Αρχαία Ελληνική ΓλώσσαΓ΄ Γυμνασίου
Καλλιόπη Κωσταριδάκη ΠΕ02
http://blogs.sch.gr/kostarida/
Γυμνάσιο Περάματος Ρεθύμνου
Οι νόμοι επισκέπτονται τον
Σωκράτη στη φυλακή
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
2.
Να συμπληρώσετε τακενά του παρακάτω πίνακα
αναλύοντας τις σύνθετες λέξεις του κειμένου της ενότητας
στα συνθετικά τους μέρη:
Σύνθετη λέξη Α΄ συνθετικό Β΄ συνθετικό
ἀπόλλυμι
διαφθείρω
ἐφίστημι
προστάττω
σύμπας
ἀπὸ ὄλλυμι
διά φθείρω
ἐπὶ ἵστημι
πρός τάττω
σύν πᾶς
Θυμάμαι ότι :
Στην πρόθεση επί το π γίνεται φ
όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από
δασεία!
Το τελικό ν της πρόθεσης «συν» πριν από : β, μ
,π, φ, ψ τρέπεται σε μ (συμμαχώ).
3.
2. Να συμπληρώσετετα κενά του παρακάτω πίνακα σχηματίζοντας σύνθετες
λέξεις της α.ε. με τα συνθετικά που σας δίνονται:
α΄συνθετικό β΄ συνθετικό σύνθετη λέξη
παρά νόμος (επίθ.)
ἐπὶ κοινός (επίθ.)
μήτηρ πόλις (ουσ.)
κώμη πόλις (ουσ.)
ἀ- πόλις (επίθ.)
ὑπὸ δίκη (επίθ.)
ἀνὰ κρίνω (ρήμα)
εὖ νοῦς (επίθ.)
μετά ἔχω (επίθ.)
παράνομος
ἐπὶκοινος
μητρόπολις
κωμόπολις
ἄπολις
ὑπόδικος
ἀνακρίνω
εὔνους
μέτοχος
4.
3. Χρησιμοποιώντας ωςα΄ συνθετικό τις προθέσεις : ἀνὰ, ἀπὸ, ἐξ, ἐπὶ, μετά, περί, σύν και
ὑπὲρ και ως β΄ συνθετικό το ρήμα «ἔχω» να σχηματίσετε σύνθετα ρήματα , ουσιαστικά
και επίθετα της α.ε. , όπου είναι δυνατόν:
πρόθεση ρήμα ουσιαστικό επίθετο
περί περιέχω περιοχή περιεκτικός
ἀνά ἀνέχομαι ἀνοχὴ ἀνεκτικὸς
ἀπὸ ἀπέχω ἀποχὴ ----------
ἐκ ἐξέχω ἐξοχὴ ἔξοχος
ἐπὶ ἐπέχω ἐποχὴ ἔποχος
μετά μετέχω μετοχή μέτοχος
σύν συνέχω συνοχή συνεκτικός
ὑπέρ ὑπερέχω ὑπεροχὴ ὑπέροχος
Θυμάμαι
ότι το κ
γίνεται ξ
πριν από
φωνήεν
5.
4.α. Χρησιμοποιώντας τορήμα « γίγνομαι » ως β΄συνθετικό και ως α΄συνθετικό
κλιτή ή άκλιτη λέξη , να σχηματίσετε όσο περισσότερες σύνθετες λέξεις της α.ε.
μπορείτε σύμφωνα με το παράδειγμα :
εὖ + γίγνομαι > ευγενής
α΄ συνθετικό β΄ συνθετικό σύνθετη λέξη
ἀ- γίγνομαι (γένος)
γη- γίγνομαι
ἰθὺς (= ευθύς) γίγνομαι
ὁμοῦ- γίγνομαι
συν- γίγνομαι
εὖ γίγνομαι
ἀγενής
γηγενής
ἰθαγενὴς
ὁμογενὴς
συγγενής
ευγενής
Πριν από :
γ κ ξ χ
το ν
γίνεται γ
(συγκαλώ).
6.
Λίγα λόγια γιατην πρόθεση «συν»
Στη σύνθεση
- Πριν από : β μ π φ ψ το τελικό ν τρέπεται σε μ (συμμαχώ).
- Πριν από : γ κ ξ χ γίνεται γ (συγκαλώ).
- Πριν από το λάμδα (λ) γίνεται κι αυτό λ (συλλαμβάνω) .
- Πριν από το ρο (ρ) τρέπεται σε ρ (συρράπτω).
- Πριν από το σίγμα (σ) γίνεται κι αυτό σ (συσσωρεύω) .
-Αν το σίγμα ακολουθείται από σύμφωνο χάνεται το τελικό ν της πρόθεσης
(συστήνω)
7.
β. Να κατατάξετετις – ομόρριζες του ρήματος γίγνομαι – λέξεις : γεννήτωρ, γέννα , γενναῖος
γονεύς , γένεσις, γένος, γόνιμος, γονικός, γνήσιος, γέννημα στον κατάλληλο πίνακα.
Ενέργεια ή
κατάσταση
ἡ
ἡ
γέννα
γέννεσις
Πρόσωπο
που ενεργεί
ὁ
ὁ
γεννήτωρ
γονεύς
Αποτέλεσμα
ενέργειας
τό
τό
γένος
γέννημα
Επίθετα
γενναῖος
γόνιμος
γονικός
γνήσιος