Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου
Καλλιόπη Κωσταριδάκη ΠΕ02
http://blogs.sch.gr/kostarida/
Γυμνάσιο Περάματος Ρεθύμνου
Οι νόμοι επισκέπτονται τον
Σωκράτη στη φυλακή
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
Να συμπληρώσετε τα κενά του παρακάτω πίνακα
αναλύοντας τις σύνθετες λέξεις του κειμένου της ενότητας
στα συνθετικά τους μέρη:
Σύνθετη λέξη Α΄ συνθετικό Β΄ συνθετικό
ἀπόλλυμι
διαφθείρω
ἐφίστημι
προστάττω
σύμπας
ἀπὸ ὄλλυμι
διά φθείρω
ἐπὶ ἵστημι
πρός τάττω
σύν πᾶς
Θυμάμαι ότι :
Στην πρόθεση επί το π γίνεται φ
όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από
δασεία!
Το τελικό ν της πρόθεσης «συν» πριν από : β, μ
,π, φ, ψ τρέπεται σε μ (συμμαχώ).
2. Να συμπληρώσετε τα κενά του παρακάτω πίνακα σχηματίζοντας σύνθετες
λέξεις της α.ε. με τα συνθετικά που σας δίνονται:
α΄συνθετικό β΄ συνθετικό σύνθετη λέξη
παρά νόμος (επίθ.)
ἐπὶ κοινός (επίθ.)
μήτηρ πόλις (ουσ.)
κώμη πόλις (ουσ.)
ἀ- πόλις (επίθ.)
ὑπὸ δίκη (επίθ.)
ἀνὰ κρίνω (ρήμα)
εὖ νοῦς (επίθ.)
μετά ἔχω (επίθ.)
παράνομος
ἐπὶκοινος
μητρόπολις
κωμόπολις
ἄπολις
ὑπόδικος
ἀνακρίνω
εὔνους
μέτοχος
3. Χρησιμοποιώντας ως α΄ συνθετικό τις προθέσεις : ἀνὰ, ἀπὸ, ἐξ, ἐπὶ, μετά, περί, σύν και
ὑπὲρ και ως β΄ συνθετικό το ρήμα «ἔχω» να σχηματίσετε σύνθετα ρήματα , ουσιαστικά
και επίθετα της α.ε. , όπου είναι δυνατόν:
πρόθεση ρήμα ουσιαστικό επίθετο
περί περιέχω περιοχή περιεκτικός
ἀνά ἀνέχομαι ἀνοχὴ ἀνεκτικὸς
ἀπὸ ἀπέχω ἀποχὴ ----------
ἐκ ἐξέχω ἐξοχὴ ἔξοχος
ἐπὶ ἐπέχω ἐποχὴ ἔποχος
μετά μετέχω μετοχή μέτοχος
σύν συνέχω συνοχή συνεκτικός
ὑπέρ ὑπερέχω ὑπεροχὴ ὑπέροχος
Θυμάμαι
ότι το κ
γίνεται ξ
πριν από
φωνήεν
4.α. Χρησιμοποιώντας το ρήμα « γίγνομαι » ως β΄συνθετικό και ως α΄συνθετικό
κλιτή ή άκλιτη λέξη , να σχηματίσετε όσο περισσότερες σύνθετες λέξεις της α.ε.
μπορείτε σύμφωνα με το παράδειγμα :
εὖ + γίγνομαι > ευγενής
α΄ συνθετικό β΄ συνθετικό σύνθετη λέξη
ἀ- γίγνομαι (γένος)
γη- γίγνομαι
ἰθὺς (= ευθύς) γίγνομαι
ὁμοῦ- γίγνομαι
συν- γίγνομαι
εὖ γίγνομαι
ἀγενής
γηγενής
ἰθαγενὴς
ὁμογενὴς
συγγενής
ευγενής
Πριν από :
γ κ ξ χ
το ν
γίνεται γ
(συγκαλώ).
Λίγα λόγια για την πρόθεση «συν»
Στη σύνθεση
- Πριν από : β μ π φ ψ το τελικό ν τρέπεται σε μ (συμμαχώ).
- Πριν από : γ κ ξ χ γίνεται γ (συγκαλώ).
- Πριν από το λάμδα (λ) γίνεται κι αυτό λ (συλλαμβάνω) .
- Πριν από το ρο (ρ) τρέπεται σε ρ (συρράπτω).
- Πριν από το σίγμα (σ) γίνεται κι αυτό σ (συσσωρεύω) .
-Αν το σίγμα ακολουθείται από σύμφωνο χάνεται το τελικό ν της πρόθεσης
(συστήνω)
β. Να κατατάξετε τις – ομόρριζες του ρήματος γίγνομαι – λέξεις : γεννήτωρ, γέννα , γενναῖος
γονεύς , γένεσις, γένος, γόνιμος, γονικός, γνήσιος, γέννημα στον κατάλληλο πίνακα.
Ενέργεια ή
κατάσταση
ἡ
ἡ
γέννα
γέννεσις
Πρόσωπο
που ενεργεί
ὁ
ὁ
γεννήτωρ
γονεύς
Αποτέλεσμα
ενέργειας
τό
τό
γένος
γέννημα
Επίθετα
γενναῖος
γόνιμος
γονικός
γνήσιος

Ενότητα 9 - Ετυμολογία

  • 1.
    Αρχαία Ελληνική ΓλώσσαΓ΄ Γυμνασίου Καλλιόπη Κωσταριδάκη ΠΕ02 http://blogs.sch.gr/kostarida/ Γυμνάσιο Περάματος Ρεθύμνου Οι νόμοι επισκέπτονται τον Σωκράτη στη φυλακή ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
  • 2.
    Να συμπληρώσετε τακενά του παρακάτω πίνακα αναλύοντας τις σύνθετες λέξεις του κειμένου της ενότητας στα συνθετικά τους μέρη: Σύνθετη λέξη Α΄ συνθετικό Β΄ συνθετικό ἀπόλλυμι διαφθείρω ἐφίστημι προστάττω σύμπας ἀπὸ ὄλλυμι διά φθείρω ἐπὶ ἵστημι πρός τάττω σύν πᾶς Θυμάμαι ότι : Στην πρόθεση επί το π γίνεται φ όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από δασεία! Το τελικό ν της πρόθεσης «συν» πριν από : β, μ ,π, φ, ψ τρέπεται σε μ (συμμαχώ).
  • 3.
    2. Να συμπληρώσετετα κενά του παρακάτω πίνακα σχηματίζοντας σύνθετες λέξεις της α.ε. με τα συνθετικά που σας δίνονται: α΄συνθετικό β΄ συνθετικό σύνθετη λέξη παρά νόμος (επίθ.) ἐπὶ κοινός (επίθ.) μήτηρ πόλις (ουσ.) κώμη πόλις (ουσ.) ἀ- πόλις (επίθ.) ὑπὸ δίκη (επίθ.) ἀνὰ κρίνω (ρήμα) εὖ νοῦς (επίθ.) μετά ἔχω (επίθ.) παράνομος ἐπὶκοινος μητρόπολις κωμόπολις ἄπολις ὑπόδικος ἀνακρίνω εὔνους μέτοχος
  • 4.
    3. Χρησιμοποιώντας ωςα΄ συνθετικό τις προθέσεις : ἀνὰ, ἀπὸ, ἐξ, ἐπὶ, μετά, περί, σύν και ὑπὲρ και ως β΄ συνθετικό το ρήμα «ἔχω» να σχηματίσετε σύνθετα ρήματα , ουσιαστικά και επίθετα της α.ε. , όπου είναι δυνατόν: πρόθεση ρήμα ουσιαστικό επίθετο περί περιέχω περιοχή περιεκτικός ἀνά ἀνέχομαι ἀνοχὴ ἀνεκτικὸς ἀπὸ ἀπέχω ἀποχὴ ---------- ἐκ ἐξέχω ἐξοχὴ ἔξοχος ἐπὶ ἐπέχω ἐποχὴ ἔποχος μετά μετέχω μετοχή μέτοχος σύν συνέχω συνοχή συνεκτικός ὑπέρ ὑπερέχω ὑπεροχὴ ὑπέροχος Θυμάμαι ότι το κ γίνεται ξ πριν από φωνήεν
  • 5.
    4.α. Χρησιμοποιώντας τορήμα « γίγνομαι » ως β΄συνθετικό και ως α΄συνθετικό κλιτή ή άκλιτη λέξη , να σχηματίσετε όσο περισσότερες σύνθετες λέξεις της α.ε. μπορείτε σύμφωνα με το παράδειγμα : εὖ + γίγνομαι > ευγενής α΄ συνθετικό β΄ συνθετικό σύνθετη λέξη ἀ- γίγνομαι (γένος) γη- γίγνομαι ἰθὺς (= ευθύς) γίγνομαι ὁμοῦ- γίγνομαι συν- γίγνομαι εὖ γίγνομαι ἀγενής γηγενής ἰθαγενὴς ὁμογενὴς συγγενής ευγενής Πριν από : γ κ ξ χ το ν γίνεται γ (συγκαλώ).
  • 6.
    Λίγα λόγια γιατην πρόθεση «συν» Στη σύνθεση - Πριν από : β μ π φ ψ το τελικό ν τρέπεται σε μ (συμμαχώ). - Πριν από : γ κ ξ χ γίνεται γ (συγκαλώ). - Πριν από το λάμδα (λ) γίνεται κι αυτό λ (συλλαμβάνω) . - Πριν από το ρο (ρ) τρέπεται σε ρ (συρράπτω). - Πριν από το σίγμα (σ) γίνεται κι αυτό σ (συσσωρεύω) . -Αν το σίγμα ακολουθείται από σύμφωνο χάνεται το τελικό ν της πρόθεσης (συστήνω)
  • 7.
    β. Να κατατάξετετις – ομόρριζες του ρήματος γίγνομαι – λέξεις : γεννήτωρ, γέννα , γενναῖος γονεύς , γένεσις, γένος, γόνιμος, γονικός, γνήσιος, γέννημα στον κατάλληλο πίνακα. Ενέργεια ή κατάσταση ἡ ἡ γέννα γέννεσις Πρόσωπο που ενεργεί ὁ ὁ γεννήτωρ γονεύς Αποτέλεσμα ενέργειας τό τό γένος γέννημα Επίθετα γενναῖος γόνιμος γονικός γνήσιος