้าเข้าออก ทาให้เกิดปั ญหาต่าง ๆ ตามมา เช่น ปั ญหายาขาดคลังหรื อยาค้างคลังมากเกิน ความจาเป็ น และยังขาดการวางแผนในการสังซื้อสิ นค้าที่ดี ทาให้ไม่ทราบจานวนสิ นค้าคงคลังที่หมุนเวียน แนว ่ ทางการแก้ไขปั ญหาโดยใช้เครื่ องมือการจัดการ ได้แก่ นาแนวคิด 5ส.มาช่วยในการจัดเก็บสิ นค้าที่ไม่เป็ น หมวดหมู่ ให้ดียงขึ้นเพื่อลดระยะเวลาในการค้นหาสิ นค้า ในการให้บริ การลูกค้า โดยพนักงานภายในร้าน ิ่ ดาเนินงานตามกิจกรรม 5ส. อย่างต่อเนื่องจนเป็ นนิสยมีวนยในการปฏิบติงานจะทาให้เกิดผลดีท้ งในระยะสั้นและ ั ิ ั ั ั ระยะยาว นาสต๊อกการ์ดมาจัดการระบบสิ นค้าคงคลัง โดยมีการตรวจนับและจดบันทึกสม่าเสมอพร้อมทั้งนา หลักการสิ นค้าเข้าก่อนออกก่อนมาช่วยในระบบหมุนเวียนสิ นค้าคงคลัง เพื่อควบคุมปริ มาณสิ นค้าคงคลังให้มี ประสิ ทธิภาพมากยิงขึ้น และมีการวางแผนการสังซื้อที่ดี โดยทราบปริ มาณจุดสังซื้อที่ประหยัดสุดที่สามารถลด ่ ่ ่ ค่าใช้จ่ายด้านสิ นค้าคงคลังได้เป็ นอย่างดี 51.1.2กกด้ านการตลาด ขาดการวางแผนกลยุทธ์ทางการตลาดที่เหมาะสมกับร้าน และกลุ่มลูกค้า ทาให้ร้านยังไม่เป็ นที่รู้จกในลูกค้ากลุ่มเป้ าหมาย ประกอบกับธุรกิจร้านยาในเขตเทศบาลนครอุดรธานีมีจานวน ั มาก การแข่งขันระหว่างธุรกิจเดิมจึงมีมาก แนวทางการแก้ไขโดยใช้เครื่ องมือทางการจัดการ ได้แก่ SWOT Analysis, Five Force Model แบบสอบถาม และการวิเคราะห์พฤติกรรมผูบริ โภคการตลาดตามเป้ าหมาย ้ - แบบสอบถาม ทาการเก็บรวบรวมจากกลุ่มประชากรในเขตพื้นที่เทศบาลนครอุดรธานี จังหวัด อุดรธานี จานวน 400 ชุด ศึกษาข้อมูลทัวไปผูใช้บริ การ พฤติกรรมชองผูใช้บริ การ และข้อมูลปั จจัยที่ทีอิทธิพลต่อ ้ ้ ่ การตัดสิ นใจเลือกซื้อผลิตภัณฑ์จากร้านกระปุกยา ผลการวิเคราะห์พบว่า ลูกค้าส่วนใหญ่ที่เข้ามาใช้บริ การร้านยา นั้น เป็ นเพศหญิง อายุ 19-25 ปี การศึกษา ปริ ญญาตรี มีรายได้ 5,001-10,000 บาท/เดือน แสดงให้เห็นว่า ลูกค้า ่ เป้ าหมายมีกาลังในการซื้ออยูมาก และเป็ นกลุ่มที่สนใจในเรื่ องสุขภาพ ความสวยความงามเป็ นส่วนใหญ่ และ เคยใช้บริ การร้านกระปุกยามากที่สุด สาเหตุที่เข้ามาใช้บริ การร้านขายยาคือ เจ็บป่ วยเอง รองลงมาคือ ญาติ/เพื่อน เจ็บป่ วย ปั จจัยที่พิจารณาในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ คือ ร้านที่ใกล้บาน รองลงมาคือ การขายราคาที่เหมาะสม ร้าน ้ ที่มีการจัดโปรโมชันตามลาดับ เวลาที่เข้ามาใช้บริ การ คือ 18.00-21.00 น. การส่งเสริ มการขายที่อยากให้ร้าน ่ กระปุกยามี คือ แจกเอกสารให้ความรู ้ ให้ส่วนลดและแจกของแถมตามลาดับ จากข้อมูลข้างต้นทาให้ ผูประกอบการนาข้อมูลไปวางแผนการตลาดต่อไป ้ - การตลาดตามเป้ าหมาย ทาการแบ่งส่วนทางการตลาดตามหลักเกณฑ์ภูมิศาสตร์เขตที่อยู่ อาศัย ที่ ทางาน หรื อสถานศึกษา เกณฑ์ประชากรศาสตร์โดยใช้ช่วงอายุ ต่ากว่า 18 ปี , 19-25ปี , 26-30ปี และ30 ปี ขึ้นไป พฤติกรรมในการซื้อ เจ็บป่ วยเอง, ซื้อไว้ที่บาน, ญาติ/เพื่อนเจ็บป่ วย ผลจากการวิเคราะห์พบว่า กลุ่มลูกค้าเป้ าหมาย ้ ่ คือ นักเรี ยน/นักศึกษา ที่อยูอาศัยหรื อศึกษาในเขตเทศบาลนครอุดรธานี พฤติกรรมในการเลือกซื้อส่วนใหญ่ คือ เจ็บป่ วยเอง ดังนั้น จึงได้วางแผนกลยุทธ์ทางการตลาดเพื่อให้เหมาะสมกับกลุ่มลูกค้าเป้ าหมาย โดย กาหนดโปรแกรม ในการส่งเสริ มการตลาดเพื่อเพิ่มยอดขาย มีท้ งหมด 4 โปรแกรม ได้แก่ โปรแกรมที่ 1 รักแรกพบ โปรแกรมที่ 2 ั
- 104. 92 สานสัมพันธ์ โปรแกรมที่ 3ชุดสุขภาพพร้อมดูแลคุณ และโปรแกรมที่ 4 ครอบครัวกระปุกยา รวมทั้งการแจก ใบปลิวพร้อมให้ส่วนลดผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร เป็ นอีกช่องทางในการเพิ่มยอดขาย ประชาสัมพันธ์ร้านและขยาย ฐานลูกค้า 5.2กกแผนสารอง คือแผนที่กาหนดไว้กรณี ไม่สามารถปฏิบติตามแผนที่วางไว้ไม่สาเร็ จ ดังนี้ ั 5.2.1กกด้ านสินค้ าคงคลัง กรณี ที่การบันทึกและตรวจนับข้อมูลสิ นค้าคงคลัง ไม่สามารถแก้ไขปั ญหาด้านระบบ สิ นค้าคงคลังได้ ดังนั้นควรนาระบบโปรแกรมคอมพิวเตอร์และระบบบาร์โค๊ด มาใช้ในการบริ หารสิ นค้าคงคลัง ให้มีประสิ ทธิภาพ ซึ่งโปรแกรมบริ หารสิ นค้าคงคลังจะช่วยในการตรวจสอบ ตรวจนับสิ นค้าคงคลังได้ง่ายขึ้น ่ ่ สามารถจัดการสิ นค้าที่มีอยูในสต๊อกได้ และสามารถทราบได้วาสิ นค้าตัวไหนขายดีที่สุดเพื่อที่จะได้ทาการสังได้ ่ ทัน 5.2.2กกด้ านการตลาด หากกลยุทธ์การตลาดทั้ง 4 โปรแกรม ไม่สามารถทาให้ร้านกระปุกยาบรรลุวตถุประสงค์ ั ได้ จะต้องทาการตลาดโดยการโฆษณาผ่านวิทยุกระจายเสี ยง เพื่อให้ลูกค้าได้รู้จกร้านมากยิงขึ้น และพัฒนาร้าน ั ่ กระปุกยาให้เป็ นร้านยาทันสมัยครบวงจรเพื่อเข้าสู่โครงการตามเกณฑ์มาตรฐานร้านยาคุณภาพ เพื่อให้เกิดบริ การ ที่มีคุณภาพเป็ นที่ยอมรับ และเกิดความน่าเชื่อถือจากประชาชนและสังคมโดยรวม
- 105. 93 5.3กกข้ อเสนอแนะ 5.3.1กกข้ อเสนอแนะในการนาไปใช้ประโยชน์ ทาการปรับปรุ งแผนการปฏิบติงานของพนักงานภายในร้านใหม่จากเดิม ดังในภาพที่ 22 เป็ นดังใน ั ภาพที่ 23 เพื่อเพิ่มประสิ ทธิภาพในการบริ หารคลังสิ นค้าให้มากยิงขึ้น ่ สิ นค้า ลงชื่อรับสิ นค้า ลงสมุดบันทึกรับสิ นค้า นาเข้าห้องเก็บสิ นค้า/ชิ้น สิ นค้าหลือน้อยหรื อหมด จดบันทึกรายการสิ นค้าที่ตองการสังซื้อ ้ ่ สังซื้อสิ นค้า ่ ภาพที่ 22 แผนผังการทางานของคลังยาก่อนปรับปรุ ง จากภาพที่ 22 แผนผังการทางานของคลังยาก่อนปรับปรุ ง พบว่า ขั้นตอนการทางานของพนักงานในร้าน ไม่มีระบบ คือ เมื่อรับยามาจะมีการลงชื่อรับยาในสมุดรับยา จากนั้นนาเข้าห้องเก็บสิ นค้า เมื่อยาเหลือน้อยหรื อ หมดในร้านก็จะจดบันทึกรายการยาที่หมดและทาการสังซื้อใหม่ ่
- 106. 94 สิ นค้า ลงชื่อรับสิ นค้า ลงสมุดบันทึกรับสินค้า บันทึกลงสต๊อกการ์ดในคอมพิวเตอร์(Microsoft Excel) นายาเข้าห้องเก็บสิ นค้า/ชิ้น สารวจยาคงเหลือ สังซื้อตามปริ มาณที่ได้กาหนดไว้ตามทฤษฎี EOQ ่ สังซื้อสิ นค้า ่ ภาพที่ 23 แผนผังการทางานของคลังยาหลังปรับปรุ ง จากภาพที่ 23 แผนผังการทางานของคลังยาหลังปรับปรุ ง พบว่า ขั้นตอนการทางานของพนักงานในร้านมี ระบบมากขึ้น คือ เมื่อรับยามาจะมีการลงชื่อรับยาในสมุดรับยา จากนั้นบันทึกลงสต๊อกการ์ด (ใน Microsoft Excel) และเก็บเข้าคลังสิ นค้า มีการสารวจยาคงคลังอย่างสม่าเสมอและทาการสังซื้อใหม่ตามปริ มาณที่ได้คานวณ ่ ไว้ตามทฤษฎี EOQ
- 107. 95 5.3.2กกข้ อเสนอแนะสาหรับการศึกษาครั้งต่ อไป 5.3.2.1กกควรจะศึกษาวิธีการที่จะช่วยลดปัญหาการเกิดภาวะขาดแคลนยาเพิ่มเติม ได้แก่ การเก็บ ยาคงคลัง เพื่อความปลอดภัย (Safty stock = ss) ไว้ปริ มาณหนึ่ง เพื่อที่จะสารองยาไว้ให้บริ การลูกค้าหรื อผูป่วยได้ ้ ทันเวลา โดยพบว่าอัตราความต้องการยาของลูกค้าหรื อผูป่วยมีความแปรปรวนเสมอ ดังนั้นในช่วงที่รอรับยา ้ หลังจากที่ทาการสังซื้อใหม่ไปแล้ว หรื อตลอดระยะเวลารอคอยนั้น หากความต้องการของผูป่วยมีสูงมากย่อมมี ้ ่ โอกาสเสี่ ยงที่จะเกิดภาวะยาขาดคลังสูงตามไปด้วยได้ 5.3.2.2กกควรศึกษาแนวความคิด Linear Programming ว่าสามารถนามาใช้แก้ไขปั ญหาสิ นค้าคง คลัง โดยเฉพาะเกี่ยวกับยาได้หรื อไม่อย่างไร
- 108. 96 บรรณานุกรม .(2551).รายงานสถานการณ์ เศรษฐกิจโลกในปี 2551.ค้นเมื่อ 7 กุมภาพันธ์ 2552.จากhttp://www.voanews.com กนิษฐา กล่อมเกลา.(2547). หลักเภสัชวิทยา. ค้นเมื่อ 13 มกราคม 2552. จาก http://computer.pcru.ac.th/emodledata/15/week_5.doc กองควบคุมยา.(2530). หัวข้ อกฎหมายและระบบวินัย. ค้นเมื่อ จาก http://www.ocsc.go.th กิตติภูมิ มีประดิษฐ์. ปี เตอร์ ดรักเกอร์, ทอม ปี เตอร์ และไมเคิล พอร์เตอร์.(2550). ต้ นแบบของมหากูรูนักบริหาร จัดการมืออาชีพ. ค้นเมื่อ 13 มกราคม 2552. จาก http://libary.lib.ru.ac.th เกรี ยงศักดิ์ สิ โยพุทธวงศ์. (2541). การจัดการสินค้ าคงคลังของอุตสาหกรรมอะไหล่ ยนต์ สาหรับ บริษัทกิจกมลสุ โกศล จากัด. วิทยานิพนธ์ปริ ญญามหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น จริ ญญา พรตระกูลพิพฒน์. (2544). กลยุทธ์ ทางการตลาดเพือเพิมยอดขายผลิตภัณฑ์ เสริมอาหาร ั ่ ่ ของร้ าน อาร์ บี เภสัช. วิทยานิพนธ์ปริ ญญามหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น นิรันดร์ ศิริเหล่าไพศาล. (2543). การลดค่ าใช้ จ่ายด้ านสินค้ าคงคลังของ วาย เอส มอเตอร์ . วิทยานิพนธ์ ปริ ญญามหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น ประสงค์ ประณี ตพลกรังและคนอื่นๆ. (2543). การบริหารการผลิตและการปฏิบัตการ. กรุ งเทพฯ : ิ โรงพิมพ์ไดมอนด์ แผนผังก้ างปลา.(2548). ค้นเมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2552.จาก http://learners.in.th/file/ibirdboy/FishBone.doc พรชัย บุณยชีวตานนท์.(2539).ปัญหาสินค้ าคงคลังของบริษัท เอ็ม บี เอ มิลด์ จากัด.วิทยานิพนธ์ ิ ปริ ญญามหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น วสุ กุศลรักษาวงค์. (2546). การพัฒนากลยุทธ์ การตลาดสินค้ าตรายีห้อ SIKKENS ของบริษัท ่ อัคโซ่ โนเบล โค้ ทติงส์ เทรดดิง จากัด. วิทยานิพนธ์ปริ ญญามหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย ๊ ้ ้ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ศิริวรรณ เสรี รัตน์และคณะ. (2543). นโยบายผลิตภัณฑ์ และราคา . กรุ งเทพฯ:โรงพิมพ์ธนธัชการ พิมพ์ ศิริวรรณ เสรี รัตน์ และคณะ .(2546) .การบริหารร้ านค้ าปลีก Retailing Management . กรุ งเทพฯ : สานักพิมพ์ บริ ษทธรรมสาร . ั สภาเภสัชกรรม.(2552). การจัดผังร้ านขายยา.ค้นเมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2552.จาก http://www.pharmacycouncil.org/html/htmlexpand/drug_store04.html สานักงานเทศบาลนครอุดรธานี .(2550).ข้ อมูลประชากรเขตเทศบาลนครอุดรธานี. ค้นเมื่อ 10 มกราคม 2552.จาก http://www.udonthaniteam.org/ สานักงานพาณิ ชย์จงหวัดอุดรธานี สานักงานกระทรวงพาณิ ชย์.(2551).เศรษฐกิจจังหวัดอุดรธานี. ค้นเมื่อ ั 10 มกราคม 2552. จาก http://www.moc.ac.th/udonthani
- 109. 97 บรรณานุกรม(ต่ อ) สุพร พัชรนฤมล.(2539). การวางระบบการควบคุมภายในร้ านขายยา.วิทยานิพนธ์ปริ ญญา บริ หารธุรกิจ มหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น สุรัสวดี ราชกุลชัย. (2547). การวางแผนและการควบคุมการบริหาร. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุ งเทพฯ : สานักพิมพ์แห่งจุฬามหาวิทยาลัย. อดุลย์ จาตุรงคกุล. (2549). การบริหารการตลาด . กรุ งเทพฯ:โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อาพล ไมตรี เวช. (2544). ศักยภาพของการผลิตยาในปัจจุบันและแนวโน้ มของเทคโนโลยีการผลิต ยาในอนาคต . กรุ งเทพฯ : คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิ ดล
- 110.
- 111. 99 ภาคผนวก ก แบบสั มภาษณ์ผ้ ูประกอบการร้ านกระปุกยา
- 112. 100 แบบสั มภาษณ์ ผู้ประกอบการ ชื่อผูให้สมภาษณ์ พันตรี ภญ. อนุตรตรี ศรี กลวงษ์ ้ ั ุ วันเสาร์ที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551 สถานที่ ร้านกระปุกยา 1 คาถามในการสัมภาษณ์ 1. ร้านกระปุกยามีท้ งหมดกี่สาขา และเริ่ มเปิ ดดาเนินการเมื่อไรค่ะ ั คาตอบ มีท้ งหมด 3 สาขา และร้านกระปุกยา 1 เปิ ดเมื่อ พ.ศ. 2549 ร้านกระปุกยา 2 เปิ ดเมื่อ พ.ศ. 2550 ั และร้านกระปุกยา 3 เปิ ดเมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2551 2. ลักษณะของกิจการเป็ นแบบไหน คาตอบ เจ้าของคนเดียว 3. เภสัชกรประจาร้านมีท้ งหมดกี่คน ั คาตอบ มีคนเดียวคือตัวดิฉน(พันตรี ภญ. อนุตรตรี ศรี กลวงษ์) และมีผช่วยเภสัชกรประจาร้านทั้งหมด 3 ั ุ ู้ คน คือ ร้านกระปุกยา 1 นายวัฒณพงษ์ ศรี กลวงษ์ ุ ร้านกระยาปุก 2 น.ส.ชลติกา เชื่อมแก้ว และร้านกระปุกยา 3 น.ส. สุภรดา ไชยชนะ 4. เวลาเปิ ดทาการของร้าน คือ ช่วงเวลาใด คาตอบ ร้านกระปุกยา 1 เปิ ดเวลา 11.00-23.00น. ร้านกระปุกยา 2 เปิ ด16.00-23.00น. และร้านกระปุกยา 3 เปิ ด 15.30-22.00 น. 5. ภายในร้านแต่ละร้านมีตวยาไว้ให้บริ การลูกค้าที่ชนิด ั คาตอบ ไม่ทราบเลยค่ะ 6. รู ้ได้ยงไงว่าจะสังซื้อตอนไหน กระบวนการสังซื้อยามาจาหน่ายเป็ นอย่างไรคะ ั ่ ่ คาตอบ ทางร้านจะสังซื้อตัวยากับตัวแทนจาหน่ายโดยตรง ่ 7. อธิบายขั้นตอนในการให้บริ การลูกค้า โดยเริ่ มตั้งแต่ลูกค้าเข้ามาในร้าน จนกระทังให้บริ การลูกค้าแล้ว ่ เสร็ จ คาตอบ เมื่อลูกค้าเข้ามาในร้าน ผูช่วยเภสัชกรประจาร้านจะสอบถามประวัติผป่วยแล้วประเมินอาการ ้ ู้ ของผูป่วย จากนั้นเภสัชกรก็จะจัดยาและให้คาแนะนาในการใช้ยาแก่ผป่วยและเพื่อความแน่ใจว่าลูกค้า ้ ู่ เข้าใจวิธีการใช้ยาที่ถูกต้องผูช่วยเภสัชกรจะสอบถามวิธีการใช้ยาจากลูกค้าอีกครั้ง หลังจากนั้นผูช่วย ้ ้ ั เภสัชกรจะเขียนวิธีการใช้ยาที่ซองแล้วส่งมอบยาให้กบลูกค้า ลูกค้าจะชาระเงินค่ายา ั 8. ในการจ่ายยามีการออกใบเสร็ จรับเงินให้กบลูกค้าหรื อไม่ ั คาตอบ ไม่ได้ออกใบเสร็ จรับเงินให้กบลูกค้า 9. มีการกาหนดปริ มาณยาที่จุดสังซื้อเพิ่มหรื อไม่ ่ คาตอบ ไม่ได้กาหนดปริ มาณยาที่จุดสังซื้อเพิ่มแต่ใช้วธีการประมาณด้วยสายตาว่าน่าจะสังซื้อตัวยาเพิ่ม ิ ่ ่ หรื อไม่ 10. ใช้วธีใดในการตรวจปริ มาณยาคงคลัง ิ คาตอบ ใช้การกะประมาณด้วยสายตา
- 113. 101 11. มีการตรวจสอบปริ มาณสินค้าคงคลังทุกๆกี่วน ั คาตอบ ไม่ได้ระบุเวลาที่แน่นอน 12. ในการจาหน่ายสิ นค้ามีการจัดส่งเสริ มทางการตลาดหรื อไม่ คาตอบ ไม่มีการจัดส่งเสริ มทางการตลาด เนื่องจากไม่มีเวลา ไม่ทราบหลักการในการปฏิบติ จะมีก็ ั เพียงแต่การแจกโบว์ชวร์แนะนาสิ นค้า ั 13. การกาหนดราคาขายสิ นค้าของทางร้านเป็ นอย่างไร คาตอบ ราคาทุนบวกกาไรที่ตองการ บางรายการก็ขายตามราคาท้องตลาดโดยสอบถามจากบริ ษท ้ ั จาหน่ายสิ นค้า 14. กาไรที่บวกเพิ่มคิดเป็ นกี่เปอร์เซ็นต์ คาตอบ บวกเพิ่มประมาณ 30% ของราคาทุน ในส่วนของผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร ส่วนผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ส่วนใหญ่แล้วจะตั้งราคาตามท้องตลาดทัว ๆ ไป ่ 15. ในการขายสิ นค้ามีช่องทางการจาหน่ายอื่นอีกหรื อไม่ นอกจากการขายปลีกหน้าร้าน คาตอบ ไม่มีค่ะ 16. มีปัญหาเกี่ยวกับพนักงานประจาร้านหรื อไม่ คาตอบ ไม่มีปัญหา เนื่องจากพนักงานมีนอย ค่อนข้างมีความรับผิดชอบ เข้าใจในลักษณะของงานและ ้ สามารถปฏิบติหน้าที่ได้เป็ นอย่างดี ั 17. แล้วปั ญหาในส่วนอื่น ๆ ล่ะคะ คาตอบ ไม่ค่อยมีนะ เพราะว่าส่วนใหญ่ก็ทางานกับคนแค่ไม่กี่คน ที่ยงยากหน่อยก็เรื่ องคลังสิ นค้านี่ ุ่ แหละ เพราะพี่ไม่มีเวลาดูเลยต้องทางานตลอด ก็ให้หน้าที่พนักงานในร้านเค้าดูแล เวลาของหมดก็โทร แจ้งที่พี่
- 114. 102 ภาคผนวก ข แบบสารวจเพือศึกษาปัญหาร้ านกระปุกยา(Check Sheet) ่
- 115. 103 ตารางที่ 28 แสดงการตรวจสอบรายการ(Check Sheet ) :ก่อนดาเนินงาน ผลจากการสังเกต ปัจจัย มี ไม่ มี หมายเหตุ √ สิ นค้าไม่เป็ นหมวดหมู่ กระจัดกระจาย สิ นค้าบาง 1.กกการจัดวางสิ นค้าเป็ นระเบียบ มีการแยก กก ประเภทสิ นค้าชัดเจน ประเภทจัดวางไว้หลายตาแหน่ง ไม่มีการติดป้ าย แสดงประเภทสิ นค้า √ ระยะเวลาในการค้นหาโดยเฉลี่ย 2.41 นาที (จาก 2.กกตาแหน่งผลิตภัณฑ์เหมาะสม สะดวก กก ต่อการใช้งาน ง่ายต่อการค้นหา การจับเวลาในการค้นหาสิ นค้าเพื่อให้บริ การ ลูกค้าจานวน 5 คน) √ ไม่มีการตรวจนับ ทาให้ไม่ทราบจานวนสิ นค้า 3.กกตรวจนับสิ นค้าคงเหลือ บันทึกจานวน กก สิ นค้าเข้าออกทุกวัน คงเหลือที่มีอยู่ √ มีฝนเกาะตามตู ้ การวางอุปกรณ์ทาความสะอาด 4.กกสะอาด แสงสว่าง อากาศถ่ายเท ุ่ ไม่เป็ นระเบียบ แสงสว่างภายในร้านมีนอย ้ โดยเฉพาะในส่วนของตูโชว์สินค้า ้ √ เนื่องจากกิจการมีขนาดเล็กจึงไม่เห็นความสาคัญ 5.กกระบบป้ องกันอัคคีภย ั ของระบบป้ องกันอัคคีภย ั √ 6.กกยาหมดอายุ มีรายการหมดอายุจานวน 12 รายการ √ ไม่มีการตรวจสอบ 7.กกบัญชีควบคุมและกากับยาหมดอายุ √ 8.กกยาค้างคลัง (เกิน 6 เดือน) มีรายการหมดอายุจานวน 25 รายการ √ มีป้ายแสดงราคาเพียงบางผลิตภัณฑ์ และไม่มีการ 9.กกป้ ายแสดงราคาและส่วนลดชัดเจน ระบุส่วนลด √ ในการสังซื้อจะเป็ นการประมาณด้วยสายตา หรื อ 10.กกการวางแผนในการจัดซื้อ ่ หากสิ นค้าหมดจึงทาการสังซื้อ ่ 11.กกให้คาแนะนา ซักประวัติแพ้ยา มีแฟ้ ม √ ไม่มีแฟ้ มบันทึกประวัติการใช้ยาของลูกค้า กก บันทึกประวัติการใช้ยาของลูกค้า √ 12.กกแสดงสื่ อให้ความรู ้เรื่ องสุขภาพ มีสื่อให้ความรู ้ แต่วางไว้กระจัดกระจาย √ 13.กกเครื่ องชังน้ าหนัก ,ที่วดส่วนสูง ั ่ √ 14.กกเครื่ องวัดอุณหภูมิร่างกาย ,วัดความดัน กก โลหิ ต, ชุดวัดระดับน้ าตาลในเลือด √ 15.กกป้ ายแสดงชื่อ รู ปถ่าย เลขที่ใบกก ไม่มีการติดรู ปถ่าย ประกอบวิชาชีพและเวลาปฏิบติการ ั เภสัชกรชัดเจน √ 16.กกสวมเครื่ องแบบแสดงตนว่าเป็ นเภสัช กก กร/ผูช่วยเภสัชกร ้
- 116. 104 ตารางที่ 29 แสดงการตรวจสอบรายการ(Check Sheet ) :หลังดาเนินงาน ผลจากการสังเกต ปัจจัย มี ไม่ มี หมายเหตุ 1.กกการจัดวางสิ นค้าเป็ นระเบียบ มีการแยก √ จากการนาระบบ 5ส.มาช่วยในการบริ หารสิ นค้า กกกประเภทสิ นค้าชัดเจน √ 2.กกตาแหน่งผลิตภัณฑ์เหมาะสม สะดวก ระยะเวลาในการค้นหาโดยเฉลี่ย 1.15 นาที (จาก กกกต่อการใช้งาน ง่ายต่อการค้นหา การจับเวลาในการค้นหาสิ นค้าเพื่อให้บริ การ ลูกค้าจานวน 5 คน) √ 3.กกตรวจนับสิ นค้าคงเหลือ บันทึกจานวน ตรวจนับสิ นค้าและบันทึกสต๊อกการ์ด ลงใน กกกสิ นค้าเข้าออกทุกวัน โปรแกรม Microsoft Excel √ 4.กกสะอาด แสงสว่าง อากาศถ่ายเท จากการนาระบบ 5ส.มาช่วยในการบริ หารสิ นค้า และมีการเพิ่มแสงสว่างโดยการนาหลอดไฟติดใน ตูโชว์สินค้าเพื่อสร้างความโดดเด่น ้ √ เนื่องจากกิจการมีขนาดเล็กจึงไม่เห็นความสาคัญ 5.กกระบบป้ องกันอัคคีภย ั ของระบบป้ องกันอัคคีภย ั √ เปลี่ยนยาหมดอายุกบบริ ษทที่จาหน่ายยานั้น และ ั 6.กกยาหมดอายุ ั ใช้ระบบ First in First out มาช่วยบริ หารยา √ 7.กกบัญชีควบคุมและกากับยาหมดอายุ ตรวจนับและบันทึกวันหมดอายุในสต๊อกการ์ด √ ชะลอการจัดซื้อเพื่อปรับปริ มาณยาค้างคลังพร้อม 8.กกยาค้างคลัง (เกิน 6 เดือน) ทั้งเปลี่ยนเป็ นยาตัวอื่นที่ขายดีในมูลค่าเท่ากัน √ 9.กกป้ ายแสดงราคาและส่วนลดชัดเจน √ 10.กกการวางแผนในการจัดซื้อ คานวณหาจุดสังซื้อที่เหมาะสมโดย EOQ ่ 11.กกให้คาแนะนา ซักประวัติแพ้ยา มีแฟ้ ม √ มีแฟ้ มบันทึกประวัติการใช้ยาสาหรับลูกค้าที่เป็ น กกก บันทึกประวัติการใช้ยาของลูกค้า สมาชิกของร้าน √ 12.กกแสดงสื่ อให้ความรู ้เรื่ องสุขภาพ จัดให้มีมุมให้ความรู ้ √ 13.กกเครื่ องชังน้ าหนัก ,ที่วดส่วนสูง ั ่ √ งบประมาณมีอย่างจากัด 14.กกเครื่ องวัดอุณหภูมิร่างกาย ,วัดความดัน กกก โลหิ ต, ชุดวัดระดับน้ าตาลในเลือด √ 15.กกป้ ายแสดงชื่อ รู ปถ่าย เลขที่ใบกกก ประกอบวิชาชีพและเวลาปฏิบติการ ั เภสัชกรชัดเจน √ 16.กกสวมเครื่ องแบบแสดงตนว่าเป็ นเภสัช กร/ ผูช่วยเภสัชกร ้
- 117.
- 118. 106 พืนฐานของการกาหนดการแข่ งขัน (Basesof Competition) ้ 1.กกการกาหนดการแข่ งขันโดยใช้ ลูกค้ าเป็ นพืนฐาน (Customers-based competition /Customer oriented) ้ การกาหนดการแข่งขันโดยใช้ลูกค้าเป็ นพื้นฐาน คือ การกาหนดการแข่งขันโดยพิจารณาจากลูกค้า ซึ่งเป็ น ลูกค้ากลุ่มเดียวกันที่ซ้ือสิ นค้าของบริ ษทและของคู่แข่งขัน และสามารถกาหนดการแข่งขันโดยใช้ลูกค้าเป็ น ั พื้นฐานจากหลายเกณฑ์ ดังต่อไปนี้ การกาหนดการแข่งขันจากเกณฑ์งบประมาณลูกค้า (Who they are : competition for the same budget) การกาหนดการแข่งขันจากเกณฑ์เหตุการณ์ที่ใช้ผลิตภัณฑ์ของลูกค้า(When they use it) การกาหนดการแข่งขันจากเกณฑ์ผลประโยชน์หรื อเหตุผลในการใช้ของลูกค้า (Why they use it : benefits sought) 2. กกก การกาหนดการแข่ งขันโดยใช้ กจกรรมทางการตลาดเป็ นพืนฐาน (Marketing Activities /Marketing ิ ้ oriented) การกาหนดการแข่งขันโดยใช้กิจกรรมทางการตลาด คือ การกาหนดคู่แข่งขันโดยพิจารณาจากกิจกรรมทาง การตลาดเหมือนกัน จัดว่าเป็ นคู่แข่งขันซึ่งกันและกัน เช่น บริ ษทโคคา โคล่า ประเทศไทย มีการกาหนดช่วงเวลา ั ่ โฆษณาอยูในช่วงเดียวกันกับบริ ษท แป๊ ปซี่ ประเทศไทย หรื อให้ลูกค้าร่ วมส่งซองบะหมี่สาเร็ จรู ปมาม่าและไวไว ั มีการโฆษณาให้ลูกค้าร่ วมส่งซองบะหมี่ เพื่อชิงโชคทองคา บริ ษท AVON และ Tupperware แข่งขันในการ ั นาเสนอการขายถึงบ้านหรื อที่ทางานของลูกค้า 3.กกก การกาหนดการแข่ งขันโดยใช้ ทรัพยากรเป็ นพืนฐาน (Resource- oriented) ้ การกาหนดการแข่งขันโดยใช้ทรัพยากรเป็ นพื้นฐาน คือ กี่กาหนดคู่แข่งขันจากการใช้ทรัพยากรที่ เหมือนกัน ซึ่งทรัพยากรนี้หมายรวมถึง วัตถุดิบ พนักงาน และแหล่งเงินทุน เช่น บริ ษท IBM และ บริ ษท Emerson ั ั Electric เป็ นคู่แข่งจันด้านบุคลากร ด้านวิศวกรที่มีความชานาญด้านไฟฟ้ า บริ ษทโกดัก และบริ ษทเครื่ องประดับ ั ั ทั้งหลาย แข่งขันกันในด้านวัตถุดิบ ซึ่งทั้งสองบริ ษทมีความต้องการเครื่ องเงินเป็ นวัตถุดิบ ซึ่งทั้งสองบริ ษทมี ั ั ความต้องการเครื่ องเงินเป็ นวัตถุดิบในการผลิตสิ นค้า 4.กกกการกาหนดการแข่ งขันโดยใช้ ภูมศาสตร์ เป็ นพืนฐาน (Geographic) ิ ้ การกาหนดการแข่งขันโดยใช้ภูมิศาสตร์เป็ นพื้นฐาน คือ การกาหนดคู่แข่งขันจากพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ ่ เดียวกัน เช่น ร้านค้าปลีกและร้านค้าส่งขนาดใหญ่ มักจะเปิ ดร้านค้าของตนเองอยูในพื้นที่ใกล้เคียงกัน (นภวรรณ คณานุรักษ์, 2546 : 6-3)
- 119. 107 ภาคผนวก ง ข้ อมูลเศรษฐกิจการค้าจังหวัดอุดรธานี
- 120. 108 สภาวะทางเศรษฐกิจ (Economic) ข้ อมูลเศรษฐกิจการค้าจังหวัดอุดรธานี ปรับปรุ ง ข้อมูล ณ วันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2551 วิสัยทัศน์ กระทรวงพาณิชย์ เป็ นกระทรวงผูนาในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจการค้าทั้งภายในและระหว่างประเทศให้เจริ ญเติบโตอย่างต่อเนื่อง ้ ่ และยังยืนเพื่อให้ประชาชนมีความอยูดีกินดีในทุกระดับ กลุ่มจังหวัด แหล่งพานักแห่งที่ 2 ของนักลงทุน และนักท่องเที่ยว จังหวัด ่ เมืองน่าอยู่ ศูนย์กลางการค้า การบริ การ เกษตรอุตสาหกรรม และการท่องเที่ยวมรดกโลก ข้ อมูลทัวไป ่ ประเด็นสาคัญ/เร่ งด่ วนของจังหวัด ประชากร ( ณ ธันวาคม 2549) 1.53 ล้านคน จังหวัดมีนโยบายเร่ งด่วนในการจัดทาแผนพัฒนาและงบประมาณ พืนที่ ้ 11,730.302 ต.ร.กม. จังหวัด และกลุ่มจังหวัด เขตการปกครอง 20 อาเภอ ปี งบประมาณ 2552 ภาวะการค้ า ผลิตภัณฑ์ มวลรวมจังหวัด GPP (ปี 52,652 ล้านบาท 2549) 16.08 % 1. ภาวะการค้าทัวไป ่ เกษตรกรรม 10.36% สถานการณ์ราคาน้ ามันเชื้อเพลิงในช่วงนี้ ปรับตัวสูงขึ้นอย่าง อุตสาหกรรม 24.34% ต่อเนื่องตามภาวะราคาน้ ามันของตลาดโลก ส่งผลให้ ประชาชนได้ลด ค้าปลีก-ค้าส่ง 3.98% การจับจ่ายซื้อขายสิ นค้าเนื่องจากกาลังซื้อลดลง ทาให้ภาวะการค้าซบ ก่อสร้าง 45.23% เซา ผูประกอบการได้รับผลกระทบโดยเฉพาะรายเล็ก หรื อผูจาหน่าย ้ ้ อื่น ๆ 34,335 บาท สิ นค้าฟุ่มเฟื อยต้องปรับตัวต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้น รายได้ เฉลียต่ อหัวต่ อปี (ปี 2549) ่ 0.8% อัตราการว่ างงาน (ก.ค.-ก.ย.) ไตรมาสที่ 150 บาท ่ ภาวะการค้าทัวไปของสิ นค้า OTOP อยูในภาวะที่คึกคักเป็ นช่วง ๆ ่ 3/2550 +4.9 % เนื่องจากมีการจัดงานแสดงสิ นค้า OTOP ในหลายพื้นที่ของประเทศ ค่ าแรงขั้นตา ่ แต่สินค้าที่ผลิตได้มีจานวนจากัด อัตราเงินเฟอ (ม.ค.51/ม.ค..50) ้ 50 ราย ทะเบียนนิตบุคคล (ต.ค. 50-ม.ค.51) ิ 184.53 ล้านบาท สาหรับการดาเนินการของหน่วยงานสังกัดกระทรวงพาณิ ชย์ ได้มี คงอยู่ - จานวน 33 ราย การกากับดูแลราคาสิ นค้าและบริ การ การคุมครองผูบริ โภคให้ได้รับ ้ ้ - เงินทุนจดทะเบียน 14.58 ล้านบาท ั ้ ความเป็ นธรรมในการซื้อสิ นค้า ส่งเสริ มการตลาดให้กบผูประกอบการ จดใหม่ - จานวน (ม.ค.51) 11 ราย ผูผลิตสิ นค้าผลิตภัณฑ์ชุมชนและท้องถิ่น ( OTOP) และจัดตั้งเครื อข่าย ้ - เงินทุนจดทะเบียน แจ้งเลิก - จานวน (ม.ค.51) - ราย โขง-ชี-มูล จังหวัดอุดรธานี ผลประกอบการ ปี 2550 - นิติบุคคลที่มีกาไร 50.91 ล้านบาท ภาวะอัตราเงินเฟ้ อรายเดือนของจังหวัดอุดรธานี อัตราเงินเฟ้ อของ การจัดเก็บภาษี (ต.ค. 50-ม.ค.51) 224.60 ล้านบาท จังหวัดอุดรธานี - ภาษีนิติบุคคล 33.16 ล้านบาท มกราคม 2551 เท่ ากับ 123.9 เทียบกับเดือนธันวาคม 2550 เท่ ากับ - ภาษีมูลค่าเพิ่ม 160 ราย 122.3 สู งขึนร้ อยละ 1.3 ้ - ภาษีธุรกิจเฉพาะ 1,673 ราย ดัชนีหมวดอาหารและเครื่องดืมสู งขึนร้ อยละ 2.3 สาเหตุ ่ ้ ผู้ทาประกันภัยเอืออาทร (ต.ค. 50-ม.ค. ้ 11,675 ราย สาคัญมาจากการสู งขึนของดัชนีหมวดผักและผลไม้ ร้อยละ 14.8 ผัก ้ 51) สดและผลไม้ ทมราคาสู งขึน เช่ น กะหลาปลี แตงกวา ผักกาดขาว ี่ ี ้ ่ การจดทะเบียนรถยนต์ นั่งไม่ เกิน 7 ทีนั่ง ่ 9 ราย ผักคะน้ า ผักชี ต้ นหอม กล้ วยนาว้ า และส้ มเขียวหวาน เนื่องจาก ้ (ต.ค.50-ม.ค.51) 13 ราย อากาศแปรปรวนทาให้ พชผักเสี ยหาย นอกจากนีอาหารสดทีมราคา ื ้ ่ ี การจดทะเบียนรถจักรยานยนต์ (ต.ค. 14 ราย สู งขึน ได้ แก่ ไก่ สด ปลาและสั ตว์ นา (ปลานิล ปลาช่ อน) สาหรับ ้ ้ 50-ม.ค.51) 1 ราย สิ นค้ าประเภท เช่ น นามันปาล์ มบริสุทธ์ นามันถั่วเหลืองบริสุทธ์ ้ ้ จดทะเบียนทรัพย์ สินทางปัญญา (ต.ค. +1.3 % 50-ม.ค.51) นาปลา ซอสมะเขือเทศ กาแฟผลสาเร็จรูป บะหมีกงสาเร็จรูป และ ้ ่ ึ่ - สิ ทธิ บตร ั ปลากระป๋ อง มีราคาสู งขึนตามต้ นทุนการผลิต ส่ วนสิ นค้ าบางชนิด ้ - เครื่ องหมายการค้า * 139.62 ล้านบาท ทีมราคาลดลงโดยเฉพาะข้ าวสารเหนียวร้ อยละ 1.5 เนื่องจาก ่ ี
- 121. 109 - ลิขสิ ทธิ์ -ภูมิปัญญาท้องถิ่นไทย ดัชนีราคาผู้บริโภค ม.ค.51 (+เพิมขึ้น / ่ - ลดลงเปรี ยบเทียบกับ ธ.ค.50) การจาหน่ ายสิ นค้ า OTOP (ธ.ค.50) - ยอดจาหน่ายของทั้งจังหวัด - การจาหน่ายผ่าน kiosk (ธ.ค.50) สิ นค้า OTOP สาคัญ ได้แก่ ผ้าไหม,ผ้า ฝ้ าย, อาหารสาเร็ จรู ป มูลค่ าการค้ าชายแดน (มี) ณ จุดผ่านแดน (ณ ด่านศุลกากรจังหวัด หนองคาย) - การค้ารวม - ส่งออก (ม.ค.51) - นาเข้า (ม.ค.51) - ดุลการค้า *202,500 บาท 2,220,807.61 บาท 1,259,648 บาท 961,159.61 บาท 298,488.39 บาท ผลผลิตฤดูใหม่ ออกสู่ ตลาด รวมถึงเนือหมู กระดูกซี่โครงหมู และไข่ ้ ไก่ มีราคาลดลงเช่ นกัน ดัชนีหมวดอืน ๆ ไม่ ใช่ อาหารและเครื่องดืม สู งขึนร้ อยละ 0.6 ่ ่ ้ ปัจจัยหลักมาจากการสู งขึนของราคานามันเชื้อเพลิงโดยเฉลียทุก ้ ้ ่ ชนิดในประเทศ โดยมีการปรับราคานามันเบนซินสู งขึน 3 ครั้ง ้ ้ ลดลง 3 ครั้ง และนามันดีเซลสู งขึน 2 ครั้ง ลดลง 2 ครั้ง ทาให้ ดชนี ้ ้ ั หมวดนามันเชื้อเพลิงสู งขึนร้ อยละ 1.5 นอกจากนีปูนซีเมนต์ สูงขึน ้ ้ ้ ้ ร้ อยละ 1.0 เนื่องจากปริมาณความต้ องการมีค่อนข้ างมาก รวมถึง เบียร์ สุ รา และบุหรี่ มีราคาสู งขึนตามการปรับภาษีสรรพสามิต ้ 2. ภาวะการค้าชายแดน (ผ่านด่านศุลกากรจังหวัดหนองคาย) มกราคม 2551 สิ นค้าส่งออกที่สาคัญ ได้แก่ รถจักรยาน ตะแกรงเหล็ก สิ นค้านาเข้าที่สาคัญ ได้แก่ ชิ้นส่วนเครื่ องผสมคอนกรี ต , ปั้มลม ภาวะสิ นค้ าเกษตรทีสาคัญของจังหวัด ่ 1. โครงการรับจานาข้ าวเปลือกนาปี ปี การผลิต 2550/51 มีผสมัครเข้า ู้ ร่ วมโครงการ จานวน 1 ราย คือ หจก. โรงสี ขาวหนองหานไทยง่วน ้ (1996) และได้ไถ่ถอนหมดแล้ว 2. โครงการแทรกแซงตลาดมันสาปะหลังปี 2550/51 ไม่มีผสมัครเข้า ู้ ร่ วมโครงการ เนื่องจากราคามันฯ ในท้องตลาดสูงกว่าราคารับจานา ราคาข้าวเปลือก ณ วันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2551 ข้าวเปลือกเจ้าหอมมะลิ (ใหม่) เมตริ กตันละ 11,500-12,500 บาท ข้าวเปลือกเหนียว 10% เมล็ดยาว (ใหม่) 8,400-8,850 บาท ข้าวเปลือกเหนียว 10% เมล็ดสั้น (ใหม่) 7,800-8,000 บาท ภาวะการลงทุนและการส่ งเสริมของ BOI โครงการส่ งเสริมจาก BOI - ได้รับการส่งเสริ ม - ไม่มี ทีมา : สานักงานพาณิชย์ จังหวัดอุดรธานี ่
- 122.
- 123. 111 หนองคาย ROBINSON บ.ข.ส. เก่า ตลาดเริ่ มอุดม วงเวียนกรมหลวงประจักษ์ ตลาดเซ็น เตอร์พอย ้ รพ.เอกอุดร ม.ราชภัฏ อุดรธานี ซอยกระเทย ถนนมิตรภาพ ขอนแก่น- อุดรธานี สถานีรถไฟ ร้านกระปุกยา 1 ร้านหน้ามอ ร้านกระปุกยา 2 ร้านรักยา ร้านกระปุกยา 3 ร้านสมชายเภสัช ภาพที่ 24 แสดงแผนที่ร้านกระปุกยาและคู่แข่ง ขัน
- 124. 112 ภาคผนวก ฉ รายชื่ อร้านขายยาในเขตเทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี
- 125. 113 ตารางที่ 30 รายชื่อร้านขายยาในเขตเทศบาลนครอุดรธานีจังหวัดอุดรธานี ชื่อร้ าน ร้าน ก.สัมพันธ์เภสัช ร้าน กรรณิ การ์เภสัช ร้าน กัญญาเภสัช (โพศรี ) ร้าน เกษรฟาร์มาซี ร้าน ไกด์ยาเภสัช ร้าน ง่วนง้วนโอสถ ร้าน ง้วนอังเภสัช ร้าน จิตรเภสัช ร้าน จีเอ็นซีเจเนอรัล โรบินสัน ร้าน เจ้าพระยาฟาร์มาซี ร้าน ชลเภสัช ร้าน ซินใต้ตงโอสถ ร้าน ดุษฎีเภสัช ร้าน ถนอมโอสถ ร้าน ไทยเจริ ญเภสัช ร้าน ธนพงษ์เภสัช ร้าน นาชัยเภสัช ร้าน นิตยาเภสัช ร้าน นิตยาเภสัช ร้าน บ้านจิกเภสัช ร้าน บ้านยา ร้าน บ้านยา ร้าน บุญชัยโอสถ Chain บู๊ทส์ รี เทล ร้าน ใบยา-อาหารเสริ ม ร้าน ประกอบเภสัช ร้าน พงษ์พรเภสัช ร้าน พงษ์พนธ์เภสัช ั ร้าน พรชิตาเภสัช ร้าน พีรพงศ์เภสัช ร้าน เพ็ชรนิลฟาร์มาซี ประเภท ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั สถานที่ 28/3 ถ.เพาะนิยม ต.หมากแข้ง 194/9 ถ.ประชารักษา ต.หมากแข้ง 119/121-123 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 193 ถ.อดุลยเดช ต.หมากแข้ง 478 ซ.จินตคาม ม.7 ถ.ทหาร ต.หมากแข้ง 139-141 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 90/27 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 33/17 ถ.บ้านโนน ต.หมากแข้ง ต.หมากแข้ง อ.เมือง 317/7 ถ.หมากแข้ง ต.หมากแข้ง 90/8 ถ.ประชารักษา ต.หมากแข้ง 244/2 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 90/5 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 201-203 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 7/34 ถ.มุขมนตรี ต.หมากแข้ง 302/16 ถ.ประจักษ์ ต.หมากแข้ง 103/1 ม.14 ต.หมากแข้ง 45 ม.3 ต.หมากแข้ง 23/6 ถ.โพนพิสย ต.หมากแข้ง ั 116/12 ถ.นเรศวร ต.หมากแข้ง 65/1 ถ.สุรการ ต.หมากแข้ง 95/123 ถ.ศรี ชมชื่น ต.หมากแข้ง 7/5-6 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง ชั้น 1 เจริ ญศรี คอมเพล็กซ์ ต.หมากแข้ง 501/3 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 228 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 198/24 ถ.อดุลยเดช ต.หมากแข้ง 178/5 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 173/1 ถ.ทหาร ต.หมากแข้ง 3/5 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 227/2 ถ.ประจักษ์ ต.หมากแข้ง
- 126. 114 ชื่อร้ าน ร้าน ไพจิตต์เภสัช ร้านไพบูลย์โอสถ ร้าน ฟาร์มาซี ร้าน เภสัชกรศิริชย ั ร้าน เภสัชชุมชน ร้าน เภสัชดวงดาว ร้าน เภสัชทรงสุดา ร้าน เภสัชสาธารณสุข ร้าน มิสเตอร์ฟาร์มาซี บริ ษท เมดดิคอลแมเนจเมนท์ จก. ั ร้าน เมืองทองเภสัช ร้าน รามาฟาร์มาซี ร้าน รุ่ งรัตน์เภสัช ร้าน เรื องชัยเภสัช ร้าน เรื องมงคลเภสัช ร้าน วรรณภาเภสัช ร้าน ศักดิ์สิทธิ์ฟาร์มาซี ร้าน ส.เภสัช ร้าน ส่งเสริ มฟาร์มาซี ร้าน ส่งเสริ มเภสัช ร้าน ส่งเสริ มแมคดิคอล ร้าน สมชายเภสัช ร้าน สมบูรณ์เภสัช ร้าน สมศักดิ์เภสัช ร้าน สมศักดิ์เภสัช ร้าน สมศักดิ์เภสัช ซี.เอส คอมเพล็กซ์ ร้าน สมศักดิ์เภสัชบ้านห้วย ร้าน สมศักดิ์เภสัชหนองบัว ร้าน สมศิลป์ เภสัช หจก. สุขสันต์โอสถอุดร ร้าน สุมิตรเวชภัณฑ์ ร้าน แสนศักดิ์เภสัช ร้าน หมอยา ประเภท ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั สถานที่ 306 บ.หนองนาเกลือ ม.11 ต.หมากแข้ง 392 ถ.ไพศรี ต.หมากแข้ง 499/117 ซ.โนนพิบูลย์ ม.7 ต.หมากแข้ง 210/8 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 374 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 55/31-32 ถ.วัฒนา ต.หมากแข้ง 96 ม.1 ต.หมากแข้ง 189/7 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 78 ถ.หมากแข้ง ต.หมากแข้ง 231/45 ถ.อุดรดุษฎี ซ.5 ต.หมากแข้ง 349 ม.14 ถ.นิตโย ต.หมากแข้ง 305/1 ถ.หมากแข้ง ต.หมากแข้ง 53 ถ.ประชารักษา ต.หมากแข้ง 358 ถ.หมากแข้ง ต.หมากแข้ง 296/41 ถ.ศรี สุข ต.หมากแข้ง 489/4 ถ.ทหาร ต.หมากแข้ง 13/24 ถ.สร้างหลวง ต.หมากแข้ง 364 ถ.โพศรี ม.2 ต.หมากแข้ง 169/3-4 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 47 ถ.อดุลยเดช ต.หมากแข้ง 55/10 ถ.โพนพิสย ต.หมากแข้ง ั 83 ถ.ทหาร ต.หมากแข้ง 296 ถ.หมากแข้ง ต.หมากแข้ง 90/3 ถ.ประชารักษา ต.หมากแข้ง 194 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 49/7 ถ.ประจักษ์ ต.หมากแข้ง 166/1-2 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 1/20 ถ.หน้า รฟท. ม.1 ต.หนองบัว 68/2 ถ.บ้านเหล่า ต.หมากแข้ง 48/1-2 ถ.ทหาร ต.หมากแข้ง 339/36 ถ.มุขมนตรี ต.หมากแข้ง 282-283 ถ.หมากแข้ง ต.หมากแข้ง 540/25 ถ.สายอุทิศ ต.หมากแข้ง
- 127. 115 ชื่อร้ าน ร้าน อุดรโชคดีฟาร์มาซี ร้านอุดรฟาร์มาซี ร้าน อุดรเภสัช ร้าน อุดรอินเตอร์ฟาร์มาซี ร้าน อุ่นจิตคลังยา ร้าน กาธรเภสัช ร้าน คลังง้วนโอสถ ร้าน เงี่ยโอสถ ร้าน จีอนเภสัช ั ร้าน เจริ ญเภสัช ร้าน ฉัตรชัยฟาร์มาซี ร้าน ชัยเจริ ญเภสัช ร้าน โชคชัยเภสัช ร้าน บ้านหมอยา ร้าน บุญอานวยโอสถ ร้าน ประสิ ทธิ์เภสัช ร้าน พรชัยเภสัช ร้าน พระธรรมขันธ์โอสถ ร้าน พลอยเภสัช ร้าน พี่นองฟาร์มาซี ้ ร้าน มงคลเภสัช ร้าน รวมชัยเภสัช ร้าน รวมเภสัช ร้าน วิเวทย์เภสัช ร้าน สมบัติเภสัช ร้าน สหเภสัช ร้าน สัมพันธ์เภสัช ร้าน แสงเจริ ญฟาร์มาซี ร้าน อุดรฟาร์มาซี ร้าน ฮ.เภสัช ร้าน ฮัวเฮงโอสถ ่ ร้าน เฮ้งฮัวโอสถ ่ ( กองควบคุมยา, 2551) ประเภท ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาแผนปั จจุบน ั ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ ยาบรรจุเสร็ จ สถานที่ 349 ตลาดอุดรเมืองทอง ต.หมากแข้ง 381 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 52/4 ถ.ประจักษ์ ต.หมากแข้ง 77/4 ม.1 ถ.ทหาร ต.หมากแข้ง 4/8-9 ถ.มุขมนตรี ต.หมากแข้ง 36/16 ถ.สี่ ศรัทธา ต.หมากแข้ง 11/12-13 ถ.ทหาร ต.หมากแข้ง 97/2 ถ.ประจักษ์ ต.หมากแข้ง 497/2 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 49/10 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 53 ถ.สุรการ ต.หมากแข้ง 2/18 ถ.มุขมนตรี ต.หมากแข้ง 158/5 ม.1 ต.หมากแข้ง 69/22-23 ถ.วัฒนานุวงศ์ ต.หมากแข้ง 51 ถ.ทหาร ต.หมากแข้ง 23/3 ถ.ทหาร ต.หมากแข้ง 187/14 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 183 ถ.หมากแข้ง ต.หมากแข้ง 12/13 ถ.อดุลยเดช ต.หมากแข้ง 497/24 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 7/5 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 197/1 ถ.ประจักษ์ ต.หมากแข้ง 92 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 260/2-3 ถ.ประจักษ์ ต.หมากแข้ง 42/12 ถ.บ้านเหล่า ต.หมากแข้ง 2/2 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 244/6 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 169/8 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 381 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 5/11 ถ.อุดรดุษฎี ต.หมากแข้ง 70 ถ.โพศรี ต.หมากแข้ง 188/7 ถ.ประจักษ์ ต.หมากแข้ง
- 128. 116 ภาคผนวก ช รหัสสิ นค้าร้ านกระปุกยา
- 129. 117 ตารางที่ 31 รหัสสินค้าร้านกระปุกยา รหัสสินค้ า จ 0001 ร_ช 0001 ร_ป 0001 ร_ผ 0001 ร_ต 0001 ร_ว 0001 ร_ท 0001 ร_ฮ 0001 ร_ห 0001 ร_กอ 0001 ร_น 0001 ร_อ 0001 อ 0001 ส 0001 ค 0001 ความหมาย กลุ่มยาจัด ยาเรี ยกหากลุ่มยาปฎิชีวนะ ยาเรี ยกหากลุ่มยาแก้ปวด แก้อกเสบ ั ยาเรี ยกหากลุ่มยาผิวหนัง ยาเรี ยกหากลุ่มยาตา ยาเรี ยกหากลุ่มยาวิตามินและเกลือแร่ ยาเรี ยกหากลุ่มยาระบบทางเดินอาหาร ยาเรี ยกหากลุ่มยาฮอร์โมน ยาเรี ยกหากลุ่มยาหอบหื ด ยาเรี ยกหากลุ่มยาแก้ไอ ยาเรี ยกหากลุ่มยาน้ า ยาเรี ยกหากลุ่มยาอื่นๆ กลุ่มอุปกรณ์ทางการแพทย์ กลุ่มผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร กลุ่มเครื่ องสาอาง
- 130. 118 ภาคผนวก ซ ตารางแสดงตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้า (สต๊ อกการ์ ด)
- 131. 119 ตารางที่ 32 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสินค้า ยาจัด รหัสสินค้ า จ 0001 จ 0002 จ 0003 จ 0004 จ 0005 จ 0006 จ 0007 จ 0008 จ 0009 จ 0010 จ 0011 จ 0012 จ 0013 จ 0014 จ 0015 จ 0016 จ 0017 ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ Ampicillim 250 mg. 0.40 678 Exp12/02/12 Bedexin 0.45 350 Exp 15/10/11 Bisacadyl (เหลือง) 0 .50 566 Exp 25/04/13 Bisccodyl (ชมพู) 0.50 896 Exp 16/01/11 Bromhex 0 .25 478 Exp 05/05/13 CARYOPIN 0 .45 689 Exp 09/11/12 CHLORPHENINE 0.45 957 Exp 14/07/12 Cyproheptadine HCI 0 .40 367 Exp 06/08/11 Dany 0 .50 967 Exp 18/09/12 Dextromethorphan HBr 0.50 578 Exp 15/12/12 Dextromethorphan HBr 15 mg. 0.75 789 Exp 17/06/13 Falete 0.75 456 Exp 25/11/12 FERLI - 6 0.25 890 Exp 18/12/11 FERROUS FUMARATE 0.50 698 Mf04/10/08 Furosic 0.25 649 Mf05/09/08 Gesica 400 0.50 965 Exp 11/12/13 Hyosman 0.10 456 Exp 26/10/12
- 132. 120 ตารางที่ 33 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสินค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มยาปฏิชีวนะ รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ร_ช 0001 Amexicillin 500 40 40 Exp 29/12/13 ร_ช 0002 Bethasone 5g 25 21 Exp 15/09/12 ร_ช 0003 Betnovate -N 5g 26 15 Exp 16/12/13 ร_ช 0004 Coamox 250 36 17 Exp 04/06/11 ร_ช 0005 Doxycycline 100 mg. 25 25 Exp 05/09/12 ร_ช 0006 Grieofolvin 500 mg. 57 17 Exp 16/15/11 ตารางที่ 34 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มยาแก้ปวด รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ร_ป 0001 น้ ามันมวย 120cc 62 3 Exp 08/06/13 ร_ป 0002 น้ ามันมวย 15cc 15 6 Exp 26/06/11 ร_ป 0003 น้ ามันมวย 60cc 42 3 Exp 05/10/12 ร_ป 0004 พาราเซตามอน ตรา SARA 10 12 Exp 06/11/11 ร_ป 0005 พาราเซตามอน ตรา Tylinol 10 12 Exp 24/10/13 ร_ป 0006 พาราเซตามอล ตรา Cemol 20 5 Exp 29/05/13 ตารางที่ 35 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มยาผิวหนัง รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ร_ผ 0001 ยาเชื้อรา ตรา Topicorte 15g. 40 10 Exp 05/10/12 ร_ผ 0002 ยาเชื้อรา ตรา TRAMODA 35 9 Exp 06/12/11 ร_ผ 0003 ยาเชื้อรา ตรา TYLENOI 40 11 Exp 15/06/12 ร_ผ 0004 ยาเชื้อรา ตรา ซีม่าครี ม (1 g.) 35 7 Exp 06/12/11 ร_ผ 0005 ยาเชื้อรา ตรา ซีม่าโลชัน ่ 35 10 Exp 07/12/12 ร_ผ 0006 ยาเชื้อรา ตรา ฟังจิเดอร์ม - เค 30 15 Exp 09/10/11
- 133. 121 ตารางที่ 36 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสินค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มยาตา รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ร_ต 0001 ยาป้ ายตา ตรา OPTIVIS 5 g 30 15 Exp 08/11/12 ร_ต 0002 ยาป้ ายตา ตรา OSCIN 25 10 Exp 08/05/12 ร_ต 0003 ยาล้างตาโอลัน (120 cc.) 35 8 Exp 11/10/13 ร_ต 0004 ยาล้างตาโอลัน (350 cc.) 50 12 Exp 28/10/12 ร_ต 0005 ยาล้างตาโอลัน ออฟซ่าร์ 30 14 Exp 29/11/10 ร_ต 0006 ยาล้างตาโอลัน อ๊อฟตัล 30 16 Exp 08/11/12 ตารางที่ 37 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มเกลือแร่ รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ร_ว 0001 Vitamin B Complex ร_ว 0002 ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ 0.25 1000 Exp 08/11/12 Vitamin C รสส้ม 25 มก. 10 5 Exp 08/05/12 ร_ว 0003 Vitamin C รสส้ม 60 เม็ด 10 10 Exp 11/10/13 ร_ว 0004 Vitamin C รสส้ม+รสสัปรด 10 6 Exp 28/10/12 ร_ว 0005 Vitamin C รสสัปรด 25 มก. 10 15 Exp 29/11/10 ร_ว 0006 Vitamin C รสสัปรด : 1ซอง 10 2 Exp 16/02/13 ตารางที่ 38 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มระบบทางเดินอาหาร รหัสสิ นค้ า ร_ท 0001 ร_ท 0002 ร_ท 0003 ร_ท 0004 ร_ท 0005 ร_ท 0006 ชื่อสิ นค้ า ราคา/ หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ Carminative Mixtury 180ml 30 3 Coccila 30 ml. 30 5 Combizym ยาช่วยย่อย 40 5 Daflon 500mg 20 5 DERMAZIN 25 g. 30 3 Disento 15 4 วันผลิต/ หมดอายุ Exp 08/10/12 Exp 03/11/12 Exp 08/10/13 Exp 08/11/13 Exp 09/05/12 Exp 08/12/13
- 134. 122 ตารางที่ 39 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสินค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มฮอร์โมน รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ร_ฮ 0001 ยาคุมกาเนิด ANAMAI 100 8 Exp 16/09/13 ร_ฮ 0002 ยาคุมกาเนิด Dior 21 เม็ด 130 10 Exp 18/11/12 ร_ฮ 0003 ยาคุมกาเนิด Dior 28 เม็ด 130 12 Exp 09/05/11 ร_ฮ 0004 ยาคุมกาเนิด EXLUTON 100 8 Exp 11/13/11 ร_ฮ 0005 ยาคุมกาเนิด Meliane 21 เม็ด 110 9 Exp 07/09/12 ร_ฮ 0006 ยาคุมกาเนิด Meliane 28 เม็ด 110 9 Exp 11/11/13 ตารางที่ 40 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มยาแก้หอบหื ด รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ร_ห 0001 Bisolvon Pediatric 45 10 Exp 25/04/13 ร_ห 0002 CHLOPHENIRAMINEอ 40 5 Exp 16/01/11 ร_ห 0003 Chlorpheniramine SYRUP 55 4 Exp 05/05/13 ร_ห 0004 CLARID 45 10 Exp 09/11/12 ร_ห 0005 Clarityne 40 5 Exp 14/07/12 ร_ห 0006 HYDROX 25 mg 30 6 Exp12/02/12 ตารางที่ 41 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มยาแก้ไอ รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ร_กอ 0001 ยาแก้ไอน้ าดา ตรา เสื อดาว 15 4 Exp 06/11/11 ร_กอ 0002 ยาแก้ไอน้ าดา ตรา เสื อดาว 25 5 Exp 24/10/13 ร_กอ 0003 ยาแก้ไอ ตรา Flemex 60 4 Exp 29/05/13 ร_กอ 0004 ยาแก้ไอ ตรา Iyafin 38 4 Exp 27/10/12 ร_กอ 0005 ยาแก้ไอ ตรา คอนเฮกซิน 30 4 Exp 08/06/12 ร_กอ 0006 ยาแก้ไอ ตรา ซีนีคอดไซรัป 40 1 Exp 05/06/12
- 135. 123 ตารางที่ 42 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสินค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มยาผิวหนัง รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ร_น 0001 มหาหิ ง ทิงเจอร์ มหาหิ งยา 45 4 Exp 14/07/12 ร_น 0002 มหาหิ ง ทิงเจอร์ อาศรม (60 cc.) 28 2 Exp 14/11/13 ร_น 0003 มหาหิ ง ศิริบญชา 60cc ั 55 4 Exp 11/13/11 ร_น 0004 มิกซ์เจอร์ คาร์มิเนตีฟ (180 ml.) 20 1 Exp 05/08/13 ร_น 0005 มิกซ์เจอร์ คาร์มิเนตีฟ (450 ml.) 35 1 Exp 15/09/12 ร_น 0006 ยากฤษณากลัน (น้ า) ตรากิเลน ่ 20 2 Exp 16/09/13 ตารางที่ 43 แสดงตัวอย่างรายการบันทึกสิ นค้า ยาเรี ยกหา : กลุ่มยาอื่น ๆ รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ร_อ 0001 Boxing 15g 90 5 Exp 08/12/13 ร_อ 0002 Caladryl 55 ml. 32 3 Exp 06/08/11 ร_อ 0003 CA-R-BON 20 7 Exp 11/05/12 ร_อ 0004 CHALKCAC 35 9 Exp 13/12/13 ร_อ 0005 Comox 40 12 Exp 11/12/11 ร_อ 0006 Hybutyl 30 ml. 25 10 Exp 08/10/13
- 136. 124 ตารางที่ 44 แสดงรายการบันทึกสินค้า อุปกรณ์การแพทย์ รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ อ 0001 กระบอกฉี ดยา 2 13 06/12/11 อ 0002 กระเป๋ าน้ าร้อน Natural rubber 35 23 03/02/12 อ 0003 กระเป๋ าน้ าร้อน ตรา Super grade 30 13 05/04/13 อ 0004 ขวดนม 20 23 Exp 29/04/13 อ 0005 เข็มฉี ดยา needle terumo 4 11 Exp 09/04/12 อ 0006 ชุดตรวจครรภ์ Test Ckeck 63 14 Exp 09/11/13 อ 0007 ชุดตรวจครรภ์ Test Orange 65 13 Exp 07/08/11 อ 0008 ชุดตรวจครรภ์ Test Pres Color 58 15 Exp 08/12/13 อ 0009 ชุดตรวจครรภ์ Test 3 55 Exp 29/04/13 อ 0010 ชุดปฐมพยาบาล 9 32 Exp 09/04/12 อ 0011 ไซริ งค์บอล เบอร์ 1,2 15 14 Exp 15/11/13 อ 0012 ถุงร้อนเย็น โคลด์ ฮอท แพค 35 17 Exp 08/11/12 อ 0013 โถปั สสาวะ 30 19 Exp 29/04/13 อ 0014 เทปแต่งแผล ตราไมโครพอ เทปแต่งแผลกันน้ า ตรา Nexcare (ขนาด 1/2 *1.5 หลา) เทปแต่งแผลกันน้ า ตรา Nexcare (ขนาด 1/2 *2.5 หลา) เทปแต่งแผลกันน้ า ตรา Nexcare (ขนาด 1/2 *5 หลา) 8 55 Exp 09/04/12 9 33 Exp 15/11/13 5 25 Exp 16/02/13 6 26 Exp 15/12/13 อ 0015 อ 0016 อ 0017
- 137. 125 ตารางที่ 45 แสดงรายการบันทึกสินค้า ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ส 0001 C 1000 100 แคปซูล 215 6 Exp 29/04/13 ส 0002 Catherine เก็กฮวย 24g 85 8 Exp 09/04/12 ส 0003 Chelavite plus 30 เม็ด 250 4 Exp 11/05/12 ส 0004 Collagen น้ า Blink 21 9 Exp 13/12/13 ส 0005 Dalacin Tim 10ml 25 2 Exp 06/08/11 ส 0006 Everfame Chromilate 100 เม็ด 29 9 Exp 29/04/13 ส 0007 Hi Srim 25.5 g 30 แคปซูล 180 3 Exp 09/04/12 ส 0008 K T D cod liver oil 100 แคปซูล 159 9 Exp 09/11/13 ส 0009 L.C.H Bioplus 30 เม็ด 310 7 Exp 07/08/11 ส 0010 L.C.H Bioplus Anti - Cellulite 325 12 Exp 08/12/13 ส 0011 Loprox 8ml 115 14 Exp 29/04/13 ส 0012 Patap cod liver oil 100 แคปซูล 218 8 Exp 29/04/13 ส 0013 Peptide Collagen 100 110 g 235 6 Exp 09/04/12 ส 0014 Seven seas 120 ml 26 4 Exp 11/05/12 ส 0015 Viteen 30 แคปซูล 215 5 Exp 29/04/13 ส 0016 คาลวินโกล 60 เม็ด 289 3 Exp 09/04/12 ส 0017 คาลวินคิวเท็น ฟิ ตตี้ 60 เม็ด 299 4 Exp 09/11/13
- 138. 126 ตารางที่ 46 แสดงรายการบันทึกสินค้า เครื่ องสาอาง รหัสสินค้ า ชื่อสินค้ า ราคา/หน่ วย รับ จ่ าย คงเหลือ วันผลิต/หมดอายุ ค 0001 Acneaid Bar 50g 29 12 Exp 09/04/12 ค 0002 Acneaid Liquid cleanser 100ml 45 13 Exp 11/05/12 ค 0003 Aczee f gel 20g 35 15 Exp 13/12/13 ค 0004 Amela Ex anti malasma cream 89 12 Exp 29/04/13 ค 0005 Bosisto's น้ ามันยูคาลิปตัส 45 11 Exp 09/04/12 ค 0006 Clinda M 10 ml 23 12 Exp 09/11/13 ค 0007 Clinda M 100 ml 33 11 Exp 07/08/11 ค 0008 Dentiste 50 g 45 8 Exp 09/11/13 ค 0009 Exxe brightenning facial foam 59 9 Exp 07/08/11 ค 0010 Exxe Serum 30ml 155 9 Exp 08/12/13 ค 0011 Eye Q10 gel 10g 210 7 Exp 29/04/13 ค 0012 Ferm hair remoring cream 40 g 69 6 Exp 05/08/12 ค 0013 Hirudoid cream 14g 43 5 Exp 08/07/12 ค 0014 Hirudoid cream 40g 65 12 Exp 29/04/13 ค 0015 Hirudoid cream 5g 35 13 Exp 09/04/12 ค 0016 Hirudoid forte 14 g 45 11 Exp 09/11/13 ค 0017 Hirudoid forte 40 g 69 14 Exp 07/08/11
- 139. 127 ภาคผนวก ฌ แบบสอบถาม “การศึกษาพฤติกรรมในการซื้อผลิตภัณฑ์ ของผู้บริโภคจากร้านขายยา ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี”
- 140. 128 แบบสอบถาม แบบสอบถามนี้จดทาขึ้นเพื่อศึกษา เรื่ อง“การศึกษาพฤติกรรมในการซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภคจากร้าน ั ้ ขายยา” ของผูบริ โภคในเขตเทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี ซึ่งเป็ นส่วนหนึ่งของการศึกษาระดับปริ ญญา ้ ตรี สาขาการจัดการ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น คาชี้แจง : แบบสอบถามนี้แบ่งออกเป็ น 2 ส่วน ส่วนที่ 1 : ข้อมูลทัวไปของผูตอบแบบสอบถาม ้ ่ ส่วนที่ 2 : ศึกษาพฤติกรรมในการซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภคจากร้านขายยา ้ ส่วนที่ 3 : ศึกษาพฤติกรรมในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ของผูบริ โภคจากร้านกระปุกยา ้ ส่ วนที่ 1 : ข้ อมูลทัวไปของผู้ตอบแบบสอบถาม ่ กรุ ณาใส่เครื่ องหมาย ลงในช่องว่าง หน้าคาตอบที่ท่านเลือก 1. เพศ ชาย หญิง ต่ากว่า 18 ปี 19 – 25 ปี 26 - 30 ปี 30 ปี ขึ้นไป 2. อายุ 3. การศึกษา ต่ากว่ามัธยมศึกษา มัธยมศึกษา/ปวช./ปวส. ปริ ญญาตรี สูงกว่าปริ ญญาตรี 4. อาชีพ นักเรี ยน/นักศึกษา ประกอบกิจการส่วนตัว พนักงานบริ ษท/ลูกจ้าง ั ข้าราชการ/รัฐวิสาหกิจ อื่นๆโปรดระบุ.......................................... 5. รายได้ต่อเดือน ต่ากว่า 5,000 บาท ตั้งแต่ 5,001 – 10,000 บาท ตั้งแต่ 10,001 – 15,000 บาท ตั้งแต่ 15,001 บาทขึ้นไป
- 141. 129 ส่ วนที่ 2: ศึกษาพฤติกรรมในการซื้อผลิตภัณฑ์ ของผู้บริโภคจากร้ านขายยา 6. ท่านเคยใช้บริ การซื้อผลิตภัณฑ์จากร้านยาใดมากที่สุด ( 1 ท่านใช้บริ การมากที่สุด หมายเลข 2 และ 3 รองลงมาตามลาดับ ) ร้านกระปุกยา ร้านรักยา ร้านหน้ามอ ร้านนาชัย (ตลาดหนองบัว) ร้านเภสัชชุมชน (ห้าแยก) ร้านสมศักดิ์เภสัช (ตลาดบ้านห้วย) ร้านสมชายเภสัช (ถนนทหาร) ร้านยาอื่น ๆ 7. สาเหตุที่ทาให้ท่านมาใช้บริ การร้านขายยา เจ็บป่ วยเอง ซื้อไว้ประจาบ้าน ญาติ /เพื่อน เจ็บป่ วย อื่นๆ โปรดระบุ......................................... 8. ปั จจัยใดที่ท่านพิจารณาในการซื้อผลิตภัณฑ์ จากร้านขายยา ( กรุ ณาระบุปัจจัยที่มีความสาคัญ 3 อันดับแรก ; หมายเลข 1 หมายถึง ปั จจัยที่ท่านใช้ในการซื้อมากที่สุด,หมายเลข 2 และ3 หมายถึง ปั จจัยที่ท่านใช้ในการซื้อ รองลงมาตามลาดับ) ร้านที่ลูกค้ามีความคุนเคย ้ ร้านที่มีชื่อเสี ยงเป็ นที่รู้จก ั ร้านที่ใกล้บาน ้ ร้านที่มีเภสัชประจา ร้านที่มีสินค้าครบ ร้านที่มีการส่งเสริ มการขาย ร้านที่ขายราคาเหมาะสม ร้านที่สะอาด สว่าง จัดสิ นค้าเป็ นระเบียบ ร้านที่มีบริ การดี เช่น ผูขายอัธยาศัยดี มีบริ การเครื่ องชังน้ าหนัก บริ การน้ าดื่ม ้ ่ อื่นๆ โปรดระบุ.......................................... 9. ท่านเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ใดจากร้านขายยา ผลิตภัณฑ์ยา อาหารเสริ ม เครื่ องสาอาง อุปกรณ์การแพทย์ อื่นๆโปรดระบุ........................................... 10. การเลือกซื้อยาของท่านนั้นส่วนใหญ่ท่านจะเลือกซื้อตามลักษณะของยาอย่างไร (เลือกได้มากกว่า 1 คาตอบ) ยาเรี ยกหา (บอกชื่อยา/ตราสิ นค้าโดยเฉพาะ) ยาจัด (บอกอาการแล้วเภสัชเป็ นผูจดให้) ้ั ยาตามใบสังแพทย์ ่ 11. ส่วนใหญ่ท่านใช้บริ การร้านขายยาเวลาใด 06.01 – 09.00 น. 09.01 – 12.00 น. 15.01 – 18.00 น. 18.01 – 21.00 น.
- 142. 130 12.01 –15.00 น. 12. ท่านเคยใช้บริ การร้านกระปุกยาหรื อไม่ เคย (ทาข้อต่อไป) 21.01 – 24.00 น. ไม่เคย (จบการตอบแบบสอบถาม) ส่ วนที่ 3 : พฤติกรรมในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ ของผู้บริโภคจากร้ านกระปุกยา 13. ท่านเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ใดจากร้านกระปุกยา ผลิตภัณฑ์ยา เครื่ องสาอาง อาหารเสริ ม อุปกรณ์การแพทย์ 14. ปั จจัยใดที่ท่านมาเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ต่างๆ จากร้านกระปุกยา ผูขายให้บริ การดี ้ บริ การรวดเร็ วถูกต้อง ราคาสิ นค้าเหมาะสม สะดวก เช่น มีที่จอดรถ ใกล้บาน ้ มีการลดราคา ผูขายให้บริ การดี ้ อื่นๆ โปรดระบุ................................. 15. การบริ การส่งเสริ มการขายรู ปแบบใดที่ท่านอยากให้ร้านกระปุกยามี แจกของแถม/แจกตัวอย่างทดลอง รับสมัครสมาชิก (ฟรี ) แจกเอกสารเพื่อความรู ้ จัดรายการตามเทศกาล สะสมแต้มเมื่อซื้อสิ นค้าเพื่อแลกรางวัล ให้ส่วนลด อื่นๆ โปรดระบุ................................................
- 143.
- 144. 132 อัตราเงินเดือนแรกบรรจุตามคุณวุฒิ ข้ าราชการพลเรือน (มีผลตั้งแต่ วนที่1 ตุลาคม 2550) ั อัตราเงินเดือน คุณวุฒิ อันดับ 1 ต.ค. 48 ปั จจุบน ั 1. ม.ต้น / ม.ปลาย ท. 4,880 5,080 2. ปวช. ท. 1 5,530 5,760 3. ปวท. / อนุปริ ญญา 2 ปี ท. 2 6,220 6,470 4. ปวส. / อนุปริ ญญา 3 ปี ท. 2 6,820 7,100 5. ปริ ญญาตรี ทวไป (4 ปี ) ท. 3 ั่ 7,630 7,940 6. ปริ ญญาตรี (5 ปี ) (เฉพาะที่ ก.พ. กาหนด) ท. 3 8,360 8,700 7. ปริ ญญาโททัวไป (ตรี 4 ปี + 2 ปี ) ท. 4 9,320 9,700 ่ 8. แพทยศาสตรบัณฑิต ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต ท. 4 9,790 10,190 และมีใบประกอบฯ หรื อสัตวแพทยศาสตรบัณฑิต 9. ปริ ญญาโท 7 ปี (ตรี 5 ปี + 2 ปี ) ท. 4 10,250 10,660 10. ปริ ญญาเอก ท. 5 12,600 13,110 (หัวข้อกฎหมายและระบบวินย, www.ocsc.go.th :2551) ั
- 145.
- 146. 134 ร้ านกระปุกยา 1 งบกาไรขาดทุน สาหรับระยะเวลา1 ปี สิ้นสุ ดวันที่ 31 ธันวาคม 2550 – 2551 หน่ วย:บาท 2550 รายได้ รายได้จากการขายสิ นค้า ต้นทุนขาย กาไรขั้นต้ น ค่ าใช้ จ่ายจากการดาเนินงาน เงินเดือน ค่าเช่า ค่าน้ าประปา ค่าไฟฟ้ า ค่าโทรศัพท์ ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด ค่าใช้จ่ายรวม กาไรจากการดาเนินงาน หักภาษีเงินได้ กาไรหลังหักภาษี 2551 1,313,629.00 465,445.00 848,184.00 1,226,648.00 524,736.00 701,912.00 120,000.00 90,000.00 5,478.00 13,047.00 1,168.00 229,693.00 618,491.00 185,547.30 432,871.70 120,000.00 90,000.00 5,029.00 12,568.00 9,430.00 237,207.00 464,705.00 139,411.50 325,293.50
- 147. 135 ร้ านกระปุกยา 2 งบกาไรขาดทุน สาหรับระยะเวลา1 ปี สิ้นสุ ดวันที่ 31 ธันวาคม 2550 – 2551 หน่ วย:บาท 2550 2551 รายได้ รายได้จากการขายสิ นค้า ต้นทุนขาย กาไรขั้นต้ น 2,254,250.00 1,065,829.00 1,188,421.00 2,395,254.00 1,147,514.00 1,247,740.00 ค่ าใช้ จ่ายจากการดาเนินงาน เงินเดือน ค่าเช่า ค่าน้ าประปา ค่าไฟฟ้ า ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด ค่าใช้จ่ายรวม กาไรจากการดาเนินงาน หักภาษีเงินได้ กาไรหลังหักภาษี 120,000.00 42,000.00 3,680.00 1,254.00 166,934.00 1,021,487.00 306,446.10 715,040.90 120,000.00 42,000.00 3,754.00 1,190.00 166,944.00 1,080,796.00 324,238.80 756,557.20
- 148. 136 ภาคผนวก ฏ แสดงแนวโน้ มยอดขายของร้านกระปุกยา
- 149. 137 ตารางที่ 47 แสดงการเปลี่ยนแปลงของยอดขายรายไตรมาสของร้านกระปุกยา1 ปี พ.ศ.2550-2551 ยอดขายรายไตรมาสของร้ านกระปุกยา 1 ปี พ.ศ. 2550 - 2551 ไตรมาส 1 ไตรมาส 2 ไตรมาส 3 ไตรมาส 4 325,420 343,900 319,651 342,658 314,059 294,386 297,634 320,569 ปี พ.ศ. 2550 2551 ร้ านกระปุกยา 1 14 13.44 13.5 % ของยอดขาย 13 13.39 12.72 12.5 12.53 12.49 12.28 12 2550-2551 11.63 11.51 11.5 11 10.5 1 2 3 4 1 2 3 4 ไตรมาส ภาพที่ 25 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายรายไตรมาส ของร้านกระปุกยา 1 ปี พ.ศ.2550-2551 จากตารางที่ 47 และภาพที่ 25 เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายรายไตรมาสของร้านกระปุกยา 1 ปี พ.ศ.2550-2551 พบว่ายอดขายรายไตรมาสของร้านกระปุกยา 1 มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะไตรมาส ที่ 4 ของ ปี พ.ศ.2550 ถึงไตรมาสที่ 2 ปี พ.ศ.2551 ลดลงจาก 13.39% เป็ น 11.53% ลดลง 1.86%
- 150. 138 ตารางที่ 48 แสดงการเปลี่ยนแปลงของยอดขายรายไตรมาสของร้านกระปุกยา2 ปี พ.ศ.2550-2551 ยอดขายรายไตรมาสของร้ านกระปุกยา 2 ปี พ.ศ. 2550 -2551 ไตรมาส 1 ไตรมาส 2 ไตรมาส 3 ไตรมาส 4 553648 549,680 556,642 594,280 605,427 586,591 589,591 613,594 ปี พ.ศ. 2550 2551 ร้ านกระปุกยา 2 13.5 13 % ของยอดขาย 13.2 13.02 12.78 12.68 12.62 12.5 2550-2551 12 11.91 11.97 11.82 11.5 11 1 2 3 4 1 2 3 4 ไตรมาส ภาพที่ 26 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายรายไตรมาส ของร้านกระปุกยา 2 ปี พ.ศ.2550-2551 จากตารางที่ 48 และภาพที่ 26 เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายรายไตรมาสของร้านกระปุกยา 2 ปี พ.ศ.2550-2551 พบว่ายอดขายรายไตรมาสของร้านกระปุกยา 2 มีแนวโน้มลดลง โดยเฉพาะในปี 2551 ไตรมาสที่ 2 มีแนวโน้มลดลงจากไตรมาส 1 โดยลงลงจาก 13.02% เป็ น 12.62% ลดลง 0.4%
- 151. 139 ภาคผนวก ฐ แสดงแนวโน้ มยอดขายผลิตภัณฑ์แต่ ละประเภทของร้ านกระปุกยา
- 152. 140 ตารางที่ 49 แสดงยอดขายผลิตภัณฑ์แต่ละประเภทของร้านกระปุกยา1 ปี พ.ศ.2550-2551 เวชภัณฑ์ ยา อุปกรณ์ การแพทย์ ผลิตภัณฑ์ เสริมอาหาร เครื่องสาอาง ปี ยอดขาย % การ ยอดขาย % การ ยอดขาย % การ ยอดขาย % การ พ.ศ. (บาท) เปลียนแปลง (บาท) เปลียนแปลง (บาท) เปลียนแปลง (บาท) เปลียนแปลง ่ ่ ่ ่ ยอดขาย ยอดขาย ยอดขาย ยอดขาย 2550 646,859 49.24 171,593 13.06 321,564 24.48 173,613 13.22 2551 652,136 53.17 148,644 12.12 269,546 21.97 156,322 12.74 ร้ านกระปุกยา 1 60 % การเปลี่ยนแปลยอดขาย 50 49.24 53. 17 40 30 24. 48 20 พ.ศ.2550 21.97 พ.ศ.2551 13. 22 12. 74 13. 06 12. 12 10 0 เวชภัณฑ์ยา อุปกรณ์การแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร เครื่ องสาอาง ภาพที่ 27 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายผลิตภัณฑ์ แต่ละประเภทของร้านกระปุกยา 1 ปี พ.ศ.2550-2551 จากตารางที่ 49 และภาพที่ 27 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายผลิตภัณฑ์แต่ละประเภท ของร้านกระปุกยา 1 ปี พ.ศ.2550-2551 พบว่าผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารมี ยอดขายลดลงจากปี พ.ศ.2550 ถึง 2.51% ลดลงมากกว่าผลิตภัณฑ์อื่น
- 153. 141 ตารางที่ 50 แสดงยอดขายผลิตภัณฑ์แต่ละประเภทของร้านกระปุกยา2 ปี พ.ศ.2550-2551 เวชภัณฑ์ ยา ปี พ.ศ. อุปกรณ์ การแพทย์ ผลิตภัณฑ์ เสริมอาหาร เครื่องสาอาง ยอดขาย (บาท) % การ ยอดขาย % การ ยอดขาย % การ ยอดขาย % การ เปลียนแปล (บาท) เปลียนแปลง (บาท) เปลียนแปลง (บาท) เปลียนแปลง ่ ่ ่ ่ งยอดขาย ยอดขาย ยอดขาย ยอดขาย 2550 1,226,534 50.64 169,497 49.45 583,596 55.65 334,623 45.68 2551 1,295,482 53.36 173,264 50.55 468,647 44.35 377,861 54.32 ร้ านกระปุกยา 2 % การเปลี่ยนแปลงยอดขาย 60 50.64 53.36 50 49.45 50.55 55.65 54.32 44.35 45.68 40 พ.ศ. 2551 30 พ.ศ.2552 20 10 0 เวชภัณฑ์ยา อุปกรณ์การแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริ มอาหาร เครื่ องสาอาง ภาพที่ 28 แสดงเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายผลิตภัณฑ์ แต่ละประเภทของร้านกระปุกยา 1 ปี พ.ศ.2550-2551 จากตารางที่ 50 และภาพที่ 28 เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงของยอดขายผลิตภัณฑ์แต่ละประเภทของร้าน กระปุกยา 2 ปี พ.ศ.2550-2551 พบว่าผลิตภัณฑ์เสริ มอาหารมียอดขายลดลงจากปี พ.ศ.2550 ถึง 11.3 % ซึ่งลดลง อย่างเห็นได้ชด ั
- 154.
- 155. 143 การจัดวางยา ่ พระราชบัญญัติยากาหนดให้จาแนกยาเป็ นสัดส่วน กล่าวคือยาควบคุมพิเศษ ต้องวางอยูในส่วนเดียวกัน แยกต่างหากจากยาอันตราย และยาสามัญประจาบ้าน ขณะเดียวกัน ยาที่จดเป็ นวัตถุออกฤทธิ์และยาเสพติด ต้อง ั แยกกลุ่มด้วย ทั้งนี้ ตามข้อกาหนดของพระราชบัญญัติวตถุออกฤทธิ์และยาเสพติดตามลาดับเพื่อให้สามารถ ั ตรวจสอบควบคุมมิให้ยาดังกล่าวรั่วไหลได้ง่าย โดยเฉพาะยาควบคุมพิเศษ วัตถุออกฤทธิ์ และยาเสพติด ซึ่งมีการ ่ ควบคุมจานวนที่จ่ายไปและจานวนที่คงเหลือเข้มงวด ดังนั้น หากพบว่าจานวนยาที่เหลืออยูในขวดไม่ตรงกับ ่ จานวนที่ควรมีอยูตามที่แจ้งไว้ในบัญชี ผูรับอนุญาต และผูมีหน้าที่ปฏิบติการ มีความรับผิดทางอาญาด้วยยา ้ ้ ั อันตราย ยาควบคุมพิเศษ วัตถุออกฤทธิ์ และยาเสพติด ต้องจัดวางในที่ที่ผซ้ือเข้าถึงด้วยตนเองไม่ได้ ทั้งนี้เพราะ ู้ เป็ นยาที่ตองจาหน่ายภายใต้การกากับดูแลของเภสัชกร ้ สาระ 1.กกไม่จดแยกเป็ นสัดส่วน ั พระราชบัญญัติยา (มาตรา 26) พระราชบัญญัติวตถุออกฤทธิ์ฯ (มาตรา 28) ั พระราชบัญญัติยาเสพติด (มาตรา 31) 2.กกความผิดตามบัญชีได้แก่ ไม่ลงบัญชี และ/หรื อ จานวนยาที่ซ้ือมา ขายไป และคงเหลือในขวดยาไม่ ตรงกัน พระราชบัญญัติยา (มาตรา 26) พระราชบัญญัติวตถุออกฤทธิ์ (มาตรา 87) ั พระราชบัญญัติยาเสพติด (62) บทกาหนดโทษ ปรับ 2,000 – 10,000 บาท ปรับ 20,000 – 100,000 บาท ปรับไม่เกิน 20,000 บาท ปรับ 2,000 – 10,000 บาท ปรับไม่เกิน 20,000 บาท รายชื่อยาทีต้องเก็บรักษาในอุณหภูมทกาหนด ่ ิ ี่ ยาแต่ละชนิดจะมีคุณสมบัติที่ไม่เหมือนกัน การเก็บรักษาที่ดีให้เหมาะกับคุณสมบัติของยานั้น ๆ จะ ่ ช่วยให้ยาคงสภาพ และมีคุณภาพอยูได้นาน โดยส่วนใหญ่บริ ษทจะระบุวธีการเก็บรักษาหรื ออุณหภูมิที่ควรเก็บไว้ ั ิ ข้างภาชนะบรรจุ (จากเอกสารประกอบการประชุมสัมมนา คณะผูเ้ ยียมสารวจ ครั้งที่ 1/2547 วันที่ 12 พฤษภาคม ่ 2547) ได้แก่ - อุณหภูมิแช่แข็ง (freeze) เช่น -20°C ถึง -10°C - อุณหภูมิเย็นจัด หรื อเก็บในตูเ้ ย็น (cold store หรื อ in refrigerator ช่วง 2 – 8°C) - อุณหภูมิเย็น (cool place) ช่วง 8-15°C -ห้องที่มีการควบคุมอุณหภูมิ (controlled room temperature)ช่วง 20-25°C ยาทีต้องเก็บในตู้เย็น ่ - วัคซีน - อินสุลิน
- 156. 144 - ยาหยอดตาที่มี pilocarpine,chloramphenicol - ยาเหน็บทวาร (บางรายการ) - ยาฉี ดกลุ่ม ergot - ยาปฏิชีวนะชนิดผงเติมน้ าที่ผสมแล้ว (เก็บในตูเ้ ย็นและใช้ภายใน 7 วัน) ฯลฯ ยาทีต้องเก็บในทีเ่ ย็น ่ - ฟอร์มลดีไฮด์ ั - ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ - ยาครี มที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์และกรดซาลิซีลิก ฯลฯ ่ ในทางปฏิบติอาจเก็บยาที่ระบุวาต้องเก็บในที่เย็น (in cool place) นี้ไว้ในตูเ้ ย็น เนื่องจากอุณหภูมิเฉลี่ ย ั ของประเทศไทยสูงกว่า 15°C ยาทีต้องเก็บพ้ นแสง และควรจ่ ายใส่ ซองทึบแสง ่ - Furosemide tab - Carbidopa - วิตามินบี 1-6-12 - วิตามินซี - ยาฉี ดหลายชนิด เช่น กลุ่ม เตตร้าซัยคลิน, คลอเฟนนิรามิน, เมตโตคลอฟาไมด์, เด็กซ่า ฮอร์โมน, ยา ต้านมะเร็ งชนิดฉี ด - Paraldehyde – ต้องเก็บในที่มืดสนิทสาหรับยาหยอดตา อาจปิ ดฉลากกากับเพิมเติม “ทิ้งหลังจากเปิ ดใช้ ่ แล้ว 4 สัปดาห์” และมีฉลากเสริ ม“เปิ ดใช้วนที่...” ั -ส่วนยาล้างตาควรมีฉลากบอกว่า “เปิ ดขวดแล้วให้ใช้ได้ไม่เกิน 7 วัน” -ยาปฏิชีวนะผสมน้ า ควรปิ ดฉลาก “ไม่ควรใช้ยานี้เกิน 7 วันหลังเปิ ดใช้” หรื อ “ทิ้งหลังจาก เปิ ดใช้แล้ว 7วัน” -การเตรี ยมยาหรื อผสมยาแบ่งบรรจุ ให้กาหนด beyond – use date ไม่เกินระยะที่คาดว่าจะ ใช้รักษาหรื อ 30 วัน ยกเว้นในสูตรตารับเฉพาะที่มีขอจากัดในการเก็บรักษามักจะกาหนดอายุของยาที่ส้ นกว่า เช่น ไม่เกิน 14 วัน ้ ั ในบางตารับอาจกาหนดวันหมดอายุที่นานขึ้นได้โดยต้องมีขอมูลด้านความคงตัวที่น่าเชื่อถือทางวิทยาศาสตร์ ที่ ้ ั สามารถนามาประยุกต์ใช้กบยาเตรี ยมที่เฉพาะเจาะจงนั้น ๆ ซึ่งโดยส่วนใหญ่มกจะกาหนดไว้ไม่เกินกว่า 6 เดือน ั ยาทีจ่ายออกไป... หมดอายุเมือใด ่ ่ ่ ยาที่จ่ายในภาชนะบรรจุเริ่ มต้นจากบริ ษทผูผลิต สามารถคาดได้วาวันหมดอายุใกล้เคียงกับที่กาหนดใน ั ้ ฉลากยาของบริ ษทฯ เภสัชกรชุมชนจึงเพียงแต่แนะนาให้ผป่วยเก็บยาในสภาวะที่แนะนาและจ่ายยาแต่ละครั้ง ั ู้ เพียงพอต่อการใช้ ไม่ควรแนะนาให้ผป่วยกักตุนยาไว้ เพราะการเก็บที่บานอาจมีสภาพไม่เหมาะสม ที่อาจมีผลให้ ู้ ้ ยาเสื่ อมสภาพและหมดอายุเร็ วกว่าที่กาหนด ข้อแนะนาให้ผป่วยดูวนหมดอายุที่กาหนดจากบริ ษทผูผลิต ให้ดูที่คาว่า ยาสิ้นอายุ , Expired Date, ู้ ั ั ้ Expiration Date, Exp., Used Before เป็ นต้นถ้าไม่มีการกาหนดวันหมดอายุไว้ให้ดูที่วนผลิตตรงคาว่า Mfg., ผลิต ั เป็ นต้น สาหรับยาเม็ดหรื อยาแคปซูลจะให้พิจารณาที่ 3-5 ปี จากวันผลิตเป็ นวันหมดอายุ ยาน้ ากาหนดที่ 2-3 ปี
- 157. 145 แล้วแต่ ชนิดของยา ยาตามีอายุประมาณ1 ปี ครึ่ งจากวันที่ผลิต สาหรับวันหมดอายุที่ระบุไว้ในรู ป “เดือน/ปี ” ให้ หมายถึงวันสุดท้ายของเดือนที่กาหนด ตามหลักวิชาการ วันหมดอายุที่กาหนดโดยบริ ษทผูผลิตนี้ ั ้ ไม่สามารถ ั นาไปใช้กบยาหรื อผลิตภัณฑ์ที่แบ่งบรรจุในภาชนะบรรจุที่ต่างไปจากเดิมนันคือ เมื่อเปิ ดภาชนะบรรจุ สภาพของ ่ ยาจะต่างไป ความคงตัวและประสิ ทธิภาพจะลดลงตามสภาวะการเก็บรักษาและเวลาที่เปิ ดใช้เมื่อต้องแบ่งยาจ่าย ออกไป เภสัชกรจึงควรกาหนด beyond – use date คือ วันที่ไม่ควรใช้ยานั้นอีกต่อไป ซึ่ง beyond – use date บน ฉลากที่ติดบนขวดหรื อซองยาแบ่งจ่ายนั้นจะต้องไม่เป็ นวันหลังจากวันหมดอายุของยาที่กาหนดโดยบริ ษทผูผลิต ั ้ แต่ไม่เกิน 1 ปี หลังจากแบ่งจากขวดเดิม ข้อความที่อาจใช้สาหรับ beyond – use date บนซองยาหรื อขวดยาแบ่ง จ่ายอาจใช้คาว่า “วันหมดอายุ” “ทิ้งยาที่ไม่ใช้แล้วในวันที่ ” หรื อ “ห้ามใช้ยาหลังจากวันที่.... ” โดยให้ใช้คาที่ทาให้ ผูป่วยสับสนน้อยที่สุด ้ การจัดสรรพืนทีใช้ สอยในร้ านขายยา ้ ่ ร้านขายยา เป็ นธุรกิจบริ การที่มีกฎหมายควบคุม การเปิ ดให้บริ การต้องขอใบอนุญาตขายยา ซึ่งผูขอ ้ ใบอนุญาตจะต้องมีเภสัชกรที่มีใบประกอบโรคศิลป์ เป็ นผูมีหน้าที่ปฏิบติการ ปั จจุบนมีการกาหนดมาตรฐานร้าน ้ ั ั ยาโดยสภาเภสัชกรรมฯ เป็ นผูกาหนดมาตรฐานต่างๆ ขึ้น มีการประเมินร้านยา และให้การรับรองเมื่อมีคุณสมบัติ ้ ตามมาตรฐานกาหนด และหนึ่งในข้อกาหนดที่สาคัญคือ การจัดสรรพื้นที่ในร้านยาให้มีส่วนสาคัญสาหรับการ ให้บริ การจึงขอยกตัวอย่างเพื่อแนะนาการแบ่งและการจัดสรรพื้นที่ใช้สอยในร้านขายยา โดยเบื้องต้น ดังนี้ 1.กกพื้นที่ปฏิบติการของเภสัชกร เป็ นพื้นที่สาคัญในการแสดงสิ นค้าที่เป็ นยาต่าง ๆ อันได้แก่ ั 1.1กกยาอันตราย 1.2กกยาควบคุมพิเศษ 1.3กกวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท 1.4 ยาเสพติด พื้นที่น้ ีจะใช้ประมาณ 10 ตารางเมตร ซึ่งต้องมีเภสัชกรเท่านั้นที่เป็ นผูให้บริ การ ้ 2.กกพื้นที่สาหรับเภสัชกรให้คาปรึ กษา – แนะนา และบริ การอื่น ๆ 3.กกพื้นที่สาหรับการให้ขอมูลข่าวสารต่าง ๆ แก่คนทัวไป ้ ่ สาหรับพื้นที่ส่วนที่เหลือจากนี้สามารถที่จะจัดแบ่งให้เกิดประโยชน์เพิ่มเติมกับกิจการได้ดงนี้ คือ ั - พื้นที่เพื่อการพัก - รอ - พื้นที่จดแสดงสิ นค้าอื่น ๆ ได้แก่ ยาสามัญประจาบ้าน อาหารเสริ ม นมผงสาหรับเด็ก อุปกรณ์ผป่วย ั ู้ อุปกรณ์เพื่อการปฐมพยาบาล เครื่ องสาอาง อุปกรณ์กีฬา สิ นค้าอุปโภค – บริ โภค - พื้นที่เพื่อการส่งเสริ มการขายพิเศษ ( Promotion Area ) เฟอร์นิเจอร์ภายในร้านขายยาโดยเบื้องต้น ประกอบด้วย 1.กก ตูติดฝาผนัง เพื่อจัดวางแสดงสิ นค้า ้ 2. กกตูกระจก เพื่อจัดวางแสดงสิ นค้า ้ 3.กก ชั้นวางสิ นค้า เพื่อจัดวางแสดงสิ นค้า 4. กกเก้าอี้ – โซฟา
- 158. 146 อุปกรณ์ภายในร้าน โดยเบื้องต้น ประกอบด้วย 1.กกตูเ้ย็นสาหรับเก็บยาเย็น 2.กกเครื่ องชังน้ าหนัก – วัดส่วนสูง ่ 3.กกเครื่ องวัดความดัน 4. ก เครื่ องตรวจน้ าตาลไขมันในเลือด 5. ก Computer 6. ก Printer 7.ก เครื่ องตีราคา 8.กกถุง และซองยา ฯลฯ
- 159.
- 160.
- 161. 149 การโฆษณาขายยา ความหมายของคาว่า “โฆษณา” หมายถึงการเผยแพร่ หนังสื อไปยังสาธารณชน (ความหมายตาม พจนานุกรม ) ่ การป่ าวร้อง ป่ าวประกาศ การกระทา การไม่วาโดยวิธีใด ๆ ให้ประชาชนเห็นหรื อทราบ ข้อความเพื่อ ประโยชน์ในทางการค้า (ความหมายตาม พระราชบัญญัติคุมครองผูบริ โภค) ้ ้ บทบัญญัติตาม พระราชบัญญัติยา พ.ศ.2510 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ข้อห้าม มาตรา 88, 89, 90 ข้อบังคับ มาตรา 88ทวิ, 90 ทวิ บทกาหนดโทษ มาตรา 124, 124 ทวิ การโฆษณาขายยาทางวิทยุกระจายเสี ยง เครื่ องขยายเสี ยง วิทยุโทรทัศน์ ทางฉายภาพ หรื อภาพยนตร์ หรื อทางสิ่ งพิมพ์ จะต้อง 1.กกได้รับอนุมติขอความ เสี ยงหรื อภาพที่ใช้ในการโฆษณาจากผูอนุญาต ั ้ ้ 2.กกปฏิบติตามเงื่อนไขที่ผอนุญาตกาหนด ั ู้ เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา มีอานาจสังเป็ นหนังสื อ ให้ระงับการโฆษณาขายยา ที่เห็นว่าเป็ น ่ การโฆษณา โดยฝ่ าฝื นพระราชบัญญัติน้ ี สื่อโฆษณา - ประเภทสิ่ งพิมพ์เช่น หนังสื อพิมพ์ นิตยสาร ใบปลิว โปสเตอร์ - ประเภทเสี ยง เช่น วิทยุ เครื่ องขยายเสี ยง - ประเภทที่มีท้ งภาพและเสี ยง เช่น โทรทัศน์ ภาพยนตร์ วิดีทศน์ ั ั - ประเภทอื่น ๆ เช่น ป้ ายโฆษณา ข้อความบนสิ่ งของ ใบอนุญาตโฆษณายา มี 2 แบบ 1.กกใบอนุญาตโฆษณายาทางสื่ อทัวไป ( =โฆษณาต่อประชาชนทัวไป ) ในสื่ อสิ่ งพิมพ์/โทรทัศน์ จะต้อง ่ ่ แสดงข้อความว่า “ ใบอนุญาตโฆษณา เลขที่ ฆท xxxx / 254x ” 2.กกคาขอโฆษณายาที่กระทาโดยตรงต่อผูประโรคศิลปะ ( =โฆษณาต่อแพทย์, เภสัชกร ฯ) ในสื่ อสิ่ งพิมพ์ ้ จะต้องแสดงข้อความว่า “ ใบอนุญาตโฆษณา เลขที่ ฆศ xxxx / 254x”
- 162. 150 การขออนุญาตโฆษณาขายยา 1.กกตรวจสอบหลักฐาน - ทะเบียนตารับยา :ใบสาคัญการขึ้นทะเบียนตารับยา ฉลากและเอกสารกากับยา ที่มีขอความ / ภาพตรง ้ กับที่รับอนุญาต - ประเภทของยา : ถ้าเป็ นยาอันตราย/ยาควบคุมพิเศษ โฆษณาได้เฉพาะสื่ อที่กระทา โดยตรงต่อ ผู ้ ประกอบโรคศิลปะ (แพทย์,เภสัชกร ฯ) ผูขออนุญาตโฆษณา : นิติบุคคล มีหนังสื อมอบอานาจให้ บุคคลทาการขอโฆษณา / ยืนเรื่ อง / แก้ไข / ้ ่ รับเรื่ องคืน บุคคลธรรมดา ไม่มาดาเนินการเอง ก็ตองทาหนังสื อมอบอานาจ ้ 2.กกวางแผนเรื่ อง แนวคิด จุดขาย ตารางเวลาดาเนินการ ฯลฯ - ยืนคาขอโฆษณาตามระเบียบ ณ สานักงานคณะกรรมการ อาหารและยา ตึก 4 ชั้น 2 กองควบคุมยา ่ กลุ่มงานโฆษณา - สื่ อทัวไป ใช้เวลาประมาณ 10-15 วันทาการ ่ - สื่ อโดยตรงต่อผูประกอบการโรคศิลปะ ใช้เวลาประมาณ 30 วันทาการ ้ -รับใบอนุญาต+ข้อความโฆษณา ที่ได้รับอนุญาต หรื อ รับหนังสื อตอบ กรณี ไม่อนุญาต -ผลิตสื่ อโฆษณา ภาพและข้อความตรง ตามที่ได้รับอนุญาต และปฏิบติให้ตรงตามเงื่อนไข ที่กาหนด ั ไว้ (หากภาพ / ข้อความผิดเพี้ยนจากที่อนุญาต หรื อว่าข้อความโฆษณานั้น ไม่ได้รับอนุญาตทั้งหมด) -ออกเผยแพร่ ได้ตามสื่ อที่อนุญาต โดยปฏิบติตามระเบียบของสื่ อโฆษณานั้น ๆ ั
- 163.
- 164. 152 ร้ านยาคุณภาพ มีการบริ หารที่แตกต่างจากร้านขายยาทัวไปเป็ นบริ การที่ไม่ได้มุ่งเน้นเฉพาะการขายยา แต่เป็ นการบริ การ ่ แบบวิชาชีพที่บริ การทั้งในส่วนของผลิตภัณฑ์ (Product Service) และในสวนของบริ การข้อมูลและข้อแนะนา (Information Service) ส่งผลให้เกิดการใช้ยาที่เหมาะสมในชุมชน อันทาให้การพัฒนาคุณภาพ ของระบบบริ การ สุขภาพโดยรวม เพื่อคุณภาพชีวตและสุขภาพที่ดีข้ ึนของหระชาชนคนไทย ิ มาตรฐานร้ านยา ร้านยา เสมือนหนึ่งเป็ น "ที่พ่ งด้านสุขภาพของชุมชน" เพื่อให้ประสบความสาเร็ จในการให้บริ การสุขภาพ ึ ตามวัตถุประสงค์ จักต้องประกอบด้วยมาตรฐานต่าง ๆ ดังนี้ มาตรฐานที่ 1 สถานที่ อุปกรณ์ และสิ่ งสนับสนุนบริ การ ความมุ่งหมายของมาตรฐานนี้เพื่อให้มีองค์ประกอบทางกายภาพที่เหมาะสมและสนับสนุนให้เกิดการ บริ การที่มีคุณภาพ โดยมีการจัดแบ่งพื้นที่เป็ นสัดส่วนที่เพียงพอและเหมาะสมสาหรับการให้บริ การ แสดงให้เห็น อย่างเด่นชัดระหว่างพื้นที่ที่ตองปฏิบติการโดยเภสัชกร และพื้นที่บริ การอื่น ๆ มีการจัดหมวดหมู่ของยา ผลิตภัณฑ์ ้ ั สุขภาพ และการเก็บรักษาที่เอื้อต่อการรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ ตลอดจนต้องจัดหาอุปกรณ์ และสิ่ งสนับสนุน การให้บริ การที่ดีแก่ประชาชน โดยมีรายละเอียดของมาตรฐานดังนี้ 1.1กกสถานที่ 1.1.1กกต้องเป็ นสถานที่มนคง แข็งแรง มีพ้ืนที่เพียงพอแก่การประกอบกิจกรรม มีอาณาบริ เวณ ั่ แยกจากสถานที่แวดล้อมเป็ นสัดส่วน 1.1.2กกมีความสะอาด มีแสงสว่างเหมาะสม อากาศถ่ายเท รวมถึงมีระบบหรื ออุปกรณ์ป้องกัน อัคคีภย ั 1.1.3กกมีการจัดการควบคุมสภาวะแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการรักษาคุณภาพผลิตภัณฑ์ 1.1.4กกมีบริ เวณที่จดวางยาที่ตองปฏิบติการโดยเภสัชกรเท่านั้น และเป็ นที่รับรู ้ของผูรับบริ การ ั ้ ั ้ อย่างชัดเจน 1.1.5กกมีบริ เวณให้คาแนะนาปรึ กษาที่เป็ นสัดส่วน 1.1.6กกมีบริ เวณแสดงสื่ อให้ความรู ้เรื่ องสุขภาพ ในกรณี จดวางเอกสารหรื อติดตั้งสื่ อที่มุ่งการ ั โฆษณาให้มีพ้ืนที่จดแยกโดยเฉพาะ ั 1.1.7กกมีป้ายสัญญลักษณ์ต่าง ๆ ดังนี้ ก.กกป้ ายแสดงว่าเป็ น "ร้านยา" ข.กกป้ ายแสดงชื่อ รู ปถ่าย เลขที่ใบประกอบวิชาชีพ และเวลาปฏิบติการของเภสัชกรที่ ั กาลังปฏิบติหน้าที่ ไว้ที่เปิ ดเผย ั ค.กกป้ ายสัญลักษณ์ที่เป็ นไปตามข้อกาหนดของใบอนุญาตและประเภทของยา ง.กกป้ าย "จุดบริ การโดยเภสัชกร" แสดงบริ เวณที่ปฏิบติงานโดยเภสัชกร และกิจกรรม ั อื่น ๆ ตามความเหมาะสม เช่น "รับใบสังยา" "ให้คาแนะนาปรึ กษาโดยเภสัชกร" ่
- 165. 153 1.2กกอุปกรณ์ 1.2.1กกมีอุปกรณ์ในการให้บริ การสุขภาพที่เหมาะสมเพื่อประโยชน์ในการติดตามผลการใช้ยา เช่น - เครื่องชังน้ าหนัก ่ - ที่วดส่วนสูง ั - ที่วดอุณหภูมิร่างกาย ั - เครื่ องวัดความดันโลหิ ต - ชุดวัดระดับน้ าตาลในเลือด ฯลฯ 1.2.2กกมีอุปกรณ์นบเม็ดยา จาแนกตามกลุ่มยาที่จาเป็ นในการให้บริ การ เช่น ยาปฏิชีวนะกลุ่ม ั เพนนิซิลิน ยาซัลโฟนาไมด์ ฯลฯ 1.2.3กกมีอุปกรณ์เครื่ องใช้ในการให้บริ การที่สะอาด และไม่เกิดการปนเปื้ อนในระหว่างการ ให้บริ การ 1.2.4กกมีตูเ้ ย็นเก็บเวชภัณฑ์ที่เป็ นสัดส่วนเพียงพอ และมีการควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ อย่าง สม่าเสมอ 1.2.5กกมีภาชนะบรรจุยา โดยที่ ่ ก.กกยาที่มีไว้เพื่อบริ การ ควรอยูในภาชนะเดิมที่มีฉลากครบถ้วนตามที่กฎหมายกาหนด ไม่ควรมีการเปลี่ยนถ่ายภาชนะ ข.กกภาชนะบรรจุยาที่เหมาะสมสาหรับการให้บริ การต่อประชาชน ต้องคานึงถึง ปริ มาณ บรรจุ การป้ องกันยาเสื่ อมคุณภาพ เป็ นต้น 1.3กกสิ่ งสนับสนุนบริ การ 1.3.1กกมีแหล่งข้อมูล ตารา ที่เหมาะสมในการใช้อางอิงและเผยแพร่ ้ 1.3.2กกมีฉลากช่วย เอกสารความรู ้ สนับสนุนการบริ การอย่างเหมาะสม 1.3.3กกมีอุปกรณ์พิเศษที่ช่วยเพิ่มความร่ วมมือในการใช้ยา (ในกรณี จาเป็ น) มาตรฐานที่ 2 การบริหารจัดการเพือคุณภาพ ่ ความมุ่งหมายของมาตรฐานนี้เพื่อเป็ นการประกันว่า กระบวนการบริ หารจัดการจะเป็ นไปตาม กระบวนการคุณภาพอย่างต่อเนื่อง ตอบสนองความต้องการที่แท้จริ งของผูรับบริ การ และป้ องกันความเสี่ ยงที่อาจ ้ เกิดขึ้นจากการประกอบวิชาชีพ มาตรฐานนี้ครอบคลุม บุคลากร กระบวนการคุณภาพที่มุ่งเน้นให้ร้านยามี กระบวนการและเอกสารที่สามารถเป็ นหลักประกันคุณภาพบริ การ โดยมีรายละเอียดของมาตรฐานดังนี้ 2.1กกบุคลากร 2.1.1กกผูมีหน้าที่ปฏิบติการ ้ ั
- 166. 154 ก.กกเป็ นเภสัชกรที่สามารถประกอบวิชาชีพ ตามใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเภสัช ่ั กรรม โดยอยูปฏิบติหน้าที่ตลอดเวลาที่เปิ ดทาการ ข.กกต้องแสดงตนให้สาธารณชนทราบว่า เป็ นเภสัชกรผูมีหน้าที่ปฏิบติการ โดยสวม ้ ั เครื่ องแบบตามข้อกาหนดของสภาเภสัชกรรม ค.กกมีมนุษยสัมพันธ์ และมีทกษะในการสื่ อสารที่เหมาะสม ั ง. มีสุขภาพอนามัยดี ไม่เป็ นแหล่งแพร่ เชื้อแก่ผรับบริ การ ู้ 2.1.2กกผูช่วยปฏิบติการ (ถ้ามี) ้ ั ก.กกแสดงตนและแต่งกายให้สาธารณชนทราบว่าเป็ น ผูช่วยเภสัชกร ้ ข.กกปฏิบติงานภายใต้การกากับดูแลของเภสัชกรผูมีหน้าที่ปฏิบติการ ั ้ ั ค.กกมีสุขภาพอนามัยดี ไม่เป็ นแหล่งแพร่ เชื้อแก่ผรับบริ การ ู้ 2.2กกกระบวนการคุณภาพ 2.2.1กกมีเอกสารคุณภาพที่จาเป็ นและเหมาะสม เช่น ใบสังยา กฎหมายข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง ่ แยกเป็ นหมวดหมู่ตามประเภท มาตรฐานหรื อแนวทางการดูแลผูป่วยที่น่าเชื่อถือ (standard practice guidelines) ้ เป็ นต้น 2.2.2กกมีระบบการจัดการเอกสารคุณภาพและข้อมูลที่จาเป็ นและเหมาะสม 2.2.3กกมีการประกาศสิ ทธิผป่วยที่ควรได้รับจากการบริ การ ู้ 2.2.4กกมีการวิเคราะห์และระบุความเสี่ ยงที่อาจเกิดขึ้น พร้อมทั้งแนวทางการบริ หารจัดการที่ เป็ นรู ปธรรม เช่น ความปลอดภัยของการให้บริ การ การจ่ายยาผิด เป็ นต้น 2.2.5กกมีการค้นหาความต้องการที่แท้จริ งของลูกค้า เช่น ก.กกระบุผรับบริ การที่แท้จริ ง ู้ ข.กกระบุความต้องการและความคาดหวัง 2.2.6กกมีบนทึกการให้บริ การสาหรับผูรับบริ การที่ตองติดตามต่อเนื่อง เช่น แฟ้ มประวัติการ ั ้ ้ ใช้ยา หรื อ เอกสารคุณภาพ เช่น รายงานอุบติการณ์ รายงานการเฝ้ าระวังอาการ อันไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา ั และผลิตภัณฑ์สุขภาพ 2.2.7กกมีการตรวจสอบซ้ า (double check) ในแต่ละขั้นตอนที่เกี่ยวข้องกับผูรับบริ การเพื่อลด ้ ความคลาดเคลื่อนที่อาจเกิดขึ้น 2.2.8กกมีตวชี้วดคุณภาพที่สาคัญ เช่น ความยอมรับหรื อความพึงพอใจของผูรับบริ การ ร้อยละ ั ั ้ ของการค้นหาหรื อระบุปัญหาที่แท้จริ งของผูรับบริ การที่เรี ยกหายา จานวนผูป่วยที่มีการบันทึกประวัติการใช้ยา ้ ้ เป็ นต้น 2.2.9กกมีการเพิ่มเติมความรู ้ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบติงาน ั
- 167. 155 มาตรฐานที่ 3 การบริการเภสัชกรรมทีดี ่ ความมุ่งหมายของมาตรฐานนี้เพื่อให้ผมีหน้าที่ปฏิบติการให้บริการเภสัชกรรมบนพื้นฐานมาตรฐาน ู้ ั วิชาชีพเภสัชกรรมอย่างมีคุณภาพ และก่อให้เกิดความพึงพอใจเกินความคาดหวังของผูรับบริ การ โดยมี ้ รายละเอียดของมาตรฐานดังนี้ 3.1กกการจัดหา การควบคุมยาและเวชภัณฑ์ การบริ หารเวชภัณฑ์ทุกขั้นตอน นับตั้งแต่การจัดหา การเก็บ การควบคุม และการกระจาย จะต้องดาเนินการอย่างมีประสิ ทธิภาพและความปลอดภัย 3.1.1กกมีเกณฑ์ในการเลือกสรรยา และผลิตภัณฑ์สุขภาพที่นามาจาหน่าย เช่น การจัดหาผลิตภัณฑ์ที่ ผ่านการรับรองตามมาตรฐานการผลิตที่ดี (GMP) และมาจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ 3.1.2กกมีการเก็บรักษาซึ่งมีเป้ าหมายให้ยาคงประสิ ทธิภาพในการรักษาที่ดี และปลอดภัย ตลอดเวลา 3.1.3กกมีบญชีควบคุมและกากับยาหมดอายุ ั 3.1.4กกต้องมีระบบควบคุมยาเสพติดให้โทษ วัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท และยาควบคุม พิเศษอื่น ๆ ที่รัดกุมและสามารถตรวจสอบได้ตลอดเวลา 3.1.5กกมีการสารองยาและเวชภัณฑ์ที่จาเป็ นต่อการปฐมพยาบาลเบื้องต้น การช่วยชีวต ยาต้าน ิ พิษที่จาเป็ น หรื อ การสารองยาและเวชภัณฑ์ที่สอดคล้องกับความจาเป็ นของชุมชน 3.2กกแนวทางการให้ บริการทางเภสัชกรรม 3.2.1กกมีการส่งเสริ มให้มีการใช้ยาอย่างเหมาะสม เช่น การไม่จาหน่ายยาชุด การคานึงถึงความ คุมค่าในการใช้ยา ้ 3.2.2 ต้องระบุผรับบริ การที่แท้จริ ง และค้นหาความต้องการและความคาดหวังจากการซักถาม ู้ อาการ ประวัติการใช้ยา รวมถึงศึกษาจากแฟ้ มประวัติการใช้ยา(ถ้ามี) ก่อนการส่งมอบยาทุกครั้ง เพื่อให้เหมาะสม กับผูป่วยเฉพาะรายตามมาตรฐานการดูแลผูป่วย ้ ้ 3.2.3กกมีแนวทางการประเมินใบสังยา ่ ก.กกต้องมีความสามารถในการอ่าน วิเคราะห์ และประเมินความเหมาะสมของใบสังยา ่ ข.กกมีการสอบถามและได้รับความเห็นชอบจากผูสงจ่ายยาทุกครั้งเมื่อมีการดาเนินการ ้ ั่ ใดๆที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไข หรื อ การปรับเปลี่ยนใบสังยา ่ 3.2.4กกแนวทางการส่งมอบยา ก.กกมีเภสัชกรเป็ นผูส่งมอบยาให้แก่ผมารับบริ การโดยตรง ้ ู้ ข.กกมีฉลากยาซึ่ง ประกอบด้วย ชื่อสถานบริ การ ชื่อผูป่วย วันที่จ่าย ชื่อการค้า ชื่อสามัญ ้ ทางยา ข้อบ่งใช้ วิธีใช้ ข้อควรระวัง และวันหมดอายุ ค.กกต้องอธิบายการใช้ยาและการปฏิบติตวของผูมารับบริ การอย่างชัดเจน ทั้งโดยวาจา ั ั ้ และลายลักษณ์อกษร เมื่อส่งมอบยา ั ง.กกไม่ควรส่งมอบยาให้เด็กที่มีอายุต่ากว่า 12 ปี โดยไม่ทราบวัตถุประสงค์ ในกรณี
- 168. 156 จาเป็ นควรมีแนวทาง และวิธีปฏิบติที่ชดเจนและเหมาะสม ัั ั จ.กกห้ามส่งมอบยาเสพติดให้โทษ และวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท ให้กบเด็กที่ อายุต่ากว่า 12 ปี ในทุกกรณี 3.2.5กกจัดทาประวัติการใช้ยา (patient's drug profile) ของผูรับบริ การที่ติดตามการใช้ยาอย่าง ้ ต่อเนื่อง 3.2.6กกติดตามผลการใช้ยาในผูป่วย ปรับปรุ งและแนะนากระบวนการใช้ยา ตามหลักวิชาและ ้ ภายใต้ขอบเขตของจรรยาบรรณ ทั้งนี้เพื่อมุ่งให้ผลการใช้ยาเกิดขึ้นโดยสูงสุด 3.2.7กกกาหนดแนวทางและขอบเขตการส่งต่อผูป่วยที่เป็ นรู ปธรรม ้ 3.2.8 มีแนวทางการให้คาแนะนาปรึ กษาสาหรับผูป่วยที่ติดตามอย่างต่อเนื่อง ้ 3.2.9กกเฝ้ าระวังอาการอันไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ และรายงานอาการ อันไม่พึงประสงค์ที่พบไปยังหน่วยงานที่รับผิดชอบ 3.2.10กกร่ วมมือกับแพทย์หรื อบุคลากรสาธารณสุขอื่น ๆ เพื่อเป้ าหมายสูงสุดในการรักษา มาตรฐานที่ 4 การปฏิบัตตามกฎ ระเบียบ และจริยธรรม ิ ความมุ่งหมายของมาตรฐานนี้เพื่อเป็ นการควบคุมกากับให้ร้านยาเกิดการปฏิบติที่สอดคล้องกับกฎหมายที่ ั เกี่ยวข้อง และมุ่งหมายให้เกิดการปฏิบติที่เป็ นไปตามจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพ โดยมีรายละเอียดของมาตรฐาน ั ดังนี้ ่ 4.1กกต้องไม่ถูกเพิกถอนใบอนุญาต หรื ออยูในระหว่างการพักใช้ใบอนุญาตที่เกี่ยวข้อง 4.2 กกต้องมีการปฏิบติตามกฎหมายและระเบียบ (laws and regulations) รวมถึงการจัดทารายงานเอกสาร ั ในส่วนที่เกี่ยวข้อง 4.3กก ต้องไม่มียาที่ไม่ตรงกับประเภทที่ได้รับอนุญาต ไม่มียาที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมาย 4.4 กกต้องเก็บใบสังยา และเอกสารที่เกี่ยวข้องไว้เป็ นหลักฐาน ณ สถานที่จ่ายยาเป็ นเวลาอย่างน้อย 1 ปี ่ และทาบัญชีการจ่ายยาตามใบสังยา ่ 4.5 กกต้องให้ความเคารพและเก็บรักษาความลับ ข้อมูลของผูป่วย (patient confidentiality) โดยจัดระบบ ้ ป้ องกันข้อมูลและรายงานที่เป็ นของผูป่วย ้ ่ ่ ั 4.6กก ไม่จาหน่ายยาที่อยูในความรับผิดชอบของเภสัชกร ในขณะที่เภสัชกรไม่อยูปฏิบติหน้าที่ 4.7 กกต้องไม่ประพฤติปฏิบติการใด ๆ ที่ส่งผลกระทบในทางเสื่ อมเสี ยต่อวิชาชีพเภสัชกรรมและวิชาชีพ ั อื่นๆ
- 169. 157 มาตรฐานที่ 5 การให้บริการและการมีส่วนร่ วมในชุมชนและสังคม ความมุ่งหมายของมาตรฐานนี้เพื่อให้ร้านยาให้บริ การแก่ชุมชน ตลอดจนให้เกิดการมีส่วนร่ วมกับชุมชน ในการดาเนินการค้นหา และแก้ไขปั ญหาที่เกี่ยวข้องด้านยาและสุขภาพของชุมชนโดยตรง โดยมีรายละเอียดของ มาตรฐานดังนี้ 5.1 กกมีบริ การข้อมูลและให้คาแนะนาปรึ กษาเกี่ยวกับ สารพิษ ยาเสพติด ทั้งในด้านการป้ องกัน บาบัด รักษา รวมทั้งมีส่วนในการรณรงค์ต่อต้านยาและสารเสพติด 5.2 กกให้ความร่ วมมือกับราชการในการแจ้งเบาะแส หรื อให้ขอมูลที่เกี่ยวข้องกับยาและสารเสพติด ้ ั 5.3 กกมีบริ การข้อมูลและให้คาแนะนาปรึ กษาเรื่ องยาและสุขภาพให้กบชุมชน เพื่อประโยชน์ในการ ป้ องกันโรค การรักษาสุขภาพ การสร้างเสริ มสุขภาพ และบทบาทอื่น ๆ ในการส่งเสริ มสุขภาพ และสุขศึกษาของ ชุมชน 5.4กก ส่งเสริ มการใช้ยาอย่างเหมาะสมในชุมชน เช่น การร่ วมในโครงการรณรงค์ดานสุขภาพต่างๆ ้ 5.5 กกมีส่วนร่ วมในการป้ องกันปั ญหาที่เกิดจากการใช้ยาที่ไม่เหมาะสมในชุมชน ่ 5.6 กกจะต้องไม่มีผลิตภัณฑ์ที่บนทอนต่อสุขภาพ เช่น บุหรี่ สุรา เครื่ องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ เป็ นต้น อยูใน ั่ บริ เวณที่รับอนุญาต
- 170. 158 ประวัติผ้ ูศึกษา นางสาวปวีณา ทับภูมีเกิดเมื่อวันที่ 13 สิ งหาคม 2529 กาลังศึกษาในระดับปริ ญญาตรี หลักสูตรบริ หารธุรกิจบัณฑิต ชั้นปี ที่ 4 สาขาการจัดการ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น นางสาวปั ทมา เชื้อกรุ งเทพ เกิดเมื่อวันที่ 13 มกราคม 2528 กาลังศึกษาในระดับปริ ญญาตรี หลักสูตรบริ หารธุรกิจบัณฑิต ชั้นปี ที่ 4 สาขาการจัดการ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น นางสาวอัจฉรา หาญกล้า เกิดเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2528 กาลังศึกษาในระดับปริ ญญาตรี หลักสูตรบริ หารธุรกิจบัณฑิต ชั้นปี ที่ 4 สาขาการจัดการ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น