Yeni İnsan Ve
    İnsanlar

  Sosyal Psikolojiye Giriş
Prof. Dr. Çiğdem Kağıtçıbaşı

          Bölüm 2
SOSYAL PSİKOLOJİ
ARAŞTIRMALARINDA YÖNTEM
      ve ÖRNEKLER

 Bilimsel yöntemin tüm mantığı bütün
  bilim dallarında aynıdır;bilimden bilime
  değişen ise kullanılan tekniklerdir.
 Sosyal psikoloji de genel bilimsel
  yaklaşımı diğer bilimlerle paylaşır.
Bilimsel Yöntemin Mantığı
                           Bilimsel Yöntemin Üç Süreci

                                    Süreç 2         Tahmin
Kuram                            Tümdengelim




                                                              Sınama Sağlama
             Tümevarım
   Süreç 1




                                                    Süreç 3
                                                                               Kavram Düzeyi
                                                                               Olgu Düzeyi
Bilimsel Araştırmanın Amaçları


 Bilimsel yöntemi açıkladıktan sonra,bu
      yöntemi kullanan araştırmaların
       amaçlarını kısaca açıklayalım:
a) Olayların Betimlemesi:


 Bu betimleme çok zaman düzene
  koyma,sınıflama şeklinde olur.
 Sınıflama ise,olayların aralarındaki
  ilişkileri bulmaya doğru önemli bir
  adımdır.
b) Olaylar arasındaki ilişkileri
       bulup çıkarma:
           Burada korelasyonlardan
faydalanarak çeşitli olayların birbirleriyle
       ilişki derecesi incelenir.ilişki
saptanması,bize sebep-sonuç belirleme
 olanağını vermez,çünkü birbiri ile ilişkin
      olarak değişiklik gösteren iki
olay,birbirlerine nedensel bir bağla bağlı
                 olmayabilir.
c) Olayları Anlama Ve
         Açıklama:

      Burada amaç,nedensel ilişkilere
 varmaktır.Örneğin,yukarıdaki belli bir
   yöre halkının belirli bir şekilde oy
   vermesinin açıklanması için bazı
kurumlar ortaya atılıp sınanabilir.Bunu
yapınca da olaylar arasındaki nedensel
    ilişkiyi anlamaya başlayabiliriz.
d) Olayların Önceden Tahmini:


Örneğin,o yöre halkı son birkaç seçimde
     belirli bir patiye oy verdiği için bu
 seçimde aynı partiye oy verecek diye bir
              tahmin yürütebiliriz.
e) Olayların Kontrolü:

    Bilimin uygulamadaki bu önemli
  amacı,böbrek nakli ameliyatları,uzaya
   astronotların gitmesi gibi durumlarda
     gerçekleşmektedir.Ancak sosyal
bilimlerin araştırdığı olaylar çok karmaşık
ve çok nedenli olduğundan,bu bilimlerde
   kontrolden ziyade olaylara etki etme
        amaç olarak düşünülebilir.
Sosyal Psikolojinin Temel
         Yöntemleri
“Yöntem” ve “Kavram” arsında bir ayırım
       yapmamız gerekir.Araştırma
      yöntemi,araştırmanın,amacını
 gerçekleştirebilmek için kullandığı genel
      yaklaşımdır.Araştırma tekniği
         ise,araştırma yönteminin
 gerçekleştirilebilmesi için kullanılan bilgi
       toplama aracıdır.Bir yöntem
   çerçevesinde bir yada daha çok veri
       toplama tekniği kullanılabilir.
Veri Toplama Teknikleri ve
                     Araştırma Yöntemleri
 Teknikler                         Yöntemler

a) Hazır bilgilerden yararlanmak   1) Laboratuvar Deneyi
b) Soru sormak                     2) Alan Deneyi
c) Davranış gözlemi yapmak         3) Doğal Deney
d) Deney yapmak                    4) Alan Araştırması
                                   5) Survey
                                   6) Arşiv Araştırması
1.Laboratuvar Deneyi:
                        Laboratuvar Deneyi Tasarımı
Bağımsız Değişken                                     Bağımlı Değişken
Buhran anında hazır bulunan
                                              Herhangi bir denek’in yardım
denek sayısı(hastadan
                                              davranışında bulunması
başka1,2 yada 5 denek9




      Kontrol: Yüz yüze bulunma durumunun bağımlı değişkene muhtemel
            etkisi,denekleri tek odalara koymakla kontrol edilmiştir.
2. Alan Deneyi:

Alan deneyi, sosyal bilimlerde deney yönteminin
 alana uygulamasıdır. Burada alan terimi, gerçek
  olayların meydana geldiği ortam anlamını taşır.
 Alan bir okul,ev,fabrika vb olabilir. Bu yöntemde
 araştırmacı, laboratuvar deneyini ,laboratuvarın
     dışında, gerçek hayata çıkarmaktadır ve
     denekler çoğu zaman denek olduklarının
     farkına varmazlar, dolayısıyla hareket ve
   tepkileri daha kendiliğinden ve gerçeğe daha
                     yakın olur.
3. Doğal Deney

 Doğal deney, sosyal araştırmalarda
kullanılan bir çeşit deneydir. Bu deneyin
   laboratuvar ve alan deneylerinden
 önemli bir farkı vardır. Bu yöntemlerde
 araştırmacı, etkisini incelemek istediği
bağımsız değişkeni kendisi değiştirir ve
    bu değiştirmenin, örneğin, çeşitli
     derecelerinin bağımlı değişken
 üzerindeki etkilerini saptamaya çalışır.
4. Alan araştırması

Alan araştırmasında genellikle küçük bir
   grup yada toplumun sosyal yapısı ,
     kişiler ve gruplar arası karşılıklı
etkileşimi, kurumları, değerleri vb sosyal
     olaylar çalışma konusudur. Alan
  araştırması derinlemesine, fakat dar
 kapsamlı bir araştırma yöntemidir.alan
 araştırmasında amaç, gözlemi yapılan
     olayın sürecinin anlaşılmasıdır.
5. Survey:

Örneklem surveyi diye de adlandırılan bu
  yöntemde temel olarak belirli özelliklere
   sahip bir nüfusun belirli sorulara nasıl
     cevap verdiği çalışma konusudur.
 Genellikle bu yöntemle çok sayda kişiye
     ulaşmak istenir. Yazılı yada sözlü
    mülakat olarak verilen anketlerle bu
 amaca ulaşılamaya çalışılır. Bu anketler
 derinlemesine bilgi vermekten çok, geniş
                kapsamlıdır.
6. Arşiv Araştırması:

   Bu yöntem sosyal psikolojide en az
kullanılan yöntemdir ve daha sık ve etkin
 bir şekilde kullanılmasında yarar vardır.
Çeşitli istatistikler, kişisel dökümanlar ve
kitle haberleşmesi, arşiv araştırması için
bilgi kaynağı olarak kullanılabilir. Burada
arşiv teriminin sadece devlet arşivlerinde
    bulunan bilgi olarak değil en geniş
     anlamıyla hazır bilgi şeklinde ele
            alındığını belirtelim.
Araştırma Süreci

Adım 1   Bir araştırma konusu seçme
Adım 2   Araştırma konusunda var olan literatürün taranması
Adım 3   Hipotez oluşturma
Adım 4   Uygun bir araştırma tekniği seçme
Adım 5   Veri toplama
Adım 6   Veri analizi
Adım 7   Sonuçların rapor haline getirilmesi

Günümüzde İnsan ve İnanlar - Bölüm 2

  • 1.
    Yeni İnsan Ve İnsanlar Sosyal Psikolojiye Giriş Prof. Dr. Çiğdem Kağıtçıbaşı Bölüm 2
  • 2.
    SOSYAL PSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARINDA YÖNTEM ve ÖRNEKLER  Bilimsel yöntemin tüm mantığı bütün bilim dallarında aynıdır;bilimden bilime değişen ise kullanılan tekniklerdir.  Sosyal psikoloji de genel bilimsel yaklaşımı diğer bilimlerle paylaşır.
  • 3.
    Bilimsel Yöntemin Mantığı Bilimsel Yöntemin Üç Süreci Süreç 2 Tahmin Kuram Tümdengelim Sınama Sağlama Tümevarım Süreç 1 Süreç 3 Kavram Düzeyi Olgu Düzeyi
  • 4.
    Bilimsel Araştırmanın Amaçları Bilimsel yöntemi açıkladıktan sonra,bu yöntemi kullanan araştırmaların amaçlarını kısaca açıklayalım:
  • 5.
    a) Olayların Betimlemesi: Bu betimleme çok zaman düzene koyma,sınıflama şeklinde olur.  Sınıflama ise,olayların aralarındaki ilişkileri bulmaya doğru önemli bir adımdır.
  • 6.
    b) Olaylar arasındakiilişkileri bulup çıkarma: Burada korelasyonlardan faydalanarak çeşitli olayların birbirleriyle ilişki derecesi incelenir.ilişki saptanması,bize sebep-sonuç belirleme olanağını vermez,çünkü birbiri ile ilişkin olarak değişiklik gösteren iki olay,birbirlerine nedensel bir bağla bağlı olmayabilir.
  • 7.
    c) Olayları AnlamaVe Açıklama: Burada amaç,nedensel ilişkilere varmaktır.Örneğin,yukarıdaki belli bir yöre halkının belirli bir şekilde oy vermesinin açıklanması için bazı kurumlar ortaya atılıp sınanabilir.Bunu yapınca da olaylar arasındaki nedensel ilişkiyi anlamaya başlayabiliriz.
  • 8.
    d) Olayların ÖncedenTahmini: Örneğin,o yöre halkı son birkaç seçimde belirli bir patiye oy verdiği için bu seçimde aynı partiye oy verecek diye bir tahmin yürütebiliriz.
  • 9.
    e) Olayların Kontrolü: Bilimin uygulamadaki bu önemli amacı,böbrek nakli ameliyatları,uzaya astronotların gitmesi gibi durumlarda gerçekleşmektedir.Ancak sosyal bilimlerin araştırdığı olaylar çok karmaşık ve çok nedenli olduğundan,bu bilimlerde kontrolden ziyade olaylara etki etme amaç olarak düşünülebilir.
  • 10.
    Sosyal Psikolojinin Temel Yöntemleri “Yöntem” ve “Kavram” arsında bir ayırım yapmamız gerekir.Araştırma yöntemi,araştırmanın,amacını gerçekleştirebilmek için kullandığı genel yaklaşımdır.Araştırma tekniği ise,araştırma yönteminin gerçekleştirilebilmesi için kullanılan bilgi toplama aracıdır.Bir yöntem çerçevesinde bir yada daha çok veri toplama tekniği kullanılabilir.
  • 11.
    Veri Toplama Tekniklerive Araştırma Yöntemleri Teknikler Yöntemler a) Hazır bilgilerden yararlanmak 1) Laboratuvar Deneyi b) Soru sormak 2) Alan Deneyi c) Davranış gözlemi yapmak 3) Doğal Deney d) Deney yapmak 4) Alan Araştırması 5) Survey 6) Arşiv Araştırması
  • 12.
    1.Laboratuvar Deneyi: Laboratuvar Deneyi Tasarımı Bağımsız Değişken Bağımlı Değişken Buhran anında hazır bulunan Herhangi bir denek’in yardım denek sayısı(hastadan davranışında bulunması başka1,2 yada 5 denek9 Kontrol: Yüz yüze bulunma durumunun bağımlı değişkene muhtemel etkisi,denekleri tek odalara koymakla kontrol edilmiştir.
  • 13.
    2. Alan Deneyi: Alandeneyi, sosyal bilimlerde deney yönteminin alana uygulamasıdır. Burada alan terimi, gerçek olayların meydana geldiği ortam anlamını taşır. Alan bir okul,ev,fabrika vb olabilir. Bu yöntemde araştırmacı, laboratuvar deneyini ,laboratuvarın dışında, gerçek hayata çıkarmaktadır ve denekler çoğu zaman denek olduklarının farkına varmazlar, dolayısıyla hareket ve tepkileri daha kendiliğinden ve gerçeğe daha yakın olur.
  • 14.
    3. Doğal Deney Doğal deney, sosyal araştırmalarda kullanılan bir çeşit deneydir. Bu deneyin laboratuvar ve alan deneylerinden önemli bir farkı vardır. Bu yöntemlerde araştırmacı, etkisini incelemek istediği bağımsız değişkeni kendisi değiştirir ve bu değiştirmenin, örneğin, çeşitli derecelerinin bağımlı değişken üzerindeki etkilerini saptamaya çalışır.
  • 15.
    4. Alan araştırması Alanaraştırmasında genellikle küçük bir grup yada toplumun sosyal yapısı , kişiler ve gruplar arası karşılıklı etkileşimi, kurumları, değerleri vb sosyal olaylar çalışma konusudur. Alan araştırması derinlemesine, fakat dar kapsamlı bir araştırma yöntemidir.alan araştırmasında amaç, gözlemi yapılan olayın sürecinin anlaşılmasıdır.
  • 16.
    5. Survey: Örneklem surveyidiye de adlandırılan bu yöntemde temel olarak belirli özelliklere sahip bir nüfusun belirli sorulara nasıl cevap verdiği çalışma konusudur. Genellikle bu yöntemle çok sayda kişiye ulaşmak istenir. Yazılı yada sözlü mülakat olarak verilen anketlerle bu amaca ulaşılamaya çalışılır. Bu anketler derinlemesine bilgi vermekten çok, geniş kapsamlıdır.
  • 17.
    6. Arşiv Araştırması: Bu yöntem sosyal psikolojide en az kullanılan yöntemdir ve daha sık ve etkin bir şekilde kullanılmasında yarar vardır. Çeşitli istatistikler, kişisel dökümanlar ve kitle haberleşmesi, arşiv araştırması için bilgi kaynağı olarak kullanılabilir. Burada arşiv teriminin sadece devlet arşivlerinde bulunan bilgi olarak değil en geniş anlamıyla hazır bilgi şeklinde ele alındığını belirtelim.
  • 18.
    Araştırma Süreci Adım 1 Bir araştırma konusu seçme Adım 2 Araştırma konusunda var olan literatürün taranması Adım 3 Hipotez oluşturma Adım 4 Uygun bir araştırma tekniği seçme Adım 5 Veri toplama Adım 6 Veri analizi Adım 7 Sonuçların rapor haline getirilmesi