1. 3.1 พิกัดความเผื่อ (Tolerance)
ในการผลิตชิ้นงานจานวนมากๆและต้องการความเที่ยงตรงของชิ้นงานให้มีขนาดเท่ากันทั้งหมดทุกชิ้นคงเป็นไปได้
ค่อนข้างยากซึ่งอาจมีผลมาจากเครื่องจักรหรือคน วิธีที่จะทาให้ชิ้นงานมีขนาดใกล้เคียงกับชิ้นงานจริงหรือให้มีขนาดค่าความ
ผิดพลาดน้อยที่สุดคือกาหนดให้ชิ้นงานมีขนาดโตสุดและเล็กสุดได้เรียกว่าพิกัดความเผื่อ (Tolerance)
รูปที่ 3.1 แสดงชิ้นงานสวมที่อยู่ในพิกัดความเผื่อ
3.1.1 นิยามพิกัดความเผื่อ
1.ขนาดกาหนด (Norminal Size) คือขนาดของชิ้นงานซึ่งกาหนดลงในงานเขียนแบบ
2. ค่าเผื่อต่าสุด (Allowance BelowNorminalSize) คือค่าความต่างระหว่างขนาดเล็กสุดของเพลาและรูคว้านกับ
ขนาดกาหนดของชิ้นงาน
3. ค่าเผื่อสูงสุด (Allowance Above Norminal Size) คือค่าความต่างระหว่างขนาดโตสุดของเพลาและรูคว้านกับ
ขนาดกาหนดของชิ้นงาน
4. พิกัดความเผื่อ (Tolerance) คือความแตกต่างระหว่างขนาดโตสุดและเล็กสุดที่ยอมให้ผิดพลาดได้
5. ขนาดจริง (Actual Size) คือขนาดที่วัดได้จากชิ้นงานที่อยู่ในพิกัดความเผื่อ
6. เส้นศูนย์(Zero Line) คือเส้นแสดงตาแหน่งเริ่มต้นของขนาดกาหนด
80
+0.2
-0.1
80.0079.99 80.02
 80.00  80.02
 79.99

2. รูปที่ 3.2 แสดงมาตรฐานพิกัดความเผื่อ
3.1.2 ระดับความละเอียดของพิกัดความเผื่อ
ระบบพิกัดความเผื่อแบ่งออกได้ เป็น 13 ช่วง และ 20 ระดับคือ IT 01- IT 18
IT 01- IT 5 ใช้สาหรับงานละเอียดมาก เช่น งานผลิตเครื่องมือวัด
IT 6- IT 11 ใช้สาหรับงานสวมประกอบชิ้นส่วนเครื่องจักรกล
IT 12- IT 18 ใช้สาหรับงานหยาบๆเช่นงานเชื่อม งานหล่อ งานใส
หมายเหตุ IT ย่อมาจาก ISO - Tolerance - Series
ตารางที่ 3.1 แสดงค่าพิกัดความเผื่อ
ตัวอย่างการใช้ตาราง ชิ้นส่วนเครื่องจักรกลขนาดเพลา 28 มม. ใช้ IT 8 จะได้ค่าพิกัดความเผื่อเท่ากับ 33 µm หรือ
0.033 mm.