Ogólne pojęcia dotyczące
ochrony, bezpieczeństwa
i higieny pracy
Pojęcie ochrony pracy
Ochrona pracy to całokształt norm prawnych oraz
środków organizacyjnych i technicznych,
mających na celu ochronę praw pracownika oraz
ochronę jego życia i zdrowia przed czynnikami
niebezpiecznymi i szkodliwymi w środowisku
pracy, a także stworzenie mu optymalnych
warunków pracy z punktu widzenia ergonomii,
fizjologii i psychologii pracy.
Rys.1 . Wzajemna relacja obszarów objętych ochroną pracy oraz bezpieczeństwem i higieną
pracy [1]
Państwowy nadzór nad warunkami pracy sprawują
Państwowa Inspekcja Pracy, Państwowa Inspekcja
Sanitarna, Urząd Dozoru Technicznego, urzędy górnicze
oraz inne państwowe organy nadzoru.
System ochrony pracy w Polsce uwzględnia również
społeczny nadzór nad warunkami bezpieczeństwa
i higieny pracy.
Kodeks pracy reguluje odpowiedzialność
za naruszenie przepisów
o ochronie pracy przez pracodawcę
i pracownika.
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP) to jeden z najlepiej
rozpoznawalnych skrótów w języku polskim. Nie zawsze
jednak jest on dobrze interpretowany.
W zakres regulacji BHP wchodzą:
bezpieczne i higieniczne ukształtowanie środowiska pracy
(unieszkodliwienie mechanicznych, chemicznych
i biologicznych czynników zagrażających życiu
i zdrowiu pracowników),
kształtowanie ergonomicznych warunków pracy (maksymalne
dostosowanie ich do biologicznych i psychicznych
uwarunkowań człowieka),
zaopatrzenie pracowników w środki ochrony,
postępowanie w razie wystąpienia wypadku przy pracy oraz
choroby zawodowej,
szkolenie pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny
pracy,
dokumentacyjne i organizacyjne przygotowanie zakładu
pracy do bezpiecznej i higienicznej pracy.
PAMIĘTAJ !!
Przepisy bhp to zbiór nakazów i zakazów
określających organizacyjne i techniczne warunki
zapewniających bezpieczeństwo pracy podczas
realizacji działań statutowych.
Znajomość obowiązujących przepisów i zasad bhp, oraz
uzupełnianie tej wiedzy jest podstawowym i niezbędnym
warunkiem zapewnienia bezpieczeństwa własnego,
współpracowników i otoczenia.
Zakres odpowiedzialności za BHP
Stosowanie zasad BHP w przedsiębiorstwie jest
dziedziną, której potencjalne sankcje odnoszą się
do kar finansowych aż do ograniczenia
i pozbawienia wolności.
Odpowiedzialnością obciążeni są przede wszystkim
pracodawcy (właściciele,a w przypadku osób
prawnych osoby działające w imieniu
organizacji), dalej kierownicy jednostek
organizacyjnych, a na koniec sami pracownicy .
 Pracodawca jest odpowiedzialny za stan BHP w
swojej firmie.
Jest on zobowiązany chronić zdrowie i życie pracowników
poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych
warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu
osiągnięć nauki i techniki, a w szczególności poprzez: 
Organizowanie pracy w sposób zapewniający bezpieczne
i higieniczne warunki pracy,
Zapewnienie przestrzegania w zakładzie pracy przepisów
oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, 
Wydawanie polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie, 
zapewnienie wykonania nakazów, wystąpień, decyzji
i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad
warunkami pracy .
zapewnienie wykonania zaleceń społecznego inspektora
pracy. 
Zgodnie z Kodeksem pracy, osoba kierująca pracownikami
jest obowiązana:
a) organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami
i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy,
b) dbać o sprawność środków ochrony indywidualnej oraz
ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem,
c) organizować, przygotowywać i prowadzić prace,
uwzględniając zabezpieczenie pracowników przed
wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi
chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy,
d) dbać o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy
i wyposażenia technicznego, a także o sprawność środków
ochrony zbiorowej i ich stosowanie zgodnie
z przeznaczeniem,
e) egzekwować przestrzeganie przez pracowników przepisów
i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
f) zapewniać wykonanie zaleceń lekarza sprawującego opiekę
zdrowotną nad pracownikami. 
W razie, gdyby warunki pracy nie odpowiadały przepisom
bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzały zagrożenie dla
zdrowia lub życia pracownika, albo gdyby wykonywana
przez niego praca groziła takim niebezpieczeństwem
innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się
od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie
przełożonego. 
Kodeksu pracy określa również obowiązki pracownika
jest on zobowiązany, by:
a) znać przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy,
brać udział w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz
poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym,
b) wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami
i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosować
się do wydawanych w tym zakresie poleceń
i wskazówek przełożonych,
c) dbać o prawidłowy stan maszyn, urządzeń, narzędzi
i sprzętu oraz o porządek i ład w miejscu pracy,
d) stosować środki ochrony zbiorowej, a także używać
środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia
roboczego, zgodnie z ich przeznaczeniem,
 
e) poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz
innym zaleconym badaniom lekarskim,
f) niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym
w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub
zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników,
a także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia,
o grożącym im niebezpieczeństwie,
g) współdziałać z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu
obowiązków dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Organizacja służb BHP
Zachowywanie zasad BHP jest tak istotną kwestią, iż
ustawodawcy określili w Kodeksie pracy szczegółowo, kto
ma nadzorować ich przestrzeganie.
W zależności od liczby zatrudnionych pracowników, kwestię
nadzoru nad stosowaniem BHP rozwiązuje się w trojaki
sposób:
a) powierzając zadania już zatrudnionym osobom,
b) powołując odrębną służbę BHP,
c) tworząc komisję BHP.
Pracodawca zatrudniający do 100 pracowników powierza
wykonywanie zadań służby bhp pracownikowi
zatrudnionemu przy innej pracy.
Pracodawca w przypadku braku kompetentnych
pracowników może powierzyć wykonywanie zadań służby
bhp specjalistom spoza zakładu pracy.
Pracownik służby bhp oraz pracownik zatrudniony przy innej
pracy, któremu powierzono wykonywanie zadań służby
bhp, a także specjalista spoza zakładu pracy powinni
spełniać wymagania kwalifikacyjne niezbędne do
wykonywania zadań służby bhp oraz ukończyć szkolenie
w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla
pracowników tej służby.
Możliwe jest również, by pracodawca posiadający ukończone
szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby bhp
sam wykonywał zadania tej służby.
Może tak uczynić, gdy:
a) zatrudnia do 10 pracowników, zatrudnia do 20
pracowników i jest zakwalifikowany do grupy działalności,
dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka
w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym
z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników
tworzy służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, zwaną dalej
"służbą bhp", pełniącą funkcje doradcze i kontrolne
w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
Pracodawca zatrudniający więcej niż 250 pracowników musi
powołać komisję BHP jako swój organ doradczy .
W jej skład wchodzą w równej liczbie przedstawiciele
pracodawcy, w tym pracownicy służby bhp i lekarz
sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad
pracownikami, oraz przedstawiciele pracowników, w tym
społeczny inspektor pracy. Przewodniczącym komisji bhp
jest pracodawca lub osoba przez niego upoważniona, a
wiceprzewodniczącym - społeczny inspektor pracy lub
przedstawiciel pracowników
Dziękujemy za uwagę
mgr inż.Joanna Wojtyra

Bhp nr 1 wykład

  • 1.
    Ogólne pojęcia dotyczące ochrony,bezpieczeństwa i higieny pracy
  • 2.
    Pojęcie ochrony pracy Ochronapracy to całokształt norm prawnych oraz środków organizacyjnych i technicznych, mających na celu ochronę praw pracownika oraz ochronę jego życia i zdrowia przed czynnikami niebezpiecznymi i szkodliwymi w środowisku pracy, a także stworzenie mu optymalnych warunków pracy z punktu widzenia ergonomii, fizjologii i psychologii pracy.
  • 3.
    Rys.1 . Wzajemnarelacja obszarów objętych ochroną pracy oraz bezpieczeństwem i higieną pracy [1]
  • 4.
    Państwowy nadzór nadwarunkami pracy sprawują Państwowa Inspekcja Pracy, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Urząd Dozoru Technicznego, urzędy górnicze oraz inne państwowe organy nadzoru. System ochrony pracy w Polsce uwzględnia również społeczny nadzór nad warunkami bezpieczeństwa i higieny pracy. Kodeks pracy reguluje odpowiedzialność za naruszenie przepisów o ochronie pracy przez pracodawcę i pracownika.
  • 5.
    Bezpieczeństwo i higienapracy (BHP) to jeden z najlepiej rozpoznawalnych skrótów w języku polskim. Nie zawsze jednak jest on dobrze interpretowany. W zakres regulacji BHP wchodzą:
  • 6.
    bezpieczne i higieniczneukształtowanie środowiska pracy (unieszkodliwienie mechanicznych, chemicznych i biologicznych czynników zagrażających życiu i zdrowiu pracowników),
  • 8.
    kształtowanie ergonomicznych warunkówpracy (maksymalne dostosowanie ich do biologicznych i psychicznych uwarunkowań człowieka),
  • 11.
  • 14.
    postępowanie w raziewystąpienia wypadku przy pracy oraz choroby zawodowej,
  • 16.
    szkolenie pracowników wzakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • 18.
    dokumentacyjne i organizacyjneprzygotowanie zakładu pracy do bezpiecznej i higienicznej pracy.
  • 19.
    PAMIĘTAJ !! Przepisy bhpto zbiór nakazów i zakazów określających organizacyjne i techniczne warunki zapewniających bezpieczeństwo pracy podczas realizacji działań statutowych. Znajomość obowiązujących przepisów i zasad bhp, oraz uzupełnianie tej wiedzy jest podstawowym i niezbędnym warunkiem zapewnienia bezpieczeństwa własnego, współpracowników i otoczenia.
  • 20.
    Zakres odpowiedzialności zaBHP Stosowanie zasad BHP w przedsiębiorstwie jest dziedziną, której potencjalne sankcje odnoszą się do kar finansowych aż do ograniczenia i pozbawienia wolności. Odpowiedzialnością obciążeni są przede wszystkim pracodawcy (właściciele,a w przypadku osób prawnych osoby działające w imieniu organizacji), dalej kierownicy jednostek organizacyjnych, a na koniec sami pracownicy .
  • 21.
     Pracodawca jest odpowiedzialnyza stan BHP w swojej firmie. Jest on zobowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, a w szczególności poprzez: 
  • 22.
    Organizowanie pracy wsposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, Zapewnienie przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,  Wydawanie polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie, 
  • 23.
    zapewnienie wykonania nakazów,wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy .
  • 24.
    zapewnienie wykonania zaleceńspołecznego inspektora pracy. 
  • 25.
    Zgodnie z Kodeksempracy, osoba kierująca pracownikami jest obowiązana: a) organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, b) dbać o sprawność środków ochrony indywidualnej oraz ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem, c) organizować, przygotowywać i prowadzić prace, uwzględniając zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy,
  • 26.
    d) dbać o bezpiecznyi higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego, a także o sprawność środków ochrony zbiorowej i ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem, e) egzekwować przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, f) zapewniać wykonanie zaleceń lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad pracownikami. 
  • 27.
    W razie, gdybywarunki pracy nie odpowiadały przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzały zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika, albo gdyby wykonywana przez niego praca groziła takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. 
  • 28.
    Kodeksu pracy określarównież obowiązki pracownika jest on zobowiązany, by: a) znać przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, brać udział w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym, b) wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych,
  • 29.
    c) dbać oprawidłowy stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz o porządek i ład w miejscu pracy, d) stosować środki ochrony zbiorowej, a także używać środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z ich przeznaczeniem,  
  • 30.
    e) poddawać sięwstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim, f) niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im niebezpieczeństwie, g) współdziałać z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu obowiązków dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. 
  • 31.
    Organizacja służb BHP Zachowywaniezasad BHP jest tak istotną kwestią, iż ustawodawcy określili w Kodeksie pracy szczegółowo, kto ma nadzorować ich przestrzeganie. W zależności od liczby zatrudnionych pracowników, kwestię nadzoru nad stosowaniem BHP rozwiązuje się w trojaki sposób: a) powierzając zadania już zatrudnionym osobom, b) powołując odrębną służbę BHP, c) tworząc komisję BHP.
  • 32.
    Pracodawca zatrudniający do100 pracowników powierza wykonywanie zadań służby bhp pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Pracodawca w przypadku braku kompetentnych pracowników może powierzyć wykonywanie zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu pracy.
  • 33.
    Pracownik służby bhporaz pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu powierzono wykonywanie zadań służby bhp, a także specjalista spoza zakładu pracy powinni spełniać wymagania kwalifikacyjne niezbędne do wykonywania zadań służby bhp oraz ukończyć szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla pracowników tej służby.
  • 34.
    Możliwe jest również,by pracodawca posiadający ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby bhp sam wykonywał zadania tej służby. Może tak uczynić, gdy: a) zatrudnia do 10 pracowników, zatrudnia do 20 pracowników i jest zakwalifikowany do grupy działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
  • 35.
    Pracodawca zatrudniający więcejniż 100 pracowników tworzy służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, zwaną dalej "służbą bhp", pełniącą funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
  • 36.
    Pracodawca zatrudniający więcejniż 250 pracowników musi powołać komisję BHP jako swój organ doradczy . W jej skład wchodzą w równej liczbie przedstawiciele pracodawcy, w tym pracownicy służby bhp i lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, oraz przedstawiciele pracowników, w tym społeczny inspektor pracy. Przewodniczącym komisji bhp jest pracodawca lub osoba przez niego upoważniona, a wiceprzewodniczącym - społeczny inspektor pracy lub przedstawiciel pracowników
  • 40.
    Dziękujemy za uwagę mgrinż.Joanna Wojtyra