Uploaded byPrincejoyManzano1
PPTX, PDF13,637 views

Aralin_3.7.ppt paglisan.pptx

Ang aralin 3.7 ay naglalaman ng buod ng nobelang 'Paglisan' ni Chinua Achebe, na ipinasalin sa Filipino ni Julieta U. Rivera, na tumatalakay sa kulturang Igbo sa Nigeria at ang mga tradisyon ng kanilang lipunan. Ipinapakita ng nobela ang mga kumplikadong gawi at batas ng mga Igbo, na may diin sa kanilang mga paraan ng pakikitungo sa isa't isa, lalo na sa mga pagkakataong may pagsasaluhan o tunghayan ng mga isyu sa buhay. Ang araling ito ay naglalayong magbigay ng kaalaman at pagpapahalaga sa panitikan ng Africa sa pamamagitan ng mga pang-ugnay at mabisang pagsusuri.

Embed presentation

Downloaded 95 times
ARALIN 3.7 NILALAMAN: A.Paglisan (Buod) Nobela mula sa Nigeria ni Chinua Achebe Isinalin sa Filipino ni Julieta U. Rivera B.Gramatika at Retorika: Pang-ugnay na Gamit sa Pagpapaliwanag C.Uri ng Teksto: Naglalahad
Panimula: Ang Nigeria ay isa sa mga bansa sa Africa na may malaking ambag sa panitikan. Sa kasalukuyan, maraming akdang pampanitikang mula sa Nigeria ang nasusulat sa Ingles dahil na rin sa impluwensiya ng mga bansa sa Kanluran. Ang panitikan ng Nigeria ay sadyang nakapagpataas ng kamalayan ng mamamayan ng bansa pagdating sa isyu ng uri ng pamumuhay, kultura, tradisyon, at suliranin sa politika. Gayundin ang tungkol sa kasarian at kalagayan ng kababaihan sa lipunan. Mga akdang pampanitikan din ang nakatulong upang maiangat ang kanilang kalagayan tungo sa pagkakaroon ng makabagong talakay sa mga akda na aagapay sa makabagong uri ng pamumuhay ng mga taga-Nigeria.
Sinasabing ang kakaunting mga akda na nasusulat sa ilang diyalekto ng Nigeria ay mas tumatalakay sa kung ano ang nakaraan, lumipas, o naglaho na. Kabilang ang nobela sa mga genre na nalinang ng Nigeria. Gayunpaman, ang tuon ng kanilang panitikan ay sa mga prosa, tulad ng drama at tula kung saan sadyang kinilala at nagbigay sa Africa ng pagkakakilanlan pagdating sa panitikan. Sa nobela ni Chinua Achinebe na pinamagatang Things Fall Apart, ipinakita sa atin ang kumplikadong mga batas at gawi ng angkang pinagmulan ni Okonkwo, sa pagpapanatili ng maayos na ugnayan. Halimbawa nito ay ang pagsasalo o pag-aalok ng lambanog at kola nuts na binabanggit sa kabuuan ng nobela ang isang paraan ng mga Igbo ng mapayapang pakikiharap sa sino mang tatanggaping bisita sa tahanan o sino mang taong pakikiharapan.
Ang gayong gawi ay pagpapakita ng maayos na paraan ng pagtanggap o pagtanggi sa kung ano man ang pakay o layon ng paghaharap. Isang paraan ng pakikipagkapwa- tao ng mapayapa para sa mga Igbo ang nasabing gawi. Kapag nakapanghiram ng pera at sisingilin na, mahusay namang hinaharap ng mga Igbo ang nasabing maniningil. Bumabanggit sila ng mga sawikain na angkop sa nais nilang ipabatid na mensahe. Tulad na lamang halimbawa kapag hindi sila makababayad agad, sasambitin ang mga kasabihang maaaring makapagpabago ng isip ng maniningil upang ipagpaliban muna ang paniningil. Malinaw na sinasabi ng mga kultura at nakagisnang tradisyon ng mga Igbo ang kanilang pagiging payapa sa pagharap ng ganitong suliranin. Paulit-ulit na binabanggit ni Chinua Achebe ang kapayapaan ng mga Igbo bagama’t sila sa maraming pagkakataon ay may komplikadong tradisyon at nakagisnang mga gawi.
Ginawa ni Achebe ito sa nobela upang maipabatid na hindi barbaro ang mga Africano tulad ng pagkakakilala sa kanila ng mga Europeo. Ang Aralin 3.7 ay naglalaman ng buod ng nobelang “Paglisan” mula sa Nigeria na isinulat ni Chinua Achebe at isinalin sa Filipino ni Julieta U. Rivera. Sa pagtatapos ng araling ito, ikaw ay inaasahang magpapamalas ng pag-unawa at pagpapahalaga sa mga akdang pampanitikan ng Africa sa tulong ng mga pang-ugnay na ginagamit sa pagpapaliwanag at mabisang pagsusuri sa halaw ng isang nobela. Inaasahan din na makapagtatanghal ka ng isang puppet show na nagpapakita ng mga kulturang nananatili pa sa inyong lugar.
Yugto n g Pagkatuto Gawain 1: Scrambled Letter, Gawing Better Ayusin ang mga letra sa bawat bilang upang makilala ang sinisimbolo ng mga bagay na tanyag sa bansang Africa. Ang unang ay ibinigay na. 1. K M O U I N A K Y S N O 4. E P S R I U T I 2. P G A L L I I W N G AA 3. I N G N N – B YA N A 5. T A R D I S O Y N
Gawain 2: Kahulugan ng Salita, Ilantad Na! Magbigay ng kahulugan sa salitang nakasulat. KATAPANGAN
Gawain 3: Pang-angkop, Iangkop Lagyan ng wastong pang-angkop ang bawat patlang. Masaya nag-aagahan ang pamilya Rivera isang malamig na umaga. Nagluto ng ginisa kangkong ang kanila kasambahya. Nilagyan ito ng kaunti toyo upang magsilbing pampalasa sa ulam. Naging tampok ng kanila kwentuhan ang nagdaan gabi. Sari-sari katatawanan ang naganap bago sila natulog. Nagbiruan, nagtawanan at nauwi sa seryosohan ang usapan. Dahil sa nakalilibang na gabi, kinain ng pusa ang tira ulam sa mesa. Dapat sana ito ay kanila umagahan pa. kaya naman nauwi sa ginisa kangkong ang kanila umagahan. Sa kabila nito. Batid nila na sustansiya dulot ng ginisa kangkong.
Gawain 4: Hula-ooppss! Hulaan ang tinutukoy ng saknong. Gamit sa teatro at telebisyon artistiko at produktibong solusyon sa komersiyo’y mainam na produksyon sa kalusugan bawas altra presyon sa mga bata ay icing atraksyon karilyo ito noong unang panahon ano ito sa ating panahon? SAGOT:_
LINANGIN Basahin at unawaing mabuti ang bahagi ng nobelang mula sa Nigeria. Kasunod ang ilang salita na tutulong sa iyo upang lubos mong maunawaan ang akda upang sa gayo’y maipamalas mo ang iyong pagpapahalaga at pag-unawa sa kultura ng bansang Africa lalo na sa Nigeria. Alam mo ba na… Ang nobela ay isang mahabang kathang pampanitikan? Naglalahad ito ng mga pangyayaring pinaghahabi sa isang mahusay na pagbabalangkas na ang pinakapangunahing sangkap ay ang pagkakalabas ng hangarin ng tauhan at ng hangarin ng katunggali sa kabila. Isang masining na pagsasalaysay ng maraming pangyayaring magkasunod at magkakaugnay. Ang mga pangyayaring ito ay may kaniya- kaniyang tungkuling ginagampanan sa pagbuo ng isang matibay at kawiliwiling balangkas na siyang pinakabuod ng nobela.
May mga elemento ang nobela tulad ng sumusunod: 1. Tagpuan – Lugar at panahon ng mga pinangyarihan 2. Tauhan – Nagpapagalaw at nagbibigay buhay sa nobela 3. Banghay – Pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari sa nobela 4. Pananaw – Panauhang ginagamit ng may-akda a.) una - kapag kasali ang may-akda sa kwento, b.) pangalawa- ang may-akda ay nakikipag-usap, at c.) pangatlo - batay sa nakikita o obserbasyon ng may- akda 5. Tema – Paksang-diwang binibigyan ng diin sa nobela 6. Damdamin – Nagbibigay kulay sa mga pangyayari 7. Pamamaraan – Istilo ng manunulat 8. Pananalita – Diyalogong ginagamit sa nobela 9.Simbolismo – nagbibigay ng mas malalim na kahulugan sa tao, bagay, at pangyayarihan
• • • • Cowrie – Yari sa shell na ginagamit bilang palamuti ng mga Afrikano. Ginagamit din sa ritwal at paniniwalang panrelihiyon. Ekwe – Isang tradisyunal na kagamitang pangmusika na yari sa sanga ng kahoy. Isang uri ng tambol na may iba’t ibang uri at disenyo. Egwugwu – Espiritu ng mga ninuno. Gumagamit ng mascara ang tribu at sumasanib sila kung may nais lutasin na isang krimen. Pinaniniwalaan na ang mga Egwugwu ang pinakamataas na hukom sa lupain ng Nigeria. Ogene – Malaking metal bell na ginawa ng mga igbo sa Nigeria. Igbo – Katutubong tao mula sa Timog-Silangang Nigeria. Karamihan sa kanila ay magsasaka at mangangalakal.
Paglisan (Buod) Nobela mula sa Nigeria ni Chinua Achebe Isinalin sa Filipino ni Julieta U. Rivera
GAWAIN 4: Paglinang ng Talasalitaan Piliin sa pares ng salita sa bawat bilang ang angkop na kahulugan ng salita. Gamitin ito sa makabuluhang pangungusap. Isulat sa papel ang sagot. 1. Palamuti 2. Ipinabatid 3. Napagwagihan 4. Magpatirintas 5. Kagimbal-gimbal abubot ipinaalam isinangguni nalampasan Napagtagum- payan nagpapusod nagpasalapid Kagulat- gulat Kataka-taka dekorasyon
GAWAIN 5: Tradisyong Africa, Pahiwatig Ano Ba? Ipaliwanag ang sumusunod na tradisyon mula sa Africa. Isulat sa sagutang papel ang sagot. 1. Pagsasalo sa alak na gawa sa palm at koala nuts sa tuwing may pag-uusapang mahalagang bagay. 2. Paggamit o pagbigkas ng mga Igbo ng mga sawikain kapag dumarating ang mga maniningil ng utang. 3. Pagkonsulta sa Orakulo ng mga Igbo bago lumusong o magdeklara ng giyera 4. Pagkakaroon ng kinikilalang relihiyon. 5. Pagsunog sa mga ari-ariang maiiwan ng nagkasala kapag siya ay naipatapon.
GAWAIN 6: Fan-Fact Analyzer Gamit ang graphic organizer, pagsunod-sunorin ang mga pangyayari sa binasang buod ng isang nobela mula sa Nigeria.
GAWAIN 7: Komprehensiyon at Reaksiyon sa Leksiyon Sagutin ang mga gabay na tanong. 1. Ilarawan mo si Okonkwo batay sa iyong binasang buod. 2.Ano-anong mukha ng kahinaan ang iniiwasan ni Okonkwo?Ano ang sinisimbolo ng pagkakaroon ng asal-babae ng kalalakihan para kay Okonkwo? 3.Makatuwiran ba ang ginawa ni Okonkwo kay Ikemefuna? Patunayan. 4.Batay sa mga ipinakita ni Okonkwo karapat-dapat ba siyang kilalaning isang magiting na mandirigma? Bakit? 5.Paanong ipinakita ni Okonkwo ang kaniyang katatagan sa kaniyang paniniwala at paninindigan? 6. Sa paanong paraan ipinakita sa akda ang pagtanggap ni Okonkwo sa kaniyang pagkatalo at muling magbalik sa kaniyang pinagmulan? 7.Sang-ayon ka ba sa naging wakas ng nobela? Pangatuwiranan ang sagot. 8.Kung isasapelikula ang nasabing nobela, ano-anong bahagi ang iyong bibigyang kulay? Bakit?
GAWAIN 8: Iskrip: Basahin at Suriin Narito ang bahagi ng iskrip ng Sarah, Ang Munting Prinsesa na isinulat ni Shaira MellaSalvador sa Direksiyon ni Romy V. Suzara. Gamit ang pormat na kasunod, suriin ang bahagi ng iskrip. I. Pamagat II. Mga Tauhan III. Buod ng Pelikula IV. Banghay ng mga Pangyayari (story grammar) a. Tagpuan b. Protagonista c. Antagonista d. Suliranin e. Mga Kaugnay na Pangyayari o Mga Pagsubok sa Paglutas ng Suliranin f. Mga Ibinunga V. Paksa o Tema VI. Mga Aspektong T eknikal a. Sinematograpiya b. Musika c. Visual Effects d. Set Design VII. Kabuuang Mensahe ng Pelikula
Adaptasyon mula sa nobelang A Little Princess. Matapos mamatay ang ina ni Sarah (Camille Pratts) ay napilitan siyang iwanan ng kaniyang amang si Capt. Ralph Crewe (Matt Ranillo III) sa isang boarding house. Nang ibalita ni Mr. Barrow na patay na si Mr. Crewe ay ayaw panatilihin si Sarah sa boarding house ng head mistress na si Miss Minchin (Jean Garcia). Ipinagtatanggol siya ng kapatid ni Miss Minchin na si Miss Amelia (Rio Locsin). SEQ. 19-A. INT. HALLWAY OUTSIDE MISS MINCHIN’S OFFICE. DAY. Sarah hurries down the stairs. Bitbit niya si Emily (doll). Hustong nakalabas na ng office ni Miss Minchin si Mr. Barrow. He walks towards the main entrance. Sarah sees him. SARAH : Papa! Papa! Mr. Barrow does not look back. Tuloy-tuloy ito sa paglakad. Sarah runs after him. Finally, when Mr. Barrow nears the school entrance, he turns around to look at her. Show the surprise and the disappointment on Sarah’s face. Mr. Barrow shakes his head sadly and walks away.
SEQ. 19-B INT. MINSHIN’S OFFICE. SAME DAY Back in the office, Miss Minchin and Miss Amelia discuss the issue. Miss Amelia is depressed about Sarah’s situation. MISSAMELIA: (naiiyak) Kawawa naman si Sarah… kailangang tulungan natin siya Ate. MISS MINCHIN: (sharply) Anong kawawa? Mas kawawa tayo! Hindi tayo bahay ampunan, baka akala mo. MISS AMELIA: Saan siya pupunta, Ate? Narinig mo ang sinabi ni Mr. Barrow… walang ibang kukupkop kay Sarah. MISS MINCHIN: Hindi ko na problema iyon… MISS AMELIA: Alangan namang itaboy natin ang bata? MISS MINCHIN: Alam mo namang nakasangla sa banko ang eskwelahang ito… baon na baon na tayo sa utang kay Mr. Crisford…nasaan na ang utak mo, Amelia?
MISS AMELIA: Nasaan ang kunsensiya mo, Ate? MISS MINCHIN: (raises her voice) Bakit kasalanan ko ba kung bakit namatay ang ama ni Sarah? Because of their heated discussion, the two women failed to take notice of Sarah’s presence. Sarah is standing outside Miss Minchin’s door, crying softly. Miss Amelia sees her. MISS MINCHIN: Sarah… Miss Minchin looks over her shoulder at Sarah. The little girl quietly walks away, clutching Emily close to her.
GAWAIN 9: Kaya Mo Sagutin ang mga gabay na tanong. 1.Ano ang mga dapat isaalang-alang sa pagsusuri ng isang pelikula? 2.Bakit mahalagang ihanda muna ang iskrip ng isang nobela bago ito isapelikula? 3.Ano-ano ang dapat nilalaman ng isang iskrip?
Pagsasanib ng Gramatika at Retorika Alam mo ba na... Sa pagsusuri o pagbibigay ng ebalwasyon sa isang iskrip may mga bagay tayong dapat bigyan ng pansin?Ayon kay Ricky Lee sa kaniyang aklat na Trip To Quiapo Scriptwriting Manual, una, kailangang maging malinaw muna ang konseptong pinag-uusapan. Ikalawa, malaman ang major concepts ng materyal. Ikatlo, dapat konektado ang lahat ng gustong sabihin ng sumulat ang kung tungkol saan ba talaga ang istorya. Kailangang masagot ang anomang mga tanong tungkol dito. Kailangang ang bawat bahagi ay magkakaugnay. Makakamit naman ang maayos na paghahanda ng iskrip kung masusing bibigyang-tuon hindi lamang ang pagkakaugnay ng mga pangyayari kundi sa pagbuo ng mga diyalogo. Malaki ang maitutulong ng mga pang-ugnay sa pagbuo ng mga diyalogong ito.
Sa pagsusuri naman ng isang pelikula, bumubuo ka ng pagpapaliwanag sa mga detalyeng nais na bigyan ng pansin. Maaaring pagpapaliwanag sa magandang nakita sa iskrip at o sa pelikulang pinanood gayundin naman sa pagpapaliwanag ng mga naging kahinaan ng iskrip at/o ng pelikulang pinanood. Ayon sa aklat na Gramatikang Pedagohikal ng Wikang Filipino ni Vilma M. Resuma, maipaliliwanag ang isang argumento o punto sa tatlong paraan: (1) pagpapalawak at/o pagpapaliwanag ng kahulugan, (2) pagbibigay ng mas tiyak, detalyado, at higit na maliwanag na deskripsiyon, kabilang na sa puntong ito ang mga paggamit ng pangugnay, pagtutulad at pag-iiba- iba, at (3) pagbibigay ng halimbawa. Makatutulong nang malaki ang paggamit ng mga pang-ugnay upang maging mabisa ang pagpapaliwanag.
Ilan sa mga ito ay ang mga pang-angkop na ginagamit bilang pang-ugnay upang mapadulas ang pagbigkas ng salita. Ang pang-angkop na na, ng, at g. Ginagamit ang na kapag ang salitang aangkupan ay nagtatapos sa katinig, ang g naman ay ginagamit sa mga salitang nagtatapos sa n at ginagamit naman ang ng sa mga salitang aangkupan na nagtatapos sa patinig. Maliban dito, ang mga pangatnig na bagamat, upang, at, tulad ng, kapag, kung, at iba pa ay magagamit din sa mahusay na pagpapaliwanag.
Pagsasanay 1: Gamit ang 3R’s, Read, React, Reenact, isagawa ang tungkol sa sumusunod na sitwasyon na mula sa iskrip ng “Ang Munting Prinsesa.” MISS MINCHIN: (sharply) Anong kawawa? Mas kawawa tayo! Hindi tayo bahay ampunan, baka akala mo. Hindi ko na problema iyon… Alam mo namang nakasangla sa banko ang eskwelahang ito…baon na baon na tayo sa utang kay Mr. Crisford…nasaan na ang utak mo, Amelia? Bakit kasalanan ko ba kung bakit namatay ang ama ni Sarah??? 1.Planong pagpapaalis ni Miss Minchin kay Sarah Read React Reenact 2. Kabutihang loob ni Miss Amelia kay Sarah 3. Hindi pagtatapat agad kay Sarah ng nangyari sa kaniyang ama 4. Pagtatalo ng magkapatid na Minchin at Amelia
Pagsasanay 2: Lagyan ng angkop na pang-ugnay ang mga patlang upang mabuo ang talata Sa nobelang isinulat ni Chinua Achebe matagumpay na nailahad ang kagiliw-giliw tradisyon ng mga taga-Africa. sa simula ay negatibo ang ipinamalas na paraan ni Okonkwo, lumilitaw naman na sa kabuuan ng nobela, siya ang protagonista. susuriing mabuti, kapansin-pansin ang isa pang kultura na mababanaag sa mga taga-Umuofia. Akala ng mga Kanluranin, ang mga tagaAfrica ay likas na tahimik malinaw na ipinakita ni Achebe ang kabalintunaan nito sa ugaling taglay ng Umuofia na sila ay may komplikadong wika, punong-puno ng talinhaga may masining na paraan ng pamamahayag. Kapansinpansin din ang pagbabalik loob ni Okonkwo sa kaniyang pinagmulan, pagkilala sa kaniyang pagkagapi, at pagtanggap sa mga parusang ipinataw sa kaniya sa kabila ng imahe ng katapangan na siya niyang ipinamumukha sa kaniyang mga katribo.
Pagsasanay 3: Sumulat ng isang talatang naglalarawan sa bansang Africa o Persia. Gumamit ng mga pang- ugnay. Guhitan ang lahat ng pang-ugnay na iyong ginamit.
Pagnilayan at Unawain: 1. Gamit ang Venn Diagram, ano-anong kultura at tradisyon ng mga taga-Africa ang may pagkakatulad at pagkakaiba sa Pilipinas. Tandaang mula ito sa limitado nating kaalaman tungkol sa dalawang kultura AFRICA PILIPINAS 2. Sa paanong paraan makatutulong ang kaalaman sa paggawa ng iskrip at gamit ng pang-ugnay sa pagpapaliwanag sa pagbuo ng panunuring pampelikula?
Ilipat Binabati kita sa kahusayang ipinamalas mo sa pagsusuri sa mga tradisyon ng mga taga-Africa at mga pang-ugnay. Ngayon, pihadong maisasagawa ang pagganap sa yugtong ito. Nalalapit na ang pista sa inyong lugar at ikaw ay kilalang magaling na event organizer. Nakiusap ang Kapitan ng inyong barangay na pamahalaan mo ang pagkakaroon ng puppet show upang maitanghal ang kultura at tradisyong namamayani pa sa inyong lugar na kinamulatan pa ng inyong mga magulang.
Itataya ang iyong pagganap batay sa sumusunod na pamantayan: Pagbuo ng Iskrip Pagganap Aspektong Teknikal 30 puntos 25 puntos 25 puntos Kaangkupan ng paksa 20 puntos Kabuuan 100 puntos
Alam mo ba na... Ang puppet show ay isang pagtatanghal na ang pangunahing tauhan ay mga puppet? Ang puppet ay isang uri ng sining na ginagamitan ng iba’t ibang mga midya, kagamitan, at pamamaraan. Dito mo maipakikita ang iyong pagkamalikhain at kakayahan sa paggawa ng isang likhang- sining sa pamamagitan ng mga patapong bagay. May mga puppet na pinagagalaw sa pamamagitan ng pisi o sinulid, puppet na pang kamay o hand puppet tulad ng medyas na puppet, puppet na supot, at puppet na bag at stick puppets. Ang stick puppet ang pinakapayak sa lahat ng uri nito. Mayoon lamang mga larawang ginupit at idinikit sa stick. Ang medyas na mga puppet ay simple rin. Isusuot lamang ng bata ang medyas sa kanyang kamay at pagagalawin niya ito sa pamamagitan ng mga daliri habang nagsasalita kasama ang hinlalaki para magmukhang bibig ng puppet. Maaaring lagyan ng tali, butones at kapirasong damit para magmukhang mukha ng tao.
Pagkatapos makalikha ay maaari nang magtanghal ng isang puppet. Ang mesa na nababalutan ng tela ang magsisilbing tanghalan habang nakatago sa likod nito ang nagtatanghal (puppeteers). Narito ang ilang halimbawa ng paggawa ng puppet
Puppet na Supot Pamamaraan: 1. Kumuha ng isang supot na papel. 2. Gumuhit ng mukha ng tao sa isang puting papel, gupitin sa paligid at idikit sa dakong ilalim ng supot. 3. Itapat ang bibig ng larawan sa lupi ng supot. 4. Gupitin nang pahalang ang bahagi ng larawan na nakatapat sa bibig at lupi ng supot upang huwag magkahiwalay ang nguso at labi. Huwag gugupitin ang supot. 5. Ibuka ang dakong bibig at dikitan ng papel na hugis bilog upang mag-anyong loob ng bibig. Maaari mong dikitan o guhitan ng maliit na dila. 6. Isuot ang kamay sa supot na ang palad ay nakaharap sa larawang idinikit. Iaros ang apat na daliri sa dakong itaas at ang hinlalaki sa ibaba. Sa pamamagitan ng mga daliri ay maaari mong pagsalitain ang “puppet” habang ikaw ay nagkukuwento.
Puppet na Medyas 1.Gupitin paloob ang dulo ng medyas. Ito ang magsisilbing bibig. 2.Gumupit ng tela o retasong hugis bilohaba na kulay dalandan, pula o rosas, at itahi sa paligid ng ginupit na bahagi ng medyas. 3.Isuot ang kamay sa medyas na ang apat na daliri ay nasa dulo ng dakong talampakan ng medyas at ang hinlalaki ay nasa dulo ng dakong ibabaw ng medyas upang malaman kung saang dako mo ilalagay ang mga mata at ilong. 4.Lagyan ng mga mata at ilong ang puppet sa pamamagitan ng mga butones, abaloryo o ano mang patapong bagay. Maaari mo ring iburda ang mga mata at ilong 5.Ang ulo ay maaari mong lagyan ng binungkos na sinulid upang magmukhang buhok o sombrero. 6.Suotan ng damit ang iyong puppet upang matakpan ang iyong braso.
Puppet na Gumagalaw 1.Gumawa ng isang manika sa pamamagitan ng mga retaso o sirang stockings na binalumbon at itinali sa mga hugpungan. 2.Lagyan ng mga mata, ilong, at bibig sa pamamagitan ng mga butones at patapong mga bagay. 3. Lagyan ng buhok na binigkis na estambre o sinulid. 4.Balutan ng ibang retaso ang dakong ibaba upang magkaroon ng damit. 5.Lagyan ng tig-iisang pisi o sinulid ang mga lugar na nais pagalawin at itali ang kabilang dulo sa pinag-ekis na patpat. Maaari mo itong pagalawin sa pamamagitan ng paggalaw sa patpat. 6. Isipin kung paano pa maaaring pagalawin ang puppet at kung saan pang bahagi ng katawan maaari itong talian.
Binabati kita! Maluwalhati m o n g natapos a n g m g a gawaing nakatulong s a iyo upang maipamalas mo a n g iyong galing. Ngayon nama’y simulan mo na a n g pangwakas na gawain.

More Related Content

PPTX
Mullah Nassreddin, anekdota mula sa Persia.
byjuffyMastelero1
 
PDF
TALUMPATI ni nelson mandela lesson proper
bypacnisjezreel
 
PPTX
FILIPINO 10 Q3 - WEEK 7.pptx
byKlarisReyes1
 
PPTX
MATANDA AT ANG DAGAT-NOBELA- aralin sa baitang 10
byAUBREYONGQUE1
 
PPTX
Sundiata.pptx
byCherryCaralde
 
PPTX
Ang Alaga 2.pptx
byAlexia San Jose
 
PPTX
5. ARALIN 2.7 Aginaldo ng mga Mago.pptx
byAUBREYONGQUE1
 
PPTX
Ang Alaga; Isinulat ni Barbara kemenye
byRebsRebs
 
Mullah Nassreddin, anekdota mula sa Persia.
byjuffyMastelero1
 
TALUMPATI ni nelson mandela lesson proper
bypacnisjezreel
 
FILIPINO 10 Q3 - WEEK 7.pptx
byKlarisReyes1
 
MATANDA AT ANG DAGAT-NOBELA- aralin sa baitang 10
byAUBREYONGQUE1
 
Sundiata.pptx
byCherryCaralde
 
Ang Alaga 2.pptx
byAlexia San Jose
 
5. ARALIN 2.7 Aginaldo ng mga Mago.pptx
byAUBREYONGQUE1
 
Ang Alaga; Isinulat ni Barbara kemenye
byRebsRebs
 

What's hot

PPTX
Sina Thor at Loki sa Lupain ng mga Higante
byEmelyn Inguito
 
PPTX
Dilma Rousseff
byGhieSamaniego
 
PPTX
Filipino 9 Napatutunayan kung Makatotohanan o Di-Makatotohanan ang mga Pahayag
byJuan Miguel Palero
 
PPTX
IBA'T IBANG PARAAN SA PAGPAPAHAYAG NG EMOSYON O DAMDAMIN-Q3.pptx
bychelsiejadebuan
 
PPTX
Alegorya ng Yungib.pptx
byRheaSaguid1
 
PDF
Filipino 10_Q3_Modyul 4_ver1.pdf
byLUELJAYVALMORES4
 
PPTX
Pagpapasidhi ng damdamin
byLABNIG NATIONAL HIGH SCHOOL
 
DOCX
Alegorya ng yungib pagsusuri
byAlexia San Jose
 
PDF
Filipino 10_Q3_Modyul 6_ver1.pdf
byLUELJAYVALMORES4
 
PPTX
Kolokasyon(Collocation).pptx
byJuffyMastelero
 
PPTX
Epiko
byJoseph Cemena
 
PPTX
kolokasyon.pptx
byshellatangol
 
PPTX
Mullah Nassreddin (Anekdota mula sa Persia/ Iran)
byEleizel Gaso
 
PPTX
Kay estella-zeehandelaar
bymichael saudan
 
PPTX
Anekdota FILIPINO 10 MODYUL 3
byjessacada
 
DOCX
Modyul (Romeo at Juliet)
byAubrey Arebuabo
 
PPTX
ANG MATANDA AT ANG DAGAT PP.pptx
byChrisAncero
 
PPTX
Aralin 1.3, grade 9
byJenita Guinoo
 
PPTX
Aralin 3-Elehiya sa Kamatayan ni Kuya.pptx
byRoseancomia
 
PPTX
Niyebeng item ppt
byMichaelEncarnad
 
Sina Thor at Loki sa Lupain ng mga Higante
byEmelyn Inguito
 
Dilma Rousseff
byGhieSamaniego
 
Filipino 9 Napatutunayan kung Makatotohanan o Di-Makatotohanan ang mga Pahayag
byJuan Miguel Palero
 
IBA'T IBANG PARAAN SA PAGPAPAHAYAG NG EMOSYON O DAMDAMIN-Q3.pptx
bychelsiejadebuan
 
Alegorya ng Yungib.pptx
byRheaSaguid1
 
Filipino 10_Q3_Modyul 4_ver1.pdf
byLUELJAYVALMORES4
 
Pagpapasidhi ng damdamin
byLABNIG NATIONAL HIGH SCHOOL
 
Alegorya ng yungib pagsusuri
byAlexia San Jose
 
Filipino 10_Q3_Modyul 6_ver1.pdf
byLUELJAYVALMORES4
 
Kolokasyon(Collocation).pptx
byJuffyMastelero
 
Epiko
byJoseph Cemena
 
kolokasyon.pptx
byshellatangol
 
Mullah Nassreddin (Anekdota mula sa Persia/ Iran)
byEleizel Gaso
 
Kay estella-zeehandelaar
bymichael saudan
 
Anekdota FILIPINO 10 MODYUL 3
byjessacada
 
Modyul (Romeo at Juliet)
byAubrey Arebuabo
 
ANG MATANDA AT ANG DAGAT PP.pptx
byChrisAncero
 
Aralin 1.3, grade 9
byJenita Guinoo
 
Aralin 3-Elehiya sa Kamatayan ni Kuya.pptx
byRoseancomia
 
Niyebeng item ppt
byMichaelEncarnad
 

Similar to Aralin_3.7.ppt paglisan.pptx

PPTX
ARALIN 3.7 SLIDE.pptx
byMarkAnthonyLeyva
 
PPTX
ARALIN 3.7 SLIDE.pptx
byMarkAnthonyLeyva
 
PPTX
IKATLONG-MARKAHAN-WEEK-8-DAY-1.pptx
byMark James Viñegas
 
PDF
Filipino-10-SLMs-3rd-Quarter-Module-8.pdf
byMarrian Guevarra
 
PDF
Filipino 10_Q3_Modyul 7_ver1.pdf
byLUELJAYVALMORES4
 
PDF
FIL10.BOOKLET.Q3.w7-8.pdf
byLeahMaePanahon1
 
PPT
Aralin 3.7.ppt
byKlarisReyes1
 
PPTX
Filipino Ten - Quarter 3 -Module 7.pptx
bySHIERRAPEARLPATACSIL1
 
PPTX
Paglisan_20251220_163403_0000.pptxtx3esd
byChevRoletApan
 
DOCX
Panitikan ng ARMM
byUntroshlich
 
PPTX
mitolohiya-ng-kenya grade 9.pptx
byferdinandsanbuenaven
 
PPTX
mitolohiya-ng-kenya grade 9.pptx
byferdinandsanbuenaven
 
PPTX
Mitolohiya ng-kenya (1)
byfaithdenys
 
DOCX
Filipino
byEemlliuq Agalalan
 
PPTX
MATATAG-WEEK 1-QUARTER 2.pptx Pagtalakay sa pagdating ng mga Austronesian sa ...
byrhea bejasa
 
PPTX
Kaligirang Pangkasaysayan ng mga Ninunong Austronesian MODYUL 1.pptx
byAbegailDacanay
 
PPTX
grade 10 filipino paglisan chinua achebe.pptx
byMean6
 
PPTX
Aralin 1.1.pptx
byJeanibabePerezPanag
 
DOCX
Filipino 9 aralin 2- nobela
byKennethSalvador4
 
PPTX
Buod Paglisan Violet Team.pptx
byMarkYosuico1
 
ARALIN 3.7 SLIDE.pptx
byMarkAnthonyLeyva
 
ARALIN 3.7 SLIDE.pptx
byMarkAnthonyLeyva
 
IKATLONG-MARKAHAN-WEEK-8-DAY-1.pptx
byMark James Viñegas
 
Filipino-10-SLMs-3rd-Quarter-Module-8.pdf
byMarrian Guevarra
 
Filipino 10_Q3_Modyul 7_ver1.pdf
byLUELJAYVALMORES4
 
FIL10.BOOKLET.Q3.w7-8.pdf
byLeahMaePanahon1
 
Aralin 3.7.ppt
byKlarisReyes1
 
Filipino Ten - Quarter 3 -Module 7.pptx
bySHIERRAPEARLPATACSIL1
 
Paglisan_20251220_163403_0000.pptxtx3esd
byChevRoletApan
 
Panitikan ng ARMM
byUntroshlich
 
mitolohiya-ng-kenya grade 9.pptx
byferdinandsanbuenaven
 
mitolohiya-ng-kenya grade 9.pptx
byferdinandsanbuenaven
 
Mitolohiya ng-kenya (1)
byfaithdenys
 
Filipino
byEemlliuq Agalalan
 
MATATAG-WEEK 1-QUARTER 2.pptx Pagtalakay sa pagdating ng mga Austronesian sa ...
byrhea bejasa
 
Kaligirang Pangkasaysayan ng mga Ninunong Austronesian MODYUL 1.pptx
byAbegailDacanay
 
grade 10 filipino paglisan chinua achebe.pptx
byMean6
 
Aralin 1.1.pptx
byJeanibabePerezPanag
 
Filipino 9 aralin 2- nobela
byKennethSalvador4
 
Buod Paglisan Violet Team.pptx
byMarkYosuico1
 

More from PrincejoyManzano1

PPTX
"Epiko ng sundiata" filipino 10.........
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
aginaldo ng mga mago (1).pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
summative-el-fili-ka1-2.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
GROUP-ACTIVITY-KALIGIRAN.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
GROUP-ACTIVITY-KALIGIRAN.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
Kaligirang-Pangkasaysayan-ng-El-Filibusterismo - Copy.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
Kaligirang-Pangkasaysayan-ng-El-Filibusterismo.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
elehiya ppt.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
kayarian-ng-salita-parabula.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
mitolohiyaaaaaa-2.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
SINO-ANG-NAGKALOOB-Kuwento-mula-sa-Pakistan.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
Filipino-2-Lesson-9.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
CO_NO3_ANG_ALAGA.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
anekdotaaa.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
393825854-Fil-9-Aralin-3-1-India.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
HELE NG ISANG INA.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
Kasanayang diskorsal.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
TULA.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
Ang_hele_ng_isang_ina_sa_kanyang_pangana.pptx
byPrincejoyManzano1
 
PPTX
sir-ernel.pptx
byPrincejoyManzano1
 
"Epiko ng sundiata" filipino 10.........
byPrincejoyManzano1
 
aginaldo ng mga mago (1).pptx
byPrincejoyManzano1
 
summative-el-fili-ka1-2.pptx
byPrincejoyManzano1
 
GROUP-ACTIVITY-KALIGIRAN.pptx
byPrincejoyManzano1
 
GROUP-ACTIVITY-KALIGIRAN.pptx
byPrincejoyManzano1
 
Kaligirang-Pangkasaysayan-ng-El-Filibusterismo - Copy.pptx
byPrincejoyManzano1
 
Kaligirang-Pangkasaysayan-ng-El-Filibusterismo.pptx
byPrincejoyManzano1
 
elehiya ppt.pptx
byPrincejoyManzano1
 
kayarian-ng-salita-parabula.pptx
byPrincejoyManzano1
 
mitolohiyaaaaaa-2.pptx
byPrincejoyManzano1
 
SINO-ANG-NAGKALOOB-Kuwento-mula-sa-Pakistan.pptx
byPrincejoyManzano1
 
Filipino-2-Lesson-9.pptx
byPrincejoyManzano1
 
CO_NO3_ANG_ALAGA.pptx
byPrincejoyManzano1
 
anekdotaaa.pptx
byPrincejoyManzano1
 
393825854-Fil-9-Aralin-3-1-India.pptx
byPrincejoyManzano1
 
HELE NG ISANG INA.pptx
byPrincejoyManzano1
 
Kasanayang diskorsal.pptx
byPrincejoyManzano1
 
TULA.pptx
byPrincejoyManzano1
 
Ang_hele_ng_isang_ina_sa_kanyang_pangana.pptx
byPrincejoyManzano1
 
sir-ernel.pptx
byPrincejoyManzano1
 

Recently uploaded

PPTX
Q3-L4-Pakikipag-ugnayan-sa-Kapuwa-sa-kabila-ng-Pagkakaiba-iba-ng-Paniniwala.pptx
byJosephusDelfin2
 
PPTX
AP QUARTER 3 PERIODICAL TEST REVIEWER GRADE 6
byDiannePerez20
 
PPTX
halimbawa ng rebyu ng sanaysay na video o animasyon.pptx
byjhonalcansare19
 
PPTX
Pagkakakilanlan_Bilang_Pilipino_Complete.pptx
byRamonRasco
 
DOCX
maikling kwento na kapupulutan ng aral--
bymarilynescoto77
 
PPTX
TEKSTONG NARATIBO_Pagbasa at Pagsusuri.pptx
byJasonSebastian11
 
PPTX
GRADE 7 ARALING PANLIPUNAN GUIDE QUIZ 3.pptx
byJustElla2
 
PDF
ESP- PAGMAMAHAL SA BAYAN- PAGKALINGA SA PAMILYA AT SALINLAHI_20260119_214421_...
bysanacutieuwu
 
PDF
Quarter 4_Less E_VE 8_Lesson 1_Week 1.pdf
byjofelyn2
 
PPTX
Formative-assessment-para-sa-Aralin 1.pptx
bySheryl Aquilizan-Alayon
 
PPTX
Q3-L6-Pangangalaga-sa-mga-Hayop-Katuwang-ang-Kapuwa.pptx
byJosephusDelfin2
 
PPTX
879159106-Mga-Sistema-Ng-Pagsulat-Sa-Pilipinas.pptx
byJoyceIlao2
 
DOCX
Q3_LAS_Araling Panlipunan 5_Week 8_Lesson 8.docx
byNoelMoralizon1
 
PPTX
Kasaysayan-ng-Sustainable-Development-Goals-SDGs.pptx
bySenjieDomingo
 
Q3-L4-Pakikipag-ugnayan-sa-Kapuwa-sa-kabila-ng-Pagkakaiba-iba-ng-Paniniwala.pptx
byJosephusDelfin2
 
AP QUARTER 3 PERIODICAL TEST REVIEWER GRADE 6
byDiannePerez20
 
halimbawa ng rebyu ng sanaysay na video o animasyon.pptx
byjhonalcansare19
 
Pagkakakilanlan_Bilang_Pilipino_Complete.pptx
byRamonRasco
 
maikling kwento na kapupulutan ng aral--
bymarilynescoto77
 
TEKSTONG NARATIBO_Pagbasa at Pagsusuri.pptx
byJasonSebastian11
 
GRADE 7 ARALING PANLIPUNAN GUIDE QUIZ 3.pptx
byJustElla2
 
ESP- PAGMAMAHAL SA BAYAN- PAGKALINGA SA PAMILYA AT SALINLAHI_20260119_214421_...
bysanacutieuwu
 
Quarter 4_Less E_VE 8_Lesson 1_Week 1.pdf
byjofelyn2
 
Formative-assessment-para-sa-Aralin 1.pptx
bySheryl Aquilizan-Alayon
 
Q3-L6-Pangangalaga-sa-mga-Hayop-Katuwang-ang-Kapuwa.pptx
byJosephusDelfin2
 
879159106-Mga-Sistema-Ng-Pagsulat-Sa-Pilipinas.pptx
byJoyceIlao2
 
Q3_LAS_Araling Panlipunan 5_Week 8_Lesson 8.docx
byNoelMoralizon1
 
Kasaysayan-ng-Sustainable-Development-Goals-SDGs.pptx
bySenjieDomingo
 

Aralin_3.7.ppt paglisan.pptx

  • 1.
    ARALIN 3.7 NILALAMAN: A.Paglisan (Buod) Nobelamula sa Nigeria ni Chinua Achebe Isinalin sa Filipino ni Julieta U. Rivera B.Gramatika at Retorika: Pang-ugnay na Gamit sa Pagpapaliwanag C.Uri ng Teksto: Naglalahad
  • 2.
    Panimula: Ang Nigeria ayisa sa mga bansa sa Africa na may malaking ambag sa panitikan. Sa kasalukuyan, maraming akdang pampanitikang mula sa Nigeria ang nasusulat sa Ingles dahil na rin sa impluwensiya ng mga bansa sa Kanluran. Ang panitikan ng Nigeria ay sadyang nakapagpataas ng kamalayan ng mamamayan ng bansa pagdating sa isyu ng uri ng pamumuhay, kultura, tradisyon, at suliranin sa politika. Gayundin ang tungkol sa kasarian at kalagayan ng kababaihan sa lipunan. Mga akdang pampanitikan din ang nakatulong upang maiangat ang kanilang kalagayan tungo sa pagkakaroon ng makabagong talakay sa mga akda na aagapay sa makabagong uri ng pamumuhay ng mga taga-Nigeria.
  • 3.
    Sinasabing ang kakauntingmga akda na nasusulat sa ilang diyalekto ng Nigeria ay mas tumatalakay sa kung ano ang nakaraan, lumipas, o naglaho na. Kabilang ang nobela sa mga genre na nalinang ng Nigeria. Gayunpaman, ang tuon ng kanilang panitikan ay sa mga prosa, tulad ng drama at tula kung saan sadyang kinilala at nagbigay sa Africa ng pagkakakilanlan pagdating sa panitikan. Sa nobela ni Chinua Achinebe na pinamagatang Things Fall Apart, ipinakita sa atin ang kumplikadong mga batas at gawi ng angkang pinagmulan ni Okonkwo, sa pagpapanatili ng maayos na ugnayan. Halimbawa nito ay ang pagsasalo o pag-aalok ng lambanog at kola nuts na binabanggit sa kabuuan ng nobela ang isang paraan ng mga Igbo ng mapayapang pakikiharap sa sino mang tatanggaping bisita sa tahanan o sino mang taong pakikiharapan.
  • 4.
    Ang gayong gawiay pagpapakita ng maayos na paraan ng pagtanggap o pagtanggi sa kung ano man ang pakay o layon ng paghaharap. Isang paraan ng pakikipagkapwa- tao ng mapayapa para sa mga Igbo ang nasabing gawi. Kapag nakapanghiram ng pera at sisingilin na, mahusay namang hinaharap ng mga Igbo ang nasabing maniningil. Bumabanggit sila ng mga sawikain na angkop sa nais nilang ipabatid na mensahe. Tulad na lamang halimbawa kapag hindi sila makababayad agad, sasambitin ang mga kasabihang maaaring makapagpabago ng isip ng maniningil upang ipagpaliban muna ang paniningil. Malinaw na sinasabi ng mga kultura at nakagisnang tradisyon ng mga Igbo ang kanilang pagiging payapa sa pagharap ng ganitong suliranin. Paulit-ulit na binabanggit ni Chinua Achebe ang kapayapaan ng mga Igbo bagama’t sila sa maraming pagkakataon ay may komplikadong tradisyon at nakagisnang mga gawi.
  • 5.
    Ginawa ni Achebeito sa nobela upang maipabatid na hindi barbaro ang mga Africano tulad ng pagkakakilala sa kanila ng mga Europeo. Ang Aralin 3.7 ay naglalaman ng buod ng nobelang “Paglisan” mula sa Nigeria na isinulat ni Chinua Achebe at isinalin sa Filipino ni Julieta U. Rivera. Sa pagtatapos ng araling ito, ikaw ay inaasahang magpapamalas ng pag-unawa at pagpapahalaga sa mga akdang pampanitikan ng Africa sa tulong ng mga pang-ugnay na ginagamit sa pagpapaliwanag at mabisang pagsusuri sa halaw ng isang nobela. Inaasahan din na makapagtatanghal ka ng isang puppet show na nagpapakita ng mga kulturang nananatili pa sa inyong lugar.
  • 6.
    Yugto n gPagkatuto Gawain 1: Scrambled Letter, Gawing Better Ayusin ang mga letra sa bawat bilang upang makilala ang sinisimbolo ng mga bagay na tanyag sa bansang Africa. Ang unang ay ibinigay na. 1. K M O U I N A K Y S N O 4. E P S R I U T I 2. P G A L L I I W N G AA 3. I N G N N – B YA N A 5. T A R D I S O Y N
  • 7.
    Gawain 2: Kahuluganng Salita, Ilantad Na! Magbigay ng kahulugan sa salitang nakasulat. KATAPANGAN
  • 8.
    Gawain 3: Pang-angkop,Iangkop Lagyan ng wastong pang-angkop ang bawat patlang. Masaya nag-aagahan ang pamilya Rivera isang malamig na umaga. Nagluto ng ginisa kangkong ang kanila kasambahya. Nilagyan ito ng kaunti toyo upang magsilbing pampalasa sa ulam. Naging tampok ng kanila kwentuhan ang nagdaan gabi. Sari-sari katatawanan ang naganap bago sila natulog. Nagbiruan, nagtawanan at nauwi sa seryosohan ang usapan. Dahil sa nakalilibang na gabi, kinain ng pusa ang tira ulam sa mesa. Dapat sana ito ay kanila umagahan pa. kaya naman nauwi sa ginisa kangkong ang kanila umagahan. Sa kabila nito. Batid nila na sustansiya dulot ng ginisa kangkong.
  • 9.
    Gawain 4: Hula-ooppss! Hulaanang tinutukoy ng saknong. Gamit sa teatro at telebisyon artistiko at produktibong solusyon sa komersiyo’y mainam na produksyon sa kalusugan bawas altra presyon sa mga bata ay icing atraksyon karilyo ito noong unang panahon ano ito sa ating panahon? SAGOT:_
  • 10.
    LINANGIN Basahin at unawaingmabuti ang bahagi ng nobelang mula sa Nigeria. Kasunod ang ilang salita na tutulong sa iyo upang lubos mong maunawaan ang akda upang sa gayo’y maipamalas mo ang iyong pagpapahalaga at pag-unawa sa kultura ng bansang Africa lalo na sa Nigeria. Alam mo ba na… Ang nobela ay isang mahabang kathang pampanitikan? Naglalahad ito ng mga pangyayaring pinaghahabi sa isang mahusay na pagbabalangkas na ang pinakapangunahing sangkap ay ang pagkakalabas ng hangarin ng tauhan at ng hangarin ng katunggali sa kabila. Isang masining na pagsasalaysay ng maraming pangyayaring magkasunod at magkakaugnay. Ang mga pangyayaring ito ay may kaniya- kaniyang tungkuling ginagampanan sa pagbuo ng isang matibay at kawiliwiling balangkas na siyang pinakabuod ng nobela.
  • 11.
    May mga elementoang nobela tulad ng sumusunod: 1. Tagpuan – Lugar at panahon ng mga pinangyarihan 2. Tauhan – Nagpapagalaw at nagbibigay buhay sa nobela 3. Banghay – Pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari sa nobela 4. Pananaw – Panauhang ginagamit ng may-akda a.) una - kapag kasali ang may-akda sa kwento, b.) pangalawa- ang may-akda ay nakikipag-usap, at c.) pangatlo - batay sa nakikita o obserbasyon ng may- akda 5. Tema – Paksang-diwang binibigyan ng diin sa nobela 6. Damdamin – Nagbibigay kulay sa mga pangyayari 7. Pamamaraan – Istilo ng manunulat 8. Pananalita – Diyalogong ginagamit sa nobela 9.Simbolismo – nagbibigay ng mas malalim na kahulugan sa tao, bagay, at pangyayarihan
  • 12.
    • • • • Cowrie – Yarisa shell na ginagamit bilang palamuti ng mga Afrikano. Ginagamit din sa ritwal at paniniwalang panrelihiyon. Ekwe – Isang tradisyunal na kagamitang pangmusika na yari sa sanga ng kahoy. Isang uri ng tambol na may iba’t ibang uri at disenyo. Egwugwu – Espiritu ng mga ninuno. Gumagamit ng mascara ang tribu at sumasanib sila kung may nais lutasin na isang krimen. Pinaniniwalaan na ang mga Egwugwu ang pinakamataas na hukom sa lupain ng Nigeria. Ogene – Malaking metal bell na ginawa ng mga igbo sa Nigeria. Igbo – Katutubong tao mula sa Timog-Silangang Nigeria. Karamihan sa kanila ay magsasaka at mangangalakal.
  • 14.
    Paglisan (Buod) Nobela mula saNigeria ni Chinua Achebe Isinalin sa Filipino ni Julieta U. Rivera
  • 16.
    GAWAIN 4: Paglinangng Talasalitaan Piliin sa pares ng salita sa bawat bilang ang angkop na kahulugan ng salita. Gamitin ito sa makabuluhang pangungusap. Isulat sa papel ang sagot. 1. Palamuti 2. Ipinabatid 3. Napagwagihan 4. Magpatirintas 5. Kagimbal-gimbal abubot ipinaalam isinangguni nalampasan Napagtagum- payan nagpapusod nagpasalapid Kagulat- gulat Kataka-taka dekorasyon
  • 17.
    GAWAIN 5: TradisyongAfrica, Pahiwatig Ano Ba? Ipaliwanag ang sumusunod na tradisyon mula sa Africa. Isulat sa sagutang papel ang sagot. 1. Pagsasalo sa alak na gawa sa palm at koala nuts sa tuwing may pag-uusapang mahalagang bagay. 2. Paggamit o pagbigkas ng mga Igbo ng mga sawikain kapag dumarating ang mga maniningil ng utang. 3. Pagkonsulta sa Orakulo ng mga Igbo bago lumusong o magdeklara ng giyera 4. Pagkakaroon ng kinikilalang relihiyon. 5. Pagsunog sa mga ari-ariang maiiwan ng nagkasala kapag siya ay naipatapon.
  • 18.
    GAWAIN 6: Fan-FactAnalyzer Gamit ang graphic organizer, pagsunod-sunorin ang mga pangyayari sa binasang buod ng isang nobela mula sa Nigeria.
  • 19.
    GAWAIN 7: Komprehensiyonat Reaksiyon sa Leksiyon Sagutin ang mga gabay na tanong. 1. Ilarawan mo si Okonkwo batay sa iyong binasang buod. 2.Ano-anong mukha ng kahinaan ang iniiwasan ni Okonkwo?Ano ang sinisimbolo ng pagkakaroon ng asal-babae ng kalalakihan para kay Okonkwo? 3.Makatuwiran ba ang ginawa ni Okonkwo kay Ikemefuna? Patunayan. 4.Batay sa mga ipinakita ni Okonkwo karapat-dapat ba siyang kilalaning isang magiting na mandirigma? Bakit? 5.Paanong ipinakita ni Okonkwo ang kaniyang katatagan sa kaniyang paniniwala at paninindigan? 6. Sa paanong paraan ipinakita sa akda ang pagtanggap ni Okonkwo sa kaniyang pagkatalo at muling magbalik sa kaniyang pinagmulan? 7.Sang-ayon ka ba sa naging wakas ng nobela? Pangatuwiranan ang sagot. 8.Kung isasapelikula ang nasabing nobela, ano-anong bahagi ang iyong bibigyang kulay? Bakit?
  • 20.
    GAWAIN 8: Iskrip:Basahin at Suriin Narito ang bahagi ng iskrip ng Sarah, Ang Munting Prinsesa na isinulat ni Shaira MellaSalvador sa Direksiyon ni Romy V. Suzara. Gamit ang pormat na kasunod, suriin ang bahagi ng iskrip. I. Pamagat II. Mga Tauhan III. Buod ng Pelikula IV. Banghay ng mga Pangyayari (story grammar) a. Tagpuan b. Protagonista c. Antagonista d. Suliranin e. Mga Kaugnay na Pangyayari o Mga Pagsubok sa Paglutas ng Suliranin f. Mga Ibinunga V. Paksa o Tema VI. Mga Aspektong T eknikal a. Sinematograpiya b. Musika c. Visual Effects d. Set Design VII. Kabuuang Mensahe ng Pelikula
  • 21.
    Adaptasyon mula sanobelang A Little Princess. Matapos mamatay ang ina ni Sarah (Camille Pratts) ay napilitan siyang iwanan ng kaniyang amang si Capt. Ralph Crewe (Matt Ranillo III) sa isang boarding house. Nang ibalita ni Mr. Barrow na patay na si Mr. Crewe ay ayaw panatilihin si Sarah sa boarding house ng head mistress na si Miss Minchin (Jean Garcia). Ipinagtatanggol siya ng kapatid ni Miss Minchin na si Miss Amelia (Rio Locsin). SEQ. 19-A. INT. HALLWAY OUTSIDE MISS MINCHIN’S OFFICE. DAY. Sarah hurries down the stairs. Bitbit niya si Emily (doll). Hustong nakalabas na ng office ni Miss Minchin si Mr. Barrow. He walks towards the main entrance. Sarah sees him. SARAH : Papa! Papa! Mr. Barrow does not look back. Tuloy-tuloy ito sa paglakad. Sarah runs after him. Finally, when Mr. Barrow nears the school entrance, he turns around to look at her. Show the surprise and the disappointment on Sarah’s face. Mr. Barrow shakes his head sadly and walks away.
  • 22.
    SEQ. 19-B INT.MINSHIN’S OFFICE. SAME DAY Back in the office, Miss Minchin and Miss Amelia discuss the issue. Miss Amelia is depressed about Sarah’s situation. MISSAMELIA: (naiiyak) Kawawa naman si Sarah… kailangang tulungan natin siya Ate. MISS MINCHIN: (sharply) Anong kawawa? Mas kawawa tayo! Hindi tayo bahay ampunan, baka akala mo. MISS AMELIA: Saan siya pupunta, Ate? Narinig mo ang sinabi ni Mr. Barrow… walang ibang kukupkop kay Sarah. MISS MINCHIN: Hindi ko na problema iyon… MISS AMELIA: Alangan namang itaboy natin ang bata? MISS MINCHIN: Alam mo namang nakasangla sa banko ang eskwelahang ito… baon na baon na tayo sa utang kay Mr. Crisford…nasaan na ang utak mo, Amelia?
  • 23.
    MISS AMELIA: Nasaanang kunsensiya mo, Ate? MISS MINCHIN: (raises her voice) Bakit kasalanan ko ba kung bakit namatay ang ama ni Sarah? Because of their heated discussion, the two women failed to take notice of Sarah’s presence. Sarah is standing outside Miss Minchin’s door, crying softly. Miss Amelia sees her. MISS MINCHIN: Sarah… Miss Minchin looks over her shoulder at Sarah. The little girl quietly walks away, clutching Emily close to her.
  • 24.
    GAWAIN 9: KayaMo Sagutin ang mga gabay na tanong. 1.Ano ang mga dapat isaalang-alang sa pagsusuri ng isang pelikula? 2.Bakit mahalagang ihanda muna ang iskrip ng isang nobela bago ito isapelikula? 3.Ano-ano ang dapat nilalaman ng isang iskrip?
  • 25.
    Pagsasanib ng Gramatikaat Retorika Alam mo ba na... Sa pagsusuri o pagbibigay ng ebalwasyon sa isang iskrip may mga bagay tayong dapat bigyan ng pansin?Ayon kay Ricky Lee sa kaniyang aklat na Trip To Quiapo Scriptwriting Manual, una, kailangang maging malinaw muna ang konseptong pinag-uusapan. Ikalawa, malaman ang major concepts ng materyal. Ikatlo, dapat konektado ang lahat ng gustong sabihin ng sumulat ang kung tungkol saan ba talaga ang istorya. Kailangang masagot ang anomang mga tanong tungkol dito. Kailangang ang bawat bahagi ay magkakaugnay. Makakamit naman ang maayos na paghahanda ng iskrip kung masusing bibigyang-tuon hindi lamang ang pagkakaugnay ng mga pangyayari kundi sa pagbuo ng mga diyalogo. Malaki ang maitutulong ng mga pang-ugnay sa pagbuo ng mga diyalogong ito.
  • 26.
    Sa pagsusuri namanng isang pelikula, bumubuo ka ng pagpapaliwanag sa mga detalyeng nais na bigyan ng pansin. Maaaring pagpapaliwanag sa magandang nakita sa iskrip at o sa pelikulang pinanood gayundin naman sa pagpapaliwanag ng mga naging kahinaan ng iskrip at/o ng pelikulang pinanood. Ayon sa aklat na Gramatikang Pedagohikal ng Wikang Filipino ni Vilma M. Resuma, maipaliliwanag ang isang argumento o punto sa tatlong paraan: (1) pagpapalawak at/o pagpapaliwanag ng kahulugan, (2) pagbibigay ng mas tiyak, detalyado, at higit na maliwanag na deskripsiyon, kabilang na sa puntong ito ang mga paggamit ng pangugnay, pagtutulad at pag-iiba- iba, at (3) pagbibigay ng halimbawa. Makatutulong nang malaki ang paggamit ng mga pang-ugnay upang maging mabisa ang pagpapaliwanag.
  • 27.
    Ilan sa mgaito ay ang mga pang-angkop na ginagamit bilang pang-ugnay upang mapadulas ang pagbigkas ng salita. Ang pang-angkop na na, ng, at g. Ginagamit ang na kapag ang salitang aangkupan ay nagtatapos sa katinig, ang g naman ay ginagamit sa mga salitang nagtatapos sa n at ginagamit naman ang ng sa mga salitang aangkupan na nagtatapos sa patinig. Maliban dito, ang mga pangatnig na bagamat, upang, at, tulad ng, kapag, kung, at iba pa ay magagamit din sa mahusay na pagpapaliwanag.
  • 28.
    Pagsasanay 1: Gamit ang3R’s, Read, React, Reenact, isagawa ang tungkol sa sumusunod na sitwasyon na mula sa iskrip ng “Ang Munting Prinsesa.” MISS MINCHIN: (sharply) Anong kawawa? Mas kawawa tayo! Hindi tayo bahay ampunan, baka akala mo. Hindi ko na problema iyon… Alam mo namang nakasangla sa banko ang eskwelahang ito…baon na baon na tayo sa utang kay Mr. Crisford…nasaan na ang utak mo, Amelia? Bakit kasalanan ko ba kung bakit namatay ang ama ni Sarah??? 1.Planong pagpapaalis ni Miss Minchin kay Sarah Read React Reenact 2. Kabutihang loob ni Miss Amelia kay Sarah 3. Hindi pagtatapat agad kay Sarah ng nangyari sa kaniyang ama 4. Pagtatalo ng magkapatid na Minchin at Amelia
  • 29.
    Pagsasanay 2: Lagyan ngangkop na pang-ugnay ang mga patlang upang mabuo ang talata Sa nobelang isinulat ni Chinua Achebe matagumpay na nailahad ang kagiliw-giliw tradisyon ng mga taga-Africa. sa simula ay negatibo ang ipinamalas na paraan ni Okonkwo, lumilitaw naman na sa kabuuan ng nobela, siya ang protagonista. susuriing mabuti, kapansin-pansin ang isa pang kultura na mababanaag sa mga taga-Umuofia. Akala ng mga Kanluranin, ang mga tagaAfrica ay likas na tahimik malinaw na ipinakita ni Achebe ang kabalintunaan nito sa ugaling taglay ng Umuofia na sila ay may komplikadong wika, punong-puno ng talinhaga may masining na paraan ng pamamahayag. Kapansinpansin din ang pagbabalik loob ni Okonkwo sa kaniyang pinagmulan, pagkilala sa kaniyang pagkagapi, at pagtanggap sa mga parusang ipinataw sa kaniya sa kabila ng imahe ng katapangan na siya niyang ipinamumukha sa kaniyang mga katribo.
  • 30.
    Pagsasanay 3: Sumulat ngisang talatang naglalarawan sa bansang Africa o Persia. Gumamit ng mga pang- ugnay. Guhitan ang lahat ng pang-ugnay na iyong ginamit.
  • 31.
    Pagnilayan at Unawain: 1.Gamit ang Venn Diagram, ano-anong kultura at tradisyon ng mga taga-Africa ang may pagkakatulad at pagkakaiba sa Pilipinas. Tandaang mula ito sa limitado nating kaalaman tungkol sa dalawang kultura AFRICA PILIPINAS 2. Sa paanong paraan makatutulong ang kaalaman sa paggawa ng iskrip at gamit ng pang-ugnay sa pagpapaliwanag sa pagbuo ng panunuring pampelikula?
  • 32.
    Ilipat Binabati kita sakahusayang ipinamalas mo sa pagsusuri sa mga tradisyon ng mga taga-Africa at mga pang-ugnay. Ngayon, pihadong maisasagawa ang pagganap sa yugtong ito. Nalalapit na ang pista sa inyong lugar at ikaw ay kilalang magaling na event organizer. Nakiusap ang Kapitan ng inyong barangay na pamahalaan mo ang pagkakaroon ng puppet show upang maitanghal ang kultura at tradisyong namamayani pa sa inyong lugar na kinamulatan pa ng inyong mga magulang.
  • 33.
    Itataya ang iyongpagganap batay sa sumusunod na pamantayan: Pagbuo ng Iskrip Pagganap Aspektong Teknikal 30 puntos 25 puntos 25 puntos Kaangkupan ng paksa 20 puntos Kabuuan 100 puntos
  • 34.
    Alam mo bana... Ang puppet show ay isang pagtatanghal na ang pangunahing tauhan ay mga puppet? Ang puppet ay isang uri ng sining na ginagamitan ng iba’t ibang mga midya, kagamitan, at pamamaraan. Dito mo maipakikita ang iyong pagkamalikhain at kakayahan sa paggawa ng isang likhang- sining sa pamamagitan ng mga patapong bagay. May mga puppet na pinagagalaw sa pamamagitan ng pisi o sinulid, puppet na pang kamay o hand puppet tulad ng medyas na puppet, puppet na supot, at puppet na bag at stick puppets. Ang stick puppet ang pinakapayak sa lahat ng uri nito. Mayoon lamang mga larawang ginupit at idinikit sa stick. Ang medyas na mga puppet ay simple rin. Isusuot lamang ng bata ang medyas sa kanyang kamay at pagagalawin niya ito sa pamamagitan ng mga daliri habang nagsasalita kasama ang hinlalaki para magmukhang bibig ng puppet. Maaaring lagyan ng tali, butones at kapirasong damit para magmukhang mukha ng tao.
  • 35.
    Pagkatapos makalikha aymaaari nang magtanghal ng isang puppet. Ang mesa na nababalutan ng tela ang magsisilbing tanghalan habang nakatago sa likod nito ang nagtatanghal (puppeteers). Narito ang ilang halimbawa ng paggawa ng puppet
  • 36.
    Puppet na Supot Pamamaraan: 1.Kumuha ng isang supot na papel. 2. Gumuhit ng mukha ng tao sa isang puting papel, gupitin sa paligid at idikit sa dakong ilalim ng supot. 3. Itapat ang bibig ng larawan sa lupi ng supot. 4. Gupitin nang pahalang ang bahagi ng larawan na nakatapat sa bibig at lupi ng supot upang huwag magkahiwalay ang nguso at labi. Huwag gugupitin ang supot. 5. Ibuka ang dakong bibig at dikitan ng papel na hugis bilog upang mag-anyong loob ng bibig. Maaari mong dikitan o guhitan ng maliit na dila. 6. Isuot ang kamay sa supot na ang palad ay nakaharap sa larawang idinikit. Iaros ang apat na daliri sa dakong itaas at ang hinlalaki sa ibaba. Sa pamamagitan ng mga daliri ay maaari mong pagsalitain ang “puppet” habang ikaw ay nagkukuwento.
  • 37.
    Puppet na Medyas 1.Gupitinpaloob ang dulo ng medyas. Ito ang magsisilbing bibig. 2.Gumupit ng tela o retasong hugis bilohaba na kulay dalandan, pula o rosas, at itahi sa paligid ng ginupit na bahagi ng medyas. 3.Isuot ang kamay sa medyas na ang apat na daliri ay nasa dulo ng dakong talampakan ng medyas at ang hinlalaki ay nasa dulo ng dakong ibabaw ng medyas upang malaman kung saang dako mo ilalagay ang mga mata at ilong. 4.Lagyan ng mga mata at ilong ang puppet sa pamamagitan ng mga butones, abaloryo o ano mang patapong bagay. Maaari mo ring iburda ang mga mata at ilong 5.Ang ulo ay maaari mong lagyan ng binungkos na sinulid upang magmukhang buhok o sombrero. 6.Suotan ng damit ang iyong puppet upang matakpan ang iyong braso.
  • 38.
    Puppet na Gumagalaw 1.Gumawang isang manika sa pamamagitan ng mga retaso o sirang stockings na binalumbon at itinali sa mga hugpungan. 2.Lagyan ng mga mata, ilong, at bibig sa pamamagitan ng mga butones at patapong mga bagay. 3. Lagyan ng buhok na binigkis na estambre o sinulid. 4.Balutan ng ibang retaso ang dakong ibaba upang magkaroon ng damit. 5.Lagyan ng tig-iisang pisi o sinulid ang mga lugar na nais pagalawin at itali ang kabilang dulo sa pinag-ekis na patpat. Maaari mo itong pagalawin sa pamamagitan ng paggalaw sa patpat. 6. Isipin kung paano pa maaaring pagalawin ang puppet at kung saan pang bahagi ng katawan maaari itong talian.
  • 39.
    Binabati kita! Maluwalhatim o n g natapos a n g m g a gawaing nakatulong s a iyo upang maipamalas mo a n g iyong galing. Ngayon nama’y simulan mo na a n g pangwakas na gawain.