พื้นฐานและหลักการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค 2562

1. การสร ้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค
ขั้นพื้นฐาน
กองโรคป้องกันด ้วยวัคซีน กรมควบคุมโรค
กระทรวงสาธารณสุข

2. การสร ้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค
• กระบวนการทาให ้ร่างกายสร ้างหรือเกิด
ภูมิคุ้มกันหรือมีภูมิต ้านทานต่อโรคที่ต ้องการ
ป้องกัน
• ช่วยลดโอกาสในการเกิดโรคในประชากร

3. กระบวนการตอบสนองทางภูมิคุ้มกัน
แอนติเจน (Antigen)
สิ่งแปลกปลอมที่เข ้าสู่ร่างกาย
แล ้วสามารถกระตุ้นให ้ร่างกาย
สร ้างแอนติบอดีได ้
แอนติบอดี (Antibody)
สารที่ร่างการสร ้างขึ้นเพื่อ
ตอบสนองเมื่อได ้รับการกระตุ้น
โดยแอนติเจน ซึ่งแอนติบอดีที่
ถูกสร ้างขึ้นจะมีความจาเพาะ
เจาะจงกับแอนติเจนนั้นๆ

4. ภูมิคุ้มกันที่ร่างกายสร ้างขึ้นเอง (Active Immunization)
- การติดเชื้อตามธรรมชาติ (Active naturally acquired immunity)
- การฉีดวัคซีน (Active artificially acquired immunity)
ภูมิคุ้มกันที่ได ้รับมา (Passive Immunization)
- ได ้รับตามธรรมชาติ (Passive naturally acquired immunity )
- ได ้รับสารภูมิคุ้มกันสาเร็จรูป (Passive artificially acquired immunity)
การสร ้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค

5. การให ้วัคซีน
• การสร ้างเสริมภูมิคุ้มกันโดยซึ่งเลียนแบบการติด
เชื้อตามธรรมชาติ
• วัคซีนเป็นชีววัตถุที่ผลิตขึ้นจากเชื้อโรคหรือพิษ
ของเชื้อโรค
• กระตุ้นให ้ร่างกายสร ้างภูมิคุ้มกันโรค

6. เป้าหมายสูงสุด
การกาจัดโรคให ้หมดไป หรือ กวาดล ้างโรคให ้หมดไป
จุดมุ่งหมาย ณ ปัจจุบัน
การป้องกันโรคของบุคคล หรือ กลุ่มคน หรือ ชุมชน
การสร ้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค

7. 1. ท็อกซอยด์ (Toxoid)
2. วัคซีนชนิดเชื้อตาย (Inactivated หรือ Killed vaccine)
2.1 วัคซีนที่ทาจากแบคทีเรียหรือไวรัสทั้งตัวซึ่งถูกทาให ้
ตายแล ้ว (Whole cell vaccine หรือ whole virion
vaccine)
2.2 วัคซีนที่ทาจากบางส่วนของแบคทีเรียหรือไวรัสที่
เกี่ยวกับการสร ้างภูมิคุ้มกัน (Subunit vaccine)
3. วัคซีนชนิดเชื้อมีชีวิตอ่อนฤทธิ์ (Live attenuated
vaccine)
วัคซีนแบ่งเป็น 3 กลุ่ม

8. - ผลิตโดยนาพิษของแบคทีเรียมาทาให ้สิ้นพิษ แต่ยัง
สามารถกระตุ้นให ้ร่างกายสร ้างภูมิคุ้มกันได ้
- ใช ้ป้องกันความรุนแรงของโรคที่เกิดจากพิษ (Toxin)
ของเชื้อแบคทีเรีย แต่ไม่ป้องกันการติดเชื้อ
- ถ ้าเคยฉีดมาแล ้วหลายครั้ง หรือร่างกายมีภูมิคุ้มกันสูงอยู่
ก่อนแล ้ว อาจเกิดปฏิกิริยามากขึ้น ทาให ้มีอาการบวม
แดง เจ็บบริเวณที่ฉีดและมีไข ้ได ้
กลุ่มที่ 1 ท็อกซอยด์ (Toxoid)
วัคซีนรวมป้องกันโรคคอตีบ-บาดทะยัก (dT)

9. Arthus Reaction

10. กลุ่มที่ 2 วัคซีนชนิดเชื้อตาย
(Inactivated หรือ Killed vaccine)
2.1 วัคซีนที่ทาจากแบคทีเรียหรือไวรัสทั้งตัวซึ่งถูกทาให ้
ตายแล ้ว (Whole cell vaccine หรือ whole virion
vaccine)
2.2 วัคซีนที่ทาจากบางส่วนของแบคทีเรียหรือไวรัสที่
เกี่ยวกับการสร ้างภูมิคุ้มกัน (Subunit vaccine)

11. กลุ่มที่ 2 วัคซีนชนิดเชื้อตาย
(Inactivated หรือ Killed vaccine)
2.1 วัคซีนที่ทาจากแบคทีเรียหรือไวรัสทั้งตัวซึ่งถูกทาให ้
ตายแล ้ว (Whole cell vaccine หรือ whole virion
vaccine)
- ส่วนใหญ่มักจะทาให ้เกิดปฏิกิริยาบริเวณที่ฉีด บางครั้ง
อาจมีไข ้ด ้วย อาการมักจะเริ่มหลังฉีด 3-4 ชั่วโมงและ
จะคงอยู่ประมาณ 1 วัน บางครั้งอาจนานถึง 3 วัน
วัคซีนโปลิโอชนิดฉีด วัคซีนไวรัสตับอักเสบเอ
วัคซีนพิษสุนัขบ ้า วัคซีนไอกรน

12. กลุ่มที่ 2 วัคซีนชนิดเชื้อตาย
(Inactivated หรือ Killed vaccine)
2.2 วัคซีนที่ทาจากบางส่วนของแบคทีเรียหรือไวรัสที่
เกี่ยวกับการสร ้างภูมิคุ้มกัน (Subunit vaccine)
- วัคซีนในกลุ่มนี้ มักมีปฏิกิริยาหลังฉีดน้อย
วัคซีนตับอักเสบบี วัคซีน
วัคซีนไอกรนชนิดไร ้เซลล์
ไข ้หวัดใหญ่

13. ห ้าม เก็บวัคซีนกลุ่มนี้ในตู้แช่แข็ง เพราะจะทาให ้
แอนติเจนเสื่อมคุณภาพ
กลุ่มที่ 2 วัคซีนชนิดเชื้อตาย
(Inactivated หรือ Killed vaccine)

14. กลุ่มที่ 3 วัคซีนชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์
(Live attenuated vaccine)
- ทาจากเชื้อที่ยังมีชีวิตอยู่แต่ทาให ้ฤทธิ์อ่อนลงแล ้ว
- เมื่อให ้เข ้าไปในร่างกายแล ้วจะยังไม่มีปฏิกิริยาทันที
มักมีอาการไข ้ประมาณ วันที่ 5 ถึงวันที่ 12 หลังฉีด
- ต ้องเก็บไว ้ในอุณหภูมิต่าตลอดเวลา (cold chain)
เพราะถ ้าอุณหภูมิสูงขึ้นเชื้อจะตาย
การให ้วัคซีนจะไม่ได ้ผล
วัคซีนโปลิโอชนิดกิน
วัคซีนรวมป้องกันโรคหัด-คางทูม-หัดเยอรมัน MMR
วัคซีนบีซีจี (BCG)

15. เปรียบเทียบการสร ้างภูมิคุ้มกัน
จากการติดเชื้อโดยธรรมชาติกับการได ้รับวัคซีน
Source: World Health Organization - Global Vaccine Safety

16. การตอบสนองของภูมิต ้านทาน
Antigen
Source: World Health Organization
1 2
3

17. วิธีการให ้วัคซีน
Oral
Intramuscular
(IM)
Subcutaneous
(SC)
Intradermal
(ID)
OPV
Rotavirus
BCGMMR
JE
DTP
dT
IPV
HB
Hib

18. Intramuscular
(IM)
Subcutaneous
(SC)
Intradermal
(ID)
Oral
วิธีการให ้วัคซีน

19. หลังเปิดขวด / ผสมแล ้วให ้ใช ้ภายในเวลาที่กาหนด
ภายใน 2 ชั่วโมง
BCG
ภายใน 8 ชั่วโมง
HB / DTP-HB
OPV / DTP / JE
dT / IPV
ภายใน 6 ชั่วโมง
MMR

20. เลือกเข็มฉีดยาและไซริงค์
เหมาะสมกับขนาดวัคซีนที่ฉีด และวิธีการให ้วัคซีน
ขนาด 1 มล.ขนาด 3 มล.
เข็ม draw วัคซีน ไม่ควรใหญ่กว่าเบอร์ 21
No.
21 No.20 No.18

21. ไซริงค์ขนาด 1 มล.
สามารถใช ้ได ้กับทุกวัคซีน
ไซริงค์ขนาด 3 มล.
ใช ้กับวัคซีนที่มีขนาดต่อโด๊ส
ตั้งแต่ 0.5 มล. ขึ้นไป
เลือกขนาดไซริงค์ให ้เหมาะสมกับวัคซีน

22. หลักในการให ้วัคซีน (1)
• ควรอธิบายให ้ผู้ปกครอง/ผู้ป่ วยทราบว่าจะฉีดวัคซีน
ป้องกันโรคอะไร และอาจเกิดอาการข ้างเคียงใดบ ้าง
• หากมีประวัติแพ ้วัคซีน/ส่วนประกอบของวัคซีน ควร
หลีกเลี่ยงการให ้วัคซีนนั้น
• กรณีผู้รับวัคซีนมีไข ้สูงควรเลื่อนออกไป แต่หาก
เจ็บป่ วยเล็กน้อยสามารถให ้ได ้ เช่น เป็นหวัดไม่มีไข ้
• ต ้องบันทึกชื่อวัคซีนและวันที่ให ้วัคซีนในสมุดวัคซีนทุก
ครั้ง และแนะนาให ้ผู้ปกครองเก็บสมุดไว ้จนเด็กโตเป็น
ผู้ใหญ่

23. • วัคซีนทุกชนิดถ ้าไม่สามารถเริ่มให ้ตามกาหนด ควรเริ่มให ้
ทันทีที่พบครั้งแรก
• วัคซีนที่ต ้องให ้มากกว่า 1 ครั้ง หากเด็กเคยได ้รับมาบ ้าง
แล ้ว แต่ไม่ได ้มารับครั้งต่อไปตามกาหนดนัด สามารถให ้
วัคซีนครั้งต่อไปได ้โดยไม่ต ้องเริ่มต ้นใหม่
• การให ้วัคซีนทิ้งช่วงห่างกันเกินกว่าที่กาหนดไม่ได ้ทาให ้
ภูมิคุ้มกันต่าลง แต่หากให ้วัคซีนแต่ละครั้งใกล ้กันเกินไป
อาจทาให ้ภูมิคุ้มกันต่ากว่าที่ควรเป็น
• การรับวัคซีนซ้าเนื่องจากไม่ทราบประวัติแน่ชัด โดยทั่วไป
ไม่มีอันตรายรุนแรง แต่อาจมีปฏิกิริยาต่อวัคซีนเพิ่มขึ้นได ้
และสิ้นเปลือง
หลักในการให ้วัคซีน (2)

24. • ไม่ควรให ้วัคซีนเชื้อมีชีวิตในหญิงมีครรภ์
• หญิงที่ได ้รับวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวิต ควรคุมกาเนิดหลังได ้
วัคซีนอย่างน้อย 1 เดือน
• ทารกที่คลอดก่อนกาหนด สามารถรับวัคซีนได ้
ตามปกติ
ยกเว ้น น้าหนักตัว < 2,000 กรัม ควรให ้วัคซีน HBV
ซ้าเมื่ออายุ 1 เดือน และให ้ซ้าครบ 3 ครั้ง โดยไม่นับ
การฉีดเมื่อแรกคลอด
BCG MMR OPV
หลักในการให ้วัคซีน (3)

25. ภูมิคุ้มกันกลุ่ม (Herd immunity)
Coverage 20% Coverage 95%
เกิดการระบาด
โอกาสเกิดการระบาดน้อย
ได ้รับวัคซีน
ไม่ได ้รับวัคซีน

26. Basic reproduction number (R0)
of infectious disease
Disease Transmission R0
Measles Airborne 12–18
Diphtheria Saliva 6-7
Smallpox Airborne droplet 5–7
Polio Fecal-oral route 5–7
Rubella Airborne droplet 5–7
Mumps Airborne droplet 4–7
Pertussis Airborne droplet 12-17

27. DTP3 / คอตีบ
อุบัติการณ์ของโรคที่ป้องกันด ้วยวัคซีนเปรียบเทียบกับอัตราความครอบคลุมของวัคซีน
ประเทศไทย ปี 2520 – 2560
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
0
1
2
3
4
5
6
DTP
0
20
40
60
80
100
0
2
4
6
8
10
12
DTP
0
20
40
60
80
100
0
0.5
1
1.5
2
2.5
DTP3 / ไอกรน
OPV3 / โปลิโอ dT Preg / บาดทะยักในเด็กแรกเกิด
MMR1 / หัด
อัตราป่ วย
ความครอบคลุม
การได ้รับวัคซีน1

28. เป้าหมายการลดโรค
1. กวาดล ้างโรคโปลิโอให ้หมดไป
2. กาจัดโรคหัดให ้มีผู้ป่ วยทุกกลุ่ม
อายุไม่เกิน 2 ต่อประชากรล ้านคน
(130 ราย)
3. ลดอัตราป่ วยด ้วยโรคติดต่อที่
ป้องกันได ้ด ้วยวัคซีน ได ้แก่ โรค
คอตีบ โดยมีอัตราป่ วยไม่เกิน
0.015 ต่อประชากรแสนคน
(10 ราย)

29. ความครอบคลุมการได ้รับวัคซีน
(Vaccination coverage)
• วัคซีนพื้นฐาน ไม่น้อยกว่าร ้อยละ 90 เป็นรายพื้นที่
ยกเว ้น
• วัคซีนรวมป้องกันโรคหัด-คางทูม-หัดเยอรมัน
ไม่น้อยกว่าร ้อยละ 95
• วัคซีนในนักเรียน ไม่น้อยกว่าร ้อยละ 95
เป็นรายโรงเรียน

30. การติดตามความครอบคลุมการได ้รับวัคซีน
- สคร. ประสานจังหวัดในเขต
- ข ้อมูลความครอบคลุมวัคซีนของจังหวัด (จากจังหวัด)
- ข ้อมูลความครอบคลุมวัคซีนของจังหวัด (จากส่วนกลาง)
- เสนอวาระการติดตามความครอบคลุมการได ้รับวัคซีน
เข ้าในการประชุมคณะกรรมการประสานการพัฒนางาน
สาธารณสุขระดับเขต
- รายงานมายังกองโรคป้องกันด ้วยวัคซีน
- ผลการติดตามความครอบคลุมการได ้รับวัคซีน
- รายงานการประชุม

31. วัคซีนพื้นฐาน
ตามแผนงานสร ้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของประเทศไทย พ.ศ. 2562
วัคซีนป้องกันวัณโรค (BCG)
วัคซีนป้องกันโรคไวรัสตับอักเสบบี (HB)
วัคซีนรวมป้องกันโรคคอตีบ-บาดทะยัก-ไอกรน-ไวรัสตับอักเสบบี (DTP-HB)
วัคซีนรวมป้องกันโรคคอตีบ-บาดทะยัก-ไอกรน-ไวรัสตับอักเสบบี-ฮิบ (DTP-HB-Hib)
วัคซีนป้องกันโรคโปลิโอชนิดรับประทาน (OPV)
วัคซีนป้องกันโรคโปลิโอชนิดฉีด (IPV)
วัคซีนรวมป้องกันโรคหัด-คางทูม-หัดเยอรมัน (MMR)
วัคซีนป้องกันโรคไข ้สมองอักเสบเจอี (LAJE)
วัคซีนรวมป้องกันโรคคอตีบ-บาดทะยัก-ไอกรน (DTP)
วัคซีนรวมป้องกันโรคคอตีบ-บาดทะยัก (dT)
วัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูกจากเชื้อเอชพีวี (HPV)

32. Vaccine
At
Birth
1M 2M 4M 6M 9M 1Y 1Y6M 2Y6M 4Y G1 G5 G6
BCG BCG (BCG)
HB HB1 HB2* DTP-
HB-
(Hib)
1
DTP-
HB-
(Hib)
2
DTP-
HB-
(Hib)
3
(HB)
DTP DTP4 DTP5
Hib
OPV OPV1 OPV2 OPV3 OPV4 OPV5 (OPV)
IPV IPV1 (IPV)
MMR MMR1 MMR2 (MMR)
LAJE LAJE1 LAJE2 (LAJE)
HPV
HPV1
HPV2
dT (dT) dT
กาหนดการให ้วัคซีนตามแผนงานสร ้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค พ.ศ. 2562
หมายเหตุ
- วัคซีนทุกชนิดถ ้าไม่สามารถเริ่มให ้ตามกาหนดได ้ ก็เริ่มให ้ทันทีที่พบครั้งแรก
- วัคซีนที่ต ้องให ้มากกว่า 1 ครั้ง หากเด็กเคยได ้รับวัคซีนมาบ ้างแล ้ว และไม่มารับครั้งต่อไปตามกาหนดนัด
ให ้วัคซีนครั้งต่อไปนั้นได ้ทันทีเมื่อพบเด็ก โดยไม่ต ้องเริ่มต ้นครั้งที่ 1 ใหม่
- *เฉพาะรายที่คลอดจากมารดาที่เป็นพาหะของไวรัสตับอักเสบบี
- ป.1 (ตรวจสอบประวัติ และให ้วัคซีนเฉพาะรายที่ได ้รับไม่ครบตามเกณฑ์)

33. การให ้วัคซีนในกลุ่มเด็กก่อนวัยเรียน
Vaccine
At
Birth
1M 2M 4M 6M 9M 1Y 1Y6M 2Y6M 4Y G1 G5 G6
BCG BCG (BCG)
HB HB1 HB2* DTP-
HB-
(Hib)
1
DTP-
HB-
(Hib)
2
DTP-
HB-
(Hib)
3
(HB)
DTP DTP4 DTP5
Hib
OPV OPV1 OPV2 OPV3 OPV4 OPV5 (OPV)
IPV IPV1 (IPV)
MMR MMR1 MMR2 (MMR)
LAJE LAJE1 LAJE2 (LAJE)
HPV
HPV1
HPV2
dT (dT) dT
8 วัคซีน 9 ครั้ง 11 Antigen

34. ครั้งที่
ช่วงอายุ 1-6 ปี
เดือนที่ วัคซีน
1
0
(เมื่อพบ
เด็ก
ครั้งแรก)
DTP-HB1, OPV1, IPV
MMR1
BCG*
2 1
DTP-HB2, OPV2
LAJE1
3 2 MMR2
4 4 DTP-HB3, OPV3
5 12
DTP4, OPV4
LAJE 2
*1. ให ้ในกรณีที่ไม่มีหลักฐานว่าเคยได ้รับเมื่อแรกเกิดและไม่มีแผลเป็น
2. ไม่ให ้ในเด็กติดเชื้อเอชไอวี ที่มีอาการของโรคเอดส์
การให ้วัคซีนแก่เด็กที่มารับวัคซีนล่าช ้า
ครั้งที่
ตั้งแต่อายุ 7 ปีขึ้นไป
เดือนที่ วัคซีน
1
0
(เมื่อพบ
เด็ก
ครั้ง
แรก)
dT1, OPV1/IPV (เฉพาะ ป.1)
MR/MMR
BCG*
2 1
HB1
LAJE1
3 2
dT2, OPV2
HB2
4 7 HB3
5 12
dT3, OPV3
LAJE 2

35. การให ้วัคซีนในกลุ่มเด็กวัยเรียน
Vaccine
At
Birth
1M 2M 4M 6M 9M 1Y 1Y6M 2Y6M 4Y G1 G5 G6
BCG BCG (BCG)
HB HB1 HB2* DTP-
HB-
(Hib)
1
DTP-
HB-
(Hib)
2
DTP-
HB-
(Hib)
3
(HB)
DTP DTP4 DTP5
Hib
OPV OPV1 OPV2 OPV3 OPV4 OPV5 (OPV)
IPV IPV1 (IPV)
MMR MMR1 MMR2 (MMR)
LAJE LAJE1 LAJE2 (LAJE)
HPV
HPV1
HPV2
dT (dT) dT
ตรวจสอบประวัติวัคซีน
ให ้วัคซีนนักเรียน ป.5-6

36. โรงเรียนแจ ้งผู้ปกครองให ้สาเนาประวัติการ
รับวัคซีนของเด็กในสมุดบันทึกสุขภาพแม่
และเด็ก พร ้อมเขียนชื่อเด็กกากับและมอบ
ให ้โรงเรียนเมื่อเข ้าเรียน
ติดตามให ้วัคซีนแก่เด็กที่รับวัคซีนไม่ครบ
ให ้ครบถ ้วนตามเกณฑ์
บันทึกประวัติการรับวัคซีนของเด็ก
- สาเนาสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
- สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
- ทะเบียนการให ้วัคซีนในโรงเรียน
1
2
การตรวจสอบประวัติการได ้รับวัคซีนในนักเรียนชั้น ป. 1

37. การตรวจสอบประวัติและให ้วัคซีนในนักเรียนชั้น ป.1 (BCG)
มี ไม่มี
มีไม่มี
ไม่มีไม่มี
ไม่ต ้องให ้วัคซีน
รอยแผลเป็น BCG
ประวัติการได ้รับวัคซีน BCG
1. สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
2. ทะเบียน/บัญชีเด็ก

38. ไม่ครบ
6 เดือน
ครบ
ไม่เคยได ้รับ
ได ้1 ครั้ง
1 เดือน 6 เดือน
ได ้2 ครั้ง
ได ้3 ครั้ง
ได ้4 ครั้ง
ได ้5 ครั้ง ไม่ต ้องให ้วัคซีน
ป.1 ป.2ป.1
ป.1 ป.2
DTP / DTP-HB
การตรวจสอบประวัติและให ้วัคซีนในนักเรียนชั้น ป.1 (dT)

39. ไม่ครบ
6 เดือน
ครบ
ไม่เคยได ้รับ
ได ้1 ครั้ง
1 เดือน 6 เดือน
ได ้2 ครั้ง
ได ้3 ครั้ง
ได ้4 ครั้ง
ได ้5 ครั้ง ไม่ต ้องให ้วัคซีน
ป.1 ป.2ป.1
ป.2ป.1
การตรวจสอบประวัติและให ้วัคซีนในนักเรียนชั้น ป.1 (OPV)
OPV

40. การตรวจสอบประวัติและให ้วัคซีนในนักเรียนชั้น ป.1 (HB)
ไม่ครบ
ห่างกันอย่างน้อย 6 เดือน
ครบ
ไม่เคยได ้รับ
ได ้3 เข็ม
ได ้1 เข็ม
ไม่ต ้องให ้วัคซีน
ได ้2 เข็ม
1 เดือน 6 เดือน
ป.1 ป.2ป.1
6 เดือน
ป.2ป.1
ป.1
HB / DTP-HB

41. การตรวจสอบประวัติและให ้วัคซีนในนักเรียนชั้น ป.1 (IPV)
ไม่ครบ
ไม่เคยได ้รับ
ได ้3 ครั้ง
ได ้1 ครั้ง
ไม่ต ้องให ้ IPV
ได ้2 ครั้ง
ป.1
t t t
t t t
t t t
t t t
- tOPV = Trivalent OPV เป็นวัคซีนโปลิโอชนิดรับประทาน ประกอบด ้วย type 1, 2, 3 ยกเลิกการใช ้
เมื่อวันที่ 22 เมษายน 2559 ปัจจุบันเปลี่ยนเป็น bOPV
- bOPV – Bivalent OPV เป็นวัคซีนโปลิโอชนิดรับประทาน ประกอบด ้วย type 1, 3
ได ้IPV 1 ครั้ง
> 4 เดือน
< 4 เดือน

42. การตรวจสอบประวัติและให ้วัคซีนในนักเรียนชั้น ป.1 (MMR)
ไม่ครบ
ห่างกันอย่างน้อย 1 เดือน
ครบ
ไม่เคยได ้รับ
ได ้2 เข็ม
ได ้1 เข็ม
ไม่ต ้องให ้วัคซีน
MMR / MR

43. การตรวจสอบประวัติและให ้วัคซีนในนักเรียนชั้น ป.1 (JE)
ครบ
ไม่เคยได ้รับ
ได ้JE เชื้อตาย 3 เข็ม
ไม่ต ้องให ้วัคซีน
12 เดือนเป็น เป็น
ป.2ป.1
ตาย เป็นตาย
=
ตาย ตาย ตาย
ได ้JE เชื้อเป็น 2 เข็ม
เป็น เป็น
ตาย
ให ้2 เข็ม
ได ้JE เชื้อตาย 2 เข็ม
ตาย ตาย
ได ้JE เชื้อเป็น 1 เข็ม
เป็น
ให ้1 เข็ม
เป็น
ป.1
ได ้JE เชื้อตาย 1 เข็ม

44. Grade Vaccine
ป.1
(ตรวจสอบประวัติ
และให ้วัคซีน
เฉพาะรายที่ได ้รับ
ไม่ครบตามเกณฑ์)
วัคซีนรวมป้องกันโรคหัด-คางทูม-หัดเยอรมัน (MMR)
วัคซีนรวมป้องกันโรคหัด-หัดเยอรมัน (MR)
วัคซีนป้องกันโรคไวรัสตับอักเสบบี (HB)
วัคซีนป้องกันโรคไข ้สมองอักเสบเจอี (LAJE)
วัคซีนป้องกันโรคโปลิโอชนิดรับประทาน (OPV)
วัคซีนป้องกันโรคโปลิโอชนิดฉีด (IPV)
วัคซีนรวมป้องกันโรคคอตีบ-บาดทะยัก (dT)
วัคซีนป้องกันวัณโรค (BCG)
ป.5 (หญิง)
วัคซีนเอชพีวีครั้งที่ 1 (HPV1)
วัคซีนเอชพีวีครั้งที่ 2 (HPV2)
ป.6 วัคซีนรวมป้องกันโรคคอตีบ-บาดทะยัก (dT)
การให ้วัคซีนในกลุ่มเด็กวัยเรียน

45. การให ้วัคซีนในหญิงมีครรภ์
ความปลอดภัยของ dT ในหญิงมีครรภ์
• Scientific Advisory Group of Experts (SAGE-WHO)
– dT มีความปลอดภัยในประชากรทุกกลุ่มอายุ รวมทั้งหญิงมีครรภ์
– dT สามารถให ้ในหญิงมีครรภ์ได ้ทุกระยะของการตั้งครรภ์
• Advisory Committee of Immunization Practice (ACIP-US)
– แนะนาให ้ใช ้dT ในหญิงมีครรภ์ที่ไม่มีประวัติได ้รับวัคซีน TT มาก่อน
– dT ไม่ใช่ข ้อห ้ามใช ้ในหญิงมีครรภ์
ใช ้dT แทน TT ในหญิงมีครรภ์

46. ไม่เคยได ้รับ / ไม่ทราบ
ได ้1 ครั้ง
1 เดือน 6 เดือน
ได ้2 ครั้ง
ได ้3 ครั้ง
DTP-HB / DTP / dT / TT
6 เดือน
10 ปี
กระตุ ้น
10 ปี
กระตุ ้น
10 ปี
กระตุ ้น
ห่างกันอย่างน้อย 1 เดือน
ห่างกันอย่างน้อย 6 เดือน
กระตุ ้น
กระตุ้น 10 ปี
เคยได ้รับแต่ไม่ทราบกี่ครั้ง
6 เดือน 10 ปี
กระตุ ้น
การให ้วัคซีนในหญิงมีครรภ์ (dT)

47. การให ้บริการวัคซีน
ป้องกันโรคไข ้หวัดใหญ่
ตามฤดูกาล

48. กรมควบคุมโรค
จัดสรรวัคซีนบุคลากร
สปสช.
จัดสรรวัคซีนประชาชน
หมายเหตุ *เริ่มฉีดในผู ้สูงอายุมากกว่า 65 ปีที่มีโรคเรื้อรังที่สาคัญ
**เริ่มให ้บริการวัคซีนทั้งปีในกลุ่ม หญิงตั้งครรภ์ > 4 เดือน
ปี
บุคลากรกลุ่ม
เสี่ยง
ประชาชนกลุ่มเสี่ยงกลุ่มเสี่ยง
ผู ้ป่ วย
โรคเรื้อรัง
7 กลุ่ม
ผู ้สูงอายุ
> 65 ปี
หญิงตั้งครรภ์
> 4 เดือน
เด็ก
6 เดือน - 2 ปี
ผู ้พิการ
ทางสมอง
ช่วยเหลือ
ตัวเองไม่ได ้
ธาลัสซีเมีย
ภูมิคุ ้มกัน
บกพร่อง
(รวมถึงผู ้
ติดเชื้อ HIV
ที่มีอาการ)
โรคอ ้วน
>100 กก.
BMI>35
kg/m2
2547 - 2550 √
2551 √ √*
2552 √ √
2553 - 2555 √ √ √
2556 - 2560 √ √ √ √ √
2561 √ √ √ √ √ √ √ √
2562 √ √ √ √** √ √ √ √
กลุ่มเป้าหมาย

49. ประชาชนกลุ่มเสี่ยง
1. หญิงตั้งครรภ์ > 4 เดือน
2. เด็กอายุ 6 เดือน - 2 ปี
3. ผู้ป่ วยโรคเรื้อรัง 7 กลุ่มโรค (ปอดอุดกั้น
เรื้อรัง,หอบหืด,หัวใจ,หลอดเลือดสมอง,
ไตวาย เบาหวาน,ผู้ป่ วยมะเร็งที่ได ้รับเคมี
บาบัด)
4. ผู้สูงอายุ > 65 ปี
5. ผู้พิการทางสมองที่ช่วยเหลือตนเองไม่ได ้
6. โรคธาลัสซีเมียและผู้ที่ภูมิคุ้มกันบกพร่อง
(รวมผู้ติดเชื้อ HIV ที่มีอาการ)
7. โรคอ ้วน (>100 กก./ BMI>35 kg/m2)
บุคลากรกลุ่มเสี่ยง
- บุคลากรทางการแพทย์
- จนท.สอบสวนควบคุมโรค
- จนท.ทาลายสัตว์ปีก
- จนท.ห ้องปฏิบัติการ
- นศ.ทางการแพทย์และสาธารณสุข
กลุ่มเป้าหมายวัคซีนไข ้หวัดใหญ่ ปี 2562

50. ข ้อควรคานึงสาหรับผู้ให ้บริการวัคซีน
• ติดตามกาหนดการให ้วัคซีนในแต่ละปี
• ตรวจสอบคาแนะนาการใช ้วัคซีนและให ้บริการอย่าง
รอบคอบ
• วัคซีนที่ให ้บริการจาเป็นต ้องได ้รับการเก็บรักษาและ
ขนส่งตามมาตรฐาน
• ติดตามข ้อมูลความครอบคลุมการได ้รับวัคซีนในพื้นที่
รับผิดชอบ และนากลุ่มเป้าหมายที่ยังได ้รับวัคซีนไม่
ครบ มารับวัคซีนให ้ครบตามเกณฑ์
• เตรียมความพร ้อมของสถานบริการและบุคลากรในการ
รองรับผู้ที่อาจเกิดอาการภายหลังได ้รับการสร ้างเสริม
ภูมิคุ้มกันโรค

51. กรมควบคุมโรค
Thank youThank you