Download to read offline
3-4 ระบบภูมิคุ้มกัน ชีววิทยา มัธยมศึกษาตอนปลาย
- 1. ระบบภูมิคุ้มกัน บทที่ 16 ระบบภูมิคุ้มกัน นางสาวอลิชาใชยชาญ รายวิชาชีววิทยา สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5
- 2. ระบบภูมิคุ้มกัน 1. ผิวหนังช่วยป้องกันเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมไมให้เข้าสู่ร่างกาย 2. เซลล์เม็ดเลือดขาวทาหน้าที่กาจัดเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย 3.เซลล์เม็ดเลือดขาวพบได้ในระบบหมุนเวียนเลือด ระบบน้าเหลือง และบางครั้งพบในเนื้อเยื่อบริเวณที่มี บาดแผล 4. การนาแบคทีเรียเข้าสู่เซลล์เม็ดเลือดขาวเป็นการลาเลียงเข้าสู่ซลล์โดยแอกทีฟทรานสปอร์ต เนื่องจาก แบคทีเรียมีขนาดเล็กและต้องอาศัยพลังงานในการลาเลียงเข้าสู่เซลล์ ท
- 3. 5. แอนติบอดีและเอนซม์ไลโซไซม์ในน้าตาเป็นสารประเภทลิพิดที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย 6. เมื่อเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายเซลล์เม็ดเลือดขาวจะได้รับการกระตุ้นและเกิดการแบ่งเซลล์แบบไมโอซิสเพื่อ สร้างเซลล์เม็ดเลือดขาวจานวนมากไว้กาจัดเชื้อโรคที่เข้ามาในร่างกาย 7. การฉีดวัคซีนช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อโรค 8. ผู้ป่วยโรคเอดส์มักจะเสียชีวิตจากการติดเชื้อ HIV อย่างรุนแรง ระบบภูมิคุ้มกัน
- 4.
- 5. • ต่อมน้าเหลือง พบอยู่บริเวณทางเดินของท่อน้าเหลืองทั่วไปในร่างกายเช่น คอ รักแร้ โคนขาเป็นต้น มีลักษณะเป็นรูปไข่ขนาดแตกต่างกันภายในมีลักษณะ คล้ายฟองน้า มีเซลล์เม็ดเลือดขาวกลุ่มลิมโฟไซต์อยู่รวมกันเป็นกลุ่ม ช่วยทาลาย เชื้อโรคและกรองน้าเหลือง ระบบภูมิคุ้มกัน
- 6. • ทอนซิล อยู่ใกล้คอหอยมี 3 คู่ เป็นด่านสกัดไม่ให้เชื้อโรคเข้าสู่หลอดอาหาร และกล่องเสียง มีลิมโฟไซต์ดักจับทาลายจุลินทรีย์ถ้าทอนซิลติดเชื้อจะมีอาการ บวมขึ้น เรียกว่าทอนซิลอักเสบ ระบบภูมิคุ้มกัน
- 7. • ไทมัส จะมีขนาดใหญ่ตอนอายุยังน้อยและเมื่ออายุมากขึ้นจะค่อย ๆ เล็กลง และฝ่อไปในที่สุด อยู่บริเวณทรวงอกรอบเส้นเลือดใหญ่ของหัวใจ มีหน้าที่ สร้างเม็ดเลือดขาวชนิดที (T cell) ระบบภูมิคุ้มกัน
- 8. • ไขกระดูก เป็นแหล่งสร้างเม็ดเลือดขาวทุกชนิดรวมทั้งเซลล์เม็ดเลือดแดง และเกล็ดเลือด ระบบภูมิคุ้มกัน
- 9. • ม้าม เป็นอวัยวะที่มีขนาดใหญ่อยู่ใต้กระบังลมด้านช้าย ติดกับด้านหลัง ของกระเพาะอาหาร มีหน้าที่สร้างเม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซต์และโมโน ไซต์ ทาลายเม็ดเลือดแดงที่แก่ตัวแล้ว ระบบภูมิคุ้มกัน
- 10. • ไส้ติ่ง เป็นท่อปลายตันอยู่ตรงลาไส้ใหญ่ส่วนต้น ภายในมีลิมโฟไชต์อยู่หนาแน่น ซึ่งเกี่ยวข้อกับระบบภูมิคุ้มกัน รวมทั้งอาจเป็นที่อยู่ของแบคทีเรียที่เป็นประโยชน์ ต่อระบบย่อยอาหาร ระบบภูมิคุ้มกัน
- 11. • หลอดน้าเหลือง เป็นท่อต้นมีอยู่ทั่วร่างกายมีขนาดต่าง ๆ กัน มีลักษณะคล้ายเส้นเลือดเวน คือ มีลิ้นกั้นป้องกันการไหลกลับของ น้าเหลือง ลิมโฟไซต์อาศัยหลอดเลือดและหลอดน้าเหลืองในการ ลาเลียงไปทั่วร่างกายและสะสมในอวัยวะและเนื้อเยื่อที่เกี่ยวข้องกับ ระบบภูมิคุ้มกัน ระบบภูมิคุ้มกัน
- 12. • มีนิวเคลียส มีขนาดใหญ่กว่าเม็ดเลือดแดงรูปร่างกลม • มีจานวน 5,000 - 10,000 เซลล์/เลือด 1 mL • ป้องกันและทาลายเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอม • สร้างจากไขกระดูก มีอายุ 2-14 วัน ระบบภูมิคุ้มกัน เม็ดเลือดขาว (White Blood Cell ; WBC)
- 13. เม็ดเลือดขาว แบ่งตามวิธีการกาจัดเชื้อโรคได้เป็น 2กลุ่ม ระบบภูมิคุ้มกัน
- 14.
- 15. ระบบภูมิคุ้มกัน เม็ดเลือดขาวกลุ่มฟาโกไซต์ ได้แก่ นิวโทรฟิล(Neutrophil) โมโนไซต์ (Monocyte) แมโครฟาจ (Macrophage) เป็นโมโนไซต์ที่แทรกตัว จากหลอดเลือดฝอยไปตามเนื้อเยื่อมีประสิทธิภาพสูง ในการดักจับและทาลายเชื้อโรค
- 16.
- 17. ระบบภูมิคุ้มกัน 1. สร้าง antibodyต่อต้านสิ่งแปลกปลอมหรือเชื้อโรคที่เข้าสู่ร่างกาย มีหลายแบบแต่ละแบบจาเพาะเจาะจงกับแอนติเจนหลั่งสู่กระแสเลือด แล้วสามารถจับกับแอนติเจนที่เป็นเชื้อโรค/สารพิษ 2. ทาลายเซลล์ ตรวจจับแอนติเจนบนผิวเซลล์ต่าง ๆ ทาลายเซลล์ เหล่านั้นโดยตรง โดยปล่อยสารมาเจาะผิวเซลล์ทาให้เซลล์เหล่านั้น สลายไป วิธีการกาจัดเชื้อโรคของลิมโฟไซต์
- 18. ระบบภูมิคุ้มกัน แกรนูล (granule) คือถุงขนาดเล็กที่บรรจุโปรตีนหรือสารที่เกี่ยวข้องกับการทาลายสิ่งแปลกปลอม แกรนูโลไซต์(granulocyte) อะแกรนูโลไซต์ (agranulocyte) - นิวโทรฟิล (neutrophil) - อิโอซิโนฟิล (eosinophil) - เบโซฟิล (basophil) - ลิมโฟไซต์ (lymphocyte) - โมโนไซต์ (monocyte) เม็ดเลือดขาว แบ่งตามลักษณะรูปร่างของนิวเคลียสและแกรนูลพิเศษ ได้เป็น 2 กุล่ม
- 19. ระบบภูมิคุ้มกัน แกรนูโลไซต์ (granulocyte) นิวโทรฟิล (neutrophil) -มีจานวนมากที่สุด - นิวเคลียสมี 2-5 พู - แกรนูลย้อมติดสีม่วง ชมพู - ทาลายเชื้อโรค เช่น แบคทีเรีย เชื้อโรค โดยวิธี ฟาโกไซโทซิส
- 20. ระบบภูมิคุ้มกัน แกรนูโลไซต์ (granulocyte) อิโอซิโนฟิล (eosinophil) -พบในเลือดประมาณร้อยละ 1-4 - นิวเคลียสมี 2 พู - แกรนูลย้อมติดสีส้ม-แดง - ต่อต้านและทาลายปรสิตขนาดใหญ่ เช่น พยาธิ
- 21. ระบบภูมิคุ้มกัน แกรนูโลไซต์ (granulocyte) เบโซฟิล (basophil) -จานวนร้อยละ 1 ของเซลล์เม็ดเลือดขาว - นิวเคลียสมี 2 พู แต่เห็นไม่ชัดเจน - แกรนูขนาดใหญ่ ย้อมติดสีม่วงเข้ม -สามารถหลั่งฮิสตามีน ที่ทาให้เกิดอาการแพ้
- 22. ระบบภูมิคุ้มกัน อะแกรนูโลไซต์ (agranulocyte) ลิมโฟไซต์ (lymphocyte) -พบมากรองจากนิวโทรฟิล - มีขนาดเล็กที่สุด - นิวเคลียสใหญ่เกือบเต็มเซลล์ - แกรนูขนาดใหญ่ ย้อมติดสีม่วงเข้ม - แบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่ ลิมโฟไซต์ชนิดบี และลิมโฟไซต์ ชนิดที Mtsttts
- 23. ระบบภูมิคุ้มกัน อะแกรนูโลไซต์ (agranulocyte) โมโนไซต์ (monocyte) -พบประมาณร้อยละ 2-6 ของเซลล์เม็ดเลือดขาว - มีขนาดใหญ่ที่สุด - นิวเคลียสติดสีจางกว่าของลิมโฟไซต์ - เมื่อโมโนไซต์ออกจากหลอดเลือดฝอยไปยังเนื้อเยื่อจะ เปลี่ยนไปเป็นแมโครฟาจ
- 24.
- 25. เชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมแต่ละชนิดจะมีส่วนประกอบที่เรียกว่า "แอนติเจน Antigen" • อยู่บริเวณผิวของเซลล์ •ลักษณะเฉพาะตัว ใช้ระบุชนิดเชื้อโรคได้ ระบบภูมิคุ้มกัน สิ่งมีชีวิตที่ก่อให้เกิดอันตรายกับร่างกาย เรียกว่า “Pathogen”
- 26. ระบบภูมิคุ้มกัน - การตอบสนองต่อสิ่งแปลกปลอมแบบทั่วไปไม่จาเพาะ - การตอบสนองจะเกิดขึ้นได้รวดเร็วทันทีที่มีเชื้อโรคบุกเข้ามา -มีผลในระยะสั้น ไม่มีความจาแม้จะได้รับเชื้อโรคตัวเดิมอีกครั้ง แบ่งออกเป็น 2 ระดับ : ด่านที่ 1 และด่านที่ 2 กลไกการต่อต้านหรือทาลายสิ่งแปลกปลอมของร่างกาย (Immune response) 1. แบบไม่จาเพาะ (Nonspecific immune response) - การตอบสนองอย่างมีความจาเพาะต่อแอนติเจน (antigen) การตอบสนองจะเกิดขึ้นข้ากว่า แต่จะมีผลในระยะยาว มีการจดจา เชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมที่เข้ามา ทาให้มีประสิทธิภาพสูงกว่า 2. แบบจาเพาะ (Specific immune response)
- 27.
- 28. ระบบภูมิคุ้มกัน 1. กลไกการต่อต้านหรือทาลายสิ่งแปลกปลอมแบบไม่จาเพาะ กลไกการป้องกันด่านแรก(First line of defense) • การป้องกันเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมไม่ให้เข้าสู่ ภายในร่างกายหรือเข้าไปเนื้อเยื่อได้
- 29. ระบบภูมิคุ้มกัน 1. กลไกการต่อต้านหรือทาลายสิ่งแปลกปลอมแบบไม่จาเพาะ • เมื่อแนวป้องกันด่านแรกไม่สามารถป้องกันสิ่งแปลกปลอมได้เช่น การเกิดบาดแผล มีจุลินทรีย์สร้างเอนไซม์มาย่อยสลายเซลล์เยื่อบุผิว • กลไกการป้องกันด่านที่สองจะทางานโดยการทางานของเม็ดเลือดขาว กลุ่มฟาโกไซต์และกระบวนการอักเสบ (inflammation) กลไกการป้องกันด่านที่สอง (Second line of defense) (ต่อ)
- 30. ระบบภูมิคุ้มกัน 1. กลไกการต่อต้านหรือทาลายสิ่งแปลกปลอมแบบไม่จาเพาะ กลไกการป้องกันด่านที่สอง(Second line of defense) (ต่อ) เลือด ขาว . อักเสบ โดยเฉพาะ ↳ ห หลังสาร heparin กับ " ^
- 31. ระบบภูมิคุ้มกัน 1. กลไกการต่อต้านหรือทาลายสิ่งแปลกปลอมแบบไม่จาเพาะ กลไกการป้องกันด่านที่สอง(Second line of defense) (ต่อ)
- 32. ระบบภูมิคุ้มกัน 1. กลไกการต่อต้านหรือทาลายสิ่งแปลกปลอมแบบไม่จาเพาะ กลไกการป้องกันด่านที่สอง(Second line of defense) (ต่อ)
- 33. ระบบภูมิคุ้มกัน 2. กลไกการต่อต้านหรือทาลายสิ่งแปลกปลอมแบบจาเพาะ กลไกการป้องกันด่านที่สาม(Third line of defense)
- 34. ระบบภูมิคุ้มกัน 2. กลไกการต่อต้านหรือทาลายสิ่งแปลกปลอมแบบจาเพาะ กลไกการป้องกันด่านที่สาม(Third line of defense)
- 35. ระบบภูมิคุ้มกัน 2. กลไกการต่อต้านหรือทาลายสิ่งแปลกปลอมแบบจาเพาะ กลไกการป้องกันด่านที่สาม(Third line of defense) 1. Helper T-cell (CD4) • จับรับกับเซลล์ที่จับ Antigen (Antigen presenting cell) แล้วปล่อยไซโทไคน์ไปยังเซลล์อื่น ๆ ทาให้เกิดการตอบสนอง • กระตุ้นการทางานของ Cytotoxic T-cell, Helper T-cell และ B-cell
- 36. ระบบภูมิคุ้มกัน 2. กลไกการต่อต้านหรือทาลายสิ่งแปลกปลอมแบบจาเพาะ กลไกการป้องกันด่านที่สาม(Third line of defense) 2. Cytotoxic T-cell (CD8) จับกับเซลล์ที่ติดเชื้อ หลั่งเอนไซม์ทาลายเซลล์นั้น มีความจาเพาะ (เหมือน NK-cell แต่จาเพาะ)
- 37.
- 38.
- 39.
- 40. ระบบภูมิคุ้มกัน การสร้างภูมิคุ้มกันให้กับร่างกาย การสร้างภูมิคุ้มกันให้กับร่างกายเป็นวิธีการหนึ่งที่ช่วยป้องกันการเกิดโรคต่าง ๆ แบ่งได้เป็น2 แบบ การสร้างภูมิคุ้มกันทั้ง 2 แบบนี้ อาศัยหลักการทางานของระบบภูมิคุ้มกันแบบจาเพาะ
- 41.
- 42. ระบบภูมิคุ้มกัน 1. ภูมิคุ้มกันรับมาตามธรรมชาติ (Naturalpassive immunity) เป็นภูมิคุ้มกันที่ถ่ายทอดตามธรรมชาติจากแม่สู่ทารกผ่านทางรก และน้านมแม่ โดยถ้าแม่มีภูมิคุ้มกันหรือแอนติบอดีกับโรคก่อน การตั้งครรภ์ ลูกก็จะได้รับภูมิคุ้มกันไปด้วย ภูมิคุ้มกันรับมา (passive immunity) แบ่งได้เป็น 2 ประเภท ได้แก่ 2. ภูมิคุ้มกันรับมาที่สร้างขึ้น (Artificial passive immunity) โดยรับแอนติบอดีจากสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ อย่างการฉีดเซรุ่มหรือซีรั่ม
- 43. ระบบภูมิคุ้มกัน พลาสมาที่มีภูมิคุ้มกันจะประกอบไปด้วยโปรตีนอื่นอีกหลายชนิด เช่น อัลบูมิน ไฟบริโนเจนเฉพาะอิมมูโนโกลบูลินเท่านั้นที่มีฤทธิ์ ในการทาลายพิษงู หรือ ไวรัสโรคพิษสุนัขบ้า ดังนั้น จึงต้องกาจัด โปรตีนอื่นที่ไม่มีฤทธิ์ออกไป เพื่อลดอาการแพ้ที่อาจเกิดกับผู้ป่วย
- 44.
- 45.
- 46.
- 47.
- 48.
- 49.
- 50.
- 51.
- 52.
- 53.
- 54.
- 55.
- 56.
- 57.
- 58.
- 59. n 16| 159 4 16 1.() w a (x) sig i a1.1 1.2 CD4 1.3 19 CD4 14 1.5 1.6 1 1.7 18
- 60. 4 16| 160 (2. N 9 (m) CD8 CD4 T. J 3. 4. "
- 62. ud Twitter 1 u 16| 4 10 7.a 4 HIV w 6 e CDA4 w 1 662,743, 684, 798, 763, 528, 597,442, 446, 360, 287, 199, 260, 225, 197, 168, 155, 48 7.1 l CD4 7.2 a CD4 v h HIV 7.3 CD4 HIV 8.