Tema 3

1. A ATMOSFERA
TERRESTRE

2. A ORIXE DA ATMOSFERA
 A atmosfera é a capa de gases
que rodea á Terra, e que queda
retida pola atracción
gravitatoria.
 A formación da atmosfera
primitiva de CO2, N2, SO2 e
vapor de auga, foi debida á
actividade volcánica da Terra.
 Coa aparición da vida, e pola
fotosíntese, a atmosfera
cambiou a súa composición,
aparecendo o osíxeno.

3. COMPOSICIÓN DO AIRE SECO
Gas Abundancia
Nitróxeno (N2) 78,08%
Osíxeno (O2) 20,95%
Argón (Ar) 0,93%
Dióxido de carbono (CO2) 0,03%
Outros gases nobles Menos de 0,001%
A COMPOSICIÓN DA ATMOSFERA
 A atmosfera está formada por unha mestura de gases
á que chamamos aire.
 Esténdese ata uns 1000 km, aínda que nos seus 15
primeiros km atopamos o 95% dos gases que a
compoñen.

4. ESTRUTURA DA ATMOSFERA
 A atmosfera está dividida en catro capas:
 Troposfera. Dos 0 m aos 12 Km. A
medida que ascendemos a
temperatura diminúe. Prodúcense os
fenómenos meteorolóxicos (nubes,
choiva, etc).
 Estratosfera. Chega ata os 50 km de
altitude. A súa temperatura oscila
entre –50 °C e +17 °C na zona
próxima á capa de ozono por
absorber a radiación ultravioleta do
Sol.
 Mesosfera. Esténdese ata os 80 km
de altitude. A súa temperatura
diminúe de forma progresiva ata
- 95°C.
 Ionosfera. Comprende a termosfera
e a exosfera. Esténdese ata os 500 km
de altitude. A súa temperatura
aumenta de forma progresiva ata
1000 °C.

5. AS FUNCIÓNS DA ATMOSFERA
 Proporciona os gases
necesarios para a vida.
 É o filtro protector
contra as radiacións
solares.
 Regula a temperatura
grazas ao efecto
invernadoiro.
 Distribúe a enerxía
solar grazas aos ventos.
 Intervén na erosión e
meteorización das rocas.
 Causa as ondas e as
correntes mariñas.

6. PRESIÓN ATMOSFÉRICA
 Ao peso que exerce a atmosfera sobre a superficie terrestre
denomínaselle presión atmosférica.
 Varía en función da altitude e da temperatura.
 Para medir a presión atmosférica empregamos o
barómetro.
 As unidades de medida son os milibares (mb) ou os
milímetros de mercurio (mm de Hg).

7. PRESIÓN ATMOSFÉRICA
 As isóbaras son liñas imaxinarias que unen
puntos da mesma presión.
B A
1024 mb
1020 mb
1016 mb
1012 mb
1008 mb
1004 mb
1000 mb
996 mb
A presión
diminúe
A presión
aumenta
Isóbaras

8. Aire
quente
• O aire quentase en contacto coa
superficie terrestre e sube.
• Afastado da superficie, o aire
arrefríase e baixa.
Aire
frío
• O Sol é o responsable do
movemento do aire atmosférico,
(da suave brisa mariña e dos
ventos furacanados).
O AIRE MÓVESE

9. PRESIÓN ATMOSFÉRICA E VENTO
 Nos lugares que ascende o aire, diminúe a presión orixinando
un centro de baixas presións ou borrascas (B). Hai
inestabilidade e tenden a producirse precipitacións.
 Nos lugares que descende o aire, aumenta a presión formando
un anticiclón (A). Hai estabilidade atmosférica e tende a
facer bo tempo.
Borrasca
Masa de aire cálido que
ascende. O seu “baleiro”
ocúpao o aire do redor
Anticiclón
Masa de aire frío que descende

10. PRESIÓN ATMOSFÉRICA E VENTO
 O vento é o movemento das masas de aire con
respecto á superficie terrestre desde as zonas de
alta presión ás de baixa presión.

11. FRONTES ATMOSFÉRICOS
 Unha fronte é a zona
de contacto entre dúas
masas de aire a
distinta temperatura.
 Na fronte cálida a
masa de aire quente
ascende sobre a fría.
 Na fronte fría a
masa de aire fría
empurra a masa
quente.

12. A HUMIDADE E AS NUBES
 Defínese a humidade como o contido de vapor de
auga no aire.
 As nubes son aire cargado de finas gotas de
auga.

13. PRECIPITACIÓNS
 Ó unirse as gotiñas de auga que hai nas nubes, fórmanse
gotas de maior tamaño que caen en forma de chuvia.
 Se as nubes se encontran a gran altura, ó diminuír a
temperatura, fórmanse cristaliños de xeo.
 Ó unirse estes cristaliños, caen folerpas.

14. O TEMPO E A METEOROLOXÍA
 Chámaselle tempo meteorolóxico ao estado da
atmosfera nun momento e lugar determinados.
 A meteoroloxía é a ciencia que estuda o tempo
meteorolóxico.
 As previsións atmosféricas mostránse a través de
fotografías por satélite, mapas significativos e mapas
meteorolóxicos.

15. INSTRUMENTOS
METEOROLÓXICOS
 Os instrumentos meteorolóxicos utilízanse para tomar
datos sobre a atmosfera.
 Destacan:
 O termómetro, para medir a temperatura do aire.
 O barómetro, para medir a presión atmosférica.
 O higrómetro, para medir a humidade atmosférica.
 O anemómetro, para medir a velocidade do vento.
 O catavento, para determinar a dirección na que sopra o
vento.
 O pluviómetro, mide o volume de auga por metro cadradro
durante as precipitacións.

16. CLIMA
 O clima é o conxunto de condicións atmosféricas que
caracterizan unha rexión durante un período longo de tempo.
 Para definilo empregamos os valores medios da temperatura
e da pluviosidade.
 A representación gráfica das temperaturas medias e as
precipitacións totais de cada mes denomínase climograma.

17. CONTAMINACIÓN ATMOSFÉRICA
 Contaminación atmosférica é a presenza de substancias
estrañas ou unha variación importante dos seus compoñentes
que poden provocar un efecto prexudicial ou de crear unha
molestia.
 Contaminantes son as partículas sólidas e líquidas e gases,
contidos na atmosfera, que non forman parte da composición
normal do aire, ou que están presentes en cantidades
anormais.
 Algunhas das substancias contaminantes son:
 Óxidos de xofre e nitróxeno procedentes da combustión de
carbón e gasolinas.
 CFC, fabricados industrialmente para aerosois, aparellos
de aire acondicionado.
 Feluxe, partículas sólidas moi pequenas procedentes da
queima de combustibles fósiles.

18. CHUVIA ÁCIDA
 Chegada á atmosfera de
óxidos de nitróxeno e xofre.
 Mestura co vapor de auga
atmosférico.
 Transformación a substancias
ácidas.
 Retorno de substancias ácidas
á superficie terrestre por
deposición húmida ou seca.
 Desprazamento a zonas
afastadas. P.ex: zonas de
EEUU afectadas por focos
emisores do Norte de Europa.
CHUVIA
ÁCIDA

19. EFECTOS DA CHUVIA ÁCIDA
 Acidificación da auga.
 Acidificación do solo.
 Fenómenos de corrosión
dos materiais.
 O ser humano vese
afectado no seu sistema
respiratorio, provocando
problemas como asma e
alerxias entre outros.

20. REDUCIÓN DA CAPA DE OZONO
 Contaminantes:
 Emanacións de cloro de
volcáns e océanos.
 Clorofluorocarbonados
(CFC).
 Efectos:
 As radiacións
ultravioletas producen
diversos tipos de
cancros en humanos,
afectando tamén a
plantas e animais.

21. QUECEMENTO GLOBAL
Ó redor do 30 ó 35 % da radiación
é reflectida polas nubes, os
oceanos, a superficie terrestre e as
distintas capas da atmosfera. Esta
radiación sae cara ó exterior.
O 25 % da radiación é absorbida pola
atmosfera e o 45 % pola superficie
terrestre
Radiación de onda corta
(visible e infravermella)
A radiación infravermella
de onda longa emitida
pola superficie terrestre
cara a atmosfera
A radiación infravermella de onda longa
absorbida polo vapor de auga, o dióxido de
carbono e o metano logo e emitida cara a
Terra
Raios gamma e raios x
radiación
ultravioleta

22. QUECEMENTO GLOBAL
 Quecemento global:
 Año 2020: incrementa 1,8ºC.
 Año 2070: incrementa 3,5ºC.
 Año 2100: incrementa 4,5ºC.
 Cambio climático:
 Alteración das correntes
oceánicas.
 Elevación del nivel del mar.
 Año 2030: 0,10 - 0,32 metros.
 Año 2070: 0,32 - 0,75 metros.

23. IMPACTOS LOCAIS
Smog do Mércores Negro
Os Ánxeles, 26 de Xulio
1943

24. Smog de Londres, 1952. Causou
4000 mortos.

25. BOPHAL (India) 1984:Nube
de gas tóxico escapa dunha
fábrica norteamericana.
Causa 30000 mortos e 500.000
feridos.

26. CHERNOBIL,
1986:
31 persoas
mortas no
momento do
accidente.
O número de
vítimas aínda
hoxe aumenta.

27. MEDIDAS DE CORRECCIÓN
 Instalación de filtros para reducir emisións de
contaminantes.
 Potenciar as enerxías renovables e o aforro enerxético.
 Traballos de reforestación e agroforestación (integración
das árbores nos cultivos).
 Reciclaxe