Grahani in Ayurveda
Presented by: Vaidya Alok
Satyaprakash Pandey
MD (Ayurveda), Kayachikitsa
K.G. Mittal Ayurvedic College,
Mumbai
Introduction
• • Grahani: An important Mahasrotas Vyadhi
• • Both an organ (small intestine) and a disease
• • Seat of Agni and root of Annavaha Srotas
• • Occurs due to Agni Dushti and Srotorodha
• Reference: Charaka Chikitsa 15/44
Definition
• Grahani is a disease occurring due to vitiation
of Agni resulting in improper digestion and
absorption, causing Ama formation and
altered bowel habits.
• Reference: Charaka Chikitsa 15/44
Synonyms
• • Grahani Roga
• • Ajeerna Janya Vyadhi
• • Amaja Vyadhi
Nidana (Causes)
• • Vishama Ahara Vihara
• • Ajirna Bhojana
• • Ama Sevana
• • Adhyashana
• • Vishamashana
• • Mandagni
• • Grahani Kshaya
• • Chronic digestive disorders
Samprapti (Pathogenesis)
• Nidana Sevana → Agni Dushti → Ama Utpatti
→ Grahani Dushti → Annavaha Srotas Dushti
→ Atisara, Vibandha, Ama Pachana Sthana
Dushti
• Reference: Sushruta Nidana 6
Samprapti Ghataka
• • Dosha: Tridosha (mainly Pitta & Vata)
• • Dushya: Rasa, Rakta, Mamsa, Meda
• • Agni: Mandagni/Vishamagni
• • Srotas: Annavaha, Purishavaha
• • Roga Marga: Abhyantara
• • Srotodushti: Sanga
Types of Grahani
• • Vataja Grahani: Vata
• • Pittaja Grahani: Pitta
• • Kaphaja Grahani: Kapha
• • Sannipataja Grahani: Tridosha
Lakshana (Symptoms)
• • Aruchi
• • Ajirna
• • Ama Mala
• • Muhur Muhur Mala Pravritti
• • Trishna
• • Udara Shoola
• • Vibandha
• • Daurbalya, Utklesha
Bheda (Types based on symptoms)
• • Vataja: Dry, frothy stools, pain, flatulence
• • Pittaja: Loose, yellowish, foul stools, burning
• • Kaphaja: Slimy, mucus-laden, heaviness
• • Sannipataja: Mixed symptoms
Sadhya-Asadhyata (Prognosis)
• • Sadhya: Vataja, Pittaja, Kaphaja (acute)
• • Kricchra Sadhya / Asadhya: Sannipataja,
chronic cases
• Reference: Charaka Chikitsa 15/52
Chikitsa Siddhanta (Treatment
Principle)
• • Agni Deepana, Ama Pachana
• • Srotoshodhana
• • Dosha Pratyanika Chikitsa
• • Rasayana in chronic Grahani
• • Sanshodhana (if indicated)
Treatment Line
• • Ama Present: Deepana, Pachana
• • After Ama Pachana: Tridosha Shamana
• • If Balavan Roga: Mridu Virechana
• • Chronic Grahani: Rasayana
Important Formulations
• • Chitrakadi Vati
• • Panchakola Churna
• • Takra Siddha Guda
• • Bilwadi Leha
• • Kutajarishta
• • Dadimashtaka Churna
• • Shankha Vati
• • Pippali Rasayana
Panchakarma Procedures
• • Virechana — in Pittaja, Ama Grahani
• • Basti — in Vataja Grahani
• • Takra Basti — chronic Grahani
Pathya-Apathya (Diet & Lifestyle)
• Pathya:
• • Laghu, easily digestible food
• • Takra, Yavagu, Manda
• • Avoid cold, heavy, oily, spicy foods
• Apathya:
• • Ajirna Sevana
• • Vishamashana
• • Day-sleep, suppression of natural urges
Modern Correlation
• • Malabsorption Syndrome
• • IBS
• • Chronic Diarrhea
• • Sprue, Celiac Disease
Conclusion
• • Grahani is a disease of Agni Dushti and
Srotodushti
• • Requires Deepana, Pachana, Sanshodhana
• • Panchakarma effective in chronic cases
• • Rasayana ensures recurrence prevention
References
• • Charaka Samhita Chikitsa Sthana 15
• • Ashtanga Hridaya Chikitsa 9
• • Sushruta Samhita Nidana 6
• • Bhavaprakasha Madhyama Khanda
Thank You 🙏

Grahani_Ayurveda_Presentation.pptx slide

  • 1.
    Grahani in Ayurveda Presentedby: Vaidya Alok Satyaprakash Pandey MD (Ayurveda), Kayachikitsa K.G. Mittal Ayurvedic College, Mumbai
  • 2.
    Introduction • • Grahani:An important Mahasrotas Vyadhi • • Both an organ (small intestine) and a disease • • Seat of Agni and root of Annavaha Srotas • • Occurs due to Agni Dushti and Srotorodha • Reference: Charaka Chikitsa 15/44
  • 3.
    Definition • Grahani isa disease occurring due to vitiation of Agni resulting in improper digestion and absorption, causing Ama formation and altered bowel habits. • Reference: Charaka Chikitsa 15/44
  • 4.
    Synonyms • • GrahaniRoga • • Ajeerna Janya Vyadhi • • Amaja Vyadhi
  • 5.
    Nidana (Causes) • •Vishama Ahara Vihara • • Ajirna Bhojana • • Ama Sevana • • Adhyashana • • Vishamashana • • Mandagni • • Grahani Kshaya • • Chronic digestive disorders
  • 6.
    Samprapti (Pathogenesis) • NidanaSevana → Agni Dushti → Ama Utpatti → Grahani Dushti → Annavaha Srotas Dushti → Atisara, Vibandha, Ama Pachana Sthana Dushti • Reference: Sushruta Nidana 6
  • 7.
    Samprapti Ghataka • •Dosha: Tridosha (mainly Pitta & Vata) • • Dushya: Rasa, Rakta, Mamsa, Meda • • Agni: Mandagni/Vishamagni • • Srotas: Annavaha, Purishavaha • • Roga Marga: Abhyantara • • Srotodushti: Sanga
  • 8.
    Types of Grahani •• Vataja Grahani: Vata • • Pittaja Grahani: Pitta • • Kaphaja Grahani: Kapha • • Sannipataja Grahani: Tridosha
  • 9.
    Lakshana (Symptoms) • •Aruchi • • Ajirna • • Ama Mala • • Muhur Muhur Mala Pravritti • • Trishna • • Udara Shoola • • Vibandha • • Daurbalya, Utklesha
  • 10.
    Bheda (Types basedon symptoms) • • Vataja: Dry, frothy stools, pain, flatulence • • Pittaja: Loose, yellowish, foul stools, burning • • Kaphaja: Slimy, mucus-laden, heaviness • • Sannipataja: Mixed symptoms
  • 11.
    Sadhya-Asadhyata (Prognosis) • •Sadhya: Vataja, Pittaja, Kaphaja (acute) • • Kricchra Sadhya / Asadhya: Sannipataja, chronic cases • Reference: Charaka Chikitsa 15/52
  • 12.
    Chikitsa Siddhanta (Treatment Principle) •• Agni Deepana, Ama Pachana • • Srotoshodhana • • Dosha Pratyanika Chikitsa • • Rasayana in chronic Grahani • • Sanshodhana (if indicated)
  • 13.
    Treatment Line • •Ama Present: Deepana, Pachana • • After Ama Pachana: Tridosha Shamana • • If Balavan Roga: Mridu Virechana • • Chronic Grahani: Rasayana
  • 14.
    Important Formulations • •Chitrakadi Vati • • Panchakola Churna • • Takra Siddha Guda • • Bilwadi Leha • • Kutajarishta • • Dadimashtaka Churna • • Shankha Vati • • Pippali Rasayana
  • 15.
    Panchakarma Procedures • •Virechana — in Pittaja, Ama Grahani • • Basti — in Vataja Grahani • • Takra Basti — chronic Grahani
  • 16.
    Pathya-Apathya (Diet &Lifestyle) • Pathya: • • Laghu, easily digestible food • • Takra, Yavagu, Manda • • Avoid cold, heavy, oily, spicy foods • Apathya: • • Ajirna Sevana • • Vishamashana • • Day-sleep, suppression of natural urges
  • 17.
    Modern Correlation • •Malabsorption Syndrome • • IBS • • Chronic Diarrhea • • Sprue, Celiac Disease
  • 18.
    Conclusion • • Grahaniis a disease of Agni Dushti and Srotodushti • • Requires Deepana, Pachana, Sanshodhana • • Panchakarma effective in chronic cases • • Rasayana ensures recurrence prevention
  • 19.
    References • • CharakaSamhita Chikitsa Sthana 15 • • Ashtanga Hridaya Chikitsa 9 • • Sushruta Samhita Nidana 6 • • Bhavaprakasha Madhyama Khanda
  • 20.