1. Математик 3-р анги Сэдэв: Тоон илэрхийлэл Д. Батбулган.

2. Үйл ажиллагаа-1 Хоёр оронтой тооны нийлбэрийг олохдоо тоо тус бүрийг орны нэмэгдэхүүнүүдийн нийлбэр хэлбэрээр бичээд аравт дээр аравтыг нэгж дээр нэгжийг нэмнэ. Нэмэх үйлдлийг Баганан бичлэгээр гүйцэтгэж болно. 16+27=(10+6)+(20+7)=(10+20)+(6+7)=30+13=43

3. Үйл ажиллагаа-2 Нэмэх үйлдлийг орны нэмэгдэхүүнээр ба баганан бичлэгээр гүйцэтгээрэй. 15+12 42+29 60+39 8+71 56+7 45+35 13+32 65+9 54+78 12+23 23+87 67+43 16+25 67+54 81+33 Тоон илэрхийллийн утгыг олоорой. 25+36-30+10 100-50+23-21

4. Үйл ажиллагаа-3 Хоёр тооны ялгаврыг олохын тулд тоо тус бүрийг орны нэмэгдэхүүнүүдийн нийлбэр хэлбэрээр бичээд, нэгжээс нэгжийг, аравтаас аравтыг хасаад гарсан ялгавруудыг нэмж болно. Нэгжээс нэгжийг хасаж болохгүй байвал нэг аравтаа 10 нэгж болгоод хасна. Хасах үйлдлийг Баганан бичлэгээр гүйцэтгэж болно. 32-5=(20+12)-5=20+(12-5)=20+7=27 32-5=(22+10)-5=22+(10-5)=22+5=27 Үйлдлийг гүйцэтгээрэй 18+16 84-18 47-9 27-18

5. Үйл ажиллагаа-4 Нэмэх хасах үйлдэл бүхий хаалтгүй тоон илэрхийллийн утгыг олохдоо зүүнээс эхлэн дэс дараалан гүйцэтгэнэ. 494-397+849=949 497-397=100 100+849=949 Тоон илэрхийллийн утгыг олоорой. 596+981-415-121= 628+372-144-482= 317-231+132-121= 876+131-234-123= 897+123-564-121=

6. Үйл ажиллагаа-5 Нэмэх, хасах, үржүүлэх, хуваах үйлдэл бүхий хаалтгүй тоон илэрхийллийн утгыг олохдоо эхлээд үржүүлэх, хуваах үйлдлийг дараа нь нэмэх, хасах үйлдлийг зүүнээс баруун тийш дэс дараалан гүйцэтгэнэ. 379-9*2+34=395 9*2=18 379-18=361 361+34=395 Тоон илэрхийллийн утгыг олоорой. 598-20-6*8= 932+56:8-7= 96-72:9+15= 64:8+3*7-9= 32:4+3*2-9=

7. Үйл ажиллагаа-6 Нэмэх, хасах, үржүүлэх, хуваах үйлдэл ба хаалт оролцсон тоон илэрхийллийн утгыг олохдоо эхлээд хаалт дотор байгаа үйлдлийг дараа нь үржүүлэх ба хуваах үйлдлийг эцэст нь нэмэх, хасах үйлдлийг зүүнээс нь баруун тийш дэс дараалан гүйцэтгэнэ Хаалт дотор нэмэх, хасах, үржүүлэх, хуваах үйлдэл байвал эхлээд үржүүлэх, хуваах үйлдлийг дараа нь нэмэх, хасах үйлдлийг зүүнээс баруун тийш дэс дараалан гүйцэтгэнэ. 450-(30+16)+3*12=440 30+16=46 3*12=36 450-46=404 404+36=440

8. Үйл ажиллагаа-7 Тоон илэрхийллийн утгыг олоорой. (5+4)*10-12:3= 837-16:8+107= 100-(40+36):4= 256+4*9+382= 450-(30+16)+3*12= 5*5-49:7= (100-40+36):4= 250+399-9*8= 400-64:8*9= 250+(399-9*8)= 200-(40+36:4)= (970-294)+72:9

9. Үйл ажиллагаа-8 Тоон илэрхийллийн утгыг олоорой. 987-87-234+(23*2)= 376-189+(400-11)*3= 1000-(400+360):4= 515+186-(375-96):9= 1000-400+360:4= 615-(656-439)*4+318= 231+98-99+(100:10)= 210:7+168*2= (428-66*5):7= (766-670);4+(256-197)*3 (112-152:4)*3= (342-153):9+(800-724)*3

10. Үйл ажиллагаа-9 Тоон илэрхийллийн утгыг олоорой. 4098+(785-608)*9= 1000-135*5+408:4= 7509+(967-370)+(100:10)= 4054-(152+63)*4= (6794+1000)+(999-888)*3= (556-381):5+2139= 400:4*30+2710+1766= 143*3+290:2= 127*4+726+207+970= 10000-999+217*5= 716:4-198:3+169= 9997-8900+317*3=

11. Үйл ажиллагаа-10 Тоон илэрхийллийн утгыг олоорой. 2546-(436:4)+1238= (4547-3268)-975= 5110-3426+(113*9)= 5698-(1254+2050)= 6524-2365+(365*2)+2312= 9000-(6512-3628)-2000= 2369-1300+(326:2)-569= (2164+2158-1269)+1254 8870-5088-1043= 1200-93*9+648:6= 9654-2654+256= 5000+(4600-1800):100=