Γλώσσα Δ΄ 13.3. ΄΄Τα δικαιώματα των παιδιών΄΄

Γλώσσα Δ΄ 13.3. ΄΄Τα δικαιώματα των παιδιών΄΄

• 1.
  Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr/ ΓλώσσαΔ΄- Ενότητα 13η - Κεφάλαιο 3ο : Τα δικαιώματα των παιδιών ΄΄΄΄ Γραμματική - Φύλλα εργασιών Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.1
• 2.
  Η unicef (γηνύληζεθ)είλαη κηα νξγάλσζε πνπ ζέιεη όια ηα παηδηά ζηνλ θόζκν λα είλαη ραξνύκελα θαη λα δνύλε όκνξθα. Σα δηθαηώκαηα ησλ παηδηώλ είλαη όζα πξάγκαηα ρξεηάδνληαη ηα παηδηά γηα λα δήζνπλ θαιά. Σα παηδηά ιέλε ηα δηθαηώκαηά ηνπο! Υξεηάδνκαη θαγεηό θαη έλα ζπίηη γηα λα κεγαιώζσ Υξεηάδεηαη λα πεγαίλσ ζην ζρνιείν γηα λα κάζσ πνιιά πξάγκαηα θαη λα κπνξώ λα δνπιέςσ όηαλ κεγαιώζσ Θέισ λα παίδσ όζν είκαη αθόκα κηθξό παηδί Όινη είκαζηε δηαθνξεηηθνί άιια ίζνη. Θέισ λα κε αγαπάλε νη άιινη όπσο είκαη Θέισ λα ππάξρεη εηξήλε ζηνλ θόζκν θαη όρη πόιεκνο Θέισ λα κπνξώ λα ιέσ απηό πνπ ζθέθηνκαη eva-edu Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.2
• 3.
  6 ΤΤαα δδιικκααιιώώµµαατταα ττωωννππααιιδδιιώώνν Οι χρόνοι των ρηµάτων Σε πολλά µαθήµατα µέχρι τώρα έχουµε αναφερθεί στους χρόνους των ρηµάτων της ενεργητικής και της παθητικής φωνής. Υπενθυµίζουµε ότι οι χρόνοι των ρηµάτων είναι ο ενεστώτας, ο παρατατικός, ο αόριστος, ο εξακολουθητικός µέλλοντας, ο στιγµιαίος µέλλοντας, ο παρακείµενος, ο υπερσυντέλικος και ο συντελεσµένος µέλλοντας. Οι χρόνοι χωρίζονται σε παροντικούς, παρελθοντικούς και µελλοντικούς. Παροντικοί λέγονται οι χρόνοι που αναφέρονται στο παρόν και είναι οι εξής: ο ενεστώτας και ο παρακείµενος. Παρελθοντικοί λέγονται οι χρόνοι που αναφέρονται στο παρελθόν και είναι ο παρατατικός, ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος. Μελλοντικοί λέγονται οι χρόνοι που αναφέρονται στο µέλλον και είναι ο εξακολουθητικός µέλλοντας, ο στιγµιαίος µέλλοντας και ο συντελεσµένος µέλλοντας. Ασκήσεις 1. Να κάνεις τη χρονική αντικατάσταση των ρηµάτων: τηλεφωνείτε, κολυµπάει Ενεστώτας: …………………………………………..…., ………………………...…………………. Παρατατικός: …………………………………………..…., ………………………...…………………. Αόριστος: …………………………………………..…., ………………………...…………………. Εξακολ. µέλλ. : …………………………………………..…., ………………………...…………………. Στιγµ. µέλλ. : …………………………………………..…., ………………………...…………………. Παρακείµενος: …………………………………………..…., ………………………...…………………. Υπερσυντέλικος: …………………………………………..…., ………………………...…………………. Συντελ. µέλλ. : …………………………………………..…., ………………………...…………………. mgavala Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.3
• 4.
  7 2. Να αντιστοιχίσειςτα ρήµατα της στήλης Α µε σο σωστό χρόνο της στήλης Β. Α Β έχουν οργανώσει αόριστος διασχίζουν εξακολουθητικός µέλλοντας ακολουθούσαµε συνοπτικός µέλλοντας λιποθύµησε συντελεσµένος µέλλοντας θα αντιδράσει ενεστώτας είχες ασχοληθεί υπερσυντέλικος θα έχω χρεώσει παρακείµενος θα επισκέπτεστε παρατατικός mgavala Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.4
• 5.
  75 Τα δικαιώματα τωνπαιδιών 1. Υπογράμμισε τα ρήματα και κύκλωσε τα αντικείμενά στις παρακάτω προτάσεις: α) Ο καπετάν Ανδρέας έπιασε σήμερα τσιπούρες και μπαρμπούνια. β) Ο Ηρακλής έκοψε μια αγριελιά και από τον κορμό της έφτιαξε ένα βαρύ ρόπαλο. γ) Η γιαγιά μου έφτιαξε κουλουράκια και τυροπιτάκια και κέρασα τους συμμαθητές μου και τους φίλους μου. δ) Την ώρα των Μαθηματικών λύσαμε πολλά προβλήματα και επιτέλους καταλάβαμε τα κλάσματα. ε) Ο Πέτρος ανυπομονεί για τον αυριανό αγώνα ποδοσφαίρου με τους φίλους του. στ) Όλου του κόσμου τα παιδιά χρειάζονται αγάπη και φροντίδα. ζ) Επιτέλους ήρθατε! 2. Συμπλήρωσε τις προτάσεις με ένα δικό σου αντικείμενο, που θα συνοδεύεται από ένα κατάλληλο επίθετο, όπως στο παράδειγμα. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις άρθρα (ο, η, το, ένας, μια, ένα) ή αόριστες αντωνυμίες (κάποιος, μερικές, λίγο κ.ά.) μαζί με τα επίθετα. α) Στα γενέθλιά μου φάγαμε μια νόστιμη τούρτα. β) Η χορωδία τραγούδησε ……………………… ……………………… στη γιορτή. γ) Κάθε μέρα παίζουμε ……………………… ……………………… στο διάλειμμα. δ) Έγραψα την αντιγραφή μου με ……………………… ……………………… γράμματα. ε) Αγοράσαμε ……………………… ……………………… από το βιβλιοπωλείο. στ) Ζωγράφισα …………………… ……………………… για το διαγωνισμό ζωγραφικής. Αντικείμενο Αντικείμενο ενός ρήματος είναι το ουσιαστικό που απαντάει στην ερώτηση τι; ή ποιον; και είναι πάντα σε πτώση αιτιατική. Κάποιο ρήμα μπορεί να έχει δύο ή περισσότερα αντικείμενα ή να μην έχει καθόλου αντικείμενο. Ακόμα δύο ή παραπάνω ρήματα μπορεί να έχουν το ίδιο αντικείμενο. ΄Εκδοση των Εκπαιδευτηρίων «Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ» Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.5
• 6.
  Ενότητα 13γ Ταδικαιώματα των παιδιών Ευνίκη ΤοκατλήΕπιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.6
• 7.
  Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπήςhttp://xristx.blogspot.gr σελ.7
• 8.
  Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπήςhttp://xristx.blogspot.gr σελ.8
• 9.
  Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπήςhttp://xristx.blogspot.gr σελ.9
• 10.
  Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπήςhttp://xristx.blogspot.gr σελ.10
• 11.
  ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:__________________________________________ 14/4/2013 1. Νασυµπληρώσεις τα κενά γράφοντας τα ρήµατα των παρενθέσεων στο σωστό πρόσωπο του αορίστου και θα µάθεις για τον άθλο του Ηρακλή µε το λιοντάρι της Νεµέας. Ο Ηρακλής, πηγαίνοντας στη Νεµέα, ………………………………… (περνάω) από το ιερό άλσος της πόλης, ………………………………. (κόβω) µια αγριελιά κι απ’ τον κορµό της ……………………………….. (φτιάχνω) ένα βαρύ ρόπαλο. Μετά …………………………………. (πηγαίνω) κοντά στη φωλιά του λιονταριού κι όταν εκείνο ………………………….. (φαίνοµαι), το ………………………………… (χτυπώ) πρώτα µε τα βέλη του. Τα βέλη του …………………………….. (πέφτω) στη γη χωρίς να το τραυµατίσουν και αµέσως το λιοντάρι ………………………….. (ορµώ) στον Ηρακλή. Εκείνος τότε το ……………………………… (χτυπώ) µε το ρόπαλο. Το λιοντάρι …………………………… (πονώ) και ……………………………….. (κρύβοµαι) στη φωλιά του. Τότε ο Ηρακλής …………………………. (µαζεύω) µεγάλες πέτρες, ………………………………. (κλείνω) τη µια είσοδο και …………………………… (µπήκε) από την άλλη. ……………………………. (Τυλίγω) τα χέρια του γύρω από το λαιµό του ζώου και το …………………………. (πνίγω). Μετά ………………………………… (παίρνω) το δέρµα του, το ………………………………. (φορώ) και ………………………………… (γυρίζω) στις Μυκήνες. 2. Συµπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα. Εξακολουθητικός Μέλλοντας Στιγµιαίος Μέλλοντας Συντελεσµένος Μέλλοντας θα ορίζω θα ορίσω θα έχω ορίσει θα ανακαλύπτει ________________________ __________________________ ______________________ θα ταιριάξουµε __________________________ ______________________ ________________________ θα έχεις διαβάσει θα τηλεφωνείτε ________________________ __________________________ ______________________ ________________________ θα έχουν ακούσει ______________________ θα µιλήσω ______________________ θα πιστεύουµε ______________________ ______________________ θα τυλίγουν ______________________ ______________________ Παλάνης Αθανάσιος Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.11
• 12.
  1 1 ΟΟΙΙ ΧΧΡΡΟΟΝΝΟΟΙΙ ΤΤΟΟΥΥΡΡΗΗΜΜΑΑΤΤΟΟΣΣ ΠΠηηγγήή:: 22ddiimm--ttyyrrnnaavv..llaarr..sscchh..ggrr ΕΕννεεσσττώώττααςς είναι ο χρόνος που φανερώνει πως αυτό που σηµαίνει το ρήµα γίνεται αυτή τη στιγµή, στο παρόν δηλαδή. ΠΠααρρααττααττιικκόόςς είναι ο χρόνος που φανερώνει ότι αυτό που σηµαίνει το ρήµα γινόταν στο παρελθόν συνέχεια ,δηλ. πολλές φορές. ΑΑόόρριισσττοοςς είναι ο χρόνος που φανερώνει ότι αυτό που σηµαίνει το ρήµα έγινε στο παρελθόν µία φορά . ΜΜέέλλλλοοννττααςς σσττιιγγµµιιααίίοοςς είναι ο χρόνος που φανερώνει ότι αυτό που σηµαίνει το ρήµα θα γίνει µία φορά στο µέλλον. Σχηµατίζεται µε το µόριο θα. Μέλλοντας εξακολουθητικός είναι ο χρόνος που φανερώνει πως αυτό που σηµαίνει το ρήµα θα γίνεται συνέχεια στο µέλλον. Σχηµατίζεται µε το µόριο θα. ΠΠααρραακκεείίµµεεννοοςς είναι ο χρόνος που φανερώνει πως αυτό που σηµαίνει το ρήµα έχει γίνει στο παρελθόν και τώρα είναι τελειωµένο. Σχηµατίζεται µε το βοηθητικό ρήµα έχω. ΥΥππεερρσσυυννττέέλλιικκοοςς είναι ο χρόνος που φανερώνει πως αυτό που σηµαίνει το ρήµα ήταν τελειωµένο στο παρελθόν πριν γίνει κάτι άλλο. Σχηµατίζεται βοηθητικό ρήµα είχα. ΣΣυυννττεελλεεσσµµέέννοοςς µµέέλλλλοοννττααςς είναι ο χρόνος που φανερώνει πως αυτό που σηµαίνει το ρήµα θα είναι τελειωµένο στο µέλλον σε µια ορισµένη στιγµή. Σχηµατίζεται µε τη φράση θα έχω. ............................................................................................................................... ΟΟΡΡΘΘΟΟΓΓΡΡΑΑΦΦΙΙΑΑ ΚΚΑΑΤΤΑΑΛΛΗΗΞΞΕΕΩΩΝΝ 1.Τα ρήµατα που τελειώνουν σε --ίίζζωω σχηµατίζουν τον αόριστο σε --ιισσαα.. 2.Τα ρήµατα που τελειώνουν σε --ώώννωω σχηµατίζουν τον αόριστο σε --ωωσσαα. 3.Τα ρήµατα που τελειώνουν σε --ώώ σχηµατίζουν τον αόριστο σε --ηησσαα.. 4.Τα ρήµατα που τελειώνουν σε --ύύζζωω σχηµατίζουν τον αόριστο σε --υυσσαα. 5.Τα ρήµατα που τελειώνουν σε --οοίίζζωω σχηµατίζουν τον αόριστο σε --οοιισσαα. 6.Τα ρήµατα που τελειώνουν σε --εείίζζωω σχηµατίζουν τον αόριστο σε --εειισσαα. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.12
• 13.
  2 2 ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΑΞΗ∆ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:………………………………………………… ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:………………………. ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ ΣΤΙΓΜ. µιλώ …..…………………. ……………………… αποκτώ ……………………… ……………………… χαιρετώ ……………………… ………………………. κεντώ ……………………… ………………………. απαντώ ……………………… ………………………. προσπαθώ ……………………… ……………………….. χειροκροτώ ……………………… ……………………….. ρωτώ ……………………… ……………………….. δροσίζω ……………………… ……………………….. γυρίζω ……………………… ……………………….. αλωνίζω ……………………… ……………………….. γαβγίζω ……………………… ……………………….. µυρίζω ……………………… ………………………... ανθίζω ………………………. ………………………… ξεµυτίζω ………………………. ………………………… δακρύζω ………………………. …………………………. αθροίζω ………………………. …………………………. δανείζω ………………………. …………………………. κελαρύζω ……………………….. …………………………. συγχύζω ……………………….. …………………………. τσιµπώ ………………………. …………………………. κεντώ ………………………. …………………………. χειροκροτώ ………………………. …………………………. αγαπώ ………………………. …………………………. τηλεγραφώ ……………………….. …………………………. βιδώνω ……………………….. …………………………. τσαλακώνω ………………………. …………………………. τηλεγραφώ ………………………. …………………………. τηγανίζω ………………………. …………………………. διορθώνω ………………………. …………………………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.13
• 14.
  3 3 ΟΟ ΑΑΟΟΡΡΙΙΣΣΤΤΟΟΣΣ ΣΣΤΤΗΗΝΝΕΕΝΝΕΕΡΡΓΓΗΗΤΤΙΙΚΚΗΗ ΚΚΑΑΙΙ ΠΠΑΑΘΘΗΗΤΤΙΙΚΚΗΗ ΦΦΩΩΝΝΗΗ Ονοµατεπώνυµο : ………………………………….. . Ηµεροµηνία : …………………………………… Α. ∆ιαλέγω το σωστό τύπο του ρήµατος στις παρακάτω προτάσεις. 1. Ο ναύτης γύρισε , γυρίστηκε στο νησί του. 2. Η ταινία γύρισε , γυρίστηκε για την τηλεόραση. 3. Οι αγρότες όργωσαν , οργώθηκαν τα χωράφια τους. 4. Τα χωράφια πάει καιρός που όργωσαν , οργώθηκαν. 5. Κράτησα , κρατήθηκα γερά το σκοινί. 6. Κρατήθηκα , κράτησα για να µη παραφερθώ. 7. Έστριψε , στρίφτηκε βιαστικός στη γωνιά. 8. Η κλωστή στρίφτηκε , έστριψε . 9.Έσπρωξα , σπρώχτηκα δεξιά κι αριστερά µε δύναµη. 10.Έσπρωξα , σπρώχτηκα από το µεγάλο πλήθος. 11. Επιτέλους πατήσαµε , πατήθηκε σε στέρεο έδαφος. 12. Το µονοπάτι πατήθηκε , πατήσαµε από χιλιάδες πόδια. 13. Εκείνο το βράδυ τραγούδησαν , τραγουδήθηκαν γλυκά. 14. Οι συνθέσεις τραγουδήθηκαν , τραγούδησαν µε τέχνη. 15. Έξυσες , ξύστηκε το µολύβι σου ; 16. Η γάτα έξυσε , ξύστηκε στο πόδι του τραπεζιού. --------------------------------------------------------------------------------------------------- Β. Σχηµατίζω τους αορίστους των παρακάτω ρηµάτων. Ενεστώτας ενεργητικός αόριστος παθητικός αόριστος οργώνουν κρατώ στρίβει σπρώχνω πατούµε τραγουδούν ξύνεις Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.14
• 15.
  4 4 καρφώνω ΝΕΟΕΛ. ΓΛΩΣΣΑ ∆ΤΑΞΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ∆ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤ. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕΡΑΣΕ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ :Προτάσεις του τύπου Υ.Ρ. Ονοµατικό σύνολο, κεφαλαίο και τελεία.. ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ :προτάσεις τύπου Υ. Ρ. ΣΤΟ ∆ΙΚΟ ΤΟΥΣ ΣΠΙΤΙ :προτάσεις τύπου Υ. Ρ. Ονοµατικό σύνολο. Τα οµόηχα άρθρα η, οι και οι οµόηχες καταλήξεις -η, -οι, -ι. ΟΙ ΚΟΥΚΛΕΣ ΤΗΣ ΜΑΡΙΝΑΣ :Προτάσεις τύπου Υ. Ρ. Η κατάληξη -ες των ισοσύλλαβων και ανισοσύλλαβων ουσιαστικών στον πληθυντικό. Η ΜΑΓΙΑ :Προτάσεις κρίσης και ερωτηµατικές τύπου Υ. Ρ. Το ερωτηµατικό και .η παύλα στο διάλογο. ΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ :Προτάσεις τύπου Υ. Ρ. Το αόριστο άρθρο ένας, µία, ένα και οι αόριστες αντωνυµίες κάτι, καθένας, κανένας, κάποιος, µερικοί, που χρησιµοποιούνται όπως το αόριστο άρθρο. ΤΑ Α∆ΕΡΦΙΑ ΜΟΥ :Προτάσεις τύπου Υ. Ρ. Η προσωπική αντωνυµία ως υποκείµενο. ΜΑΝΑ ΚΑΙ ΠΑΙ∆Ι :Προτάσεις τύπου Υ. Ρ. Ρήµατα σε -ω και -µαι. ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΜΗΤΕΡΑ :Προτάσεις τύπου Υ. Ρ. ∆ιάκριση των ρηµατικών καταλήξεων - µε ,-µαι. ΟΙ ΓΕΡΑΝΟΙ ΤΟΥ ΙΒΥΚΟΥ :Επαναληπτικό 1.Α Ο ΧΩΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΓΟΥΡΙΑ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Α. ΑΜΑ∆ΡΥΑ∆ΕΣ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Α όπου το Α είναι έναρθρο ή χωρίς άρθρο. Ορθογραφία του άρθρου το(ν),τη(ν),τις, ένα(ν). ΜΕΝΙΠΠΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΟΝΤΑΣ :Προτάσεις επιθυµίας τύπου Υ.Ρ.Α. ΤΟ ΠΑΤΡΙΚΟ ΣΠΙΤΙ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Α. Οι αντωνυµίες ως αντικείµενα. ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΤΕΡΑ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Α. Μεταβατικά και αµετάβατα ρήµατα σε - ίζω και -ώνω. Οι καταλήξεις -ει και -ται. ΜΗ ΣΤΑΞΕΙ ΤΟΥ ΓΑΙ∆ΑΡΟΥ Η ΟΥΡΑ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Α. Αρσενικά ουσιαστικά σε -ος που κατεβάζουν τον τόνο ή όχι στη γενική και την αιτιατική του ενικού και του πληθυντικού. ΣΤΗΝ ΑΚΡΗ ΤΟΥ ΒΑΛΤΟΥ :Επαναληπτικό 1.Β Ο ΜΠΑΡΜΠΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙΑ :Σηµεία στίξης ,ενωτικό, στα προτακτικά και το συλλαβισµό. ∆ιάκριση ενωτικού και παύλας. ΣΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΜΟΥ ΤΗΝ ΑΥΛΗ :Η απόστροφος σε λέξεις µε έκθλιψη, αφαίρεση και αποκοπή. ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ :Κύρια ονόµατα εθνικά προσώπων, έργων τέχνης, πόλεων, βουνών, ποταµών κλπ. ΕΤΣΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ :Κύρια ονόµατα προσώπων, πόλεων, χωρών. Ο ΝΤΑΚΟΣ :Κύρια ονόµατα βαφτιστικά, εθνικά, ηµερών, γιορτών κλπ. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.15
• 16.
  5 5 Ο ΜΠΑΡΜΠΑ ΙΩΣΗΦ:Συλλαβισµός δύο ανόµοιων συµφώνων. Ο ΚΑΘΕΝΑΣ ΜΕ ΤΗ ΣΕΙΡΑ ΤΟΥ :Αλφαβητική κατάταξη λέξεων µε βάση τα δύο πρώτα γράµµατα. ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ :Επαναληπτικό 1.Γ. ∆ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΣΤΟ Ο∆ΟΝΤΟΓΙΑΤΡΕΙΟ :Παρατακτικά σύνθετα. ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΟ ∆ΙΑΣΤΗΜΑ :Σύνθετα µε αχώριστα µόρια και προθέσεις. ΠΑΙΧΝΙ∆ΙΑ ΣΤΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ :Προσδιοριστικά σύνθετα. ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑ :Παραγωγή, υποκοριστικά και µεγεθυντικά. Ο ΜΕΘΥΣΜΕΝΟΣ ΜΥΛΩΝΑΣ :Παραγωγή :ουσιαστικά από ρήµατα. Ο ∆ΡΙΜΑΚΟΣ :Παραγωγή ρηµάτων από ονόµατα. ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΗ :Επαναληπτικό 2.Α. ΤΟ ΧΕΡΙ ΤΟΥ ΚΛΟΤΕΡ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Κ. ΤΑ ΠΕΝΤΟΒΟΛΑ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Κ µε απόλυτα και τακτικά αριθµητικά σαν κατηγορούµενα. ΤΟ ΓΛΑΣΤΡΑΚΙ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Κ µε το ουσιαστικό και την αντωνυµία σαν κατηγορούµενο. ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΣΠΗΛΙΑ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Κ. µε εµπρόθετο προσδιορισµό σαν κατηγορούµενο. Ο ΤΡΑΓΟΥ∆ΙΣΤΗΣ :Μετατροπή προτάσεων Υ.Ρ.Κ σε Υ.Ρ.Α ή Υ.Ρ. ΤΟ ΤΕΧΝΑΣΜΑ ΤΟΥ ΣΟΦΟΥ :Επαναληπτικό 2.Β. ΤΑ ΠΕΡ∆ΙΚΟΠΟΥΛΑ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Α.Α. ΤΟ ΣΤΑΡΙ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΑΝ ΑΜΥΓ∆ΑΛΟ :Προτάσεις τύπου Υ.Ρ.Α.Α µε την αντωνυµία στη γενική σαν άµεσο αντικείµενο. Η ΘΑΛΑΣΣΑ :Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ :Τα οµόηχα άρθρα της,τις,τον,των. Η ΘΑΛΑΣΣΑ:Η ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ :Ανισοσύλλαβα ουσιαστικά σε -ιµο,-σιµο,- ξιµο,-ψιµο,-µα. ΣΑΝ ΤΟ ΑΛΑΤΙ :Η γενική των παροξύτονων και προπαροξύτονων ουσιαστικών. ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ :Η γενική των παροξύτονων και προπαροξύτονων ουσιαστικών. ΟΡΕΙΝΗ ΕΦΕΣΟΣ :Επαναληπτικό 2.Γ. Ο ΣΤΑΥΡΟΣ :Ο ενεστώτας και ο παρατατικός των ρηµάτων της β΄συζυγιας. Ο ∆ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ:ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ :Ορθογραφία των καταλήξεων -ησα, -ησες,-ησε, κλπ. Ο ∆ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ:Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ :Ορθογραφία του αορίστου ,όταν το θέµα είναι ίδιο µε του ενεστώτα. EXETE ∆ΕΙ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΟ ∆ΡΟΜΟ :Παθητικός αόριστος µε καταλήξεις σε -ηκα,-ηκες,-ηκε,-ήκαµε,-ήκατε,--ηκαν. Ο ΤΣΙΝ-ΤΣΙ ΚΑΙ ΤΑ ΓΟΥΡΟΥΝΟΠΟΥΛΑ :Οι χρόνοι των ρηµάτων. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.16
• 17.
  6 6 Ρήµατα σε -αινώ,-ενώ, -άγω, -έρνω. ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΝΑΥΛΙΑ :Μετατροπή της σύνταξης από ενεργητική σε παθητική και αντ. ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΓΙΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΡΥΘΡΑΙΑΣ :Ορθογραφία των καταλήξεων -µαι,-σαι,ται,-νται των ρηµάτων. ΑΡΜΑΤΟ∆ΡΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ :Ορθογραφία των οµόηχων καταλήξεων -ται, και -τε. ΠΟΙΟΣ ΘΑ ∆ΕΣΕΙ ΤΟ ΜΟΣΧΑΡΙ :Επαναληπτικό 3.Α. ΧΕΙΜΩΝΑΣ :Επαυξηµένες προτάσεις µε αριθµητικά επίθετα απόλυτα και τακτικά. Ο ΦΙΛΟΣ ΜΟΥ Ο ΑΝΥΦΑΝΤΗΣ :Επαυξηµένες προτάσεις µε επιθετικούς προσδιορισµούς ουσιαστικών. Η γενική προπαροξύτονων επιθέτων. Ο ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ ΚΥΡΙΟΣ:Η ΓΝΩΡΙΜΙΑ :Επαυξηµένες προτάσεις µε επιθετικούς προσδιορισµούς ουσιαστικών. Επίθετα σε -αιος. Ο ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ ΚΥΡΙΟΣ:Η ΕΚΠΛΗΞΗ :Επαυξηµένενες προτάσεις µε κατηγορηµατικούς προσδιορισµούς ουσιαστικών. ΤΟ ΤΣΑΚΙΣΜΕΝΟ ∆ΕΝΤΡΑΚΙ :Κατ σε -ύτερος και -ότερος, χρήση του παρά. ∆ΙΨΑ ΓΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ :Επαυξηµένες προτάσεις µε ετερόπτωτους προσδιορισµούς ουσιαστικών. Ο ∆ΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ :Επαναληπτικό 3.Β. ΤΟ ΜΠΟΛΙΑΣΜΑ :Επαυξηµένες προτάσεις µε ετερόπτωτους προσδιορισµούς. ΤΑ ∆ΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ ΠΑΙ∆ΙΑ :Επαυξηµένες προτάσεις µε τοπικούς προσδιορισµούς. ΤΟ ΡΟΛΟΙ :Επαυξηµένες προτάσεις µε τροπικούς προσδιορισµούς.Μετιχές σε -ώντας, και -οντας. Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΗ∆ΟΝΙ :Επαυξηµένες προτάσεις µε προσδιορισµούς άρνησης,δισταγµού,βεβαίωσης. ΚΑΠΩΣ ΑΡΓΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΕ :Επαυξηµένες προτάσεις µε προσδιορισµούς αιτίας,σκοπού,αποτελέσµατος. ∆ΡΟΜΟΙ ΚΑΘΑΡΟΙ ΚΑΙ ΦΩΤΙΣΜΕΝΟΙ :Επαυξηµένες προτάσεις µε επιρρηµατικούς προσδιορισµούς επιθέτων και επιρρηµάτων. ΑΝΕΚ∆ΟΤΑ :Επαυξηµένες προτάσεις µε επιρρηµατικούς προσδιορισµούς ουσιαστικών. ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ :Επαναληπτικό 3.Γ. ΤΟ ΠΑΡΑΓΑ∆Ι:ΤΟ ΡΙΞΙΜΟ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΑ∆ΙΟΥ :Επιφωνηµατικές προτάσεις λύπης, πόνου, παρακίνησης, χαράς, επιθυµίας, ευχής. ΤΟ ΠΑΡΑΓΑ∆Ι:ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΥΘΟ :Σύνθετες προτάσεις µε περισσότερα από ένα κατηγορούµενα..Χρήση του κόµµατος στο ασύνδετο σχήµα.. ΤΟΥ ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗ :Σύνθετες λέξεις µε δύο υποκείµενα. ΤΟ ∆ΕΙΛΟ ΑΓΟΡΙ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ :Χρήση του πού και του πώς και διάκρισή τους από το που και το πως. Ο ΤΥΦΛΟΠΟΝΤΙΚΑΣ ΚΥΡΙΟΣ ΤΑΛΠΑΣ :Ελλειπτικές προτάσεις. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.17
• 18.
  7 7 ΤΡΑΓΟΥ∆Ι ΚΟΡΙΤΣΙΟΥ :Κανονικησειρά των όρων της πρότασης. ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΛΙΜΝΙΑ :Επαναληπτικό 3.∆. ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ ΑΝΟΙΞΗ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ :Κυριολεξία και µεταφορά. Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ :Παροµοίωση. ΒΡΕΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ Η ΞΕΡΑ :Συνώνυµα και ταυτόσηµα. ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΕ ΑΦΡΟΛΟΥΤΡΟ ΜΠΛΟΥΜ ΜΠΛΟΥΜ :Συντοµογρ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΡΡΙΚΟΣ ΠΕΣΤΑΛΟΤΣΙ :Προτάσεις µε το ας (προτροπή, συγκατάθεση, ευχή, αδιαφορία, εναντίωση.) ΠΡΟΣΕΥΧΗ :Προτάσεις µε το να ως ευχετικό, δυνητικό, ερωτηµατικό. Ο ΗΛΙΟΣ ΜΕ ΤΑ ΚΡΟΣΣΙΑ :∆υνητική οριστική. Η ΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΓΑΡΙ∆ΑΣ :Επαναληπτικό 4.Α. ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΑΝΤΑΤΟ :Παραγωγή, ρηµάτων από επίθετα, από ρήµατα και από άκλιτα. ΤΟ ΚΑΠΝΟΧΩΡΙ :Παραγωγή επιθέτων από ουσιαστικά, σε -ερός,-ης,-άρης. ΤΟ ΨΑΡΕΜΑ ΤΟΥ ΑΣΤΑΚΟΥ :Παραγωγή επιθέτων από ρήµατα. Καταλήξεις σε - τικός και -τος . ΣΤΑ ΓΑΛΑΝΑ ΜΠΟΥΓΑΖΙΑ :Σχήµα κύκλου. ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΜΕ ΤΟ ΛΑΣΤΙΧΟ :Οικογένειες λέξεων. Η ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΛΑΜΠΡΗΣ :Σύνθεση µε αντικειµενικά σύνθετα. ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΚΑΙ ΑΛΚΑΝ∆ΡΟΣ :Σύνθεση µε κτητικά σύνθετα. Η ΣΠΙΘΑ ∆ΕΝ ΕΣΒΗΣΕ :Επαναληπτικό 4.Β. ΟΙ ΧΗΝΕΣ :Ασύνδετες προτάσεις,ασύνδετο και πολυσύνδετο σχήµα. Η ΜΑΝΑ :Η παράγραφος . ΚΑΘΕΝΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ :Παρατακτική σύνδεση κύριων προτάσεων µε και, αλλά,µα,ή. ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΧΕΛΙ∆ΟΝΙ :Υποτακτική σύνδεση προτάσεων µε ότι,πως,που,µήπως,µη(ν). ΟΙ ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΕΣ :Υποτακτική σύνδεση µε όταν ,µόλις ,γιατί ,επειδή. Η ΧΡΥΣΟΜΥΓΑ :Επαναληπτικό 4.Γ. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.18
• 19.
  8 8 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :…………………………………………………… ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :…………………………………………………… ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ ΠΑΘΗΤΙΚΗ Ο Χρόνης ξοδεύει πολλά χρήµατα. ........................................................................................................................ Η Ασπασία µουτζουρώνει τους τοίχους. ....................................................................................................................... Ο παραγωγός ζυγίζει τα καρπούζια. ....................................................................................................................... Οι µαθητές διαβάζουν τα βιβλία. ....................................................................................................................... Οι αγρότες οργώνουν τα χωράφια. ....................................................................................................................... Ο ∆ηµοσθένης φόρεσε τη µπλούζα του. ....................................................................................................................... Ο αδερφός µου σκουπίζει τον καθρέφτη. ....................................................................................................................... ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ Τα πουλαράκια γεννήθηκαν από τη φοράδα. ............................................................................................................................ Ο τοίχος χτίστηκε από τους µαστόρους. ............................................................................................................................ Τα δέντρα κόπηκαν από τους ξυλοκόπους. ............................................................................................................................ Τα λουλούδια φυτεύτηκαν από τον κηπουρό. ............................................................................................................................ Τα βιβλία διαβάζονται από τους µαθητές. ............................................................................................................................ Το δάσος φυλάγεται από τον δασοφύλακα. ............................................................................................................................ Οι βελανιδιές προστατεύονται από τις Νύµφες. ............................................................................................................................ Ο Γιώργος φοβήθηκε από το σκοτάδι. ............................................................................................................................ Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.19
• 20.
  9 9 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :………………………………………………………… ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :…………………………………………………………. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΡΗΜΑΤΩΝ . ΚΑΤΑΛΗΞΕΙΣ -ΜΑΙ , -ΜΕ Καταλήξεις ενεστώτα της παθητικής φωνής. -οµαι, -εσαι, -εται, -όµαστε, -εστε, -ονται. ΑΣΚΗΣΗ :Να κλίνεις τον ενεστώτα των παρακάτω ρηµάτων : στέκοµαι, έρχοµαι, κάθοµαι, χαίροµαι ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ στέκοµαι έρχοµαι κάθοµαι χαίροµαι …………. …………… …………….. ………………… …………. …………… …………….. ………………… …………. …………… …………….. ………………… …………. …………… …………….. ………………… …………. …………… ……………. ………………… ΑΣΚΗΣΗ :Να συµπληρώσεις τις καταλήξεις των ρηµάτων µε -ται ή -τε Το δάσος προστατεύε___ από τους δασοφύλακες. Η νοσοκόµα περιποιεί____ τον άρρωστο. Μην αγοράζε_____ ακατάλληλα τρόφιµα. Συγχαρητήρια! Μας χαρίσα_____ πολύ µεγάλη χαρά. Αγαπά_____ τα ζώα. Αυτή η ζέστη δεν υποφέρε______. Προπορεύε______ ένα σπαρτιατικό άρµα. Πρέπει να κερδίσε______ γιατί αξίζε______ τη νίκη. Η απεργία συνεχίζε_____ για δεύτερη µέρα. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.20
• 21.
  10 10 ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΑΞΗ :∆ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:……………………………………………………………….. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :………………………………………………………………… Α. Να αναγνωρίσεις και να υπογραµµίσεις τα ρήµατα στο παρακάτω κείµενο. Αυτή τη στιγµή οι φωνές του πλήθους δυναµώνουν και τα πρώτα άρµατα µπαίνουν στον ιππόδροµο. Παίρνουν τις θέσεις τους στα µικρά οικήµατα της αφετηρίας. Μόλις τα δέκα τέθριππα κρύφτηκαν µέσα στα σπιτάκια, δόθηκε το σήµα της εκκίνησης. Β. Να αναγνωρίσεις και να υπογραµµίσεις τα επίθετα στο παρακάτω κείµενο. Οι ηνίοχοι, ντυµένοι µε µακριούς, άσπρους χιτώνες, τινάζουν τα χαλινάρια και µαστιγώνουν τα περήφανα ζώα. Ακολουθούν µια κυκλική διαδροµή, προσπαθώντας να πάρουν την κλειστή στροφή όσο πιο γρήγορα µπορούν. Προπορεύεται ένα σπαρτιατικό άρµα µε σκούρα, καστανά άλογα. Γ. Να γράψεις τα επίθετα στα τρία γένη. κατάλευκο, σκυφτή, κρύο, έρηµοι, υγρή, άξια, ιστορική αρσενικό γένος θηλυκό γένος ουδέτερο γένος Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.21
• 22.
  11 11 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:……………………………………………………………….. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :………………………………………………………………… Α. Συµπληρώνωµε τις καταλήξεις -ται , τε. Το σπίτι αυτό που χτίζε........ πιο κάτω απ’ ό,τι έµαθα πουλιέ........πολύ φτηνά. Αν έχε...... σκοπό να το αγοράσε....... πρέπει να βιαστεί........ γιατί σίγουρα περιµένουν πολλοί αγοραστές. Θα κατοικήσε.... αµέσως ή αν θέλε...... µπορεί....... να το νοικιάσε....... σε κάποιον που ενδιαφέρε...... να νοικιάσει ένα καλό και καινούριο σπίτι. Σας το ξαναλέω :Να το αγοράσε....... και να είστε σίγουροι πως δε θα το µετανιώσε.......... Β. Κλίνω τον ενεστώτα των παρακάτω ρηµάτων. δέχοµαι δανείζοµαι έρχοµαι χάνοµαι Γ. Γράφω τα αριθµητικά στα τρία γένη. αρσενικό θηλυκό ουδέτερο 700 800 900 Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.22
• 23.
  12 12 ΤΑ ΠΡΟΠΑΡΟΞΥΤΟΝΑ ΕΠΙΘΕΤΑΚΑΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΤΑΞΗ :…………………………………………………………………………… ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :…………………………………………………………. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :………………………………………………………………… Τα προπαροξύτονονα επίθετα δεν κατεβάζουν τον τόνο στη γενική πτώση του ενικού και του πληθυντικού αριθµού. Τα προπαροξύτονα ουσιαστικά , όταν δεν είναι πολυσύλλαβα, κατεβάζουν µία συλλαβή τον τόνο στη γενική του ενικού και του πληθυντικού αριθµού. Τα παραδοσιακά ουσιαστικά δεν κατεβάζουν τον τόνο στη γενική. Να γράψεις στη γενική του ενικού και του πληθυντικού αριθµού τις παρακάτω φράσεις. ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΙΚΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΛΗΘΥΝΤ. Ο τίµιος άνθρωπος Το επικίνδυνο φάρµακο Το κίτρινο δάπεδο Το ξύλινο κάγκελο Ο άγνωστος πόλεµος Ο όµορφος ευκάλυπτος Ο έξυπνος µάστορας Ο δύσκολος ανήφορος Ο θερµόαιµος φίλαθλος Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.23
• 24.
  13 13 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕ ΤΑΕΠΙΘΕΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΤΑΞΗ : ∆ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :………………………………………………………. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :………………………………………………………. 1. Να συµπληρώσεις µε το κατάλληλο επίθετο τις παρακάτω προτάσεις Ο ιππότης φόρεσε µια ……………….. πανοπλία και βγήκε από τον …………… πύργο. Ανέβηκε πάνω στο ………………άλογό του και άρχισε να καλπάζει προς τα …………………… χωράφια. Ο ……………… ήλιος τον έκαιγε. Ξαφνικά είδε από µακριά ένα ………………….. σύννεφο σκόνης. Σκέφτηκε πως ήταν οι εχθροί και ετοιµάστηκε να πολεµήσει. 2. Να συµπληρώσεις µε το κατάλληλο ουσιαστικό τις παρακάτω φράσεις Ο περήφανος ……………………. Ο γενναίος ………………………. Τα χριστουγεννιάτικα ………………………. Ο µεσηµεριάτικος …………………. Η επικίνδυνη ………………………. Το γλυκό …………………………. Η χαρούµενη …………………….. Ο πυκνός ……………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.24
• 25.
  14 14 ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΑΞΗ :………………………………………………….. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:……………………………………………………………….. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :…………………………………………………. ΤΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ -ΜΕΝΟΣ, -ΜΕΝΗ, -ΜΕΝΟ Α. Να ξεχωρίσεις τα επίθετα και τις µετοχές στο παρακάτω κείµενο. Ακουµπισµένος στο παράθυρο έβλεπα τον συννεφιασµένο ουρανό. Τα βαριά σύννεφα ετοιµάζονταν να ποτίσουν τη γη. Σε λίγο ξέσπασε µια δυνατή µπόρα. Τα διψασµένα χωράφια ρούφηξαν το νερό. Οι άνθρωποι κυνηγηµένοι από την ξαφνική βροχή έτρεχαν να προφυλαχτούν κάτω από τα τσιµεντένια µπαλκόνια. ΕΠΙΘΕΤΑ ΜΕΤΟΧΕΣ Β. Να υπογραµµίσεις τα ρήµατα στο παρακάτω κείµενο. Μπροστά ο κύριος πίσω ο Φόρτης, δρόµο παίρνουν, δρόµο αφήνουν, φτάνουν σ' ένα κατάστηµα. Ώσπου να φτάσουνε, κάθε τόσο ο κύριος γύριζε και κοίταζε τον Φόρτη αν τον ακολουθά και ολοένα του χαµογελούσε. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.25
• 26.
  15 15 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΑΞΗ :………………………………………………………………………. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :………………………………………………….. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :…………………………………………………………. *Επίθετα λέγονται οι λέξεις που φανερώνουν τι λογής είναι το ουσιαστικό. Τα επίθετα έχουν τρία γένη. Αρσενικό, θηλυκό, ουδέτερο. Α. Συµπληρώνω µε τα επίθετα τις προτάσεις. Ο χειµώνας περπατάει στους ……………… δρόµους. Έχει στους ώµους του το …………………. σάλι. Η ……………. στέγη στάζει στις πλάκες. Οι δρόµοι έχουν µουσκέψει από την ……………….. βροχούλα .Πάνω στους ……………… ευκαλύπτους κρέµονταν οι ……………. φωλιές των ανυφαντών. Β. Γράφω στη γενική τις φράσεις. ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ Ο τίµιος άνθρωπος …………………………………….. Ο άξιος δάσκαλος …………………………………….. Ο νότιος άνεµος …………………………………….. Το σύγχρονο καθαριστήριο …………………………………….. Τα επικίνδυνα φάρµακα …………………………………….. Ο γιγάντιος ευκάλυπτος ……………………………………... Γ. Αντιστοιχίζω τα επίθετα µε την ίδια περίπου σηµασία. σηµαντικός ωραίος στερνός σπουδαίος όµορφος τελευταίος τολµηρός αρχαίος σίγουρος θαρραλέος παλιός βέβαιος ∆. Σχηµατίζω τα παραθετικά σε -ύτερος και -ότερος ψηλός -……………………………………………….. µεγάλος-……………………………………………… πλατύς-………………………………………………. κοντός-………………………………………………. σκληρός-……………………………………………… ωραίος-……………………………………………….. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.26
• 27.
  16 16 ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΝΩ ΣΤΑΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ ΤΑΞΗ :……………………………………………………………………… ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :…………………………………………………… ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :…………………………………………………………... Επιρρήµατα είναι οι άκλιτες λέξεις που φανερώνουν χρόνο, τόπο, τρόπο, ποσό. Τα επιρρήµατα που φανερώνουν χρόνο απαντούν στην ερώτηση "πότε ;" Τα επιρρήµατα που φανερώνουν τόπο απαντούν στην ερώτηση "πού;" Τα επιρρήµατα που φανερώνουν τρόπο απαντούν στην ερώτηση "πώς ;" Τα επιρρήµατα που φανερώνουν ποσό απαντούν στην ερώτηση "πόσο ;" ΕΡΓΑΣΙΑ Στις παρακάτω προτάσεις να βρεις τα επιρρήµατα ή τις επιρρηµατικές φράσεις. Όταν βρεις τα ζητούµενα ,υπογράµµισέ τα. Πήγαν στο χωράφι πρωί πρωί. Ύστερα έστειλε και φώναξε τα παιδιά. Ο µπαρµπα- Ιωσήφ απόθεσε καταγής το µάτσο µε τα κλαδιά. Σε λίγο πήρε ευγενικά το µπόλι και το τοποθέτησε στη σχισµή του δέντρου. Ο Βασίλης µένει από κάτω. Βρήκα εύκολα το σπίτι σας. Ο Γιάννης τρέχει γρήγορα. Θα µείνεις καιρό εδώ; Χτες πήγαµε εκδροµή. Ο Κώστας τρώει λαίµαργα. Αυτή η βλάβη διορθώνεται εύκολα. Σχεδόν πάντα κοιµάµαι µπρούµυτα. Τους είπε σύντοµα το σχέδιό του. Το πρωί σηκώνοµαι νωρίς. Έβαλα τα ρούχα µου και βγήκα έξω. Μας ξύπνησαν νυχτιάτικα. Έκαναν φασαρία το µεσηµέρι. Ταξίδεψα χειµώνα καιρό. Έβρεχε ολονυχτίς. Έβαφε οληµερίς. Μιλάει χαρούµενα. Έτσι θα πετύχεις. ∆ουλεύει προσεχτικά. Του µίλησε απότοµα. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.27
• 28.
  17 17 ΚΑΠΩΣ ΑΡΓΑ ΤΟΚΑΤΑΛΑΒΕ ΤΑΞΗ :……………………………………………………………………… ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :…………………………………………………… ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :…………………………………………………………... ( Προσδιορισµοί αιτίας, σκοπού, αποτελέσµατος.) 1. Βάζω σε σωστή σειρά τις λέξεις. λόγο, χωρίς, σοβαρό, θύµωσες ……………………………………………… να µείνω,να βγω, παρά, προτιµώ ……………………………………………… ένα, από, θα, σας, φέρω, δώρο ……………………………………………… µου, κατά, έπεσε, πάνω ……………………………………………… 2.Γράφω τις προτάσεις στον πληθυντικό αριθµό. Έβαλα τα παπούτσια µου και βγήκα έξω. ……………………………………………... ∆ιάβασα τα µαθήµατά µου. ……………………………………………… Το πρωί σηκώνοµαι νωρίς. ………………………………………………. Αδικείς τον άλλο. ……………………………………………….. Τιµωρείς τον εαυτό σου. ………………………………………………. Μπορείς να έρθεις. ………………………………………………. Αργείς πολύ. ……………………………………………….. Καπνίζεις πολύ. ……………………………………………….. 3.Γράφω τις προτάσεις στο παρελθόν και στο µέλλον. ∆ένω το σκύλο. ……………………………………………….. Ντύνω το µωρό. ………………………………………………... Λύνω την άσκηση. ………………………………………………... Πλένω τα ρούχα. ………………………………………………… Βάφω το σπίτι. ………………………………………………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.28
• 29.
  18 18 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΑΞΗ : ∆ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :…………………………………………………………… ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :…………………………………………………………… 1.Βάζω τις λέξεις στη σωστή σειρά, ώστε να βγαίνει νόηµα. (λόγο,χωρίς,σοβαρό,θύµωσες) ……………………………………………………………………………………………. (να µείνω,να βγω,παράν προτιµώ) …………………………………………………………………………………………….. ένα,από,θα, σας,δώρο,φέρω) ……………………………………………………………………………………………. (µου,κατά,έπεσε,πάνω) ……………………………………………………………………………………………. 2.Μεταφέρω στον πληθυντικό αριθµό τα παρακάτω ρήµατα. Έβαλα τα παπούτσια µου και βγήκα έξω. …………………………………………………………………………………………….. Περπάτησα αρκετή ώρα στην ακρογιαλιά. …………………………………………………………………………………………….. ∆ιάβασα τα µαθήµατά µου. …………………………………………………………………………………………….. Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.29
• 30.
  19 19 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑΡΗΜΑΤΑ, ΕΠΙΘΕΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ ΤΑΞΗ : ∆ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :………………………………………………………. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :………………………………………………………. Να βρεις στο παρακάτω κείµενο τα ρήµατα , τα επίθετα και τα επιρρήµατα. Ο ∆ηµοσθένης φόρεσε την µπλούζα του και άρχισε αργά αργά να λαδώνει τη σιδερένια αλυσίδα του ποδηλάτου . Η Κατερίνα βιαστικά γυαλίζει τα βρώµικα παπούτσια της και ο µικρός αδερφός της σκουπίζει τον γυάλινο καθρέφτη. Ο Φίλιππος έβαλε την κατσαρόλα πάνω στην κουζίνα. Τη χρειάζεται για να βράσει νερό και να καθαρίσει τα άδεια µπουκάλια . ΡΗΜΑΤΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.30
• 31.
  20 20 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ. ΓΛΩΣΣΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:…………………………………………………………… ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :…………………………………………………………… ΤΑΞΗ :…………………………………………………………… ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΩ ΤΙΣ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ Νηστικό αρκούδι …………………………………………………………….. Τα πολλά λόγια ……………………………………………………………….. Όποιος βιάζεται……………………………………………………………….. Η δουλειά ……………………………………………………………………… Κράτα µε να σε κρατώ ……………………………………………………….. Το καλό το παλικάρι………………………………………………………….. Όσα δεν φτάνει η αλεπού ……………………………………………………… Κάνε το καλό…………………………………………………………………… Κάλλιο αργά …………………………………………………………………… Ο ψεύτης και ο κλέφτης………………………………………………………. Κύλησε ο τέντζερης και ………………………………………………………. Το’ να χέρι νίβει τ’ άλλο………………………………………………………. Τον αράπη κι αν τον πλένεις…………………………………………………… Μάρτης γδάρτης ………………………………………………………………. Η καλή µέρα απ’ το…………………………………………………………….. Άνθρωπος αγράµµατος…………………………………………………………. Όποια δε θέλει να ζυµώσει……………………………………………………… Μάθε τέχνη κι άστηνε…………………………………………………………. Στου κουφού την πόρτα………………………………………………………… Το γοργόν και …………………………………………………………………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.31
• 32.
  21 21 Να φέξει καινα δούµε…………………………………………………………… Ο λύκος στην αναµπουµπούλα …………………………………………………. Καλύτερα µιας ώρας ελεύθερη ζωή……………………………………………. Των φρονίµων τα παιδιά………………………………………………………… Αγάλια αγάλια γίνεται ………………………………………………………… ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗ Ν. ΓΛΩΣΣΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:…………………………………………………………… ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :…………………………………………………………… ΤΑΞΗ :…………………………………………………………… ΓΡΑΦΩ ∆ΙΠΛΑ ΣΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ ΤΙΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥΣ Βλέπε :……………………………………. ∆ηλαδή :………………………………….. Αριθµός :…………………………………. Ανατολικά :………………………………. Μίλια :……………………………………. Κύριος,Κυρία :…………………………… Εκατοστό :………………………………... Γραµµάρια :………………………………. ∆εσποινίδα :………………………………. Βορειοδυτικά :……………………………. Κυβικά :…………………………………… ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΑΣ ΚΑΙ ΦΑΝΕΡΩΝΟΥΝ ΠΡΟΤΡΟΠΗ , ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ, ΕΥΧΗ, Α∆ΙΑΦΟΡΙΑ, ΕΝΑΝΤΙΩΣΗ. ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.32
• 33.
  22 22 ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………
• 34.
  mavroedi
• 35.
  ΑΥΤΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΕ ΚΑΠΟΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ.
• 36.
  ΣΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΤΟ…. ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ(ΣΤΙΓΜΙΑΙΟ) ΜΕΛΛΟΝΤΑ
• 37.
  ΑΥΤΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΩΡΑ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ Η΄ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΣΥΝΗΘΩΣ.
• 38.
  ΣΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΤΟΝ…. ΕΝ Ε Σ Τ Ω Τ Α
• 39.
  ΑΥΤΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΓΙΑ ΜΙΑ ΣΤΙΓΜΗ.
• 40.
  ΣΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΤΟΝ…. ΑΟ Ρ Ι Σ Τ Ο
• 41.
  ΑΥΤΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΟΥ ΓΙΝΟΤΑΝ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΣΥΝΕΧΩΣ.
• 42.
  ΣΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΤΟΝ…. ΠΑ Ρ Α Τ Α Τ Ι Κ Ο
• 43.
  ΑΥΤΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΗΔΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΕΙ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΠΟΥ ΜΙΛΑΜΕ.
• 44.
  ΣΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΤΟΝ…. ΠΑ Ρ Α Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ο
• 45.
  ΑΥΤΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΥΝΕΧΩΣ.
• 46.
  ΣΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΤΟΝ… ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΗΤΙΚΟΜΕΛΛΟΝΤΑ
• 47.
  ΑΥΤΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΤΕΛΕΙΩΣΕ ΠΡΩΤΗ ,ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΑΞΗ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΚΑΙ ΑΥΤΉ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ
• 48.
  ΣΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΤΟΝ… ΥΠ Ε Ρ Σ Υ Ν ΤΕ Λ Ι Κ Ο
• 49.
  ΑΥΤΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΠΡΩΤΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΑΞΗ.
• 50.
  ΣΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΤΟ… ΣΥΝΤΕΛΕΣΜΕΝΟΜΕΛΛΟΝΤΑ
• 51.
  ÓõíÞãïñïò ôïõ Ðïëßôç Õðåñáóðßæïíôáòôá äéêáéþìáôá ôùí áíçëßêùí
• 52.
  Ðïéá åßíáé ôá äéêáéþìáôÜìïõ;Ï ÓõíÞãïñïò ôïõ Ðïëßôç åßíáé ìßá ÁíåîÜñôçôç Áñ÷Þ ðïõ äçìéïõñãÞèçêå ôï 1997 ãéá íá ðñïóôáôåýåé ôá äéêáéþìáôá ôùí ðïëéôþí. ÅëÝã÷åôáé ìüíï áðü ôç ÂïõëÞ ôùí ÅëëÞíùí êáé ïé õðçñåóßåò ôïõ åßíáé äùñåÜí. Áðü ôïí Éïýëéï ôïõ 2003 óôïí ÓõíÞãïñï ôïõ Ðïëßôç ëåéôïõñãåß Ýíá íÝï ôìÞìá, ï Êýêëïò ÄéêáéùìÜôùí ôïõ Ðáéäéïý, ðïõ áíÝëáâå ôï ñüëï ôïõ Óõíçãüñïõ ôïõ Ðáéäéïý óôçí ÅëëÜäá. ÁðïóôïëÞ ôïõ åßíáé ç õðåñÜóðéóç ôùí äéêáéùìÜôùí ôùí áíçëßêùí, äçëáäÞ üëùí ôùí áãïñéþí êáé êïñéôóéþí Ýùò 18 ÷ñüíùí.
• 53.
  âßá êáêïðïßçóç áðïêëåéóìüò åêìåôÜëëåõóç Ç ðñïóôáóßá ôùíäéêáéùìÜôùí óïõ ðåñíÜåé êáé áðü ôá ÷Ýñéá óïõ!Ï ÓõíÞãïñïò êáé ôá äéêáéþìáôÜ óïõ Ï ÓõíÞãïñïò: • åñåõíÜ óõãêåêñéìÝíåò ðáñáâéÜóåéò äéêáéùìÜôùí ôùí ðáéäéþí áðü öïñåßò Þ Üôïìá êáé ðñïôåßíåé ôñüðïõò ðñïóôáóßáò ôïõò • ðñïóðáèåß íá êÜíåé ãíùóôÜ ôá äéêáéþìáôÜ ôïõò óå üëïõò êáé ðñþôá áð’ üëá óôá ßäéá ôá ðáéäéÜ • öñïíôßæåé þóôå ôá ðáéäéÜ íá óõììåôÝ÷ïõí êáé íá áêïýãåôáé ç öùíÞ ôïõò óôá èÝìáôá ðïõ ôá áöïñïýí • ðáñáêïëïõèåß ôçí åöáñìïãÞ ôùí íüìùí ãéá ôá ðáéäéÜ êáé êÜíåé ðñïôÜóåéò ðñïò ôçí Ðïëéôåßá ãéá íá ëÜâåé ìÝôñá ðñïò ôï óõìöÝñïí ôïõò • óõíáíôÜ ôá ðáéäéÜ óôïõò ÷þñïõò üðïõ æïõí, åêðáéäåýïíôáé êáé ðåñíïýí ôçí êáèçìåñéíüôçôÜ ôïõò, óõæçôÜ ôá ðñïâëÞìáôá ðïõ ôá áðáó÷ïëïýí êáé áêïýåé ôéò áðüøåéò êáé ôéò ðñïôÜóåéò ôïõò Ï ÓõíÞãïñïò äåí ðáßæåé… • ôï ñüëï Üëëùí õðçñåóéþí ðïõ öñïíôßæïõí ãéá ôçí ðñïóôáóßá ôùí ðáéäéþí, ð.÷. åéóáããåëÝá Þ êïéíùíéêÞò õðçñåóßáò. ÓõíåñãÜæåôáé, üìùò, ìáæß ôïõò üôáí ÷ñåéÜæåôáé • ôï ñüëï èáõìáôïðïéïý! ×ñåéÜæåôáé íá ãíùñßæåéò ôá äéêáéþìáôÜ óïõ êáé íá ÷ñçóéìïðïéåßò ôç âïÞèåéá áíèñþðùí ðïõ åìðéóôåýåóáé åêðáßäåõóç øõ÷áãùãßá ñáôóéóìüò éóüôçôá óåâáóìüò êáôáðßåóç õãåßá óõììåôï÷Þ åðéêïéíùíßá öñïíôßäá Üðïøç ðáñáìÝëçóç
• 54.
  7 Ëßãá ëüãéá ãéáôá äéêáéþìáôÜ óïõ 1⁄4ëá ôá ðáéäéÜ Ý÷ïõí óõãêåêñéìÝíá äéêáéþìáôá ðïõ ïñßæïíôáé áðü ôéò äéåèíåßò óõìâÜóåéò, ôï Óýíôáãìá êáé ôïõò íüìïõò. Ôï óçìáíôéêüôåñï êåßìåíï ãéá ôá Äéêáéþìáôá ôïõ Ðáéäéïý åßíáé ç ÄÉÅÈÍÇÓ ÓÕÌÂÁÓÇ ÔÏÕ ÏÇÅ ÃÉÁ ÔÁ ÄÉÊÁÉÙÌÁÔÁ ÔÏÕ ÐÁÉÄÉÏÕ. Ç Óýìâáóç áõôÞ, ðïõ õðïãñÜöôçêå ôï 1989 áðü ôá êñÜôç–ìÝëç ôïõ Ïñãáíéóìïý ÇíùìÝíùí Åèíþí, ñõèìßæåé ôéò õðï÷ñåþóåéò ôùí êñáôþí ãéá ôçí ðñïóôáóßá êáé ðñïáãùãÞ ôùí äéêáéùìÜôùí ôïõ ðáéäéïý. Ôï 1992 Ýãéíå íüìïò êáé óôç ÷þñá ìáò (Í. 2101/ 92). Ç Óýìâáóç ãéá ôá Äéêáéþìáôá ôïõ Ðáéäéïý ðåñéëáìâÜíåé ôñåéò ìåãÜëåò êáôçãïñßåò äéêáéùìÜôùí: • Óõììåôï÷Þ (äéêáßùìá óôçí Ýêöñáóç ãíþìçò, ôçí ðëçñïöüñçóç, ôïí åëåýèåñï ÷ñüíï, ê.ë.ð.) • Ðñïóôáóßá (áðü êÜèå ìïñöÞò êáêïðïßçóç, åêìåôÜëëåõóç, äéÜêñéóç, ñáôóéóìü, ê.ë.ð.) • Ðáñï÷Ýò (äéêáßùìá óôçí åêðáßäåõóç, ôçí õãåßá, ôçí øõ÷áãùãßá, ê.ë.ð.) Óôéò åðüìåíåò óåëßäåò èá âñåéò ðëçñïöïñßåò ãéá ïñéóìÝíá áðü ôá äéêáéþìáôá ðïõ ðåñéÝ÷ïíôáé óôç Óýìâáóç ãéá ôá Äéêáéþìáôá ôïõ Ðáéäéïý. ÈÝëù íá ëÝù ôç ãíþìç ìïõ óå êÜèå æÞôçìá ðïõ ìå áöïñÜ! ÈÝëù íá îÝñù ôá äéêáéþìáôÜ ìïõ! Äåí îÝñù óå ðïéüí íá ìéëÞóù ãéá üóá ìïõ óõìâáßíïõí! Ôï îýëï ÄÅÍ âãÞêå áðü ôïí ðáñÜäåéóï! ÈÝëù íá Ý÷ù åëåýèåñï ÷ñüíï! ÈÝëù íá åßìáóôå üëïé ßóïé!
• 55.
  Ôé ëÝåé çÓýìâáóç ãéá ôá Äéêáéþìáôá ôïõ Ðáéäéïý; • 1⁄4ëá ôá ðáéäéÜ åßíáé ßóá êáé ðñÝðåé íá ðñïóôáôåýïíôáé áðü äéáêñßóåéò ëüãù öõëÞò, ÷ñþìáôïò, öýëïõ, ãëþóóáò, èñçóêåßáò, êáôáãùãÞò, ðåðïéèÞóåùí, íïìéêÞò êáôÜóôáóçò ôùí ßäéùí Þ ìåëþí ôçò ïéêïãÝíåéÜò ôïõò. • Ôï óõìöÝñïí ôïõ ðáéäéïý ðñÝðåé íá ëáìâÜíåôáé õðüøç óå üëåò ôéò áðïöÜóåéò ðïõ ôï áöïñïýí. • Ôá ðáéäéÜ Ý÷ïõí äéêáßùìá óôçí ôáõôüôçôá, äçëáäÞ óå Ýíá üíïìá, åðþíõìï êáé éèáãÝíåéá. • Ôá ðáéäéÜ ðñÝðåé íá ìåãáëþíïõí óå Ýíá ðåñéâÜëëïí ðïõ ôïõò ðáñÝ÷åé ôá áíáãêáßá õëéêÜ áãáèÜ (óôÝãç, ñïý÷á, ôñïöÞ) êáé äéáóöáëßæåé ôç óùìáôéêÞ, íïçôéêÞ, óõíáéóèçìáôéêÞ êáé êïéíùíéêÞ ôïõò áíÜðôõîç. • Ôá ðáéäéÜ Ý÷ïõí äéêáßùìá íá ìçí áðï÷ùñßæïíôáé áðü ôïõò ãïíåßò ôïõò, åêôüò áí áõôü ãßíåôáé ìå êïéíÞ áðüöáóç ôùí ãïíÝùí Þ ýóôåñá áðü áðüöáóç ôçò Ðïëéôåßáò, åðåéäÞ ïé ãïíåßò ôá ðáñáìåëïýí Þ ôá êáêïìåôá÷åéñßæïíôáé. • 1⁄4ëá ôá ðáéäéÜ, áíÜëïãá ìå ôçí çëéêßá êáé ôçí ùñéìüôçôÜ ôïõò, Ý÷ïõí äéêáßùìá íá åêöñÜæïõí ôç ãíþìç êáé ôéò áðüøåéò ôïõò óå èÝìáôá ðïõ ôá áöïñïýí. Ïé åíÞëéêåò ðñÝðåé íá ëáìâÜíïõí õðüøç ôç ãíþìç ôïõò ðñéí ðÜñïõí áðïöÜóåéò ãé’ áõôÜ.
• 56.
  • Ôá ðáéäéÜÝ÷ïõí äéêáßùìá íá åêöñÜæïõí ôéò èñçóêåõôéêÝò Þ Üëëåò ðåðïéèÞóåéò ôïõò. • Êáíåßò äåí ìðïñåß íá åðåìâáßíåé áõèáßñåôá óôçí éäéùôéêÞ æùÞ ôùí ðáéäéþí, óôçí ïéêïãÝíåéá, ôçí êáôïéêßá Þ ôçí áëëçëïãñáößá ôïõò, ïýôå íá ðñïóâÜëëåé ôçí ôéìÞ êáé ôçí õðüëçøÞ ôïõò. • Ôá ðáéäéÜ Ý÷ïõí äéêáßùìá ðñüóâáóçò óôá ìÝóá åíçìÝñùóçò (åöçìåñßäåò, ñáäéüöùíï, ôçëåüñáóç, çëåêôñïíéêÜ ìÝóá) áëëÜ ðñÝðåé êáé íá ðñïóôáôåýïíôáé áðü ôéò áñíçôéêÝò åðéäñÜóåéò ôïõò. • Ôá ðáéäéÜ Ý÷ïõí äéêáßùìá ðñïóôáóßáò áðü êÜèå ìïñöÞò êáêïìåôá÷åßñéóç: âßá, ðáñáìÝëçóç, êáêïðïßçóç (óùìáôéêÞ, ëåêôéêÞ, øõ÷ïëïãéêÞ, óåîïõáëéêÞ) êáé åêìåôÜëëåõóç, ìÝóá êáé Ýîù áðü ôçí ïéêïãÝíåéá. • 1⁄4ôáí ç ïéêïãÝíåéá äåí ìðïñåß íá öñïíôßóåé Ýíá ðáéäß, ôüôå ç Ðïëéôåßá áíáëáìâÜíåé ôç öñïíôßäá ôïõ ìå èåóìïýò üðùò ç õéïèåóßá, ç öéëïîåíßá óå áíÜäï÷ç ïéêïãÝíåéá Þ óå ßäñõìá, ðïõ ðñÝðåé íá óÝâïíôáé ðëÞñùò ôá äéêáéþìáôÜ ôïõ. • Ôá ðáéäéÜ ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü îÝíç ÷þñá Ý÷ïõí äéêáßùìá öñïíôßäáò êáé ðñïóôáóßáò. • Ôá ðáéäéÜ ìå åéäéêÝò áíÜãêåò Ý÷ïõí äéêáßùìá óôç äùñåÜí åéäéêÞ öñïíôßäá, åêðáßäåõóç êáé åðéìüñöùóç, þóôå íá áðïëáìâÜíïõí éóüôéìç êáé áîéïðñåðÞ æùÞ. • Ôá ðáéäéÜ Ý÷ïõí äéêáßùìá óôçí éáôñéêÞ ðåñßèáëøç êáé öñïíôßäá, ôïõò åìâïëéáóìïýò, ôç íïóçëåßá, ê.ë.ð. • 1⁄4ëá ôá ðáéäéÜ Ý÷ïõí äéêáßùìá óôçí åêðáßäåõóç, óýìöùíá ìå ôéò áíÜãêåò êáé ôéò éäéáéôåñüôçôÝò ôïõò. Ôï êñÜôïò ðñÝðåé íá ðáßñíåé ìÝôñá þóôå ôá ðáéäéÜ íá ãñÜöïíôáé êáé íá ìç äéáêüðôïõí óôï ó÷ïëåßï, íá áíáðôýóóïõí ôéò éêáíüôçôåò êáé ôçí ðñïóùðéêüôçôÜ ôïõò. Ôá ðåéèáñ÷éêÜ ìÝôñá äåí ðñÝðåé íá ðñïóâÜëëïõí ôçí áîéïðñÝðåéá ôùí ìáèçôþí. • Ôá ðáéäéÜ Ý÷ïõí äéêáßùìá óôçí áíÜðáõóç, óôï ðáé÷íßäé êáé ôçí øõ÷áãùãßá. • Ôá ðáéäéÜ ðñÝðåé íá ðñïóôáôåýïíôáé áðü êÜèå ìïñöÞò ïéêïíïìéêÞ åêìåôÜëëåõóç (åðáéôåßá, åêðüñíåõóç, ðïñíïãñáößá, äïõëåìðüñéï, ê.ë.ð.) ¸÷ïõí üìùò äéêáßùìá óôçí åñãáóßá ìå áóöÜëéóç êáé õðü ðñïûðïèÝóåéò, áíÜëïãá ìå ôçí çëéêßá, ôï åßäïò åñãáóßáò, ôï ùñÜñéï, ê.ë.ð. • Ôá ðáéäéÜ ðïõ åßôå ôá ßäéá åßôå ìÝëç ôçò ïéêïãÝíåéÜò ôïõò êÜíïõí ÷ñÞóç íáñêùôéêþí Þ Üëëùí ïõóéþí ðïõ ðñïêáëïýí åîÜñôçóç Ý÷ïõí äéêáßùìá êáôÜëëçëçò õðïóôÞñéîçò. • Ôá ðáéäéÜ ðïõ óõëëáìâÜíïíôáé êáé äéêÜæïíôáé Ý÷ïõí äéêáßùìá íá áíôéìåôùðßæïíôáé ìå áîéïðñÝðåéá êáé óåâáóìü óôçí éäéùôéêÞ ôïõò æùÞ, íá åíçìåñþíïíôáé áíáëõôéêÜ áðü ôéò Áñ÷Ýò óå êáôáíïçôÞ ãëþóóá êáé íá Ý÷ïõí íïìéêÞ âïÞèåéá. Óå ðåñßðôùóç ðïõ åßíáé áðïëýôùò áðáñáßôçôç ç êñÜôçóÞ ôïõò, áõôÞ ðñÝðåé íá ãßíåôáé ÷ùñéóôÜ áðü åíÞëéêá Üôïìá êáé ìå óåâáóìü óôçí ðñïóùðéêüôçôá êáé ôéò áíÜãêåò ôïõò.
• 57.
  13 ÐñïóðÜèçóå íá áðáíôÞóåéòóôéò ðáñáêÜôù åñùôÞóåéò ìå ÍÁÉ Þ Ï×É ÁðáíôÞóåéò 1. Ìðïñïýí ïé ãïíåßò íá áðáãïñåýóïõí óôï ðáéäß ôïõò íá ðçãáßíåé óôï ó÷ïëåßï; 2. Ìðïñåß Ýíáò ìáèçôÞò íá ãñáöôåß óôï ó÷ïëåßï áí ïé ãïíåßò ôïõ äåí êáôïéêïýí íüìéìá óôçí ÅëëÜäá; 3. Ìðïñåß Ýíá ðáéäß ðïõ åßíáé Üññùóôï íá áðåõèõíèåß ìüíï ôïõ óå Ýíá íïóïêïìåßï Þ Ýíá êÝíôñï õãåßáò; 1. 1⁄4÷é. Ç åêðáßäåõóç åßíáé äéêáßùìá üëùí ôùí ðáéäéþí. Ïé ãïíåßò åßíáé õðï÷ñåùìÝíïé íá äþóïõí ôçí ÝãêñéóÞ ôïõò, åêôüò áí õðÜñ÷ïõí ëüãïé õãåßáò ðïõ åðéâÜëëïõí ôçí ðáñáìïíÞ ôïõ ðáéäéïý óôï óðßôé. 2. Íáé. 1⁄4ëïé ïé áíÞëéêïé ðïõ ìÝíïõí óôç ÷þñá Ý÷ïõí äéêáßùìá íá ðçãáßíïõí óå äçìüóéï ó÷ïëåßï. Áí üìùò ïé ãïíåßò áðåëáèïýí, ôï ðáéäß ôïõò áêïëïõèåß. 3. Íáé, áëëÜ óå êÜèå ðåñßðôùóç ðñÝðåé íá åéäïðïéçèïýí ïé ãïíåßò ôïõ Þ êÜðïéïò Üëëïò åíÞëéêáò ðïõ Ý÷åé ôçí åõèýíç ôïõ. 4. 1⁄4÷é. Ãéá ôçí Ýêäïóç äéáâáôçñßïõ ÷ñåéÜæåôáé ç õðïãñáöÞ ôùí ãïíéþí ôïõ. Áí ôï ðáéäß ôáîéäåýåé ìüíï ôïõ Þ ìå Üëëï ðñüóùðï ðñÝðåé íá õðÜñ÷åé ç ãñáðôÞ ÝãêñéóÞ ôïõò. 5. Íáé. Ôï äéêáóôÞñéï áêïýåé ôç ãíþìç ôïõ ðáéäéïý, áíÜëïãá ìå ôçí çëéêßá êáé ôçí ùñéìüôçôÜ ôïõ. 6. 1⁄4÷é, åêôüò áí ôï Ý÷åé áðáãïñåýóåé ôï äéêáóôÞñéï. 7. Íáé. ¸÷åé äéêáßùìá íá äéáìáñôõñçèåß óôç äéåýèõíóç ôïõ ó÷ïëåßïõ ôïõ Þ óôï ãñáöåßï ôçò Äéåýèõíóçò Åêðáßäåõóçò æçôþíôáò ôçí ðñïóôáóßá ôïõ áðü ïðïéáäÞðïôå äéÜêñéóç. 8. 1⁄4÷é. Ç áðüöáóç ãéá áðïâïëÞ ìðïñåß íá äéáñêåß ìüíï ãéá ôï óõãêåêñéìÝíï ó÷ïëéêü Ýôïò. 9. Íáé. Ç áóôõíïìßá Þ ç äçìüóéá õðçñåóßá ïöåßëïõí ìÜëéóôá íá áêïýóïõí ôçí êáôáããåëßá ôïõ êáé íá ÷åéñéóôïýí åìðéóôåõôéêÜ ôá óôïé÷åßá ôïõ. 10.1⁄4÷é. Ç óõíáßíåóç ôùí ãïíéþí Þ áõôþí ðïõ Ý÷ïõí ôçí åðéìÝëåéá ôùí áíçëßêùí åßíáé áðáñáßôçôç ãéá íá åñãáóôïýí. 11. 1⁄4÷é, áõôü åßíáé äéêáßùìá ôïõ ðáéäéïý ðïõ óõëëáìâÜíåôáé. 12.1⁄4÷é, åêôüò áí ôï äéêáóôÞñéï Þ ï åéóáããåëÝáò Ý÷åé áðïöáóßóåé äéáöïñåôéêÜ. 13.1⁄4÷é, ï íüìïò áðáãïñåýåé ñçôÜ êÜôé ôÝôïéï, áêüìç êáé áí ôï ðñüóùðï ôïõ áíçëßêïõ êáëýðôåôáé. ãéá äéÜêñéóç óå âÜñïò ôïõ áðü äáóêÜëïõò Þ óõììáèçôÝò ôïõ; 8. Ìðïñåß Ýíá ó÷ïëåßï íá áðïâÜëåé Ýíáí ìáèçôÞ ãéá ðÜíôá; 9. Ìðïñåß Ýíá ðáéäß íá áðåõèõíèåß ÷ùñßò ôçí Ýãêñéóç ôùí ãïíéþí ôïõ óôçí áóôõíïìßá Þ óå êÜðïéá äçìüóéá õðçñåóßá ãéá íá êáôáããåßëåé üôé Ýíá äéêáßùìÜ ôïõ ðáñáâéÜæåôáé ; 10. Ìðïñåß Ýíá ðáéäß ðÜíù áðü 15 ÷ñüíùí íá åñãáóôåß ÷ùñßò íá åíçìåñþóåé ôïõò ãïíåßò ôïõ; 11. Ìðïñåß Ýíáò áóôõíïìéêüò ðïõ óõëëáìâÜíåé Ýíáí áíÞëéêï íá ôïõ áðáãïñåýóåé ôçí ôçëåöùíéêÞ åðéêïéíùíßá ìå ôïõò ãïíåßò ôïõ; 12. Ìðïñåß Ýíá ðáéäß íá ìÝíåé óå Üëëï óðßôé áðü áõôü ôùí ãïíéþí ôïõ ÷ùñßò ôçí ÝãêñéóÞ ôïõò; 13. Ìðïñåß Ýíá ôçëåïðôéêü êáíÜëé íá ðñïâÜëåé óõíÝíôåõîç ìå Ýíáí êáêïðïéçìÝíï áíÞëéêï; 4. Ìðïñåß Ýíá ðáéäß íá ôáîéäÝøåé óôï åîùôåñéêü ÷ùñßò ôçí Ýãêñéóç ôùí ãïíéþí ôïõ; 5. Ìðïñåß Ýíá ðáéäß ÷ùñéóìÝíùí ãïíéþí íá åêöñÜóåé ôçí ÜðïøÞ ôïõ ìå ðïéïí ãïíÝá èÝëåé íá ìÝíåé; 6. Ìðïñåß Ýíáò ÷ùñéóìÝíïò ãïíéüò íá áðáãïñåýóåé óôï ðáéäß ôïõ íá åðéêïéíùíåß ôçëåöùíéêÜ ìå ôïí Üëëï ãïíéü; 7. Ìðïñåß Ýíáò ìáèçôÞò íá äéáìáñôõñçèåß
• 58.
  Ðþò ìðïñåßò íáåðéêïéíùíÞóåéò ìå ôïí ÓõíÞãïñï; • Ìðïñåßò íá ôçëåöùíÞóåéò óôï 800.11.32.000 (÷ùñßò ÷ñÝùóç) • Ìðïñåßò íá åðéóêåöèåßò ôá ãñáöåßá ôïõ Óõíçãüñïõ ôïõ Ðïëßôç, êáèçìåñéíÝò áðü ôéò 9.00 ð.ì. ìÝ÷ñé ôéò 3.00 ì.ì. • Ìðïñåßò íá åðéêïéíùíÞóåéò ôá÷õäñïìéêÜ (×áôæçãéÜííç ÌÝîç 5, ÁèÞíá 11528) Þ çëåêôñïíéêÜ (óôï cr@synigoros.gr) Þ ìå öáî (óôï 210.728.9639). Óôïí ÓõíÞãïñï ìðïñåßò íá áðåõèõíèåßò åóý, êÜðïéïò áðü ôçí ïéêïãÝíåéÜ óïõ Þ ïðïéïóäÞðïôå Üëëïò ãíùñßæåé üôé ðáñáâéÜæïíôáé äéêáéþìáôá ôïõ ðáéäéïý. ºóùò ôï ðñüâëçìá íá áíôéìåôùðßæåôáé êáëýôåñá áí æçôÞóåéò ôç âïÞèåéá êÜðïéïõ åíÞëéêá ðïõ åìðéóôåýåóáé. Óôçí ðåñßðôùóç áõôÞ èá óïõ ðïýìå ôç ãíþìç ìáò ãéá ôï ôé ìðïñåßò íá êÜíåéò. Áí, üìùò, åßíáé áðáñáßôçôç ç ðáñÝìâáóç ôïõ Óõíçãüñïõ ãéá íá ðñïóôáôåõèïýí ôá äéêáéþìáôá óïõ, ôüôå ìðïñåßò íá êÜíåéò ìéá ãñáðôÞ áíáöïñÜ. Ôé åßíáé ç "áíáöïñÜ"; Åßíáé Ýíá áðëü ãñáðôü êåßìåíï ðïõ ðåñéÝ÷åé ìßá óýíôïìç ðåñéãñáöÞ ôïõ ðñïâëÞìáôïò ðïõ áíôéìåôùðßæåéò, ôá óôïé÷åßá óïõ êáé ôçí õðïãñáöÞ óïõ. ¸íá Ýíôõðï áíáöïñÜò èá âñåéò óôï ôÝëïò ôïõ öõëëáäßïõ Ï ÓõíÞãïñïò ìðïñåß íá åñåõíÞóåé ìßá ðïëý óïâáñÞ ðáñáâßáóç êáé ìå äéêÞ ôïõ ðñùôïâïõëßá. Ìðïñåß, åðßóçò, íá åðéóêåöèåß êÜðïéï ó÷ïëåßï, íïóïêïìåßï, îåíþíá, ÷þñï êñÜôçóçò, ê.ëð. ãéá íá äéáðéóôþóåé áí ðñïóôáôåýïíôáé ôá äéêáéþìáôá ôùí ðáéäéþí. Ôá ðñïóùðéêÜ óôïé÷åßá óïõ êáé üóá ìáò áíáöÝñåéò åßíáé áðüññçôá, äçëáäÞ äåí äßíïíôáé óå ôñßôïõò ÷ùñßò ôç èÝëçóÞ óïõ. Áí ãéá íá áíôéìåôùðéóôåß ôï ðñüâëçìá åßíáé áðáñáßôçôç ç åðéêïéíùíßá ìå ôïõò ãïíåßò óïõ Þ ìéá áñìüäéá õðçñåóßá, ôüôå ï ÓõíÞãïñïò èá æçôÞóåé ðñþôá ôç óýìöùíç ãíþìç óïõ. }{
• 59.
  ÅÍÔÕÐÏ ÁÍÁÖÏÑÁÓ ÐÑÏÓ: ÔÏÍÓÕÍÇÃÏÑÏ ÔÏÕ ÐÏËÉÔÇ – ÊÕÊËÏ ÄÉÊÁÉÙÌÁÔÙÍ ÔÏÕ ÐÁÉÄÉÏÕ, ×ÁÔÆÇÃÉÁÍÍÇ ÌÅÎÇ 5, ÁÈÇÍÁ 11528 ÏÍÏÌÁ ÅÐÙÍÕÌÏ ÇÌÅÑÏÌÇÍÉÁ ÃÅÍÍÇÓÇÓ (ãéá áíçëßêïõò) ÄÉÅÕÈÕÍÓÇ ÊÁÔÏÉÊÉÁÓ ÔÇËÅÖÙÍÏ ÊÁÔÏÉÊÉÁÓ ÊÉÍÇÔÏ Ç ÁËËÏ ÔÇËÅÖÙÍÏ ÇÌÅÑÏÌÇÍÉÁ ÓÕÌÐËÇÑÙÓÇÓ ÔÇÓ ÁÍÁÖÏÑÁÓ Ï ÓõíÞãïñïò ìðïñåß íá åðéêïéíùíåß ìáæß ìïõ (êýêëùóå): Á) óôç äéåýèõíóç óðéôéïý ìïõ ìå áëëçëïãñáößá (íáé – ü÷é) Â) óôï ôçëÝöùíï óðéôéïý (íáé ü÷é) Ã) óôï êéíçôü Þ Üëëï ôçëÝöùíï (íáé ü÷é) Té Üëëï êÜíåé ï ÓõíÞãïñïò ãéá ôá äéêáéþìáôá ôùí ðáéäéþí; • óõíáíôÜ êáé åðéêïéíùíåß Üìåóá ìå ïìÜäåò ðáéäéþí óå ó÷ïëåßá, ÷þñïõò öéëïîåíßáò, ê.ë.ð. • ðáñÝ÷åé ðëçñïöïñßåò ãéá ôá äéêáéþìáôá ôùí ðáéäéþí ìÝóá áðü åéäéêÞ ôçëåöùíéêÞ ãñáììÞ, Ýíôõðá êáé ôï äéáäßêôõï • üôáí êñßíåé üôé åßíáé ÷ñÞóéìï, ëÝåé ôçí ÜðïøÞ ôïõ ãéá èÝìáôá ðïõ áöïñïýí ôá ðáéäéÜ óôéò åöçìåñßäåò, ôï ñáäéüöùíï Þ ôçí ôçëåüñáóç • óõíåñãÜæåôáé ìå õðçñåóßåò Þ öïñåßò åêðáßäåõóçò, ðñüíïéáò êáé äéêáéïóýíçò, äéåèíåßò ïñãáíéóìïýò êáé ìç êõâåñíçôéêÝò ïñãáíþóåéò ðïõ áó÷ïëïýíôáé ìå ôï ðáéäß Ìéá ïìÜäá ðáéäéþí ìðïñåß íá åðéóêåöèåß ôá ãñáöåßá ôïõ Óõíçãüñïõ Þ íá æçôÞóåé íá ìðåé óôï ðñüãñáììá åðéóêÝøåþí ìáò, ãéá íá êïõâåíôéÜóïõìå ìáæß èÝìáôá äéêáéùìÜôùí ôïõ ðáéäéïý. Ìðïñåß áêüìç íá ìáò óôåßëåé ãñáðôÝò ðñïôÜóåéò ãéá Ýíá óïâáñü æÞôçìá ðïõ Ý÷åé áðáó÷ïëÞóåé ôá ìÝëç ôçò ïìÜäáò.
• 60.
  ÐåñéãñáöÞ ôïõ ðñïâëÞìáôïò (ÐñïóðÜèçóåíá åßóáé üóï ãßíåôáé ðåñéóóüôåñï áêñéâÞò. Áí áíáöÝñåóáé óå Üëëá ðñüóùðá, ðáñáêáëïýìå íá ãñÜøåéò áí èÝëåéò Þ ü÷é íá åðéêïéíùíÞóåé ï ÓõíÞãïñïò ìáæß ôïõò. Ìðïñåßò íá ÷ñçóéìïðïéÞóåéò êáé Üëëåò óåëßäåò. Óôï ôÝëïò ìçí îå÷Üóåéò íá âÜëåéò ôçí õðïãñáöÞ óïõ). Ç óéùðÞ äåí åßíáé ëýóç Åðéêïéíþíçóå ìáæß ìáò!
• 61.
  www.sloukeri.com
• 62.
  ΛΥΚΕΙΟ ΡΑΦΗΝΑΣ 2011-2012 1ο ΛύκειοΡαφήνας Α΄ Λυκείου «Ερευνητικές Εργασίες» Σχολικό Έτος 2011-2012 (Α΄ Τετράμηνο) ΤΑ ∆ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙ∆ΙΟΥ ΑΦΡΟΥ∆ΑΚΗΣ ΠΑΡΗΣ ΑΛΕΞΗ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΒΑΖΟΥΚΗΣ ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΜΟΛΑΡΙ ΤΖΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΤΑΦΑΙ ΑΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΙΩΝΗΣ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α P R O J E C T
• 63.
  Σελίδα 2 ΡΑΦΗΝΑ 20ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012
• 64.
  Σελίδα 3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΟΣ1- ΘΕΩΡHΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ……………………………………………………………………σελ.3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ……………………………………………………………………………σελ.5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 • Ιστορική αναδροµή στην εξέλιξη των δικαιωµάτων του παιδιού………………………..σελ.6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 • Οι βασικές διεθνείς συνθήκες για τα δικαιώµατα του παιδιού………………………………………………………….σελ.9 2.1 Οι συµβάσεις ………….………………………………………..σελ.9 2.2 ∆ιεθνή Σύµβαση του Ο.Η.Ε…………………………………....σελ.10 2.2.1 Το περιεχόµενο της σύµβασης …………………………….σελ.10 2.2.2 Η βασική οριοθέτηση ………………………………………..σελ.10 2.2.3 ∆ικαιώµατα που απορρέουν ………………………………..σελ.11 2.2.4 Περιορισµοί των δικαιωµάτων ……………………………...σελ.14 ΜΕΡΟΣ 2- ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 • Τι θα δούµε στο ερευνητικό µερος………………………σελ.15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 • Έρευνα και ανάλυση…………………………………..σελ.15 4.1 Προσέγγιση των αριθµών………………………………...σελ.15 4.2 Τα γραφήµατα………………………………………………σελ.16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
• 65.
  Σελίδα 4 • Κάτισηµαντικό για την Ελλάδα…………………………………σελ.19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 • Τα αποτελέσµατα των γραφηµάτων…………….σελ.21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 • Κάτι που µας έκανε εντύπωση………..................σελ.22 ΕΠΙΛΟΓΟΣ…………………………………………………………….ΣΕΛ.24
• 66.
  Σελίδα 5 ~ΕΙΣΑΓΩΓΗ~ Με αφορµήτο νέο µάθηµα project της Α΄ Λυκείου µε θέµα τα ∆ικαιώµατα του Παιδιού θα γνωρίσουµε την ιστορία και τη θέση της Ελλάδας στα δικαιώµατα του παιδιού. Βασικός σκοπός αυτής της εργασίας είναι η κατανόηση των δικαιωµάτων κοινωνικά και ιστορικά καθώς και η κατανοµή διαφόρων χωρών σε παγκόσµιο επίπεδο όσον αφορά τα δικαιώµατα του παιδιού. Ερωτήµατα που θα απαντηθούν µέσα από την εργασία είναι : Το ρόλο των συµβάσεων για την ιστορική διαµόρφωση των δικαιωµάτων του παιδιού, ποια δικαιώµατα καλύπτει και ποιους περιορισµούς θέτει. Τα δικαιώµατα που καταπατώνται στην Ελλάδα σε σχέση µε το παγκόσµιο επίπεδο. Ελπίζω µέσα από την εργασία να γνωρίσετε καλύτερα το θεσµό αυτό.
• 67.
  Σελίδα 6 Κεφάλαιο 1Ιστορική αναδροµή στην εξέλιξης των δικαιωµάτων του παιδιού Το παιδί ήταν και εξακολουθεί να είναι σήµερα το πρώτο θύµα στις παραβιάσεις των δικαιωµάτων του ανθρώπου. Τι έκανε όµως η διεθνής κοινωνία για να περιορίσει τις παραβιάσεις αυτές; Οι προσπάθειες για την προαγωγή και προστασία των δικαιωµάτων του παιδιού χρονολογούνται απ’ τα τέλη του 19 ου –αρχές του 20 ου αιώνα. Στα πλαίσια της Κοινωνίας των Εθνών έγιναν προσπάθειες για την απαγόρευση της εµπορίας των γυναικών και των παιδιών καθώς και την απαγόρευση της δουλείας και του δουλεµπορίου. Οι πιο αποτελεσµατικές όµως προσπάθειες ολοκληρώθηκαν στα πλαίσια της ∆ιεθνούς Οργάνωσης Εργασίας(∆ Ο Ε)σε µια σειρά διεθνών συµβάσεων που περιόριζαν και συγχρόνως προστάτευαν την εργασία του παιδιού(www.d.o.e.gr) Η πρώτη διεθνής πράξη, γενικού χαρακτήρα, αφιερωµένη αποκλειστικά στην προστασία του παιδιού ήταν η ∆ιακήρυξη των δικαιωµάτων του παιδιού που υιοθετήθηκε στη Γενεύη το 1924, στα πλαίσια της Κοινωνίας των Εθνών. Η διακήρυξη αυτή αφού αναγνώριζε ότι η ανθρωπότητα οφείλει στο παιδί ό,τι καλύτερο έχει να του δώσει, τόνιζε ότι υποχρέωση όλων των ανθρώπων και όλων των εθνών είναι να προστατεύσουν το παιδί µε κάθε τρόπο. Στερηµένη οποιασδήποτε νοµικής δεσµευτικότητας, η ∆ιακήρυξη αποτελεί το πρώτο διεθνές κείµενο που εισήγαγε βασικές αρχές για την προστασία του παιδιού στο διεθνή χώρο, προετοιµάζοντας το έδαφος για την <<προοδευτική ανάπτυξη των διεθνών κανόνων και δεδοµένων, έτσι όπως αργότερα ενσωµατώθηκαν στη ∆ιακήρυξη των δικαιωµάτων του παιδιού του 1959>>. Μετά τον Β’ Παγκόσµιο πόλεµο, η προστασία των δικαιωµάτων του ανθρώπου έγινε πλέον επιτακτική. Ο χάρτης του Ο. Η. Ε ενσωµάτωσε στις πρώτες κιόλας σειρές του <<την πίστη στα θεµελιώδη δικαιώµατα του ανθρώπου και στην αξιοπρέπεια και στην αξία του ανθρώπου που θα τυγχάνουν σεβασµού απ’ όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους της γης>>. Εξάλλου, η Οικουµενική ∆ιακήρυξη των δικαιωµάτων του ανθρώπου(Ο ∆∆Α) απ’ το 1948 κατέγραψε µια σειρά θεµελιωδών δικαιωµάτων και ελευθεριών του ανθρώπου , δύο απ’ τις οποίες αναφέρονται ειδικά στην προστασία του παιδιού:το άρθρο 25παρ2 που προστατεύει την µητρότητα και την παιδική ηλικία και το άρθρο 26 που
• 68.
  Σελίδα 7 προστατεύει τοδικαίωµα στην εκπαίδευση , τονίζοντας ότι η στοιχειώδης εκπαίδευση είναι υποχρεωτική, κατοχυρώνοντας έµµεσα το δικαίωµα του παιδιού να λάβει κάποια στοιχειώδη µόρφωση. Σε θεσµικό επίπεδο η Γενική Συνέλευση του Ο. Η. Ε δηµιούργησε µε απόφαση της το 1946 το ∆ιεθνές Ταµείο για τις έκτακτες ανάγκες του παιδιού, το οποίο µε µεταγενέστερη απόφαση του ίδιου οργάνου το 1953 ονοµάστηκε ταµείο των Η. Ε για το παιδί, γνωστό ως UNICEF. Αργότερα, το1959 υιοθετήθηκε απ’ τη Γενική Συνέλευση των Η .Ε η ∆ιακήρυξη των δικαιωµάτων του παιδιού. Πρόκειται για κείµενο που καταγράφει κυρίως <<γενικές αρχές>> για την φροντίδα και την προστασία του παιδιού, αποφεύγοντας να αναφέρει τη λέξη <<δικαιώµατα>>. Η διακήρυξη προβλέπει ότι το παιδί θα πρέπει να απολαµβάνει ειδικής προστασίας, θα πρέπει να του παρέχονται ευκαιρίες για την υγιεινή και σωστή ανάπτυξη του, να απολαµβάνει τα αγαθά της κοινωνικής ασφάλισης, συµπεριλαµβανοµένης της στέγης, της διατροφής και των ιατρικών υπηρεσιών, να µορφώνεται και να προστατεύεται από κάθε µορφής εγκατάλειψη, σκληρότητα και εκµετάλλευση.1 Η διεθνής αυτή πράξη, παρόλο που θα µπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα τολµηρό κείµενο για την εποχή του ακριβώς λόγω της έµφασης που δίνει στα οικονοµικά, κοινωνικά και µορφωτικά δικαιώµατα, χαρακτηρίζεται από ορισµένους ως <<επικίνδυνο προηγούµενο διακήρυξης>>. Και τούτο λόγω της έλλειψης ισορροπίας που το διακρίνει σε σχέση µε τα ατοµικά και πολιτικά δικαιώµατα. Η διακήρυξη µνηµονεύει µια σειρά θεµελιωδών δικαιωµάτων, όπως αναγορεύθηκαν ήδη στην Ο ∆ ∆Α. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1966 η Γενική Συνέλευση του Ο. Η. .Ε υιοθέτησε δύο σηµαντικές διεθνείς πράξεις:Το Σύµφωνο για τα Ατοµικά και Πολιτιστικά ∆ικαιώµατα(Σ Α Π) και το Σύµφωνο για τα Οικονοµικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά δικαιώµατα(Σ Ο Κ Π). Και στις δύο αυτές διεθνείς πράξεις περιλαµβάνονται διατάξεις που προστατεύουν ειδικά το παιδί. Συγκεκριµένα στο Σ Α Π παρέχεται προστασία στα άρθρα 6παρ5(απαγόρευση θανατικής ποινής για εγκλήµατα που διαπράχθηκαν από άτοµα κάτω των 18 ετών), 14παρ4(ποινική διαδικασία για ανήλικες) 23παρ 4(προστασία παιδιών µετά τη διάλυση του γάµου), 24(ειδική προστασία των παιδιών και δικαίωµα στο όνοµα). Στο Σ 1 σχετικά Νάσκου-Περράκη, Η διεθνής σύµβαση του Ο. Η. Ε για τα δικαιώµατα του παιδιού και η εσωτερική έννοµη τάξη, ερµηνεία κατ’ άρθρο, σελ.15-17 )!!
• 69.
  Σελίδα 8 Ο ΚΠ παρέχεται προστασία στα άρθρα 10(προστασία οικογένειας, παιδιών και εφήβων), 12παρ2α(δικαίωµα στη φροντίδα της υγείας), 13(δικαίωµα στην εκπαίδευση). Η προστασία του παιδιού σε παγκόσµιο επίπεδο συµπληρώνεται µε ρυθµίσεις που περιέχονται σε µια σειρά διεθνών συµβάσεων και αποφάσεων τόσο των οργάνων του Ο. Η. Ε όσο και των ειδικευµένων οργανώσεων των Η.Ε. Ανάµεσα στις πιο σηµαντικές αναφέρουµε ενδεικτικά:τη Σύµβαση κατά των διακρίσεων στην εκπαίδευση του 1960, τη Σύµβαση για τη συναίνεση στο γάµο, στο ελάχιστο όριο ηλικίας για γάµο και την καταχώρηση του γάµου του 1962, και πολλές άλλες που ενώ δεν µνηµονεύουν συγκεκριµένη προστασία υπέρ του παιδιού καλύπτουν και τα παιδιά εφόσον προστατεύουν όλα τα µέλη της ανθρώπινης οικογένειας. Οι διεθνείς αυτές πράξεις δικαιωµάτων του ανθρώπου είναι σηµαντικές διότι δεσµεύουν τα κράτη, ανεξάρτητα αν τις έχουν επικυρώσει όλα, στο µέτρο που ενσωµατώνουν κανόνες του διεθνούς εθιµικού δικαίου και της διεθνούς πρακτικής. Σε περιφερειακό επίπεδο η προστασία του παιδιού περικλείεται σε δύο σηµαντικές συµβάσεις, στην Ευρωπαϊκή Σύµβαση των δικαιωµάτων του ανθρώπου και των θεµελιωδών ελευθεριών(Ευρ Σ ∆Α) και στην Αµερικανική Σύµβαση δικαιωµάτων του ανθρώπου(Αµερικανική Σύµβαση). ∆ικαιώµατα όπως της εκπαίδευσης, του σεβασµού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, απαγόρευση δυσµενούς διάκρισης κ. ο. κ έχουν ενισχυθεί και από τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού ∆ικαστηρίου δικαιωµάτων του ανθρώπου έτσι ώστε να υποχρεώνουν τα κράτη-µέρη της Ευρ Σ∆Α σε πλήρη σεβασµό. Το 1981 η περιφερειακή προστασία συµπληρώθηκε µε την υιοθέτηση του αφρικανικού χάρτη δικαιωµάτων του ανθρώπου και των λαών. Όµως γιατί η διεθνής κοινωνία21 προχώρησε στην κατάρτιση µιας ειδικής διεθνούς σύµβασης δικαιωµάτων του παιδιού, όταν αυτό καλύπτεται άµεσα ή έµµεσα από πλήθος άλλων γενικών διεθνών συµβάσεων; Γιατί πολύ απλά, οι ανωτέρω διεθνείς συµβάσεις παρέχουν γενική προστασία στο άτοµο ενώ το παιδί έχει ανάγκη από συγκεκριµένη προστασία λόγω των ειδικών αναγκών που παρουσιάζει.
• 70.
  Σελίδα 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ∆ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ∆ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙ∆ΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 2.1 Οι συµβάσεις επιγραµµατικά Η Ευρωπαϊκή Σύµβαση για το νοµικό καθεστώς των παιδιών που γεννήθηκαν χωρίς γάµο τωνγονέων τους που κυρώθηκε στην Ελλάδα µε το νόµο ν. 1702/1987, υπεγράφη στα πλαίσια του Συµβουλίου της Ευρώπης. Σκοπός της σύµβασης ήταν η ενίσχυση της προστασίας αυτών των παιδιών και η εναρµόνιση σύµφωνα µε αυτήν των εθνικών νοµοθεσιών ώστε τα χωρίς γάµο των γονέων τέκνα να εξισώνονται νοµικά ιδίως ως προς τα δικαιώµατά τους µε τα γεννηµένα σε γάµο. Έτσι και οι γονείς έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις έναντι των τέκνων που έχουν γεννηθεί εκτός γάµου µε τις υποχρεώσεις των γονέων εκείνων που ασκούν τη γονική µέριµνα των τέκνων τους εντός του δικού τους γάµου. Η Ευρωπαϊκή Σύµβαση για την άσκηση των δικαιωµάτων του παιδιού, η οποία κυρώθηκε µε το νόµο ν. 2502/1997, υπεγράφη από τα κράτη-µέρη του Συµβουλίου της Ευρώπης. Σαν αρχές, στο προοίµιο, αναδεικνύονται η επιδίωξη για προώθηση των συµφερόντων των παιδιών, ο σεβασµός της γνώµης των ίδιων για τα θέµατα που τα αφορούν και επί των οποίων θα πρέπει να πληροφορούνται, η προσφυγή στη δικαστική αρχή ως τελευταία λύση, αφού αποτύχει κάθε προσπάθεια ενδοοικογενειακής συνεννόησης σε περίπτωση σύγκρουσης. Στο παιδί αναγνωρίζεται το δικαίωµα διορισµού ειδικού αντιπροσώπου στα πλαίσια των διαδικασιών που προβλέπει η σύµβαση καθώς και το δικαίωµα να ζητήσει τη συνδροµή κατάλληλου προσώπου ενώπιον µιας δικαστικής αρχής. Το άρθρο 24§1 της ∆ιεθνούς Σύµβασης Ατοµικών και Πολιτικών δικαιωµάτων που κυρώθηκε µε το νόµο ν. 2462/1997, απαγορεύει τις διακρίσεις στην προστασία των παιδιών λόγω φυλής, χρώµατος, θρησκείας, γλώσσας, γένους. Προστασία που στρέφεται όχι µόνο έναντι του κράτους αλλά και έναντι της ίδιας της οικογένειας του παιδιού καθώς και έναντι της κοινωνίας συνολικά. Η ∆ιεθνής Σύµβαση για τα ∆ικαιώµατα του Παιδιού υπεγράφη από τα κράτη-µέρη του Ο. Η. Ε το 1989 και κυρώθηκε µε το νόµο ν. 2101/1992. Αποτελεί το πρώτο διεθνές κείµενο που διευκρινίζει και καταγράφει συστηµατικά τα δικαιώµατα του
• 71.
  Σελίδα 10 παιδιού. Τακράτη-µέλη µε την επικύρωση της σύµβασης αναλαµβάνουν την υποχρέωση να σέβονται και να εφαρµόζουν τα δικαιώµατα που περιέχονται σ’ αυτήν για το κάθε παιδί που βρίσκεται στη δικαιοδοσία τους και να λαµβάνουν όλα τα απαραίτητα νοµοθετικά, διοικητικά ή άλλα µέτρα για την καλύτερη εφαρµογή των δικαιωµάτων αυτών. Κατά συνέπεια, κάθε ένα κράτος-µέλος θα πρέπει να εγκαθιδρύσει και να διατηρήσει κάποιο ικανοποιητικό διοικητικό και νοµοθετικό µηχανισµό για την εφαρµογή της σύµβασης στο εσωτερικό του. Μεταξύ άλλων αναγνωρίζεται το δικαίωµα του παιδιού στη ζωή, στη διατήρηση της ταυτότητας του, δικαίωµα µη αποχωρισµού απ’ τους γονείς του και γενικά απ’ το οικογενειακό του περιβάλλον, δικαίωµα ελεύθερης έκφρασης γνώµης και γενικότερα κάθε σχεδόν δικαίωµα που προβλέπει το Σύνταγµα για τους ανθρώπους και τους πολίτες στο µέτρο που η άσκηση αυτών θα µπορούσε να προσιδιάζει σε άτοµα της ηλικίας τους αλλά και σε συνάρτηση µε τις ιδιαίτερες& αυξηµένες ευαισθησίες αυτής ΕΝΟΤΗΤΑ 2.2 Η ∆ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ Ο.Η.Ε ΓΙΑ ΤΑ ∆ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙ∆ΙΟΥ Η διεθνής σύµβαση των Ηνωµένων Εθνών για τα δικαιώµατα του παιδιού έχει µεγάλη νοµική αξία και ως εκ τούτου δεσµεύει όλα τα δηµοκρατικά πολιτεύµατα τόσο από άποψη διεθνούς όσο και εσωτερικού δικαίου. Πρόκειται για πράξη του ∆ιεθνούς δικαίου που υπεγράφη στη Ν. Υόρκη στις 20/11/1989 και έχει νοµική ισχύ επειδή αποτελεί έκφραση των γενικών αρχών των αναγνωριζόµενων απ’ τα πολιτισµένα έθνη και οι οποίες αποτελούν την τρίτη πηγή του διεθνούς δικαίου. Η ηθική της σηµασία έχει καταστεί τεράστια για όλη την ανθρωπότητα. Το άµεσο ενδιαφέρον για το σεβασµό των δικαιωµάτων του παιδιού και την τήρηση αυτών εµφανίζεται ως µία φυσιολογική αντίδραση όλων των ελεύθερων και δηµοκρατικών λαών κατά των αυταρχικών και ανελεύθερων καθεστώτων που προσπαθούν να θέσουν φραγµούς στην ελεύθερη ανάπτυξη της πιο ευαίσθητης ηλικίας, της παιδικής. Η Σύµβαση καταχωρεί στα άρθρα 2-41 ένα µακρύ κατάλογο των βασικότερων δικαιωµάτων του παιδιού, τόσο των ατοµικών και πολιτικών όσο και των οικονοµικών,
• 72.
  Σελίδα 11 κοινωνικών καιπολιτιστικών. Η απόλαυση των δικαιωµάτων αυτών γίνεται µε γνώµονα την αρχή «για το καλύτερο συµφέρον του παιδιού»22 και µε βάση την οικογενειακή ζωή. Η εφαρµογή των διατάξεων της σύµβασης θα γίνεται µε βάση την αρχή της µη-διάκρισης, όπως καθιερώνεται στο άρθρο 2 και σύµφωνα µε την οποία τα κράτη-µέρη θα σέβονται τα δικαιώµατα του παιδιού ανεξάρτητα απ’ τη φυλή, το χρώµα, το φύλο, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις, την εθνική, φυλετική ή κοινωνική καταγωγή, την περιουσιακή κατάσταση, την ανικανότητα, τη γέννηση ή άλλο καθεστώς23. Η γενική αυτή προστασία καλύπτει κάθε µορφής διάκριση κατά του παιδιού, συµπεριλαµβανοµένης και αυτής που βασίζεται στο καθεστώς ή στις δραστηριότητες των γονέων του, του κηδεµόνα του ή άλλων µελών της οικογένειας του. 2.2.1 Το περιεχόµενο της Σύµβασης Η Σύµβαση περιλαµβάνει ένα προοίµιο και 54 άρθρα που οµαδοποιούνται σε τρία µέρη. Το πρώτο µέρος(άρθρα 1-41) είναι αφιερωµένο στα δικαιώµατα του παιδιού. Στο δεύτερο µέρος(42-45) περιγράφεται ο µηχανισµός ελέγχου, ενώ στο τρίτο µέρος(άρθρα 46-54) παρατίθενται οι τελικές διατάξεις. Στο προοίµιο γίνεται ειδική µνεία στο ρόλο που διαδραµατίζει η οικογενειακή ζωή για το παιδί, χαρακτηρίζοντας την ως τη «θεµελιακή οµάδα της κοινωνίας και το φυσικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και σωστή διαβίωση όλων των µελών της». Γίνεται αναφορά επίσης σε γενικές αρχές όπως «η αναγνώριση της αξιοπρέπειας και της ισότητας των δικαιωµάτων όλων των µελών της ανθρώπινης οικογένειας», «της αξιοπρέπειας και αξίας του ανθρώπου», στην «ειδική προστασία που χρήζει η παιδική ηλικία», καθώς και σε µια σειρά διεθνών πράξεων όπως είναι η Ο ∆ ∆Α, τα ∆ιεθνή Σύµφωνα του Ο. Η. Ε, καθώς και σε ειδικευµένες Οργανώσεις που ασχολούνται ειδικά µε την ευηµερία του παιδιού. 2.2.2 Βασική οριοθέτηση Η Σύµβαση, στο άρθρο 1, δίνει τον ορισµό του παιδιού. Σύµφωνα µ’ αυτόν, «παιδί είναι κάθε ανθρώπινο ον κάτω των 18 ετών, εκτός και αν σύµφωνα µε τους νόµους της χώρας του ενηλικιώνεται νωρίτερα»
• 73.
  Σελίδα 12 Η διάταξηαυτή τονίζει το ανώτατο όριο ηλικίας του παιδιού, µετά το πέρας του οποίου, θεωρείται πια ενήλικας, ξεφεύγοντας έτσι από τη συγκεκριµένη προστασία που του παρέχει η Σύµβαση. Από την άλλη, η Σύµβαση δεν µνηµονεύει πότε αρχίζει η προστασία του παιδιού και το θέµα απασχόλησε κατ’ επανάληψη την Οµάδα εργασίας. Ανάµεσα στις προτάσεις που έγιναν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ήταν αυτές που αφορούσαν την προστασία του εµβρύου, προτάσεις που θα µπορούσαν να χαρακτηριστούν ως ριζοσπαστικές, όπως οι προτάσεις της Μάλτας και της Σενεγάλης που πρότειναν την προστασία του παιδιού από τη σύλληψη του ή οι προτάσεις της ∆ιεθνούς Οµοσπονδίας για το δικαίωµα στη ζωή που πρόσθεταν και τη φράση από τη «γονιµοποίηση». Καµία ωστόσο απ’ αυτές δεν υιοθετήθηκε κι η αναφορά, στο προοίµιο της Σύµβασης, ότι «το παιδί… χρειάζεται ειδική ασφάλεια και προστασία, συµπεριλαµβανοµένης και της αρµόζουσας νοµικής προστασίας πριν και µετά τη γέννησή του», δεν δεσµεύει την τελική άποψη που υιοθετήθηκε. Η Σύµβαση δεν προστατεύει τελικά το έµβρυο, το καθεστώς του οποίου καθορίζεται και προστατεύεται γενικότερα από το διεθνές δίκαιο δικαιωµάτων του ανθρώπου. Αυτό όµως δε σηµαίνει ότι η Σύµβαση δεν αναγνωρίζει το έµβρυο και τη δέουσα προστασία της οποίας θα πρέπει να τυγχάνει. Απλά δεν αναγνωρίζει το δικαίωµα του στη ζωή per se. Κατά συνέπεια δεν υπεισέρχεται και στο θέµα της άµβλωσης, αφήνοντας έτσι σε κάθε κράτος να το κρίνει χωριστά ανάλογα µε τη σχετική του νοµοθεσία24. Το πρόβληµα πάντως της άµβλωσης δεν συζητήθηκε ιδιαίτερα στην Οµάδα Εργασίας, µια και η Σύµβαση ασχολείται µε τα δικαιώµατα του παιδιού και όχι της µητέρας στην οποία ανήκει η τελική απόφαση για την τύχη του εµβρύου. 2.2.3 ∆ικαιώµατα του παιδιού που απορρέουν απ’ τη Σύµβαση Τα δικαιώµατα που καλύπτει η Σύµβαση είναι: �Το δικαίωµα στη ζωή(άρθρο 6§1). Πρωταρχικό δικαίωµα του ανθρώπου. Τα κράτη-µέρη θα εξασφαλίζουν κατά το µέγιστο δυνατό τρόπο την επιβίωση και την ανάπτυξη του παιδιού(άρθρο 6§2). Το θεµελιώδες αυτό δικαίωµα του ανθρώπου κατοχυρώνεται και στο άρθρο 3 της Ο∆∆Α, το άρθρο 6 του ΣΑΠ, το άρθρο 2 της ΕυρΣ∆Α, το άρθρο 4 της Αµερικανικής Σύµβασης και άρθρο 4 του Αφρικανικού Χάρτη των δικαιωµάτων του ανθρώπου και των λαών. Η διεθνής κοινωνία ωστόσο δεν κατάφερε µέχρι
• 74.
  Σελίδα 13 στιγµής νααποτρέψει το θάνατο 40.000 παιδιών την ηµέρα από κακή διατροφή και πείνα, κατά τα στοιχεία της Unicef. �Το δικαίωµα σε όνοµα(άρθρο 7§1).( βλ. παρακάτω στον κλάδο του αστικού δικαίου).26 �Το δικαίωµα στην ιθαγένεια(άρθρο 7§1)27. Ιθαγένεια είναι ο δηµοσίου δικαίου δεσµός ενός ατόµου προς την πολιτεία, στο λαό της οποίας αυτός ανήκει. Το παιδί που έχει την ελληνική ιθαγένεια απολαµβάνει το σύνολο των ατοµικών κοινωνικών και πολιτικών δικαιωµάτων, τα οποία ενδεχοµένως δεν απολαµβάνουν πλήρως οι αλλοδαποί ή ανιθαγενείς. �Το δικαίωµα να γνωρίζει τους γονείς του, των οποίων την φροντίδα θα απολαµβάνει(άρθρο 7§1)28. Το δικαίωµα αυτό έχει σκοπό τη θωράκιση της εξατοµίκευσης του παιδιού και αποτελεί έναν πολύ σηµαντικό παράγοντα ένταξης του παιδιού σε ορισµένη έννοµη τάξη. Τα Κράτη-µέρη θα βεβαιώνουν την εφαρµογή των τριών ανωτέρω δικαιωµάτων σύµφωνα µε την εσωτερική τους νοµοθεσία και µε τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει κι από άλλες διεθνείς συνθήκες(άρθρο 7§2). �Το δικαίωµα σε µια ταυτότητα(άρθρο 8§1). Πρόκειται για συναφές µε το προηγούµενο δικαίωµα, που θα µπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα από τα νέα δικαιώµατα της Σύµβασης, µια και για πρώτη φορά ενσωµατώνεται σε διεθνή σύµβαση δικαιωµάτων του ανθρώπου. Η υιοθέτηση του δικαιώµατος έγινε µετά από πρόταση της Αργεντινής και αντανακλά την τραγική εµπειρία που έζησε η χώρα αυτή από τις χιλιάδες εξαφανίσεις παιδιών κατά τη διάρκεια του δικτατορικού καθεστώτος. Τα κράτη-µέρη όχι µόνο θα σέβονται το δικαίωµα του παιδιού να διατηρεί ταυτότητα, αλλά θα το βοηθούν και θα το προστατεύουν όταν όλα τα στοιχεία ή µερικά αφαιρεθούν παράνοµα απ’ αυτήν(άρθρο8§2). �Η ελευθερία έκφρασης(άρθρα 12 και 13§1). Οι απόψεις του παιδιού θα εκτιµώνται ανάλογα µε την ηλικία και την ωριµότητά του. Οι απόψεις του θα εκφράζονται προφορικά, γραπτά, µέσω του τύπου ακόµη και µέσω της τέχνης, ανάλογα µε την επιθυµία του παιδιού(άρθρο 13§1).
• 75.
  Σελίδα 14 �Το δικαίωµααναζήτησης πληροφοριών και ιδεών όπως εµπεριέχεται στο άρθρο 13§1. Η λήψη και η µετάδοση πληροφοριών προστατεύεται και από τα άρθρα 19 της Ο∆∆Α, 19 του ΣΑΠ, 10 της ΕυρΣ∆Α, 13 της Αµερικανικής Σύµβασης και 9 του Αφρικανικού Χάρτη. �Το δικαίωµα στην ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας(άρθρο 14). Ένα πολύ λεπτό σηµείο διαφαίνεται στο άρθρο αυτό, στο θέµα της θρησκευτικής ελευθερίας του παιδιού και στα προβλήµατα που µπορούν να δηµιουργηθούν µέσα σε µια οικογένεια από την ενδεχόµενη διαφορετική θρησκευτική πίστη των παιδιών. Κατά τη διάρκεια των προπαρασκευαστικών εργασιών η ισλαµική αντιπροσωπεία πρόβαλε έντονες αντιρρήσεις διότι σύµφωνα µε το κοράνι δε νοείται η αλλαγή της πίστης του παιδιού. �Το δικαίωµα στην ελευθερία συνεταιρισµού και ειρηνικής συνάθροισης(άρθρο 15). Αποτελεί µια νοµική βάση για να συστήσουν οι ανήλικοι εθελοντικές οργανώσεις και σχολικά σωµατεία. Η ελευθερία της συνένωσης καλύπτει τις ενώσεις στις οποίες η συµµετοχή είναι εκούσια. Προϋπόθεση η ελευθερία προσχωρήσεως σε µια ένωση και αποχωρήσεως απ’ αυτήν. Η ελευθερία της συνάθροισης δεν παράγει έννοµα αποτελέσµατα και άρα κάθε ανήλικος είναι φορέας του δικαιώµατος από τότε που διαθέτει τη στοιχειώδη ωριµότητα για να το ασκήσει αυτοπροσώπως. �Το δικαίωµα στο σεβασµό της ιδιωτικής, οικογενειακής ζωής, της κατοικίας και της αλληλογραφίας(άρθρο 16), το οποίο περιλαµβάνει και την προστασία της τιµής και της φήµης του παιδιού από παράνοµες ενέργειες. Απαγορεύεται κάθε µέτρο παρακολούθησης, καταγραφής και ελέγχου της ιδιωτικής και οικογενειακής συµπεριφοράς του παιδιού µε οποιοδήποτε µέσο τεχνικό ή µη και γενικότερα οι κατ’ οίκον έρευνες που διεξάγονται µόνο στην ποινική διαδικασία µε παρουσία εκπροσώπου της δικαστικής εξουσίας, κάτι που δεν ισχύει στις διοικητικές έρευνες. �Το δικαίωµα στην απόλαυση ενός υψηλού επιπέδου υγείας(άρθρο 24§1). Η προστασία αυτή θα εξασφαλίζεται από τα Κράτη-µέρη µ’ όλα τα µέσα, έτσι ώστε το παιδί να µπορεί να διαβιώνει σ’ ένα υγιές περιβάλλον που θα του παρέχει όλα τα µέσα για να αντιµετωπίσει µια ενδεχόµενη ασθένεια και να αποκαταστήσει την υγεία του. Για το σκοπό αυτό προβλέπεται µακροσκελής
• 76.
  Σελίδα 15 κατάλογος µέτρωνπου αναλαµβάνουν να υιοθετήσουν τα Κράτη-µέρη, προκειµένου να εξασφαλίσουν την υγεία του παιδιού(άρθρο 24§2).29 �Το δικαίωµα στην παρακολούθηση της ιατρικής θεραπείας(άρθρο 25). Το δικαίωµα αυτό θα υλοποιείται µε περιοδικές εξετάσεις του παιδιού για την καλύτερη επίτευξη θετικών αποτελεσµάτων. Το δικαίωµα για επανεξέταση της θεραπείας συνάδει µε το δικαίωµα κάθε ασθενούς να συγκατατεθεί ή να αρνηθεί κάθε θεραπεία που του παρέχεται. Το δικαίωµα του παιδιού για ένα ικανοποιητικό επίπεδο ζωής(άρθρο 27§1). Το δικαίωµα αυτό που ανήκει πρωταρχικά στους γονείς θα παρέχεται σύµφωνα µε τη φυσική, πνευµατική, ηθική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Τα Κράτη-µέρη θα προσφέρουν στους γονείς υλική βοήθεια και ενίσχυση µέσω προγραµµάτων, ιδιαίτερα όσον αφορά τη διατροφή, την ένδυση και τη στέγαση των παιδιών(άρθρο 27§3). �Το δικαίωµα στην εκπαίδευση(άρθρο 28)31. Το εν λόγω δικαίωµα αναγνωρίζεται σε όλα τα παιδιά µε βάση την αρχή των ίσων ευκαιριών και µε την υποχρέωση:1)να παρέχεται υποχρεωτική στοιχειώδης εκπαίδευση δωρεάν, 2)ίση δυνατότητα πρόσβασης στην δευτεροβάθµια εκπαίδευση µε οικονοµική βοήθεια όπου χρειαστεί, 3)ίση δυνατότητα πρόσβασης στην τεχνική, καθώς και 4)πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση. Τα Κράτη-µέρη θα λάβουν όλα τα απαραίτητα µέτρα για τη σωστή διοίκηση των σχολείων σεβόµενα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια του παιδιού και το πνεύµα της παρούσας Σύµβασης(άρθρο 28§3). Εξάλλου η διεθνής συνεργασία στα θέµατα της εκπαίδευσης ενθαρρύνεται από την παρ.4 του ίδιου άρθρου. Από την άλλη πλευρά, τα Κράτη-µέρη συµφωνούν(άρθρο 29) ότι πρωταρχικός στόχος της εκπαίδευσης είναι «η ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού, της ιδιοφυΐας του, της πνευµατικής και φυσικής του ικανότητας στον υψηλότερο δυνατό βαθµό», η προαγωγή του σεβασµού των δικαιωµάτων του ανθρώπου και των θεµελιωδών ελευθεριών καθώς και των αρχών που περιέχονται στο Χάρτη του Ο. Η. Ε, ο σεβασµός των γονέων, του φυσικού περιβάλλοντος και η προετοιµασία του παιδιού για έναν υπεύθυνο τρόπο ζωής σε µια ελεύθερη κοινωνία. Η παρ.2 του άρθρου 29 ενθαρρύνει την ίδρυση ιδιωτικών
• 77.
  Σελίδα 16 εκπαιδευτικών ιδρυµάτωνπου θα λειτουργούν κατά τα πρότυπα των κρατικών32. �Το δικαίωµα στην απόλαυση του πολιτισµού, της θρησκείας και της γλώσσας του(άρθρο 30). Πρόκειται για δικαιώµατα που τείνουν να καλύψουν παιδιά πολιτιστικής, θρησκευτικής και γλωσσικής µειονότητας αλλά ταυτόχρονα να προστατεύσουν και την ενότητα της οικογένειας33. �Το δικαίωµα στην ηρεµία και στην ανάπαυση(άρθρο 31). Το δικαίωµα αυτό περιλαµβάνει τη συµµετοχή του παιδιού στο παιχνίδι και σε δηµιουργικές δραστηριότητες ανάλογα µε την ηλικία του. ∆υνατή κι η συµµετοχή του σε πολιτιστικές ή καλλιτεχνικές δραστηριότητες κατά τις ώρες ανάπαυσης του(άρθρο 37§2). Ανάλογη είναι και η διάταξη του άρθρου 24 της Ο∆∆Α, το οποίο κατοχυρώνει την ανάπαυση από την εργασία, καθώς και η διάταξη του 7δ του ΣΟΚΠ και 2,5 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη. 2.2.4 Περιορισµοί δικαιωµάτων των παιδιών Το παιδί πέραν των δικαιωµάτων, έχει και ορισµένες υποχρεώσεις προς το κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο κινείται. Οι υποχρεώσεις αυτές περιορίζουν τα δικαιώµατα του προς όφελος του συνόλου. Η Σύµβαση επιβάλλει περιορισµούς στα εξής δικαιώµατα: 1)στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης(άρθρο 13§2). 2)στην ελευθερία θρησκείας και πίστης(άρθρο 14,30) 3)στην ελευθερία συνεταιρισµού και ειρηνικής συνάθροισης. Και στις τρεις αυτές ελευθερίες οι περιορισµοί τίθενται από το νόµο και είναι απαραίτητοι για τη δηµόσια ασφάλεια, τάξη, υγεία, ηθική και τα δικαιώµατα και τις ελευθερίες των άλλων. Σε αντίθεση µε άλλες συµβάσεις προστασίας των δικαιωµάτων του ανθρώπου, η παρούσα Σύµβαση δεν περιέχει ρήτρα παρέκκλισης που να επιτρέπει την αναστολή της εφαρµογής ορισµένων δικαιωµάτων.
• 78.
  Σελίδα 17 Κεφάλαιο 4Έρευνα και ανάλυση Όπως είδαµε στο προηγούµενο µέρος της εργασίας τα δικαιώµατα του παιδιού είναι µια περίπλοκη έννοια, την οποία θα προσπαθήσουµε να αναλύσουµε και να ερευνήσουµε τόσο στην Ελλάδα όσο και σε παγκόσµιο επίπεδο µέσα από γραφήµατα και αναλυτικούς αριθµούς. Επειδή όπως είπαµε και πριν τα δικαιώµατα του παιδιού είναι περίπλοκη έννοια, εµείς θα την παρουσιάσουµε µε φυλετικά κριτήρια αλλά και την καταπάτησή τους στην παιδική εργασία. Ο σκοπός του ερευνητικού µας µέρους είναι να προσεγγίσουµε όσο πιο πραγµατικά µπορούµε τη θέση της Ελλάδας στην καταπάτηση των δικαιωµάτων του παιδιού σε σχέση µε τις υπόλοιπες χώρες. Ενότητα 4.1 Προσέγγιση των αριθµών Με κριτήριο την παιδική εργασία τα γραφήµατα που θα δούµε στην επόµενη ενότητα θα είναι κατανεµηµένα ως εξής : 1) Γράφηµα χωρών µε τους µεγαλύτερους αριθµούς καταπάτησης των δικαιωµάτων του παιδιού στο πλανήτη. 2) Γράφηµα χωρών Ευρωπαϊκής Ένωσης των 15 και αναλυτική παράσταση σηµερινών, Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης, χωρών. Τα γραφήµατα περιέχουν τόσο υποανάπτυκτες όσο και παραγωγικές χώρες που παρόλο την θέση τους έχουν κρούσµατα στον τοµέα δικαιώµατα του παιδιού.
• 79.
  Σελίδα 18 Το παραπάνωγράφηµα µας δείχνει πως : 2 Για 100 εκατοµµύρια παιδιά στον κόσµο, καθηµερινά δεν χτυπά το κουδούνι του σχολείου.. Πάνω από 246 εκατοµµύρια παιδιά, ηλικίας 5 εώς 17 ετών, στον κόσµο εργάζονται .Οι µεγαλύτεροι αριθµοί εργαζοµένων παιδιών είναι : • Ινδονησία: 700.000 παιδιά • Βραζιλία: 559.000 παιδιά • Μπαγκλαντές: 300.000 παιδιά • Αϊτή: 250.000 παιδιά • Κένυα: 200.000 παιδιά • Νεπάλ: 43.000 παιδιά ∆υστυχώς το φαινόµενο των εργαζόµενων παιδιών δεν είναι άγνωστο και στη χώρα µας. 2 Σεραφείµ Κωνσταντάκης Ιστοσελίδα 3ου Γυµνασίου Γλυφάδας(δηµοσιογραφική οµάδα)
• 80.
  Σελίδα 19 Για νααναλύσουµε το παραπάνω γράφηµα θα πρέπει να επισηµάνουµε πως στις δύο πρώτες χώρες που αναφέραµε η οικονοµική κρίση έχει κάνει την εµφάνιση της. Ενώ στην Αιτή φυσικές καταστροφές και οικονοµική ανέχεια δεν αφήνει την χώρα να αναπτυχθεί . Στο γράφηµα υπάρχουν χώρες από την Ασία και την Αφρική, το οποίο ήταν αναµενόµενο, αλλά έκπληκτοι παρατηρούµε πως και η Αµερική (βόρεια, νότια) έχει καταλάβει σηµαντικές θέσεις στο παραπάνω γράφηµα. To 67% του παιδικού πληθυσµού των χωρών δουλεύουν .Στο πρώτο γράφηµα παρατηρούµε πως στις αναπτυσσόµενες χώρες δουλεύουν περίπου 590.000.000 παιδιά ενώ στις ανεπτυγµένες µόλις 97.000 από ηλικία 15-17 ετών. Στις ηλικίες όµως 7-10 ετών τα παιδιά φτάνουν στις αναπτυσσόµενες 250.000.000 παιδιά ενώ στις ανεπτυγµένες το φαινόµενο υπάρχει µε το ποσοστό των 20.000 παιδιά. Όπως παρατηρούµε τα ποσά δεν είναι µικρά αλλά υπάρχουν και τεράστιες διαφορές µεταξύ τούς.H πίτα µας µεταφράζει πως στα αναπτυσσόµενα κέντρα το πλήθος των ανηλίκων παιδιών που εργάζονται είναι στο 25% των παιδιών εργάζονται .το τελευταίο από τα τρία γραφήµατα δείχνει πως παγκοσµίως το 44% των παιδιών δεν πηγαίνουν στο σχολειο.Εδω οι ανεπτυγµένες χώρες κατέχουν µόλις το 1% ενώ οι αναπτυσσόµενες το 23% και οι υπόλοιπες το 20%.Οι χωρίς κατανέµονται ως εξής. Αναπτυσσόµενες : ασταθής κερδοσκοπία το χρόνο µε ποσά κάτω των 700.000 σε Ευρώ Ανεπτυγµένες :ασταθής κερδοσκοπία το χρόνο µε ποσά άνω των 4.500.000 Ευρώ
• 81.
  Σελίδα 20 Το παραπάνωγράφηµα µας δείχνει πως : Χώρες ανεπτυγµένες όπου τα δικαιώµατα των παιδιών γενικά καταπατώνταν από το 1980 έως και το 2000 όπου άρχισαν να εκλυπτουν.Παρατηρουµε την Ελλαδα.Η εµφανής καταπάτηση άρχισε να εµφανίζεται από το 1987 όπου γύρω στο 42% του πληθυσµού των παιδιών δεχόταν έστω και µια φορά καταπάτηση των δικαιωµάτων σε εργασία και οικογενεια.Το 2000 η Ελλάδα έχει αύξηση τους αριθµούς κατά 2-3% βέβαια το γεγονός αρχίζει να εκλείπει µε την αλλαγή του νοµίσµατος το 2002.Να αναφέρουµε πως την µεγαλύτερη κατακόρυφη κλήση κατάφερε η Ιρλανδία που το 1980 είχε περίπου 48% ποσοστό ενώ το 2000 µόλις 32%.
• 82.
  Σελίδα 21 Κεφάλαιο 5Κάτι σηµαντικό για την Ελλάδα 3 Και αναρωτιόµαστε … πόσο δύσκολο είναι σήµερα να είσαι παιδί? Οι αριθµοί µιλούν από µόνοι τους: Βάσει στοιχείων που δηµοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από τα 78 εκατοµµύρια πολιτών της ΕΕ που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας ένας στους τέσσερις είναι παιδί. Με άλλα λόγια, 14.820.000 παιδιά, δηλαδή το 19% των παιδιών που ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, απειλούνται από τη φτώχεια. Το 2005 το ποσοστό αυτό στα 27 κράτη µέλη έφτανε το 19% για τα παιδιά ηλικίας 0- 17 ετών, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για το σύνολο του πληθυσµού ήταν 16%. Συµπέρασµα: Στις περισσότερες χώρες της ΕΕ τα παιδιά διατρέχουν µεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας σε σύγκριση µε το γενικό πληθυσµό. Ακόµη,βάσει εκτιµήσεων του ∆ιεθνούς Κέντρου για τα Εξαφανισµένα και θύµατα εκµετάλλευσης Παιδιά (International Centre for Missing and Exploited Children), το 2012: Ο αριθµός των παιδιών που ενδέχεται να πέσουν θύµατα σεξουαλικής εκµετάλλευσης µε σκοπό το κέρδος αναµένεται να αγγίξει τα 2.000.000 παγκοσµίως. 8.000.000 ο αριθµός των παιδιών που ενδέχεται να εξαφανιστούν. Συνολικά, 300.000.000 παιδιά αυτής της γενιάς ενδέχεται να κακοποιηθούν σεξουαλικά πριν την ενηλικίωσή τους. Όσο αποκρουστική και αν ακούγεται, αυτή είναι η πραγµατικότητα στην οποία ζούµε. Θέλουµε αλήθεια ένα τέτοιο κόσµο για τα παιδιά; Βάσει του ετήσιου report του Child Helpline International (CHI) για το 2009: Οι Τηλεφωνικές Γραµµές Βοήθειας σε όλο τον κόσµο δέχτηκαν 14.087.484 κλήσεις. Εδώ και 16 χρόνια, «Το Χαµόγελο του Παιδιού» που αποστολή του έχει την προάσπιση και την προστασία των παιδιών έχει στηρίξει υλικά, ψυχολογικά, συναισθηµατικά, κοινωνικά και ιατρικά περισσότερα από 30.000 παιδιά. Κι όµως, λόγω έλλειψης χώρων δεν είχαµε τη δυνατότητα να ανταποκριθούµε στη φιλοξενία 3 ανακοίνωση που εξέδωσε το Χαµόγελο του Παιδιού
• 83.
  Σελίδα 22 ακόµη 1230παιδιών. Και ο αριθµός των παιδιών που έχουν ανάγκη αυξάνεται καθηµερινά. Τα τελευταία χρόνια, 1 στους 5 Έλληνες, παιδιά και ενήλικες, έχουν καλέσει στην Εθνική Τηλεφωνική Γραµµή SOS 1056 του Χαµόγελου, µε στόχο να καταγγείλουν ή να ζητήσουν στήριξη για την κάλυψη σηµαντικής ανάγκης κάποιου παιδιού. Όλα τα παραπάνω αποδεικνύουν τις τεράστιες ελλείψεις που υπάρχουν τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ολόκληρο τον κόσµο σχετικά µε την προστασία των παιδιών και την προάσπιση των δικαιωµάτων τους. «Το Χαµόγελο του Παιδιού» καταβάλλει καθηµερινά υπεράνθρωπες προσπάθειες για την προστασία των παιδιών, την προάσπιση και τη διασφάλιση των «αυτονόητων» δικαιωµάτων τους τόσο σε όλη την Ελλάδα όσο και στον υπόλοιπο κόσµο, µέσω των διεθνών συνεργασιών του. Με συναίσθηση του έργου που επιτελούµε µε αγάπη και αφοσίωση, ανταποκρινόµαστε θετικά σε χιλιάδες αιτήµατα που δεχόµαστε κάθε χρόνο. Ωστόσο, αυτό δεν είναι αρκετό. Γιατί οι ανάγκες των παιδιών είναι διαρκείς και δεν έχουν ηµεροµηνία λήξης. Σας ευχαριστούµε για την πολύτιµη βοήθειά σας και σας χρειαζόµαστε πάντα πλάι µας. «Αν ενωθούµε όλοι θα τα καταφέρουµε» Ανδρέας Γιαννόπουλος, 9 Νοεµβρίου 1995
• 84.
  Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΓΙΑΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Κατηγοριοποίηση της θεματικής των Άρθρων της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού(1) : 1. Ταυτότητα, Παιδική Ηλικία, Ελευθερία Έκφρασης. • Άρθρο 1: Ορισμός του παιδιού • Άρθρο 7: Όνομα και εθνικότητα • Άρθρο 8: Κατοχύρωση της ταυτότητας • Άρθρο 12: Δικαίωμα να εκφράζει τη γνώμη του • Άρθρο 13: Ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης • Άρθρο 14: Ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας • Άρθρο 15: Ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι 2. Το δικαίωμα του παιδιού για τροφή, υγεία, ασφάλεια • Άρθρο 6: Το δικαίωμα για ζωή • Άρθρο 24: Υγεία και ιατρικές υπηρεσίες • Άρθρο 26: Κοινωνική ασφάλεια • Άρθρο 27: Βιοτικό επίπεδο 3. Εκπαίδευση, Πληροφόρηση, Καλλιτεχνική Έκφραση, Παιχνίδι • Άρθρο 17: Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης • Άρθρο 28: Εκπαίδευση • Άρθρο 29: Στόχοι της εκπαίδευσης • Άρθρο 30: Δικαιώματα πολιτιστικά, θρησκευτικά και γλωσσικά • Άρθρο 31: Ανάπαυση και διασκέδαση • Άρθρο 42: Να γίνει γνωστή στο κοινό η Σύμβαση 4. Οικογένεια, Υιοθεσία, Κοινωνικές Υπηρεσίες • Άρθρο 5: Γονική καθοδήγηση • Άρθρο 9: Γονική φροντίδα και το δικαίωμα να μην αποχωρίζονται το παιδί τους οι γονείς του. • Άρθρο 10: Επανένωση της οικογένειας • Άρθρο 11: Παράνομη μεταφορά και μη-επιστροφή • Άρθρο 18: Ανατροφή του παιδιού και εξασφάλιση της ανάπτυξής του • Άρθρο 19: Προστασία του παιδιού από την κακομεταχείριση • Άρθρο 20: Στέρηση του οικογενειακού περιβάλλοντος • Άρθρο 21: Υιοθεσία • Άρθρο 22: Παιδιά - πρόσφυγες • Άρθρο 25: Περιοδική επιθεώρηση της οικογενειακής τοποθέτησης • Άρθρο 27: Βιοτικό επίπεδο • Άρθρο 35: Πώληση, εμπόριο, απαγωγή παιδιού 5. Το δικαίωμα στην ισότητα • Άρθρο 2: Μη-διάκριση • Άρθρο 14: Ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας • Άρθρο 17: Πρόσβαση σε κατάλληλη πληροφόρηση • Άρθρο 23: Παιδιά με ειδικές ανάγκες • Άρθρο 30: Δικαιώματα θρησκευτικά, πολιτιστικά και γλωσσικά 6. Βία και Εκμετάλλευση • Άρθρο 19: Προστασία από την κακοποίηση • Άρθρο 32: Παιδική εργασία • Άρθρο 33: Χρήση ναρκωτικών • Άρθρο 34: Σεξουαλική εκμετάλλευση • Άρθρο 35: Πώληση, εμπόριο, απαγωγή παιδιού
• 85.
  • Άρθρο 36:Άλλες μορφές εκμετάλλευσης • Άρθρο 39: Επανένταξη και επαναπροσαρμογή 7. Παιδιά του πολέμου και πρόσφυγες. Τα παιδιά και η ειρήνη • Άρθρο 22: Παιδιά - πρόσφυγες • Άρθρο 37: Βασανισμός και θανατική ποινή • Άρθρο 38: Ένοπλες συρράξεις • Άρθρο 39: Επαναπροσαρμογή 8. Τα παιδιά και ο νόμος • Άρθρο 37: Απονομή δικαιοσύνης και ποινικές διαδικασίες • Άρθρο 40: Μεταχείριση σε θέματα ποινικού νόμου • Άρθρο 42: Να γίνει γνωστή η Σύμβαση στο κοινό ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ (Ν 2101 ΦΕΚ 192/2-12-1992) Τα Συμβαλλόμενα στην παρούσα Σύμβαση Κράτη Επειδή, σύμφωνα με τις αρχές που διακηρύσσονται στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, η αναγνώριση της εγγενούς αξιοπρέπειας και των ίσων και αναφαίρετων δικαιωμάτων όλων των μελών της ανθρώπινης οικογένειας, αποτελεί το θεμέλιο της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ειρήνης στον κόσμο. Έχοντας υπόψη ότι ο λαοί των Ηνωμένων Εθνών έχουν διακηρύξει εκ νέου, στον Καταστατικό Χάρτη, την πίστη τους στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και στην αξιοπρέπεια και την αξία του ανθρώπου, και έχουν αποφασίσει να προαγάγουν την κοινωνική πρόοδο και να καθορίσουν καλύτερες συνθήκες ζωής μέσα στα πλαίσια μιας μεγαλύτερης ελευθερίας. Αναγνωρίζοντας ότι τα Ηνωμένα Έθνη, στην Παγκόσμια Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και στις διεθνείς συνθήκες για τα ανθρώπινα δικαιώματα διακήρυξαν και συμφώνησαν ότι καθένας δικαιούται να απολαμβάνει όλα τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που αναφέρονται σε αυτές, χωρίς καμία απολύτως διάκριση ιδίως εξαιτίας της φυλής, του χρώματος, του φύλου, της γλώσσας, της θρησκείας, των πολιτικών του ή άλλων πεποιθήσεων, της εθνικής ή κοινωνικής καταγωγής, της περιουσίας, της γέννησης ή οποιασδήποτε άλλης κατάστασης. Υπενθυμίζοντας ότι, στην παγκόσμια Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου, τα Ηνωμένα Έθνη διακήρυξαν ότι τα παιδιά δικαιούνται ειδική βοήθεια και υποστήριξη. Έχοντας πεισθεί ότι η οικογένεια όντας η θεμελιώδης μονάδα της κοινωνίας και το φυσικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και την ευημερία όλων των μελών της, και ιδιαίτερα των παιδιών, πρέπει να έχει την προστασία και την υποστήριξη που χρειάζεται για να μπορέσει να διαδραματίσει πληρέστερα το ρόλο της στην κοινότητα. Αναγνωρίζοντας ότι το παιδί, για την αρμονική ανάπτυξη της προσωπικότητάς του, πρέπει να μεγαλώνει μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον, σ' ένα κλίμα ευτυχίας, αγάπης και κατανόησης. Επειδή είναι σημαντικό να προετοιμαστεί πλήρως το παιδί για να ζήσει μία ατομική ζωή στην κοινωνία και να ανατραφεί μέσα στο πνεύμα των ιδανικών που διακηρύσσονται στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και ειδικότερα μέσα σε πνεύμα ειρήνης, αξιοπρέπειας, ανοχής, ελευθερίας, ισότητας και αλληλεγγύης.
• 86.
  Έχοντας υπόψη ότιη ανάγκη να παρασχεθεί στο παιδί ειδική προστασία εξαγγέλθηκε στη Διακήρυξη της Γενεύης του 1924 για τα δικαιώματα του παιδιού και στη Διακήρυξη των δικαιωμάτων του παιδιού, που υιοθέτησε η Γενική Συνέλευση στις 20 Νοεμβρίου 1959 και που αναγνωρίσθηκε στην παγκόσμια Διακήρυξη για τα ανθρώπινα δικαιώματα, στο διεθνές Σύμφωνο για τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα (ιδιαίτερα στα άρθρα 23 και 24), στο Διεθνές Σύμφωνο για τα οικονομικά, τα κοινωνικά και τα πολιτιστικά δικαιώματα (ιδιαίτερα στο άρθρο 10) και στο καταστατικό και στα αρμόδια όργανα των ειδικευμένων οργανισμών και των διεθνών οργανώσεων που μεριμνούν για την ευημερία του παιδιού. Έχοντας υπόψη ότι, όπως αναφέρεται στη Διακήρυξη των δικαιωμάτων του παιδιού, το παιδί, λόγω της φυσικής και διανοητικής του ανωριμότητας, χρειάζεται ειδική προστασία και μέριμνα, συμπεριλαμβανομένης και της νομικής προστασίας, τόσο πριν όσο καιμετά τη γέννησή του. Υπενθυμίζοντας τις διατάξεις της Διακήρυξης για τις νομικές και κοινωνικές αρχές σχετικά με την προστασία και την ευημερία των παιδιών, ειδικά όσον αφορά την υιοθεσία και την τοποθέτηση σε ανάδοχες οικογένειες σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, τις διατάξεις του συνόλου των ελάχιστων κανόνων των Ηνωμένων Εθνών για τη διοίκηση της δικαιοσύνης για ανήλικους (Κανόνες του Πεκίνου), και της Διακήρυξης για την προστασία των γυναικών και των παιδιών σε περίοδο επείγουσας ανάγκης και ένοπλης σύρραξης. Αναγνωρίζοντας ότι σε όλες τις χώρες του κόσμου υπάρχουν παιδιά που ζουν κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες, και ότι είναι αναγκαίο να δοθεί στα παιδιά αυτά ιδιαίτερη προσοχή. Λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τη σημασία των πολιτιστικών παραδόσεων και αξιών κάθε λαού για την προστασία και την αρμονική ανάπτυξη του παιδιού. Αναγνωρίζοντας τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής των παιδιών σε όλες τις χώρες, και ιδιαίτερα στις υπό ανάπτυξη χώρες. Συμφώνησαν τα εξής: ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Άρθρο 1 Για τους σκοπούς της παρούσας Σύμβασης, θεωρείται παιδί κάθε ανθρώπινο ον μικρότερο των δεκαοκτώ ετών, εκτός εάν η ενηλικίωση επέρχεται νωρίτερα, σύμφωνα με την ισχύουσα για το παιδί νομοθεσία. Άρθρο 2 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να σέβονται τα δικαιώματα, που αναφέρονται στην παρούσα Σύμβαση και να τα εγγυώνται σε κάθε παιδί που υπάγεται στη δικαιοδοσία τους, χωρίς καμία διάκριση φυλής, χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων του παιδιού ή των γονέων του ή των νόμιμων εκπροσώπων του ή της εθνικής, εθνικιστικής ή κοινωνικής καταγωγής τους, της περιουσιακής τους κατάστασης, της ανικανότητάς τους, της γέννησής τους ή οποιασδήποτε άλλης κατάστασης. 2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε να προστατεύεται αποτελεσματικά το παιδί έναντι κάθε μορφής διάκρισης ή κύρωσης, βασισμένης στη νομική κατάσταση, στις δραστηριότητες, στις εκφρασμένες απόψεις ή στις πεποιθήσεις των γονέων του, των νόμιμων εκπροσώπων του ή των μελών της οικογένειάς του. Άρθρο 3 1. Σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής προστασίας, είτε από τα δικαστήρια, τις διοικητικές αρχές ή από τα νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού.
• 87.
  2. Τα ΣυμβαλλόμεναΚράτη υποχρεούνται να εξασφαλίζουν στο παιδί την αναγκαία για την ευημερία του προστασία και φροντίδα, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των γονέων του, των επιτρόπων του ή των άλλων προσώπων που είναι νόμιμα υπεύθυνοι γι' αυτό, και παίρνουν για το σκοπό αυτόν όλα τα κατάλληλα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα. 3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη μεριμνούν ώστε η λειτουργία των οργανισμών, των υπηρεσιών και των ιδρυμάτων που αναλαμβάνουν παιδιά και που είναι υπεύθυνα για την προστασία τους να είναι σύμφωνη με τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί από τις αρμόδιες αρχές, ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας και σε ό,τι αφορά τον αριθμό και την αρμοδιότητα του προσωπικού τους, καθώς και την ύπαρξη μιας κατάλληλης εποπτείας Άρθρο 4 Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να παίρνουν όλα τα νομοθετικά, διοικητικά και άλλα μέτρα που είναι αναγκαία για την εφαρμογή των αναγνωρισμένων στην παρούσα Σύμβαση δικαιωμάτων. Στην περίπτωση των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων, παίρνουν τα μέτρα αυτά μέσα στα όρια των πόρων που διαθέτουν και, όπου είναι αναγκαίο, μέσα στα πλαίσια της διεθνούς συνεργασίας. Άρθρο 5 Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται την ευθύνη, το δικαίωμα και το καθήκον που έχουν οι γονείς ή, κατά περίπτωση, τα μέλη της διευρυμένης οικογένειας ή της κοινότητας, όπως προβλέπεται από τα τοπικά έθιμα, οι επίτροποι ή άλλα πρόσωπα που έχουν νόμιμα την ευθύνη για το παιδί, να του παράσχουν, κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του, τον προσανατολισμό και τις κατάλληλες συμβουλές για την άσκηση των δικαιωμάτων που του αναγνωρίζει η παρούσα Σύμβαση. Άρθρο 6 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν ότι κάθε παιδί έχει εγγενές δικαίωμα στη ζωή. 2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη μέρη εξασφαλίζουν, στο μέτρο του δυνατού, την επιβίωση και την ανάπτυξη του παιδιού. Άρθρο 7 1. Το παιδί εγγράφεται στο ληξιαρχείο αμέσως μετά τη γέννησή του και έχει από εκείνη τη στιγμή το δικαίωμα ονόματος, το δικαίωμα να αποκτήσει ιθαγένεια και, στο μέτρο του δυνατού, το δικαίωμα να γνωρίζει τους γονείς του και να ανατραφεί από αυτούς. 2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη μεριμνούν για τη θέση σε εφαρμογή αυτών των δικαιωμάτων, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία τους και με τις υποχρεώσεις που τους επιβάλλουν οι ισχύουσες σ' αυτό το πεδίο διεθνείς συνθήκες, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες, ελλείψει αυτών, το παιδί θα ήταν άπατρις. Άρθρο 8 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται το δικαίωμα του παιδιού για διατήρηση της ταυτότητάς του, συμπεριλαμβανομένων της ιθαγένειάς του, του ονόματός του και των οικογενειακών σχέσεών του, όπως αυτά αναγνωρίζονται από το νόμο, χωρίς παράνομη ανάμιξη. 2. Εάν ένα παιδί στερείται παράνομα ορισμένα ή όλα τα στοιχεία που συνιστούν την ταυτότητά του, τα Συμβαλλόμενα Κράτη οφείλουν να του παράσχουν κατάλληλη υποστήριξη και προστασία, ώστε η ταυτότητά του να αποκατασταθεί το συντομότερο δυνατόν. Άρθρο 9
• 88.
  1. Τα ΣυμβαλλόμεναΚράτη μεριμνούν ώστε το παιδί να μην αποχωρίζεται από τους γονείς του, παρά τη θέλησή τους, εκτός εάν οι αρμόδιες αρχές αποφασίσουν, με την επιφύλαξη δικαστικής αναθεώρησης και σύμφωνα με τους εφαρμοζόμενους νόμους και διαδικασίες, ότι ο χωρισμός αυτός είναι αναγκαίος για το συμφέρον του παιδιού. Μια τέτοια απόφαση μπορεί να είναι αναγκαία σε ειδικές περιπτώσεις, για παράδειγμα όταν οι γονείς κακομεταχειρίζονται ή παραμελούν το παιδί, ή όταν ζουν χωριστά και πρέπει να ληφθεί απόφαση σχετικά με τον τόπο διαμονής του παιδιού. 2. Σε όλες τις περιπτώσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις διαδικασίες και να γνωστοποιούν τις απόψεις τους. 3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται το δικαίωμα του παιδιού που ζει χωριστά από τους δύο γονείς του ή από τον έναν από αυτούς να διατηρεί κανονικά προσωπικές σχέσεις και να έχει άμεση επαφή με τους δύο γονείς του, εκτός εάν αυτό είναι αντίθετο με το συμφέρον του παιδιού. 4. Όταν ο χωρισμός είναι αποτέλεσμα μέτρων που έχει πάρει ένα Συμβαλλόμενο Κράτος, όπως η κράτηση, η φυλάκιση, η εξορία, η απέλαση ή ο θάνατος (συμπεριλαμβανομένου του θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, ο οποίος επήλθε κατά το χρόνο κράτησης) των δύο γονέων ή του ενός από αυτούς ή του παιδιού το Συμβαλλόμενο Κράτος δίνει, μετά από αίτηση, στους γονείς, στο παιδί ή, εάν χρειαστεί, σε ένα άλλο μέλος της οικογένειας τις ουσιώδεις πληροφορίες σχετικά με τον τόπο όπου βρίσκονται το απόν μέλος ή τα απόντα μέλη της οικογένειας, εκτός εάν η αποκάλυψη των πληροφοριών αυτών θα είναι επιζήμια για την ευημερία του παιδιού. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη φροντίζουν εξάλλου ώστε η υποβολή ενός τέτοιου αιτήματος να μην επισύρει δυσμενείς συνέπειες για το ενδιαφερόμενο ή τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα. Άρθρο 10 1. Σύμφωνα με την υποχρέωση των Συμβαλλόμενων Κρατών δυνάμει της παραγράφου 1 του άρθρου 9, κάθε αίτηση από ένα παιδί ή από τους γονείς του για την είσοδο σε ένα Συμβαλλόμενο Κράτος ή την έξοδο από αυτό με σκοπό την οικογενειακή επανένωση αντιμετωπίζεται από τα Συμβαλλόμενα Κράτη με θετικό πνεύμα, ανθρωπισμό και ταχύτητα. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη φροντίζουν επιπέον ώστε η υποβολή μιας τέτοιας αίτησης να μην επισύρει δυσμενείς συνέπειες για τον αιτούντα ή για τα μέλη της οικογένειάς του. 2. Το παιδί του οποίου οι γονείς διαμένουν σε διαφορετικά Κράτη έχει το δικαίωμα να διατηρεί, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων, προσωπικές σχέσεις και τακτική άμεση επαφή με τους δύο γονείς του. Για το σκοπό αυτόν και σύμφωνα με την υποχρέωση που βαρύνει τα Συμβαλλόμενα Κράτη δυνάμει της παραγράφου 2 του άρθρου 9, τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται το δικαίωμα που έχουν το παιδί και οι γονείς του να εγκαταλείψουν οποιαδήποτε χώρα, συμπεριλαμβανομένης της χώρας αυτού του ίδιου του Συμβαλλόμενου Κράτους και να επιστρέψουν στη δική τους χώρα. Το δικαίωμα εγκατάλειψης οποιασδήποτε χώρας μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο μόνο των περιορισμών που ορίζει ο νόμος και που είναι αναγκαίοι για την προστασία της εθνικής ασφάλειας, της δημόσιας τάξης, της δημόσιας υγείας και των δημόσιων ηθών, ή των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των άλλων, και που είναι συμβατοί με τα υπόλοιπα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στην παρούσα Σύμβαση. Άρθρο 11 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν μέτρα εναντίον των αθέμιτων μετακινήσεων παιδιών στο εξωτερικό και εναντίον της μη επανόδου τους. 2. Για το σκοπό αυτόν, τα Συμβαλλόμενα Κράτη ευνοούν τη σύναψη διμερών ή πολυμερών συμφωνιών ή την προσχώρηση στις ήδη υπάρχουσες συμφωνίες. Άρθρο 12 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη εγγυώνται στο παιδί που έχει ικανότητα διάκρισης το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης της γνώμης του σχετικά με οποιοδήποτε θέμα που το αφορά, λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις του παιδιού ανάλογα με την ηλικία του και το βαθμό ωριμότητάς του.
• 89.
  2. Για τοσκοπό αυτόν θα πρέπει ιδίως να δίνεται στο παιδί η δυνατότητα να ακούγεται από οποιαδήποτε διοικητική ή δικαστική διαδικασία που το αφορά, είτε άμεσα είτε μέσω ενός εκπροσώπου ή ενός αρμόδιου οργανισμού, κατά τρόπο συμβατό με τους διαδικαστικούς κανόνες της εθνικής νομοθεσίας. Άρθρο 13 1. Το παιδί έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης. Το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει την ελευθερία αναζήτησης, λήψης και διάδοσης πληροφοριών και ιδεών οποιουδήποτε είδους, ανεξαρτήτως συνόρων, υπό μορφή προφορική, γραπτή ή τυπωμένη, ή καλλιτεχνική ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο της επιλογής του. 2. Η άσκηση του δικαιώματος αυτού μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο μόνο των περιορισμών που ορίζονται από το νόμο και που είναι αναγκαίοι: α) Για το σεβασμό των δικαιωμάτων και της υπόληψης των άλλων ή β) Για τη διαφύλαξη της εθνικής ασφάλειας, της δημόσιας τάξης, της δημόσιας υγείας και των δημόσιων ηθών. Άρθρο 14 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται το δικαίωμα του παιδιού για ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας. 2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται το δικαίωμα και το καθήκον των γονέων ή, κατά περίπτωση, των νόμιμων εκπροσώπων του παιδιού, να το καθοδηγούν στην άσκηση του παραπάνω δικαιώματος κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του. 3. Η ελευθερία της δήλωσης της θρησκείας του ή των πεποιθήσεών του μπορεί να υπόκειται μόνο στους περιορισμούς που ορίζονται από το νόμο και που είναι αναγκαίοι για τη διαφύλαξη της δημόσιας ασφάλειας, της δημόσιας τάξης, της δημόσιας υγείας και των δημόσιων ηθών, ή των ελευθεριών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των άλλων. Άρθρο 15 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν τα δικαιώματα του παιδιού στην ελευθερία του να συνεταιρίζεται και του συνέρχεται ειρηνικά. 2. Δεν τίθενται περιορισμοί για την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών, εκτός από αυτούς που ορίζει ο νόμος και που είναι αναγκαίοι σε μια δημοκρατική κοινωνία, προς το συμφέρον της εθνικής ασφάλειας, της δημόσιας ασφάλειας ή της δημόσιας τάξης ή για την προστασία της δημόσιας υγείας ή των δημοσίων ηθών, ή των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των άλλων. Άρθρο 16 1. Κανένα παιδί δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αυθαίρετης ή παράνομης επέμβασης στην ιδιωτική του ζωή, στην οικογένειά του, στην κατοικία του ή στην αλληλογραφία του, ούτε παράνομων προσβολών της τιμής και της υπόληψής του. 2. Το παιδί δικαιούται να προστατεύεται από το νόμο έναντι τέτοιων επεμβάσεων ή προσβολών. Άρθρο 17 Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν τη σημασία του έργου που επιτελούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και φροντίζουν ώστε το παιδί να έχει πρόσβαση σε ενημέρωση και σε υλικό, που προέρχονται από διάφορες εθνικές και διεθνείς πηγές, ιδίως σ' αυτά που αποσκοπούν στην προαγωγή της κοινωνικής, πνευματικής και ηθικής ευημερίας του, καθώς και της σωματικής και πνευματικής υγείας του. Για το σκοπό αυτόν, τα Συμβαλλόμενα Κράτη: α) Ενθαρρύνουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης στη διάδοση πληροφοριών και υλικού που παρουσιάζουν κοινωνική και πολιτιστική χρησιμότητα για το παιδί και που είναι σύμφωνα με το πνεύμα του άρθρου 29.
• 90.
  β) Ενθαρρύνουν τηδιεθνή συνεργασία για την παραγωγή, ανταλλαγή και διάδοση πληροφοριών και υλικού αυτού του τύπου, που προέρχονται από διάφορες πολιτιστικές, εθνικές και διεθνείς πηγές. γ) Ενθαρρύνουν την παραγωγή και τη διάδοση παιδικών βιβλίων. δ) Ενθαρρύνουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης να λαμβάνουν ιδιαίτερα υπόψη τους τις γλωσσολογικές ανάγκες των αυτόχθονων παιδιών ή των παιδιών που ανήκουν σε μια μειονότητα. ε) Ευνοούν την επεξεργασία κατάλληλων κατευθυντήριων αρχών που να προορίζονται για την προστασία του παιδιού από την ενημέρωση και το υλικό που βλάπτουν την ευημερία του, λαμβάνοντας υπόψη τις διατάξεις των άρθρων 13 και 18. Άρθρο 18 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την εξασφάλιση της αναγνώρισης της αρχής, σύμφωνα με την οποία και οι δύο γονείς είναι από κοινού υπεύθυνοι για την ανατροφή του παιδιού και την ανάπτυξή του. Η ευθύνη για την ανατροφή του παιδιού και για την ανάπτυξή του ανήκει κατά κύριο λόγο στους γονείς ή, κατά περίπτωση, στους νόμιμους εκπροσώπους του. Το συμφέρον του παιδιού πρέπει να αποτελεί τη βασική τους μέριμνα. 2. Για την εγγύηση και την προώθηση των δικαιωμάτων που εκφράζονται στην παρούσα Σύμβαση, τα Συμβαλλόμενα Κράτη παρέχουν την κατάλληλη βοήθεια στους γονείς και στους νόμιμους εκπροσώπους του παιδιού, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους για την ανατροφή του παιδιού, και εξασφαλίζουν τη δημιουργία οργανισμών, ιδρυμάτων και υπηρεσιών επιφορτισμένων να μεριμνούν για την ευημερία των παιδιών. 3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν στα παιδιά των οποίων οι γονείς εργάζονται το δικαίωμα να επωφελούνται από τις υπηρεσίες και τα ιδρύματα φύλαξης παιδιών, εφόσον τα παιδιά πληρούν τους απαιτούμενους όρους. Άρθρο 19 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα νομοθετικά, διοικητικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά μέτρα, προκειμένου να προστατεύσουν το παιδί από κάθε μορφή βίας, προσβολής ή βιαιοπραγιών σωματικών ή πνευματικών, εγκατάλειψης ή παραμέλησης, κακής μεταχείρισης ή εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής βίας, κατά το χρόνο που βρίσκεται υπό την επιμέλεια των γονέων του ή του ενός από τους δύο, του ή των νόμιμων εκπροσώπων του ή οποιουδήποτε άλλου προσώπου στο οποίο το έχουν εμπιστευθεί. 2. Αυτά τα προστατευτικά μέτρα θα πρέπει να περιλαμβάνουν, όπου χρειάζεται, αποτελεσματικές διαδικασίες για την εκπόνηση κοινωνικών προγραμμάτων, που θα αποσκοπούν στην παροχή της απαραίτητης υποστήριξης στο παιδί και σε αυτούς οι οποίοι έχουν την επιμέλειά του, καθώς και για άλλες μορφές πρόνοιας και για το χαρακτηρισμό, την αναφορά, την παραπομπή, την ανάκριση, την περίθαλψη και την παρακολούθηση της εξέλιξής τους στις περιπτώσεις κακής μεταχείρισης του παιδιού που περιγράφονται πιο πάνω, και, όπου χρειάζεται, για διαδικασίες δικαστικής παρέμβασης. Άρθρο 20 1. Κάθε παιδί που στερείται προσωρινά ή οριστικά το οικογενειακό του περιβάλλον ή το οποίο για το δικό του συμφέρον δεν είναι δυνατόν να παραμείνει στο περιβάλλον αυτό δικαιούται ειδική προστασία και βοήθεια εκ μέρους του Κράτους. 2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη προβλέπουν γι' αυτό το παιδί μια εναλλακτική επιμέλεια, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία τους. 3. Αυτή η επιμέλεια μπορεί να έχει, μεταξύ άλλων, τη μορφή της τοποθέτησης σε μία οικογένεια, της KAFALAH του ισλαμικού δικαίου, της υιοθεσίας ή, σε περίπτωση ανάγκης, της τοποθέτησης σε ένα κατάλληλο για την περίσταση ίδρυμα για παιδιά. Κατά την επιλογή ανάμεσα σ' αυτές τις λύσεις, λαμβάνεται δεόντως υπόψη η ανάγκη μιας συνέχειας στην εκπαίδευση του παιδιού, καθώς και η εθνική, θρησκευτική, πολιτιστική και γλωσσολογική καταγωγή του.
• 91.
  Άρθρο 21 Τα ΣυμβαλλόμεναΚράτη που αναγνωρίζουν και/ή επιτρέπουν την υιοθεσία διασφαλίζουν ότι εκείνο που λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη στην προκειμένη περίπτωση είναι το συμφέρον του παιδιού και: α) Μεριμνούν ώστε η υιοθεσία ενός παιδιού να μην επιτρέπεται παρά μόνο από τις αρμόδιες αρχές, οι οποίες αποφαίνονται, σύμφωνα με το νόμο και με τις εφαρμοζόμενες διαδικασίες και επί τη βάσει όλων των αξιόπιστων σχετικών πληροφοριών, εάν η υιοθεσία είναι δυνατή ενόψει της κατάστασης του παιδιού σε σχέση με τον πατέρα και τη μητέρα του, τους συγγενείς τους και τους νόμιμους εκπροσώπους του και εάν, εφόσον αυτό απαιτείται, τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα έδωσαν τη συναίνεσή τους για την υιοθεσία, έχοντας γνώση των πραγμάτων και μετά από την αναγκαία παροχή συμβουλών. β) Αναγνωρίζουν ότι η υιοθεσία στο εξωτερικό μπορεί να αντιμετωπισθεί ως ένα άλλο μέσο εξασφάλισης στο παιδί της αναγκαίας φροντίδας, εάν αυτό δεν μπορεί να τοποθετηθεί σε μία ανάδοχη ή σε μία υιοθετούσα οικογένεια ή να ανατραφεί σωστά στη χώρα της καταγωγής του. γ) Μεριμνούν ώστε, σε περίπτωση υιοθεσίας στο εξωτερικό, το παιδί να απολαμβάνει των ίδιων προστατευτικών μέτρων και προδιαγραφών με εκείνα που υπάρχουν στην περίπτωση της εθνικής υιοθεσίας. δ) Παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίσουν ότι, σε περίπτωση διακρατικής υιοθεσίας, η τοποθέτηση του παιδιού δεν απολήγει σε ανάρμοστο υλικό όφελος για τα πρόσωπα που είναι αναμιγμένα σ' αυτή. ε) Προωθούν τους αντικειμενικούς σκοπούς του παρόντος άρθρου με τη σύναψη διμερών ή πολυμερών διακανονισμών ή συμφωνιών, ανάλογα με την περίπτωση, και προσπαθούν, μέσα σ' αυτά τα πλαίσια, να επιτύχουν οι τοποθετήσεις παιδιών στο εξωτερικό να πραγματοποιούνται από αρμόδιες αρχές ή αρμόδια όργανα. Άρθρο 22 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου ένα παιδί, το οποίο επιζητεί να αποκτήσει το νομικό καθεστώς του πρόσφυγα ή που θεωρείται πρόσφυγας δυνάμει των κανόνων και των διαδικασιών του ισχύοντος διεθνούς ή εθνικού δικαίου, είτε αυτό είναι μόνο είτε συνοδεύται από τους γονείς του ή από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο, να χαίρει της κατάλληλης προστασίας και ανθρωπιστικής βοήθειας, που θα του επιτρέψουν να απολαμβάνει τα δικαιώματα που του αναγνωρίζουν η παρούσα Σύμβαση και τα άλλα διεθνή όργανα τα σχετικά με τα δικαιώματα του ανθρώπου ή ανθρωπιστικού χαρακτήρα, στα οποία μετέχουν τα εν λόγω Κράτη. 2. Για το σκοπό αυτόν τα Συμβαλλόμενα Κράτη συνεργάζονται, όπως αυτά το κρίνουν αναγκαίο, σε όλες τις προσπάθειες που γίνονται από τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών και τους άλλους αρμόδιους διακυβερνητικούς ή μη κυβερνητικούς οργανισμούς που συνεργάζονται με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, προκειμένου να προστατεύσουν και να βοηθήσουν τα παιδιά που βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση, και προκειμένου να αναζητήσουν τους γονείς ή άλλα μέλη της οικογένειας κάθε παιδιού πρόσφυγα και για να συλλέξουν πληροφορίες αναγκαίες για την επανένωση του παιδιού με την οικογένειά του. Σε περίπτωση που ούτε ο πατέρας ούτε η μητέρα ούτε κανένα άλο μέλος της οικογένειας είναι δυνατόν να ανευρεθεί, το παιδί έχει δικαίωμα να τύχει της ίδιας προστασίας που παρέχεται σε οποιοδήποτε άλλο παιδί στερημένο οριστικά ή προσωρινά του οικογενειακού του περιβάλλοντος για οποιονδήποτε λόγο, σύμφωνα με τις αρχές της παρούσας Σύμβασης. Άρθρο 23 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν ότι τα πνευματικώς ή σωματικώς ανάπηρα παιδιά πρέπει να διάγουν πλήρη και αξιοπρεπή ζωή, σε συνθήκες οι οποίες εγγυώνται την αξιοπρέπειά τους, ευνοούν την αυτονομία τους και διευκολύνουν την ενεργό συμμετοχή τους στη ζωή του συνόλου.
• 92.
  2. Τα ΣυμβαλλόμεναΚράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ανάπηρων παιδιών να τυγχάνουν ειδικής φροντίδας και ενθαρρύνουν και εξασφαλίζουν, στο μέτρο των διαθέσιμων πόρων, την παροχή, μετά από αίτηση, στα ανάπηρα παιδιά που πληρούν τους απαιτούμενους όρους και σε αυτούς που τα έχουν αναλάβει, μιας βοήθειας προσαρμοσμένης στην κατάσταση του παιδιού και στις περιστάσεις των γονέων του ή αυτών στους οποίους τα έχουν εμπιστευθεί. 3. Εν όψει των ειδικών αναγκών των ανάπηρων παιδιών, η χορηγούμενη σύμφωνα με την παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου βοήθεια παρέχεται δωρεάν, εφόσον αυτό είναι δυνατό, κατόπιν υπολογισμού των οικονομικών πόρων των γονέων τους και αυτών στους οποίους έχουν εμπιστευθεί το παιδί, και σχεδιάζεται κατά τέτοιον τρόπο ώστε τα ανάπηρα παιδιά να έχουν αποκλειστική πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην επιμόρφωση, στην περίθαλψη, στην αποκατάσταση αναπήρων, στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάσταση αναπήρων, στην επαγγελματική εκπαίδευση και στις ψυχαγωγικές δραστηριότητες, έτσι που να επιτυγχάνεται η όσο το δυνατόν πληρέστερη κοινωνική ένταξη και προσωπική τους ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της πολιτιστικής και πνευματικής τους εξέλιξης. 4. Μέσα στο πνεύμα διεθνούς συνεργασίας, τα Συμβαλλόμενα Κράτη προωθούν την ανταλλαγή κατάλληλων πληροφοριών στον τομέα της προληπτικής περίθαλψης και της ιατρικής, ψυχολογικής και λειτουργικής θεραπείας των ανάπηρων παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της διάδοσης και της πρόσβασης στις πληροφορίες που αφορούν τις μεθόδους αποκατάστασης αναπήρων και τις υπηρεσίες επαγγελματικής κατάρτισης, με σκοπό να επιτραπεί στα Συμβαλλόμενα Κράτη να βελτιώσουν τις δυνατότητες και τις αρμοδιότητές τους και να διευρύνουν την πείρα τους σε αυτούς τους τομείς. Σ' αυτό το πεδίο λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι ανάγκες των υπό ανάπτυξη χωρών. Άρθρο 24 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα του παιδιού να απολαμβάνει το καλύτερο δυνατόν επίπεδο υγείας και να επωφελείται από τις υπηρεσίες ιατρικής θεραπείας και αποκατάστασης αναπήρων. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη επιδιώκουν να διασφαλίσουν το ότι κανένα παιδί δεν θα στερείται το δικαίωμα πρόσβασης στις υπηρεσίες αυτές. 2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη επιδιώκουν να εξασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή του παραπάνω δικαιώματος και ιδιαίτερα παίρνουν τα κατάλληλα μέτρα για: α) Να μειώσουν τη βρεφική και παιδική θνησιμότητα. β) Να εξασφαλίσουν σε κάθε παιδί την απαραίτητη ιατρική αντίληψη και περίθαλψη δίνοντας έμφαση στην ανάπτυξη της στοιχειώδους περίθαλψης. γ) Να αγωνιστούν κατά της ασθένειας και της κακής διατροφής και μέσα στα πλαίσια της στοιχειώδους περίθαλψης, με την εφαρμογή -ανάμεσα στα άλλα- της ήδη διαθέσιμης τεχνολογίας και με την παροχή θρεπτικών τροφών και καθαρού πόσιμου νερού, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους της μόλυνσης του φυσικού περιβάλλοντος. δ) Να εξασφαλίσουν στις μητέρες κατάλληλη περίθαλψη πριν και μετά από τον τοκετό. ε) Να μπορούν όλες οι ομάδες της κοινωνίας, ιδιαίτερα οι γονείς και τα παιδιά, να ενημερώνονται για τα θέματα της υγείας και της διατροφής του παιδιού, για τα πλεονεκτήματα του φυσικού θηλασμού, την υγιεινή και την καθαριότητα του περιβάλλοντος και την πρόληψη των ατυχημάτων και να βρίσκουν υποστήριξη στη χρήση των παραπάνω βασικών γνώσεων. στ) Να αναπτύξουν την προληπτική ιατρική φροντίδα, την καθοδήγηση των γονέων και την εκπαίδευση και τις υπηρεσίες του οικογενειακού προγραμματισμού. 3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα και αποτελεσματικά μέτρα για να καταργηθούν οι παραδοσιακές πρακτικές που βλάπτουν την υγεία των παιδιών. 4. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να προωθήσου και να ενθαρρύνουν τη διεθνή συνεργασία, ώστε να επιτύχουν σταδιακά την πλήρη πραγματοποίηση του δικαιώματος που αναγνωρίζεται στο παρόν άρθρο. Εν όψει αυτού, λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι ανάγκες των υπό ανάπτυξη χωρών. Άρθρο 25
• 93.
  Τα Συμβαλλόμενα Κράτηαναγνωρίζουν στο παιδί, που τοποθετήθηκε από τις αρμόδιες αρχές σε μία οικογένεια, με σκοπό την παροχή φροντίδας, προστασίας ή θεραπείας της σωματικής ή πνευματικής του υγείας, το δικαίωμα σε μια περιοδική αναθεώρηση της παραπάνω θεραπείας και κάθε άλλης περίστασης σχετικής με την τοποθέτησή του. Άρθρο 26 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν σε κάθε παιδί το δικαίωμα να επωφελείται από την κοινωνική πρόνοια, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών ασφαλίσεων, και παίρνουν τα απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλίσουν την πλήρη πραγματοποίηση του δικαιώματος αυτού, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία τους. 2. Τα ωφελήματα, όπου είναι αναγκαία, πρέπει να δίνονται, αφού ληφθούν υπόψη οι πόροι και η κατάσταση του παιδιού και των προσώπων που έχουν αναλάβει την ευθύνη της συντήρησής του, καθώς και κάθε άλλη εκτίμηση σχετιζόμενη με την αίτηση παροχής ωφελημάτων που γίνεται από το παιδί ή για λογαριασμό του. Άρθρο 27 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα κάθε παιδιού για ένα κατάλληλο επίπεδο ζωής που να επιτρέπει τη σωματική, πνευματική, ψυχική, ηθική και κοινωνική ανάπτυξή του. 2. Στους γονείς ή στα άλλα πρόσωπα που έχουν αναλάβει το παιδί ανήκει κατά κύριο λόγο η ευθύνη της εξασφάλισης, μέσα στα όρια των δυνατοτήτων τους και των οικονομικών μέσων τους, των απαραίτητων για την ανάπτυξη του παιδιού συνθηκών ζωής. 3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υιοθετούν τα κατάλληλα μέτρα, σύμφωνα με τις εθνικές τους συνθήκες και στο μέτρο των δυνατοτήτων τους, για να βοηθήσουν τους γονείς και τα άλλα πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για το παιδί, να εφαρμόσουν το δικαίωμα αυτό και προσφέρουν, σε περίπτωση ανάγκης, υλική βοήθεια και προγράμματα υποστήριξης, κυρίως σε σχέση με τη διατροφή, το ρουχισμό και την κατοικία. 4. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίσουν την είσπραξη της διατροφής του παιδιού από τους γονείς του ή από τα άλλα πρόσωπα που έχουν την οικονομική ευθύνη γι' αυτό, είτε εντός της επικράτειας είτε στο εξωτερικό. Ειδικά στην περίπτωση που το πρόσωπο το οποίο έχει την οικονομική ευθύνη για το παιδί ζει σε ένα Κράτος διαφορετικό από εκείνο του παιδιού, τα Συμβαλλόμενα Κράτη ευνοούν την προσχώρηση σε διεθνείς συμφωνίες ή τη σύναψη τέτοιων συμφωνιών, καθώς και την υιοθέτηση κάθε άλλης κατάλληλης ρύθμισης. Άρθρο 28 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα του παιδιού στην εκπαίδευση και, ιδιαίτερα, για να επιτευχθεί η άσκηση του δικαιώματος αυτού προοδευτικά και στη βάση της ισότητας των ευκαιριών: α) Καθιστούν τη στοιχειώδη εκπαίδευση υποχρεωτική και δωρεάν για όλους. β) Ενθαρρύνουν την ανάπτυξη διαφόρων μορφών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, τόσο γενικής όσο και επαγγελματικής, τις καθιστούν ανοιχτές και προσιτές σε κάθε παιδί, και παίρνουν κατάλληλα μέτρα, όπως η θέσπιση της δωρεάν εκπαίδευσης και της προσφοράς χρηματικής βοήθειας σε περίπτωση ανάγκης. γ) Εξασφαλίζουν σε όλους την πρόσβαση στην ανώτατη παιδεία με όλα τα κατάλληλα μέσα, σε συνάρτηση με τις ικανότητες του καθενός. δ) Καθιστούν ανοιχτές και προσιτές σε κάθε παιδί τη σχολική και την επαγγελματική ενημέρωση και τον προσονατολισμό. ε) Παίρνουν μέτρα για να ενθαρρύνουν την τακτική σχολική φοίτηση και τη μείωση του ποσοστού εγκατάλειψης των σχολικών σπουδών. 2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για την εφαρμογή της σχολικής πειθαρχίας με τρόπο που να ταιριάζει στην αξιοπρέπεια του παιδιού ως ανθρώπινου όντος, και σύμφωνα με την παρούσα Σύμβαση.
• 94.
  3. Τα ΣυμβαλλόμεναΚράτη προάγουν και ενθαρρύνουν τη διεθνή συνεργασία στον τομέα της παιδείας, με σκοπό να συμβάλλουν κυρίως στην εξάλειψη της άγνοιας και του αναλφαβητισμού στον κόσμο και να διευκολύνουν την πρόσβαση στις επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις και στις σύγχρονες εκπαιδευτικές μεθόδους. Για το σκοπό αυτόν, λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι ανάγκες των υπό ανάπτυξη χωρών. Άρθρο 29 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη συμφωνούν ότι η εκπαίδευση του παιδιού πρέπει να αποσκοπεί: α) Στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού και στην πληρέστερη δυνατή ανάπτυξη των χαρισμάτων του και των σωματικών και πνευματικών ικανοτήτων του. β) Στην ανάπτυξη του σεβασμού για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες και για τις αρχές που καθιερώνονται στο Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. γ) Στην ανάπτυξη του σεβασμού για τους γονείς του παιδιού, την ταυτότητά του, τη γλώσσα του και τις πολιτιστικές του αξίες, καθώς και του σεβασμού του για τις εθνικές αξίες της χώρας στην οποία ζει, της χώρας από την οποία μπορεί να κατάγεται και για τους πολιτισμούς που διαφέρουν από το δικό του. δ) Στην προετοιμασία του παιδιού για μία υπεύθυνη ζωή σε μία ελεύθερη κοινωνία μέσα σε πνεύμα κατανόησης, ειρήνης, ανοχής, ισότητας των φύλων και φιλίας ανάμεσα σε όλους τους λαούς και τις εθνικιστικές, εθνικές και θρησκευτικές ομάδες και στα πρόσωπα αυτόχθονης καταγωγής. ε) Στην ανάπτυξη του σεβασμού για το φυσικό περιβάλλον. 2. Καμία διάταξη του παρόντος άρθρου ή του άρθρου 28 δεν μπορεί να ερμηνευθεί με τρόπο που να θίγει την ελευθερία των φυσικών ή νομικών προσώπων για τη δημιουργία και τη διεύθυνση εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, υπό τον όρο ότι θα τηρούνται εκφρασμένες στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου αρχές και ότι η παρεχόμενη στα ιδρύματα αυτά εκπαίδευση θα είναι σύμφωνη με τις ελάχιστες προδιαγραφές που θα έχει ορίσει το Κράτος. Άρθρο 30 Στα Κράτη όπου υπάρχουν θρησκευτικές ή γλωσσικές μειονότητες ή πρόσωπα αυτόχθονης καταγωγής, ένα παιδί αυτόχθονας ή που ανήκει σε μία από αυτές τις μειονότητες δεν μπορεί να στερηθεί το δικαίωμα να έχει τη δική του πολιτιστική ζωή, να πρεσβεύει και να ασκεί τη δική του θρησκεία ή να χρησιμοποιεί τη δική του γλώσσα από κοινού με τα άλλα μέλη της ομάδας του. Άρθρο 31 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν στο παιδί το δικαίωμα στην ανάπαυση και στις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου, στην ενασχόληση με ψυχαγωγικά παιχνίδια και δραστηριότητες που είναι κατάλληλες για την ηλικία του και στην ελεύθερη συμμετοχή στην πολιτιστική και καλλιτεχνική ζωή. 2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται και προάγουν το δικαίωμα του παιδιού να συμμετέχει πλήρως στην πολιτιστική και καλλιτεχνική ζωή και ενθαρρύνουν την προσφορά κατάλληλων και ίσων ευκαιριών για πολιτιστικές, καλλιτεχνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και για δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου. Άρθρο 32 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα του παιδιού να προστατεύεται από την οικονομική εκμετάλλευση και από την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας που ενέχει κινδύνους ή που μπορεί να εκθέσει σε κίνδυνο την εκπαίδευσή του ή να βλάψει την υγεία του ή τη σωματική, πνευματική, ψυχική, ηθική ή κοινωνική ανάπτυξή του. 2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν νομοθετικά, διοικητικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά μέτρα για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή του παρόντος άρθρου. Για το σκοπό αυτόν, και λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές διατάξεις των άλλων διεθνών οργάνων, τα Συμβαλλόμενα Κράτη ειδικότερα:
• 95.
  α) Ορίζουν ένακατώτατο όριο ή κατώτατα όρια ηλικίας για την είσοδο στην επαγγελματική απασχόληση. β) Προβλέπουν μία κατάλληλη ρύθμιση των ωραρίων και των συνθηκών εργασίας. γ) Προβλέπουν κατάλληλες ποινές και άλλες κυρώσεις, για να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή του παρόντος άρθρου. Άρθρο 33 Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών, διοικητικών, κοινωνικών και εκπαιδευτικών μέτρων, για να προστατεύσουν τα παιδιά από την παράνομη χρήση ναρκωτικών και ψυχότροπων ουσιών, όπως αυτές προσδιορίζονται στις σχετικές διεθνείς συμβάσεις, και για να εμποδίσουν τη χρησιμοποίηση των παιδιών στην παραγωγή και την παράνομη διακίνηση αυτών των ουσιών. Άρθρο 34 Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να προστατεύσουν το παιδί από κάθε μορφή σεξουαλικής εκμετάλλευσης και σεξουαλικής βίας. Για το σκοπό αυτόν, τα Κράτη, ειδικότερα, παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα σε εθνικό, διμερές και πολυμερές επίπεδο για να εμποδίσουν: α) Την παρακίνηση ή τον εξαναγκασμό των παιδιών σε παράνομη σεξουαλική δραστηριότητα. β) Την εκμετάλλευση των παιδιών για πορνεία ή για άλλες παράνομες σεξουαλικές δραστηριότητες. γ) Την εκμετάλλευση των παιδιών για την παραγωγή θεαμάτων ή υλικού πορνογραφικού χαρακτήρα. Άρθρο 35 Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα σε εθνικό διμερές ή πολυμερές επίπεδο για να εμποδίσουν την απαγωγή, την πώληση ή το δουλεμπόριο παιδιών για οποιονδήποτε σκοπό και με οποιαδήποτε μορφή. Άρθρο 36 Τα Συμβαλλόμενα Κράτη προστατεύουν το παιδί από κάθε άλλη μορφή εκμετάλλευσης επιβλαβή για οποιαδήποτε πλευρά της ευημερίας του. Άρθρο 37 Τα Συμβαλλόμενα Κράτη επαγρυπνούν ώστε: α) Κανένα παιδί να μην υποβάλλεται σε βασανιστήρια ή σε άλλες σκληρές, απάνθρωπες ή εξευτελιστικές τιμωρίες ή μεταχείριση. Θανατική ποινή ή ισόβια κάθειρξη χωρίς δυνατότητα απελευθέρωσης δεν πρέπει να απαγγέλλονται για παραβάσεις, τις οποίες έχουν διαπράξει πρόσωπα κάτω των δεκαοκτώ ετών. β) Κανένα παιδί να μη στερείται την ελευθερία του κατά τρόπο παράνομο ή αυθαίρετο. Η σύλληψη, κράτηση ή φυλάκιση ενός παιδιού πρέπει να είναι σύμφωνη με το νόμο, να μην αποτελεί παρά ένα έσχατο μέτρο και να είναι της μικρότερης δυνατής χρονικής διάρκειας. γ) Κάθε παιδί που στερείται την ελευθερία να αντιμετωπίζεται με ανθρωπισμό και με τον οφειλόμενο στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου σεβασμό, και κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ηλικίας του. Ειδικότερα, κάθε παιδί που στερείται την ελευθερία θα χωρίζεται από τους ενήλικες, εκτός εάν θεωρηθεί ότι είναι προτιμότερο να μη γίνει αυτό για το συμφέρον του παιδιού, και έχει το δικαίωμα να διατηρήσει την επαφή με την οικογένειά του δι' αλληλογραφίας και με επισκέψεις, εκτός εξαιρετικών περιστάσεων.
• 96.
  δ) Τα παιδιάπου στερούνται την ελευθερία τους να έχουν το δικαίωμα για ταχεία πρόσβαση σε νομική ή σε άλλη κατάλληλη συμπαράσταση, καθώς και το δικαίωμα να αμφιβητούν τη νομιμότητα της στέρησης της ελευθερίας τους ενώπιον ενός δικαστηρίου ή μιας άλλης αρμόδιας, ανεξάρτητης και αμερόληπτης αρχής, και για τη λήψη μιας ταχείας απόφασης πάνω σ' αυτό το ζήτημα. Άρθρο 38 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται και να διασφαλίζουν το σεβασμό στους κανόνες του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου που εφαρμόζονται σε αυτά σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης, και των οποίων η προστασία επεκτείνεται στα παιδιά. 2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα δυνατά μέτρα για να διασφαλίσουν ότι τα πρόσωπα κάτω των δεκαπέντε ετών δεν θα συμμετέχουν άμεσα στις εχθροπραξίες. 3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη απέχουν από την επιστράτευση στις ένοπλες δυνάμεις τους κάθε προσώπου κάτω των δεκαπέντε ετών. Κατά την επιστράτευση ανάμεσα σε πρόσωπα άνω των δεκαπέντε ετών αλλά κάτω των δεκαοκτώ ετών, τα Συμβαλλόμενα Κράτη προσπαθούν να δίνουν προτεραιότητα στα πρόσωπα μεγαλύτερης ηλικίας. 4. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σύμφωνα με την υποχρέωση που έχουν, δυνάμει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, να προστατεύουν τον άμαχο πληθυσμό σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης, παίρνουν όλα τα δυνατά μέτρα για την προστασία και τη φροντίδα των παιδιών, που θίγονται από την ένοπλη σύρραξη. Άρθρο 39 Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για να διευκολύνουν τη σωματική και ψυχολογική ανάρρωση και την κοινωνική επανένταξη κάθε παιδιού θύματος¨οποιασδήποτε μορφής παραμέλησης, εκμετάλλευσης ή κακοποίησης, βασανισμού ή κάθε άλλης μορφής σκληρής, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας ή ένοπλης σύρραξης. Η ανάρρωση αυτή και η επανένταξη γίνονται μέσα σε περιβάλλον, που ευνοεί την υγεία, τον αυτοσεβασμό και την αξιοπρέπεια του παιδιού. Άρθρο 40 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν σε κάθε παιδί ύποπτο, κατηγορούμενο ή καταδικασμένο για παράβαση του ποινικού νόμου το δικαίωμα σε μεταχείριση που να συνάδει με το αίσθημα της αξιοπρέπειάς του και της προσωπικής αξίας, που να ενισχύει το σεβασμό του για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες των άλλων και που να λαμβάνει υπόψη την ηλικία του, καθώς και την ανάγκη για επανένταξη στην κοινωνία και την ανάληψη από το παιδί ενός εποικοδομητικού ρόλου στην κοινωνία. 2. Για το σκοπό αυτόν, και λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές διατάξεις των διεθνών οργάνων, τα Συμβαλλόμενα Κράτη επαγρυπνούν ιδιαίτερα ώστε: α) Κανένα παιδί να μην καθίσταται ύποπτο, να μην κατηγορείται και να μην καταδικάζεται για παράβαση του ποινικού νόμου λόγω πράξεων ή παραλείψεων, που δεν απαγορεύονται από το εθνικό ή διεθνές δίκαιο κατά το χρόνο που διαπράχθηκαν. β) Κάθε παιδι ύποπτο ή κατηγορούμενο για παράβαση του ποινικού νόμου να έχει τουλάχιστον το δικαίωμα στις ακόλουθες εγγυήσεις: i) Να θεωρείται αθώο μέχρι να αποδειχθεί νόμιμα η ενοχή του. ii) Να ενημερώνεται χωρίς καθυστέρηση και απευθείας για τις εναντίον του κατηγορίες ή, κατά περίπτωση, μέσω των γονέων του ή των νόμιμων εκπροσώπων του και να έχει νομική ή οποιαδήποτε άλλη κατάλληλη συμπαράσταση για την προετοιμασία και την παρουσίαση της υπεράσπισής του. iii) Να κρίνεται η υπόθεσή του χωρίς καθυστέρηση από μία αρμόδια, ανεξάρτητη και αμερόληπτη αρχή ή δικαστικό σώμα, σύμφωνα με μία δίκαιη κατά το νόμο διαδικασία, με την παρουσία ενός νομικού ή άλλου συμβούλου και την παρουσία των γονέων του ή των νόμιμων εκπροσώπων του, εκτός αν αυτό θεωρηθεί αντίθετο προς το συμφέρον του παιδιού, λόγω κυρίως της ηλικίας ή της κατάστασής του.
• 97.
  iv) Να μηνυποχρεώνεται να καταθέσει ως μάρτυρας ή να ομολογήσει την ενοχή του, να υποβάλλει ερωτήσεις το ίδιο ή μέσω άλλου στους μάρτυρες κατηγορίας και να επιτυγχάνει την παράσταση και την εξέταση μαρτύρων υπεράσπισης κάτω από συνθήκες ισότητας. v) Εάν κριθεί ότι παρέβη τον ποινικό νόμο, να μπορεί να προσφύγει κατ' αυτής της απόφασης και κατά οποιουδήποτε μέτρου που λήφθηκε ως συνέπεια αυτής ενώπιον μιας ανώτερης αρμόδιας, ανεξάρτητης και αμερόληπτης αρχής ή δικαστικού σώματος, σύμφωνα με το νόμο. vi) Να έχει τη δωρεάν βοήθεια ενός διερμηνέα, σε περίπτωση που δεν καταλαβαίνει ή δεν μιλάει τη γλώσσα που χρησιμοποιείται. vii) Να αντιμετωπίζεται η ιδιωτική του ζωή με απόλυτο σεβασμό σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. 3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη προσπαθούν να προαγάγουν τη θέσπιση νόμων, διαδικασιών, αρχών και θεσμών εφαρμοζομένων ειδικώς στα παιδιά που είναι ύποπτα, κατηγορούμενα ή καταδικασμένα για παράβαση του ποινικού νόμου και ιδιαίτερα: α) Τη θέσπιση ενός ελάχιστου ορίου ηλικίας κάτω απ' το οποίο τα παιδιά θα θεωρούνται ότι δεν έχουν την ικανότητα παράβασης του ποινικού νόμου. β) Την εισαγωγή μέτρων, εφόσον αυτό είναι δυνατόν και ευκταίο, για την αντιμετώπιση τέτοιων παιδιών, χωρίς ανάγκη προσφυγής στη δικαιοσύνη, με την προϋπόθεση βέβαια ότι τηρείται ο απόλυτος σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα και στις νόμιμες εγγυήσεις. 4. Μία σειρά διατάξεων σχετικών κυρίως με την επιμέλεια, την καθοδήγηση και την επιτήρηση, τους συμβούλους, τη δοκιμασία, την τοποθέτηση σε οικογένεια, τα προγράμματα γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης και τις άλλες εναλλακτικές δυνατότητες πλην της επιμέλειας, θα εξασφαλίζει στα παιδιά μια μεταχείριση που να εγγυάται την ευημερία τους και που να είναι ανάλογη και με την κατάστασή τους και με την παράβαση. Άρθρο 41 Καμιά από τις διατάξεις της παρούσας Σύμβασης δεν θίγει διατάξεις ευνοϊκότερες για την πραγματοποίηση των δικαιωμάτων του παιδιού και οι οποίες είναι δυνατόν να περιέχονται: α) Στη νομοθεσία ενός Συμβαλλόμενου Κράτους ή β) Στο ισχύον για το Κράτος αυτό διεθνές δίκαιο. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Άρθρο 42 Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν να κάνουν ευρέως γνωστές τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά, τις αρχές και τις διατάξεις της παρούσας Σύμβασης με δραστήρια και κατάλληλα μέσα. Άρθρο 43 1. Με σκοπό την έρευνα της προόδου που έχει συντελεστεί από τα Συμβαλλόμενα Κράτη σε σχέση με την τήρηση των υποχρεώσεων, οι οποίες συμφωνήθηκαν δυνάμει της παρούσας Σύμβασης, συγκροτείται Επιτροπή για τα δικαιώματα του παιδιού, η οποία επιτελεί τα καθήκοντα που ορίζονται παρακάτω. 2. Η Επιτροπή αποτελείται από δέκα εμπειρογνώμονες υψηλού ήθους και αναγνωρισμένης ικανότητας στον τομέα που καλύπτει η παρούσα Σύμβαση. Τα μέλη της εκλέγονται από τα Συμβαλλόμενα Κράτη ανάμεσα στους υπηκόους τους και συμμετέχουν υπό την ατομική τους ιδιότητα, αφού ληφθούν υπόψη η ανάγκη εξασφάλισης δίκαιης γεωγραφικής κατανομής και τα κύρια νομικά συστήματα. 3. Η εκλογή των μελών της Επιτροπής γίνεται με μυστική ψηφοφορία από έναν κατάλογο προσώπων που υποβάλλουν τα Συμβαλλόμενα Κράτη. Κάθε Συμβαλλόμενο Κράτος έχει τη δυνατότητα να υποδεικνύει έναν υποψήφιο, από τους υπηκόους του.
• 98.
  4. Η διεξαγωγήτων πρώτων εκλογών θα γίνει το αργότερο έξι μήνες μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας Σύμβασης. Στη συνέχεια οι εκλογές θα γίνονται κάθε δύο χρόνια. Τέσσερις τουλάχιστον μήνες πριν από την ημερομηνία κάθε εκλογής ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών καλεί γραπτώς τα Συμβαλλόμενα Κράτη να προτείνουν τους υποψήφιους τους εντός δύο μηνών. Στη συνέχεια, ο Γενικός Γραμματέας ετοιμάζει έναν κατάλογο με τα ονόματα όλων των υποψηφίων σε αλφαβητική σειρά, αναφέροντας τα Συμβαλλόμενα Κράτη που έχουν υποδείξει αυτούς και τον υποβάλλει στα Συμβαλλόμενα στην παρούσα Σύμβαση Κράτη. 5. Οι εκλογές γίνονται κατά τις Συνόδους των Συμβαλλόμενων Κρατών, οι οποίες συγκαλούνται από το Γενικό Γραμματέα στην Έδρα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών. Στις συνόδους αυτές, κατά τις οποίες η απαρτία σχηματίζεται από τα δύο τρίτα των Συμβαλλόμενων Κρατών, εκλέγονται μέλη της Επιτροπής εκείνοι που έλαβαν το μεγαλύτερο αριθμό ψήφων και την απόλυτη πλειοψηφία από τους παρόντες και ψηφίσαντες εκπροσώπους των Συμβαλλόμενων Κρατών. 6. Τα μέλη της Επιτροπής εκλέγονται για χρονική περίοδο τεσσάρων ετών. Είναι επανεκλέιξμα εάν προταθεί εκ νέου η υποψηφιότητά τους. Η θητεία πέντε μελών από τα εκλεγμένα κατά την πρώτη εκλογή λήγει μετά τη συμπλήρωση δύο ετών. Τα ονόματα των πέντε αυτών μελών επιλέγονται με κλήρο από τον πρόεδρο της συνόδου, αμέσως μετά από την πρώτη εκλογή. 7. Σε περίπτωση θανάτου ή παραίτησης ενός μέλους της Επιτροπής, ή εάν, για έναν οποιονδήποτε άλλο λόγο, ένα μέλος δηλώνει ότι δεν μπορεί πλέον να ασκεί τα καθήκοντά του στα πλαίσια της Επιτροπής, το Συμβαλλόμενο Κράτος, που είχε υποδείξει αυτό το μέλος, διορίζει έναν άλλο εμπειρογνώμονα από τους υπηκόους του για να υπηρετήσει για το υπόλοιπο της θητείας, με την επιφύλαξη της έγκρισης της Επιτροπής. 8. Η Επιτροπή θεσπίζει η ίδια τον εσωτερικό κανονισμό της. 9. Η Επιτροπή εκλέγει τους αξιωματούχους της για μία περίοδο δύο ετών. 10. Οι σύνοδοι της Επιτροπής συγκαλούνται κανονικά στην Έδρα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών ή σε οποιονδήποτε άλλο τόπο, που καθορίζεται από την Επιτροπή. Η Επιτροπή συνέρχεται κανονικά κάθε χρόνο. Η διάρκεια των συνόδων της καθορίζεται και τροποποιείται, εάν είναι αναγκαίο, από μία συνέλευση των Κρατών Μελών στην παρούσα Σύμβαση, με την επιφύλαξη της έγκρισης από τη Γενική Συνέλευση. 11. Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών θέτει στη διάθεση της Επιτροπής το απαραίτητο προσωπικό και τις εγκαταστάσεις για την αποτελεσματική εκτέλεση των καθηκόντων που της έχουν ανατεθεί, δυνάμει της παρούσας Σύμβασης. 12. Τα μέλη της Επιτροπής που συγκροτήθηκε δυνάμει της παρούσας Σύμβασης εισπράττουν, με την έγκριση της Γενικής Συνέλευσης, απολαβές από τους πόρους του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με τους όρους και με τις προϋποθέσεις που ορίζει η Γενική Συνέλευση. Άρθρο 44 1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να υποβάλλουν στην Επιτροπή, μέσω του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, εκθέσεις σχετικά με τα μέτρα που έχουν υιοθετήσει για την ενεργοποίηση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στην παρούσα Σύμβαση, καθώς και σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε ως προς την απόλαυση αυτών των δικαιωμάτων: α) Εντός των δύο πρώτων ετών από την έναρξη ισχύος της παρούσας Σύμβασης για κάθε Συμβαλλόμενο Κράτος. β) Κατόπιν, κάθε πέντε χρόνια. 2. Οι εκθέσεις που συντάσσονται σε εφαρμογή του παρόντος άρθρου, πρέπει να επισημαίνουν τους παράγοντες και τις δυσκολίες, εάν υπάρχουν, που εμποδίζουν τα Συμβαλλόμενα Κράτη να τηρήσουν πλήρως τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στην παρούσα Σύμβαση. Πρέπει επίσης να περιέχουν επαρκείς πληροφορίες, για να δώσουν στην Επιτροπή μία ακριβή εικόνα της εφαρμογής της Σύμβασης στην εν λόγω χώρα.
• 99.
  3. Τα ΣυμβαλλόμεναΚράτη τα οποία έχουν υποβάλει στην Επιτροπή μία αρχική πλήρη έκθεση, δεν χρειάζεται να επαναλάβουν τις επόμενες εκθέσεις που υποβάλλουν, σύμφωνα με το εδάφιο β΄ της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, τις βασικές πληροφορίες που έχουν ήδη κοινοποιήσει. 4. Η Επιτροπή μπορεί να ζητά από τα Συμβαλλόμενα Κράτη συμπληρωματικές πληροφορίες, σχετικές με την εφαρμογή της Σύμβασης. 5. Η Επιτροπή υποβάλλει κάθε δύο χρόνια στη Γενική Συνέλευση, μέσω του Κοινωνικού και Οικονομικού Συμβουλίου, εκθέσεις για τις δραστηριότητές της. 6. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη καθιστούν ευρέως προσιτές τις εκθέσεις τους στο κοινό της χώρας τους. Άρθρο 45 Για την προώθηση της αποτελεσματικής εφαρμογής της Σύμβασης και για την ενθάρρυνση της διεθνούς συνεργασίας στο πεδίο το οποίο καλύπτει η Σύμβαση: α) Οι ειδικοί οργανισμοί, το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για την παιδική ηλικία και άλλα όργανα των Ηνωμένων Εθνών έχουν το δικαίωμα να εκπροσωπούνται κατά την εξέταση της εφαρμογής των διατάξεων της παρούσας Σύμβασης, οι οποίες εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους. Η Επιτροπή μπορεί να καλέσει τις ειδικευμένες οργανώσεις, το ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για την παιδική ηλικία και άλλους αρμόδιους οργανισμούς, τους οποίους κρίνει κατάλληλους, να παράσχουν ειδικευμένες γνώμες για την εφαρμογή της Σύμβασης στους τομείς που ανήκουν στις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους. Μπορεί να καλεί τις ειδικευμένες οργανώσεις, το Ταμείο Ηνωμένων Εθνών για την παιδική ηλικία και άλλα όργανα των Ηνωμένων Εθνών να της υποβάλουν εκθέσεις για την εφαρμογή της Σύμβασης στους τομείς που ανήκουν στο πεδίο δραστηριότητάς τους. β) Η Επιτροπή διαδιβάζει, εάν το κρίνει αναγκαίο, στις ειδικευμένες οργανώσεις, στο Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για την παιδική ηλικία και στους άλλους αρμόδιους οργανισμούς κάθε έκθεση των Συμβαλλόμενων Κρατών που περιέχει ένα αίτημα ή υποδεικνύει μια ανάγκη για τεχνική συμβουλή ή βοήθεια, μαζί με τις παρατηρήσεις και τις προτάσεις της Επιτροπής, εάν υπάρχουν, σχετικά με το παραπάνω αίτημα ή υπόδειξη. γ) Η Επιτροπή μπορεί να συστήσει στη Γενική Συνέλευση να ζητήσει από το Γενικό Γραμματέα να αναλάβει για λογαριασμό της μελέτες πάνω σε ειδικά θέματα, σχετικά με τα δικαιώματα του παιδιού. δ) Η Επιτροπή μπορεί να κάνει υποδείξεις και συστάσεις γενικής φύσεως βασισμένες στις πληροφορίες που έχει δεχτεί κατ' εφαρμογήν των άρθρων 44 και 45 της παρούσας Σύμβασης. Οι υποδείξεις αυτές και οι συστάσεις γενικής φύσεως διαβιβάζονται σε κάθε ενδιαφερόμενο Συμβαλλόμενο Κράτος και αναφέρονται στη Γενική Συνέλευση, μαζί με τις παρατηρήσεις των Συμβαλλόμενων Κρατών μερών, όπου υπάρχουν. ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ Άρθρο 46 Η παρούσα Σύμβαση είναι ανοιχτή για εφαρμογή σε όλα τα Κράτη. Άρθρο 47 Η παρούσα Σύμβαση υποβάλλεται σε επικύρωση. Τα έγγραφα της επικύρωσης θα κατατεθούν στο Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών. Άρθρο 48 Η παρούσα Σύμβαση είναι ανοιχτή για προσχώρηση οποιουδήποτε Κράτους. Τα έγγραφα της προσχώρησης θα κατατεθούν στο Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών.
• 100.
  Άρθρο 49 1. Ηπαρούσα Σύμβαση θα αρχίσει να ισχύει την τριακοστή ημέρα μετά από την ημερομηνία κατάθεσης στο Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών του εικοστού εγγράφου επικύρωσης ή προσχώρησης. 2. Για κάθε Κράτος που επικυρώνει την παρούσα Σύμβαση ή προσχωρεί σε αυτήν μετά την κατάθεση του εικοστού εγγράφου επικύρωσης ή προσχώρησης, η Σύμβαση θα αρχίσει να ισχύει την τριακοστή ημέρα μετά από την ημερομηνία κατάθεσης από το Κράτος αυτό του δικού του εγγράφου επικύρωσης ή προσχώρησης. Άρθρο 50 1. Κάθε Συμβαλλόμενο Κράτος μπορεί να προτείνει μια τροπολογία και να καταθέσει το κείμενό της στο Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών. Εν συνεχεία ο Γενικός Γραμματέας διαβιβάζει όλα τα σχέδια τροπολογιών στα Συμβαλλόμενα Κράτη ζητώντας τους να του γνωρίζουν εάν επιθυμούν να συγκληθεί διάσκεψη των Συμβαλλόμενων Κρατών, με σκοπό να εξεταστούν και να τεθούν σε ψηφοφορία αυτά τα σχέδια. Εάν, εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία της διαβίβασης αυτής, το ένα τρίτο τουλάχιστον των Συμβαλλόμενων Κρατών κηρυχτεί υπέρ της σύγκλησης μιας τέτοιας διάσκεψης, ο Γενικός Γραμματέας συγκαλεί τη διάσκεψη υπό την αιγίδα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών. Κάθε τροπολογία, που υιοθετείται από την πλειοψηφία των παρόντων και ψηφισάντων στη διάσκεψη Συμβαλλόμενων Κρατών, υποβάλλεται για έγκριση στη Γενική Συνέλευση. 2. Κάθε τροπολογία, που υιοθετήθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, αρχίζει να ισχύει όταν εγκριθεί από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών και γίνει δεκτή με πλειοψηφία των δύο τρίτων των Συμβαλλόμενων Κρατών. 3. Όταν μια τροπολογία αρχίσει να ισχύει έχει αναγκαστική ισχύ για τα Συμβαλλόμενα Κράτη που την αποδέχτηκαν, ενώ τα υπόλοιπα Συμβαλλόμενα Κράτη παραμένουν δεσμευμένα από τις διατάξεις της παρούσας Σύμβασης και από όλες τις προηγούμενες τροπολογίες που έχουν αποδεχτεί. Άρθρο 51 1. Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών θα δεχτεί και θα διαβιβάσει σε όλα τα Κράτη το κείμενο των επιφυλάξεων που έκαναν τα Κράτη κατά το χρόνο της επικύρωσης ή της προσχώρησης. 2. Δεν επιτρέπεται καμία επιφύλαξη, που είναι ασυμβίβαστη με το αντικείμενο και το σκοπό της παρούσας Σύμβασης. Οι επιφυλάξεις μπορούν να αποσυρθούν ανά πάσα στιγμή με γνωστοποίηση προς το Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος ενημερώνει γι' αυτό όλα τα Συμβαλλόμενα στη Σύμβαση Κράτη. Η γνωστοποίηση παράγει τα αποτελέσματά της από την ημερομηνία κατά την οποία παρελήφθη από το Γενικό Γραμματέα. Άρθρο 52 Κάθε Συμβαλλόμενο Κράτος μπορεί να καταγγείλει την παρούσα Σύμβαση με γραπτή γνωστοποίηση προς το Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών. Η καταγγελία παράγει τα αποτελέσματά της ένα χρόνο μετά από την ημερομηνία κατά την οποία η γνωστοποίηση παρελήφθη από το Γενικό Γραμματέα. Άρθρο 53 Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών ορίζεται θεματοφύλακας της παρούσας Σύμβασης. Άρθρο 54