Κ.Π. Καβϊφησ
Ντϊρασ Δημότρησ ΓΓ4’
Διϊρθρωςη Παρουςύαςησ
•
•
•
•
•

Βιογραφύα του ποιητό
Εργογραφύα του Κ. Καβϊφη

•
•

Ϊξονεσ δημιουργύασ πούηςησ
Σημαντικότερα ϋργα και ςύντομοσ ςχολιαςμόσ

Φωτογραφικό Υλικό
Ο Καβϊφησ ςτην καθημερινότητϊ μασ – Σύνδεςη με μορφωτικό επύςκεψη

•
•

Προςεγγύςεισ ςτην πούηςό του
Η επιτηδευμϋνη ελληνικό γλώςςα

Συμπερϊςματα
Βιογραφικϊ ςτοιχεύα
•
•

•
•
•
•

Γεννόθηκε ςτισ 29 Απριλύου 1863 ςτην Αλεξϊνδρεια. Η καταγωγό του όταν από τισ πιο παλιϋσ
οικογϋνειεσ Φαναριωτών τησ Κωνςταντινούπολησ
Ϋζηςε δύςκολα παιδικϊ/νεανικϊ χρόνια-παρϊ την αριςτοκρατικό του καταγωγό-λόγω των πολλών
μετακινόςεων ςτον τόπο διαμονόσ του (διϋμεινε για κϊποια χρονικϊ διαςτόματα ςτην Αγγλύα, την
Πόλη και το Παρύςι) και του απρόςμενου χαμού του πατϋρα του
Παρακολούθηςε, ςυνεπώσ, διαφορετικϊ εκπαιδευτικϊ ςυςτόματα και απϋκτηςε μια πολύπλευρη
εκπαύδευςη, ενώ όταν και γλωςςομαθόσ, αφού μιλούςε Αγγλικϊ, Γαλλικϊ και λύγα Ιταλικϊ
Με ϋδρα του την Αλεξϊνδρεια, εργϊςτηκε μϋχρι την ςυνταξιοδότηςό του ςτην Υπηρεςύα
Αρδεύςεων τησ Αιγύπτου που διοικούνταν από Ϊγγλουσ
Το 1932, ϊρρωςτοσ από καρκύνο του λϊρυγγα, μετϋβη ςτην Αθόνα όπου ακολούθηςε εξϊμηνο κύκλο
θεραπειών
Τελικϊ, και όταν η κατϊςταςό του χειροτϋρεψε, επϋςτρεψε ςτην Αλεξϊνδρεια και κατϋληξε το 1933
ςτο Ελληνικό Νοςοκομεύο τησ Αλεξϊνδρειασ, την ημϋρα των εβδομηκοςτών του γενεθλύων
Θεματικού κύκλοι ϋργου
ΕρωτικϊΗδονικϊ

Φιλοςοφικϊδιδακτικϊ

Ιςτοριογενό

Κατηγορύεσ
ποιημϊτων

Ψευδοώςτορικϊ

Ιςτορικοφανό
Καταγραφό των ϋργων του
Ενδεικτικϊ, ϋργα του Κ. Καβϊφη (εκ
των 154), που εκδόθηκαν από τον ύδιο
ςε ςτενό κύκλο ό βρϋθηκαν
ολοκληρωμϋνα μετϊ το θϊνατό του
και τα οπούα ϋχουμε επεξεργαςτεύ
εύναι τα εξόσ:

•
•
•

Ιθϊκη
Στο πρώτο ςκαλύ
Στην εκκληςιϊ

•
•
•
•
•
•
•

Φιλϋλλην
Τα ϊλογα του Αχιλλϋωσ
Τεύχη
Πολυϋλαιοσ
Θερμοπύλεσ
Η Σατραπεύα
Δϋηςισ
Ανϊλυςη δύο ςημαντικών ϋργων του
Στα πλαίςια του μαθήματοσ τησ Νεοελληνικήσ Γραμματείασ επεξεργαςτήκαμε τα εξήσ
ποιήματα:

Όςο μπορεύσ
•

Το πούημα αυτό αποδύδει, περιςςότερο από
οποιοδόποτε ϊλλο, τισ ςκϋψεισ του ποιητό για
το πώσ θα πρϋπει οι ϊνθρωποι να
αντιμετωπύζουν τη ζωό τουσ, ώςτε να
μπορϋςουν
να
διαφυλϊξουν
τον
αυτοςεβαςμό και την αξιοπρϋπειϊ τουσ.
Λϋει ϊλλωςτε ο ποιητόσ, ότι κι αν δεν μπορεύσ
να κϊνεισ τη ζωό ςου όπωσ τη θϋλεισ,
τουλϊχιςτον προςπϊθηςε -όςο μπορεύσ- να
μην την εξευτελύζεισ μεσ ςτη ςυνϊφεια του
κόςμου.

•

Στα 200 π.Χ.
Ο Καβϊφησ εδώ, αν και δια βύου εκτιμούςε τη
δρϊςη του Αλεξϊνδρου, δε δϋχεται την
αγνωμοςύνη που τόςο ςυχνό εύναι ςτουσ
ανθρώπουσ όςων αναφορϊ την ιςτορύα.
Όπωσ ο Αλϋξανδροσ υποβαθμύζει τουσ
Σπαρτιϊτεσ με το «πλην Λακεδαιμονύων»,
ϋτςι και πολλού ϊνθρωποι εμφανύζονται εύτε
από ϊγνοια τησ ιςτορύασ τουσ εύτε από
αχαριςτύα ν’ αδιαφορούν και να μην
εκφρϊζουν την προςόκουςα εκτύμηςη για
την πολύτιμη προςφορϊ των προγόνων
τουσ.
Όςο μπορεύσ
Κι αν δεν μπορείσ να κάμεισ την ζωή ςου
όπωσ την θέλεισ,
τούτο προςπάθηςε τουλάχιςτον
όςο μπορείσ: μην την εξευτελίζεισ
μεσ ςτην πολλή ςυνάφεια του κόςμου,
μεσ ςτεσ πολλέσ κινήςεισ κι ομιλίεσ.
Μην την εξευτελίζεισ πηαίνοντάσ την,
γυρίζοντασ ςυχνά κ’ εκθέτοντάσ την
ςτων ςχέςεων και των ςυναναςτροφών
την καθημερινήν ανοηςία,
ώσ που να γίνει ςα μια ξένη φορτική.
Στα 200 π.Χ.
«Aλέξανδροσ Φιλίππου και οι
Έλληνεσ πλην Λακεδαιμονίων—»

Είναι κι αυτή μια ςτάςισ. Νοιώθεται. μέγασ.

Έτςι, πλην Λακεδαιμονίων ςτον
Εμείσ· οι Aλεξανδρείσ, οι Aντιοχείσ,
Μπορούμε κάλλιςτα να
Γρανικό·
οι Σελευκείσ, κ’ οι πολυάριθμοι
φανταςθούμε
και ςτην Ιςςό μετά· και ςτην
επίλοιποι Έλληνεσ Aιγύπτου και
πωσ θ’ αδιαφόρηςαν παντάπαςι
τελειωτική
Συρίασ,
ςτην Σπάρτη
την μάχη, όπου εςαρώθη ο φοβερόσ κ’ οι εν Μηδία, κ’ οι εν Περςίδι, κι
για την επιγραφήν αυτή. «Πλην
ςτρατόσ
όςοι άλλοι.
Λακεδαιμονίων»,
που ςτ’ Άρβηλα ςυγκέντρωςαν οι Με τεσ εκτεταμένεσ επικράτειεσ,
μα φυςικά. Δεν ήςαν οι Σπαρτιάται Πέρςαι:
με την ποικίλη δράςι των
για να τουσ οδηγούν και για να τουσ που απ’ τ’ Άρβηλα ξεκίνηςε για
ςτοχαςτικών προςαρμογών.
προςτάζουν
νίκην, κ’ εςαρώθη.
Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά
ςαν πολυτίμουσ υπηρέτασ. Άλλωςτε
ώσ μέςα ςτην Βακτριανή την
μια πανελλήνια εκςτρατεία χωρίσ Κι απ’ την θαυμάςια πανελλήνιαν πήγαμεν, ώσ τουσ Ινδούσ.
Σπαρτιάτη βαςιλέα γι’ αρχηγό
εκςτρατεία,
δεν θα τουσ φαίνονταν πολλήσ
την νικηφόρα, την περίλαμπρη,
Για Λακεδαιμονίουσ να μιλούμε
περιωπήσ.
την περιλάλητη, την δοξαςμένη
τώρα!
A βεβαιότατα «πλην
ωσ άλλη δεν δοξάςθηκε καμιά,
Λακεδαιμονίων».
την απαράμιλλη: βγήκαμ’ εμείσ·
ελληνικόσ καινούριοσ κόςμοσ,
Ιδιαιτερότητα τησ Καβαφικόσ Γλώςςασ
•

Εύναι γεγονόσ πωσ η μεγαλύτερη
ιδιαιτερότητα τησ Καβαφικόσ πούηςησ
εύναι η μοναδικό γλώςςα τησ, που
διακρύνεται απ’ τα εξόσ επιμϋρουσ
ςτοιχεύα:

•
•
•
•

Η εντατικό χρόςη τησ δημοτικόσ
Η λιτότητα ςτα εκφραςτικϊ μϋςα, το
πεζολογικό ύφοσ
Η εκτεταμϋνη
καθαρεύουςασ

χρόςη

Η χρόςη αδόκιμων τύπων

και

τησ
Εικονογραφικό Υλικό
Ο Καβϊφησ ςτην καθημερινότητϊ μασ
Σύνδεςη με μορφωτικό επύςκεψη
2ο Μϋροσ Παρουςύαςησ
Βιωματιςμόσ ςτα πλαύςια τησ εκμϊθηςησ
• Στο πλαύςιο τησ δρϊςησ για την εξοικεύωςη με το ϋργο του Καβϊφη,
οργανώθηκε μορφωτικό επύςκεψη ςτην Ακαδημύα Πλϊτωνοσ

• Εκεύ, πραγματοποιόθηκαν-με τη ςυμβολό του Ιδρύματοσ Ωνϊςη (Στϋγη
Γραμμϊτων και Τεχνών)- workshops και προβολό μικρών ταινιών από
ςύγχρονουσ δημιουργούσ που βαςύςτηκαν ςτο διαχρονικό ϋργο του
Αλεξανδρινού ποιητό

• Περιττό να αναφερθεύ ότι η επαφό με το ϋργο του Κ.Π. Καβϊφη υπόρξε
γόνιμη και δημιουργικό.

• Αναλυτικότερα, τϋθηκαν οι εξόσ προβληματιςμού:
Ποια εύναι πρϊγματι η ςχϋςη μασ με τα ϋργα
του;
H τρϊπεζα του μϋλλοντοσ

•

•
•

”Την δύςκολη ζωή μου αςφαλή να κάνω
εγώ ςτην Τράπεζα του Μέλλοντοσ επάνω
πολύ ολίγα ςυναλλάγματα θα βγάλω.

Εύναι, πρϊγματι, παγκοςμύων διαςτϊςεων
ποιητόσ ο Καβϊφησ; Ποια εύναι η δικό μασ
ςχϋςη με την καβαφικό πούηςη;

Πώσ εκφρϊζεται από τουσ ςύγχρονουσ ποιητϋσ
η ποιητικό «ιδεολογύα» του Κ.Π. Καβϊφη;
Μόπωσ όρθε η ώρα λοιπόν, να «εναποθϋςουμε
κι εμεύσ τα «κεφϊλαιϊ» μασ ςτην τρϊπεζα του
μϋλλοντοσ, με οδηγό μασ την πούηςη;

Κεφάλαια μεγάλ’ αν έχει αμφιβάλλω.
Κι άρχιςα να φοβούμαι μη ςτην πρώτη κριςι
εξαφνικά τασ πληρωμάσ τησ ςταματήςει.”
Ποιοι εύναι οι φορεύσ τησ καβαφικόσ γλώςςασ;

• Ο ύδιοσ ο ποιητόσ;
• Οι λόγιοι;
• Η ύδια η ιςτορύα;
• Μόπωσ μια ουτοπικό κοινωνύα;
Φωτογραφικό Υλικό

• Οι εντυπώςεισ μασ από
την μορφωτικό
επύςκεψη… μια εικόνα,
χίλιεσ λέξεισ!
Συμπϋραςμα

• Τελικϊ,

ο Καβϊφησ εύναι ϋνασ
μεγϊλοσ ποιητόσ με παγκόςμια
ακτινοβολύα.

Ευχαριςτούμε για
την προςοχό ςασ!

Κ. Π. Καβάφης (Εργασία)

  • 1.
  • 2.
    Διϊρθρωςη Παρουςύαςησ • • • • • Βιογραφύα τουποιητό Εργογραφύα του Κ. Καβϊφη • • Ϊξονεσ δημιουργύασ πούηςησ Σημαντικότερα ϋργα και ςύντομοσ ςχολιαςμόσ Φωτογραφικό Υλικό Ο Καβϊφησ ςτην καθημερινότητϊ μασ – Σύνδεςη με μορφωτικό επύςκεψη • • Προςεγγύςεισ ςτην πούηςό του Η επιτηδευμϋνη ελληνικό γλώςςα Συμπερϊςματα
  • 3.
    Βιογραφικϊ ςτοιχεύα • • • • • • Γεννόθηκε ςτισ29 Απριλύου 1863 ςτην Αλεξϊνδρεια. Η καταγωγό του όταν από τισ πιο παλιϋσ οικογϋνειεσ Φαναριωτών τησ Κωνςταντινούπολησ Ϋζηςε δύςκολα παιδικϊ/νεανικϊ χρόνια-παρϊ την αριςτοκρατικό του καταγωγό-λόγω των πολλών μετακινόςεων ςτον τόπο διαμονόσ του (διϋμεινε για κϊποια χρονικϊ διαςτόματα ςτην Αγγλύα, την Πόλη και το Παρύςι) και του απρόςμενου χαμού του πατϋρα του Παρακολούθηςε, ςυνεπώσ, διαφορετικϊ εκπαιδευτικϊ ςυςτόματα και απϋκτηςε μια πολύπλευρη εκπαύδευςη, ενώ όταν και γλωςςομαθόσ, αφού μιλούςε Αγγλικϊ, Γαλλικϊ και λύγα Ιταλικϊ Με ϋδρα του την Αλεξϊνδρεια, εργϊςτηκε μϋχρι την ςυνταξιοδότηςό του ςτην Υπηρεςύα Αρδεύςεων τησ Αιγύπτου που διοικούνταν από Ϊγγλουσ Το 1932, ϊρρωςτοσ από καρκύνο του λϊρυγγα, μετϋβη ςτην Αθόνα όπου ακολούθηςε εξϊμηνο κύκλο θεραπειών Τελικϊ, και όταν η κατϊςταςό του χειροτϋρεψε, επϋςτρεψε ςτην Αλεξϊνδρεια και κατϋληξε το 1933 ςτο Ελληνικό Νοςοκομεύο τησ Αλεξϊνδρειασ, την ημϋρα των εβδομηκοςτών του γενεθλύων
  • 4.
  • 5.
    Καταγραφό των ϋργωντου Ενδεικτικϊ, ϋργα του Κ. Καβϊφη (εκ των 154), που εκδόθηκαν από τον ύδιο ςε ςτενό κύκλο ό βρϋθηκαν ολοκληρωμϋνα μετϊ το θϊνατό του και τα οπούα ϋχουμε επεξεργαςτεύ εύναι τα εξόσ: • • • Ιθϊκη Στο πρώτο ςκαλύ Στην εκκληςιϊ • • • • • • • Φιλϋλλην Τα ϊλογα του Αχιλλϋωσ Τεύχη Πολυϋλαιοσ Θερμοπύλεσ Η Σατραπεύα Δϋηςισ
  • 6.
    Ανϊλυςη δύο ςημαντικώνϋργων του Στα πλαίςια του μαθήματοσ τησ Νεοελληνικήσ Γραμματείασ επεξεργαςτήκαμε τα εξήσ ποιήματα: Όςο μπορεύσ • Το πούημα αυτό αποδύδει, περιςςότερο από οποιοδόποτε ϊλλο, τισ ςκϋψεισ του ποιητό για το πώσ θα πρϋπει οι ϊνθρωποι να αντιμετωπύζουν τη ζωό τουσ, ώςτε να μπορϋςουν να διαφυλϊξουν τον αυτοςεβαςμό και την αξιοπρϋπειϊ τουσ. Λϋει ϊλλωςτε ο ποιητόσ, ότι κι αν δεν μπορεύσ να κϊνεισ τη ζωό ςου όπωσ τη θϋλεισ, τουλϊχιςτον προςπϊθηςε -όςο μπορεύσ- να μην την εξευτελύζεισ μεσ ςτη ςυνϊφεια του κόςμου. • Στα 200 π.Χ. Ο Καβϊφησ εδώ, αν και δια βύου εκτιμούςε τη δρϊςη του Αλεξϊνδρου, δε δϋχεται την αγνωμοςύνη που τόςο ςυχνό εύναι ςτουσ ανθρώπουσ όςων αναφορϊ την ιςτορύα. Όπωσ ο Αλϋξανδροσ υποβαθμύζει τουσ Σπαρτιϊτεσ με το «πλην Λακεδαιμονύων», ϋτςι και πολλού ϊνθρωποι εμφανύζονται εύτε από ϊγνοια τησ ιςτορύασ τουσ εύτε από αχαριςτύα ν’ αδιαφορούν και να μην εκφρϊζουν την προςόκουςα εκτύμηςη για την πολύτιμη προςφορϊ των προγόνων τουσ.
  • 7.
    Όςο μπορεύσ Κι ανδεν μπορείσ να κάμεισ την ζωή ςου όπωσ την θέλεισ, τούτο προςπάθηςε τουλάχιςτον όςο μπορείσ: μην την εξευτελίζεισ μεσ ςτην πολλή ςυνάφεια του κόςμου, μεσ ςτεσ πολλέσ κινήςεισ κι ομιλίεσ. Μην την εξευτελίζεισ πηαίνοντάσ την, γυρίζοντασ ςυχνά κ’ εκθέτοντάσ την ςτων ςχέςεων και των ςυναναςτροφών την καθημερινήν ανοηςία, ώσ που να γίνει ςα μια ξένη φορτική.
  • 8.
    Στα 200 π.Χ. «AλέξανδροσΦιλίππου και οι Έλληνεσ πλην Λακεδαιμονίων—» Είναι κι αυτή μια ςτάςισ. Νοιώθεται. μέγασ. Έτςι, πλην Λακεδαιμονίων ςτον Εμείσ· οι Aλεξανδρείσ, οι Aντιοχείσ, Μπορούμε κάλλιςτα να Γρανικό· οι Σελευκείσ, κ’ οι πολυάριθμοι φανταςθούμε και ςτην Ιςςό μετά· και ςτην επίλοιποι Έλληνεσ Aιγύπτου και πωσ θ’ αδιαφόρηςαν παντάπαςι τελειωτική Συρίασ, ςτην Σπάρτη την μάχη, όπου εςαρώθη ο φοβερόσ κ’ οι εν Μηδία, κ’ οι εν Περςίδι, κι για την επιγραφήν αυτή. «Πλην ςτρατόσ όςοι άλλοι. Λακεδαιμονίων», που ςτ’ Άρβηλα ςυγκέντρωςαν οι Με τεσ εκτεταμένεσ επικράτειεσ, μα φυςικά. Δεν ήςαν οι Σπαρτιάται Πέρςαι: με την ποικίλη δράςι των για να τουσ οδηγούν και για να τουσ που απ’ τ’ Άρβηλα ξεκίνηςε για ςτοχαςτικών προςαρμογών. προςτάζουν νίκην, κ’ εςαρώθη. Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά ςαν πολυτίμουσ υπηρέτασ. Άλλωςτε ώσ μέςα ςτην Βακτριανή την μια πανελλήνια εκςτρατεία χωρίσ Κι απ’ την θαυμάςια πανελλήνιαν πήγαμεν, ώσ τουσ Ινδούσ. Σπαρτιάτη βαςιλέα γι’ αρχηγό εκςτρατεία, δεν θα τουσ φαίνονταν πολλήσ την νικηφόρα, την περίλαμπρη, Για Λακεδαιμονίουσ να μιλούμε περιωπήσ. την περιλάλητη, την δοξαςμένη τώρα! A βεβαιότατα «πλην ωσ άλλη δεν δοξάςθηκε καμιά, Λακεδαιμονίων». την απαράμιλλη: βγήκαμ’ εμείσ· ελληνικόσ καινούριοσ κόςμοσ,
  • 9.
    Ιδιαιτερότητα τησ ΚαβαφικόσΓλώςςασ • Εύναι γεγονόσ πωσ η μεγαλύτερη ιδιαιτερότητα τησ Καβαφικόσ πούηςησ εύναι η μοναδικό γλώςςα τησ, που διακρύνεται απ’ τα εξόσ επιμϋρουσ ςτοιχεύα: • • • • Η εντατικό χρόςη τησ δημοτικόσ Η λιτότητα ςτα εκφραςτικϊ μϋςα, το πεζολογικό ύφοσ Η εκτεταμϋνη καθαρεύουςασ χρόςη Η χρόςη αδόκιμων τύπων και τησ
  • 10.
  • 11.
    Ο Καβϊφησ ςτηνκαθημερινότητϊ μασ Σύνδεςη με μορφωτικό επύςκεψη 2ο Μϋροσ Παρουςύαςησ
  • 12.
    Βιωματιςμόσ ςτα πλαύςιατησ εκμϊθηςησ • Στο πλαύςιο τησ δρϊςησ για την εξοικεύωςη με το ϋργο του Καβϊφη, οργανώθηκε μορφωτικό επύςκεψη ςτην Ακαδημύα Πλϊτωνοσ • Εκεύ, πραγματοποιόθηκαν-με τη ςυμβολό του Ιδρύματοσ Ωνϊςη (Στϋγη Γραμμϊτων και Τεχνών)- workshops και προβολό μικρών ταινιών από ςύγχρονουσ δημιουργούσ που βαςύςτηκαν ςτο διαχρονικό ϋργο του Αλεξανδρινού ποιητό • Περιττό να αναφερθεύ ότι η επαφό με το ϋργο του Κ.Π. Καβϊφη υπόρξε γόνιμη και δημιουργικό. • Αναλυτικότερα, τϋθηκαν οι εξόσ προβληματιςμού:
  • 13.
    Ποια εύναι πρϊγματιη ςχϋςη μασ με τα ϋργα του; H τρϊπεζα του μϋλλοντοσ • • • ”Την δύςκολη ζωή μου αςφαλή να κάνω εγώ ςτην Τράπεζα του Μέλλοντοσ επάνω πολύ ολίγα ςυναλλάγματα θα βγάλω. Εύναι, πρϊγματι, παγκοςμύων διαςτϊςεων ποιητόσ ο Καβϊφησ; Ποια εύναι η δικό μασ ςχϋςη με την καβαφικό πούηςη; Πώσ εκφρϊζεται από τουσ ςύγχρονουσ ποιητϋσ η ποιητικό «ιδεολογύα» του Κ.Π. Καβϊφη; Μόπωσ όρθε η ώρα λοιπόν, να «εναποθϋςουμε κι εμεύσ τα «κεφϊλαιϊ» μασ ςτην τρϊπεζα του μϋλλοντοσ, με οδηγό μασ την πούηςη; Κεφάλαια μεγάλ’ αν έχει αμφιβάλλω. Κι άρχιςα να φοβούμαι μη ςτην πρώτη κριςι εξαφνικά τασ πληρωμάσ τησ ςταματήςει.”
  • 14.
    Ποιοι εύναι οιφορεύσ τησ καβαφικόσ γλώςςασ; • Ο ύδιοσ ο ποιητόσ; • Οι λόγιοι; • Η ύδια η ιςτορύα; • Μόπωσ μια ουτοπικό κοινωνύα;
  • 15.
    Φωτογραφικό Υλικό • Οιεντυπώςεισ μασ από την μορφωτικό επύςκεψη… μια εικόνα, χίλιεσ λέξεισ!
  • 16.
    Συμπϋραςμα • Τελικϊ, ο Καβϊφησεύναι ϋνασ μεγϊλοσ ποιητόσ με παγκόςμια ακτινοβολύα. Ευχαριςτούμε για την προςοχό ςασ!