Παιχνίδι ρόλων: σκηνή από την Οδύσσεια του Ομήρου, Καλυψώ-Ερμής - Οδυσσέας

1. Παιχνίδι Ρόλων
Ζνταξθ ςτο ςχολικό αναλυτικό πρόγραμμα:
Τα τρία ηευγάρια ρόλων (Ερμισ-Καλυψϊ ςτθ ςπθλιά, Καλυψϊ-Οδυςςζασ
ςτο ακρογιάλι, Καλυψϊ-Οδυςςζασ ςτθ ςπθλιά) προζρχονται από το
μάκθμα Αρχαία Ελληνικά από Μετάφραςη τθσ Α’ Γυμναςίου (Ομιρου
Οδφςςεια), και ςυγκεκριμζνα τθ ραψωδία ε, ςτίχοι 1-251. Από το βιβλίο
του κακθγθτι προτείνεται θ διδαςκαλία τθσ ενότθτασ ςε 2 διδακτικζσ
ϊρεσ.
Το παιχνίδι ρόλων επιλζγεται για τθν επίτευξθ των παρακάτω
προτεινόμενων διδακτικϊν ςτόχων:
 να περιγράψουν οι μακθτζσ και να αξιολογιςουν τθ
ςτάςθ/ςυμπεριφορά του Ερμι, τθσ Καλυψϊσ και του
Οδυςςζα, κατανοϊντασ ζννοιεσ, όπωσ ανκρωπομορφιςμόσ κεϊν και
ελεφκερθ βοφλθςθ
 να κατανοιςουν γιατί ο Οδυςςζασ αποφαςίηει να παραμείνει κνθτόσ
και να επιςτρζψει ςτθ γυναίκα του, ςτθν πατρίδα του και γενικότερα
ςτθν κοινωνία των ανκρϊπων (ανκρωποκεντριςμόσ τθσ Οδφςςειασ)
 να γνωρίςουν και να κατανοιςουν:
 τθν τεχνικι τθσ περιγραφισ του νθςιοφ και τθσ ςπθλιάσ τθσ Καλυψϊσ
 τθν περιγραφι ενόσ τοπίου-χϊρου ωσ πλαιςίου δράςθσ και ςυμπεριφοράσ
των προςϊπων 1

2. Παιχνίδι Ρόλων
Πλαίςιο δράςθσ:
τόποσ:
Η υπόκεςθ εξελίςςεται ςτθν Ωγυγία, το νθςί τθσ νφμφθσ Καλυψϊσ.
Πρόκειται για ζνα παραδειςζνιο περιβάλλον με πανζμορφα πουλιά,
δζνδρα, πθγζσ, αλλά πολφ απόμακρο από τον υπόλοιπο κόςμο. Υπάρχουν
δφο ςκθνικά για τρεισ διαλόγουσ:
 θ ςπθλιά: διεξαγωγι του πρϊτου διαλόγου (Ερμισ-Καλυψϊ) και του
τρίτου (Καλυψϊ-Οδυςςζασ)
 το ακρογιάλι: διεξαγωγι του δεφτερου διαλόγου (Καλυψϊ-Οδυςςζασ)
χρόνοσ:
Στο νθςί αυτό παραμζνει κακθλωμζνοσ για 7 ολόκλθρα χρόνια ο
Οδυςςζασ, δίπλα ςτθν Καλυψϊ, ξεχαςμζνοσ κυριολεκτικά από κεοφσ και
ανκρϊπουσ. Εκεί βρζκθκε, αφοφ ςϊκθκε από το ναυάγιο που ςτζρθςε τθ
ηωι από τουσ ςυντρόφουσ του, που τιμωρικθκαν ζτςι από το Δία, επειδι
ζφαγαν τα ιερά βόδια του Ήλιου ςτο νθςί Θρινακία.
2

3. Παιχνίδι Ρόλων
Ρόλοι: Ερμισ
 αγγελιαφόροσ των κεϊν, που μεταφζρει ςτθν Καλυψϊ χωρίσ καμία
αντίρρθςθ, τυφλά υπακοφοντασ, τθν αμείλικτθ εντολι του Δία να
αφιςει θ νφμφθ τον Οδυςςζα να επιςτρζψει ςτθν πατρίδα του, κοντά
ςτουσ δικοφσ του.
 Φςτερα από μακρινό ταξίδι, φτάνει ςτο νθςί, καμπϊνεται από τθν
παραδειςζνια ομορφιά του και παρουςιάηεται ςτθν Καλυψϊ. Δζχεται
τθν φιλοξενία τθσ και μετά τθσ μιλάει με ειλικρίνεια και ευκφτθτα,
ομολογϊντασ ότι ζκανε όλθ αυτι τθ διαδρομι αναγκαςτικά,
υπακοφοντασ ςε κζλθμα ανϊτερου κεοφ, του Δία.
 Γνωρίηοντασ τα τρυφερά αιςκιματα τθσ Καλυψϊσ για τον Οδυςςζα,
αποφεφγει να αναφζρει το όνομά του, και με διπλωματικότθτα και
ευγζνεια, αλλά και επιςθμότθτα και ςοβαρότθτα, μεταφζρει τθν
εντολι.
 Γίνεται αποδζκτθσ τθσ οργισ τθσ Καλυψϊσ, χωρίσ να αντιδράςει.
Φροντίηει μόνο να διαςφαλίςει ότι θ νφμφθ κα υπακοφςει,
προειδοποιϊντασ τθ να προφυλαχκεί από τθν οργι του Δία.
3

4. Παιχνίδι Ρόλων
Ρόλοι: Ερμισ
Ο Ερμισ πρζπει να επιτφχει τα παρακάτω:
 να μεταφζρει τθν εντολι του Δία με μικρζσ παραλλαγζσ,
ϊςτε να πετφχει ευκολότερα το ςκοπό τθσ αποςτολισ του
 να πείςει τθν Καλυψϊ να υπακοφςει τθν εντολι του Δία
 να είναι ειλικρινισ και ευκφσ, ςοβαρόσ και ςτακερόσ
 να προςζξει να μθν πλθγϊςει τα τρυφερά αιςκιματα τθσ
νφμφθσ
 να ςυμπεριφερκεί με ευγζνεια και διπλωματικότθτα
4

5. Παιχνίδι Ρόλων
Ρόλοι: Καλυψϊ
οικοδζςποινα τθσ ςπθλιάσ. Νιϊκει ευτυχιςμζνθ που ο Οδυςςζασ είναι
μαηί τθσ, είναι ερωτευμζνθ μαηί του, υφαίνει ςτον αργαλειό τθσ και
τραγουδάει. Η είδθςθ του Ερμι ανατρζπει τθν ευτυχία τθσ.
Υποδζχεται και προςφζρει φιλοξενία ςτον Ερμι, οργίηεται φανερά όταν
ακοφει τθν απόφαςθ, επειδι είναι ερωτευμζνθ με τον Οδυςςζα και κζλει
να τον κρατιςει κοντά τθσ, αλλά ςτο τζλοσ υπακοφει ςτο κζλθμα του Δία.
Σπεφδει και βρίςκει τον Οδυςςζα ςτθν ακροκαλαςςιά να κλαίει, του
ανακοινϊνει τθν «απόφαςι τθσ» να τον βοθκιςει να φτιάξει μια ςχεδία
και να τον εφοδιάςει με τρόφιμα για να επιςτρζψει ςτθν πατρίδα του και
δζχεται να του ορκιςτεί ότι λζει αλικεια, προκειμζνου να το πείςει.
Αν και αργότερα, όταν βρίςκονται οι δυο τουσ ςτθ ςπθλιά, κάνει ακόμα
μια φςτατθ προςπάκεια να τον μεταπείςει να παραμείνει κοντά
τθσ, προςφζροντάσ του ωσ δζλεαρ τθν ακαναςία, τθν προςταςία από τα
πολλά βάςανα που τον περιμζνουν και φυςικά τθν αναμφιςβιτθτθ
γοθτεία τθσ. Κρατάει τθν αξιοπρζπειά τθσ και το λόγο τθσ. 5

6. Παιχνίδι Ρόλων
Ρόλοι: Καλυψϊ
Ο ρόλοσ τθσ Καλυψϊσ ςτο διάλογο με τον Ερμι πρζπει να πετφχει
τα παρακάτω:
να φανεί αρχικά ευτυχιςμζνθ και ανζμελθ
να προςφζρει φιλοξενία ςτον Ερμι, εκφράηοντασ κάποια
καχυποψία για τθν επίςκεψι του
να ξεςπάςει με οργι ςτο άκουςμα τθσ εντολισ, κατθγορϊντασ
τουσ κεοφσ ωσ ηθλόφκονεσ, όταν άλλοι κεοί βρίςκουν αγάπθ και
ευτυχία κοντά ςε κνθτοφσ (παραδείγματα: θ Άρτεμθ ςκότωςε με τα
βζλθ τθσ τον κνθτό Ωρίωνα, γιατί τον διάλεξε θ κεά Αυγι, και ο Δίασ
κατακεραφνωςε τον Ιαςίονα, γιατί πλάγιαςε μαηί με τθν κεά
Διμθτρα)
να τονίςει τθν προςφορά τθσ ςτον Οδυςςζα (τον ζςωςε από τον
πνιγμό και τον αγαπάει, γι’ αυτό τον κρατάει κοντά τθσ)
να δεχκεί να τον βοθκιςει, υπακοφοντασ τελικά ςτθν διαταγι του
Δία
6

7. Παιχνίδι Ρόλων
Ρόλοι: Καλυψϊ
Ο ρόλοσ τθσ Καλυψϊσ ςτο διάλογο με τον Οδυςςζα ςτο ακρογιάλι
πρζπει να πετφχει τα παρακάτω:
 να του ανακοινϊςει τθν απόφαςθ τθσ να τον βοθκιςει,
παρζχοντάσ του ό,τι είναι απαραίτθτο για το ταξίδι του
 να δεχκεί να διαβεβαιϊςει με όρκο τον Οδυςςζα ότι εννοεί
όςα του λζει και δεν κζλει να τον ςτείλει ςτον χαμό του
 να φανεί ευςπλαχνικι και ςτοργικι
7

8. Παιχνίδι Ρόλων
Ρόλοι: Καλυψϊ
Ο ρόλοσ τθσ Καλυψϊσ ςτο διάλογο με τον Οδυςςζα ςτθ ςπθλιά
πρζπει να πετφχει τα παρακάτω:
 να ςυμπεριφερκεί με επιςθμότθτα και ςοβαρότθτα
 να προςπακιςει να τον μεταπείςει, με επιχειριματα
(αποτροπι μελλοντικϊν ςυμφορϊν, προςφορά ακαναςίασ,
θ ομορφιά τθσ)
 να διατθριςει τθν αξιοπρζπειά τθσ
8

9. Παιχνίδι Ρόλων
Ρόλοι: Οδυςςζασ
δυςτυχιςμζνοσ και απαρθγόρθτοσ, αποτραβιζται κακθμερινά ςτθν
ακροκαλαςςιά και κρθνεί τθ μοίρα του. Νοςταλγεί τθ γυναίκα του και τθν
πατρίδα του, δεν νιϊκει καμία χαρά και κοιμάται με τθν Καλυψϊ μόνο από
ανάγκθ.
Παρουςιάηεται δφςπιςτοσ απζναντι ςτα λόγια τθσ Καλυψϊσ, και αργότερα ςτο
δείπνο ςτθ ςπθλιά προςπακεί να ευγζνεια και διπλωματικότθτα να μθν πλθγϊςει
τον ζρωτα τθσ νφμφθσ για το πρόςωπό του, μζνοντασ ωςτόςο αταλάντευτοσ ςτθν
απόφαςι του να επιςτρζψει ςτθ γυναίκα και τθν πατρίδα του με όποιο κόςτοσ.
Ακοφει δφςπιςτοσ τθν Καλυψϊ να του λζει ότι «αποφάςιςε» να τον βοθκιςει
να φτιάξει μια ςχεδία για να γυρίςει ςτθν πατρίδα του, και ηθτάει με όρκο
διαβεβαίωςθ.
Στο δείπνο με τθν Καλυψϊ ςτθν ςπθλιά με διπλωματικότθτα και ευγζνεια
φροντίηει να τονϊςει τθν αυταρζςκεια τθσ νφμφθσ, ομολογϊντασ ότι θ Πθνελόπθ
υπολείπεται ςε ομορφιά, αν και είναι ςυνετι.
Αναλαμβάνει με επίγνωςθ τθν απόλυτθ ευκφνθ τθσ απόφαςθ να επιχειριςει να
επιςτρζψει ςτθν Ικάκθ - είναι αυτό που κζλει ο ίδιοσ-. Γνωρίηει ότι τον
περιμζνουν πολλά βάςανα (οργι του Ποςειδϊνα), αλλά νιϊκει, αφοφ ιδθ ζχει
αντζξει πολλά και ςε μάχεσ και ςε κφματα και μπορεί να υπομείνει και άλλα.
9

10. Παιχνίδι Ρόλων
Ρόλοι: Οδυςςζασ
Ο ρόλοσ του Οδυςςζα ςτο διάλογο με τθν Καλυψϊ ςτο ακρογιάλι,
πρζπει να πετφχει τα παρακάτω:
 να δείξει φανερά τθ δυςτυχία και τον καθμό του
 να αμφιςβθτιςει τισ αγακζσ προκζςεισ των λόγων τθσ
Καλυψϊσ, τονίηοντασ τουσ κινδφνουσ ενόσ ταξιδιοφ με
ςχεδία ςτο ανοικτό πζλαγοσ
 να ηθτιςει με όρκο διαβεβαίωςθ ότι λζει αλικεια και δεν
ςκζφτεται το χαμό του
10

11. Παιχνίδι Ρόλων
Ρόλοι: Οδυςςζασ
Ο ρόλοσ του Οδυςςζα ςτο διάλογο με τθν Καλυψϊ ςτθ ςπθλιά,
πρζπει να πετφχει τα παρακάτω:
να παρθγοριςει τθν Καλυψϊ που κα ςτερθκεί τθν παρουςία
του φςτερα από 7 ολόκλθρα χρόνια
να τονϊςει τθ γυναικεία φιλαρζςκεια τθσ Καλυψϊσ ςε
ςφγκριςθ με τθν Πθνελόπθ
να προβάλλει τθν προςωπικι του ευκφνθ και απόφαςθ ςε
ςχζςθ με τθν επιςτροφι ςτθν πατρίδα
να φανεί ςίγουροσ για τθν απόφαςι του, ότι ζχει επίγνωςθ
των κινδφνων που τον περιμζνουν
να προβάλλει τθν αυτό-αξιοςφνθ του, ότι μπορεί να
υπομείνει τουσ κινδφνουσ, γιατί ζχει ιδθ υπομείνει πολλά ςε
μάχεσ και κάλαςςεσ.
11