Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής
http://xristx.blogspot.gr/
Γλώσσα Δ΄- Ενότητα 16η - Κεφάλαιο 4ο
:
΄΄ Άνοιξα του Αιγαίου τη θύρα ΄΄
Γραμματική - Φύλλα εργασιών
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.1
139
ΆΆννοοιιξξαα ττοουυ ΑΑιιγγααίίοουυ ττηη θθύύρραα
Εθνικά ονόμα
τα
Οι λέξεις που δηλώνουν τον κάτοικο ενός τόπου, δηλαδή μιας χώρας, μιας
πόλης, ενός νησιού κτλ., ή αυτόν που κατάγεται από αυτό τον τόπο λέγονται
εθνικά ονόματα. Τα εθνικά ονόματα γράφονται πάντα με κεφαλαίο το αρχικό
γράμμα, ενώ τα επίθετα που παράγονται από τα εθνικά ονόματα γράφονται με
μικρό το αρχικό γράμμα.
π.χ. Ελλάδα - Έλληνας, Ελληνίδα αλλά ελληνικός, -ή, -ό
Κρήτη - Κρητικός, Κρητικιά αλλά κρητικός, -ή, -ό
Οι καταλήξεις των εθνικών ονομάτων είναι οι εξής:
-ώτης , -ώτισσα Ήπειρος Ηπειρώτης, Ηπειρώτισσα
-ιώτης , -ιώτισσα Σούλι Σουλιώτης, Σουλιώτισσα
-ίτης , -ίτισσα Ρόδος Ροδίτης, Ροδίτισσα
-ιάτης , -ιάτισσα Μάνη Μανιάτης, Μανιάτισσα
-ανός , -ανή Αφρική Αφρικανός, Αφρικανή
-ιανός , -ιανή Πάρος Παριανός, Παριανή
-άνος ,-άνα Πρέβεζα Πρεβεζάνος, Πρεβεζάνα
-ιος , -ια Αίγυπτος Αιγύπτιος, Αιγύπτια
-ιός , -ιά Θεσσαλονίκη Θεσσαλονικιός, Θεσσαλονικιά
-ινός, -ινή Αλεξάνδρεια Αλεξανδρινός, Αλεξανδρινή
-αίος , -αία Ευρώπη Ευρωπαίος, Ευρωπαία
-όνας , -ισσα Μακεδονία Μακεδόνας, Μακεδόνισσα
-ικός , -ικιά Κρήτη Κρητικός, Κρητικιά
-έζος , -έζα Βιέννη Βιεννέζος, Βιεννέζα
-ός , -ίδα Γαλλία Γάλλος, Γαλλίδα
Τα ακόλουθα εθνικά ουσιαστικά σχηματίζονται ανώμαλα:
Γιάννενα Γιαννιώτης
Ίος Νιώτης
Νάξος Αξιώτης
Κύμη Κουμιώτης
Τροία Τρωαδίτης
Λονδίνο Λονδρέζος
mgavala
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.2
140
Ασκήσεις
1. Να γράψεις πώς λέγονται αυτοί που κατάγονται από:
π.χ. το Βόλο Βολιώτης Βολιώτισσα
β) τη Ζάκυνθο …………………………………… ………………………………………..
γ) την Κόρινθο …………………………………… ………………………………………..
δ) τη Λήμνο …………………………………… ………………………………………..
ε) τη Σπάρτη …………………………………… ………………………………………..
στ)τη Νάουσα …………………………………… ………………………………………..
ζ) τη Θεσσαλία …………………………………… ………………………………………..
2. Να γράψεις πώς λέγονται οι κάτοικοι των παρακάτω χωρών.
π.χ. Ολλανδία Ολλανδός Ολλανδέζα
β) Ιαπωνία …………………………………… ………………………………………..
γ) Μαρόκο …………………………………… ………………………………………..
δ) Μάλτα …………………………………… ………………………………………..
ε) Ισπανία …………………………………… ………………………………………..
στ) Ινδία …………………………………… ………………………………………..
3. Να γράψεις τα εθνικά ονόματα και τα αντίστοιχα παράγωγα επίθετα.
π.χ. Αγγλία Άγγλος Αγγλίδα αγγλικός
β) Κίνα ………………………… ……………………….… ……………………………
γ) Ουγγαρία ………………………… ………………………..… ……………………………
δ) Χαβάη ………………………… …………………………. ……………………………
ε) Λονδίνο ………………………… ………………………..… ……………………………
στ)Παρίσι ………………………… ………………………..… ……………………………
ζ) Ελβετία ………………………… ………………………….. ……………………………
mgavala
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.3
Σν Αηγαίν Πέιαγνο έρεη πνιιά θαη όκνξθα λεζηά όπσο ε Θήξα, ε Άλδξνο, ε ΢ύξνο,
ε Αίγηλα, ε Πάηκνο, ε Λέξνο, ε Κώο, ε Ρόδνο, ν Πόξνο, ε Πάξνο, ηα Φαξά, ε Σήλνο,
ε Μύθνλνο, ε Μήινο, ε ΢θόπεινο, ε Λήκλνο, ε ΢άκνο, ε Μπηηιήλε, ε Υίνο, ε
Θάζνο, θαη ε ΢ακνζξάθε.
Γξάςε πσο ιέγνληαη νη θάηνηθνη πνπ κέλνπλ ζε δηάθνξα κέξε ηεο Διιάδαο
Όλνκα ηόπνπ θαηάιεμε αξζεληθό ζειπθό
Θξάθε -ηώηεο, -ηώηηζζα
Καιακάηα -ηαλόο, -ηαλή
Λάξηζα -αίνο, -αία
Ρόδνο -ίηεο, -ίηηζζα
Λέξνο -ηόο, -ηά
Θεζζαινλίθε -ηόο, -ηά
Μύθνλνο -ηάηεο, -ηάηηζζα
Μαθεδόλαο -όλαο, ηζζα
Κξήηε -ηθόο, -ηθηά
Υίνο -ώηεο, -ώηηζζα
Δζληθά νλόκαηα είλαη νη ιέμεηο πνπ
δείρλνπλ από πνηόλ ηόπν, από πνηά πόιε ή
ρώξα είλαη έλαο άλζξσπνο
eva-edu
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.4
Γηάβαζε πνηά λεζηά έρεη ην Ιόλην Πέιαγνο. Σα λεζηά απηά ηα ιέκε Δπηάλεζα
Δληθόο αξηζκόο
αξζεληθό ζειπθό
νλνκ ν πνιύο θόζκνο ε πνιιή δνπιεηά
γεληθ
αηη
θιεη
Πιεζπληηθόο αξηζκόο
αξζεληθό ζειπθό
νλνκ νη πνιινη θόζκνη νη πνιιέο δνπιεηέο
γεληθ
αηη
θιεη
Κιίλε ην επίζεην καδί κε ην νπζηαζηηθό
eva-edu
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.5
Θεηηθόο βαζκόο ΢πγθξηηηθόο βαζκόο Τπεξζεηηθόο βαζκόο
όκνξθνο Οκνξθόηεξνο ή πην όκνξθνο Οκνξθόηαηνο ή ν πην όκνξθνο
θζελόο
σξαίνο
θξόληκνο
πινύζηνο
Όλνκα
ηόπνπ
θαηάιεμε αξζεληθό ζειπθό
΢άκνο -ηώηεο, -ηώηηζζα
Πάξνο -ηαλόο, -ηαλή
Κέξθπξα -αίνο, -αία
΢πκπιήξσζε ηνλ πίλαθα κε
ηνπο βαζκνύο ησλ επηζέησλ
Γξάςε πσο ιέγεηαη ν άλζξσπνο
πνπ κέλεη ζηα παξαθάησ κέξε
eva-edu
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.6
Μια αληθινή ιστορία
 Τα ουσιαστικά που φανερώνουν ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα
λέγονται (δηλαδή τα ονόματα ανθρώπων, ζώων, χωρών, πόλεων, οδών, βουνών,
λιμνών, νησιών, ποταμών, ημερών, μηνών και γιορτών εκτός των εποχών)
κύρια ονόματα. Τα κύρια ονόματα γράφονται πάντα με κεφαλαίο το πρώτο
τους γράμμα.
π.χ. Γιώργος, Αθηνά, Ολυμπία, Σουηδία, Τιτανικός, Οδύσσεια κ.ά.
 Τα κύρια ονόματα που μας δείχνουν τη χώρα ή τον τόπο από τον οποίο κατάγεται
κάποιος λέγονται εθνικά. Τα εθνικά γράφονται πάντα με κεφαλαίο το πρώτο
τους γράμμα.
π.χ. Έλληνας, Άγγλος, Κρητικός, Πόντιος, Αφρικανός κ.ά.
 Όμως, τα επίθετα που βγαίνουν από εθνικά ονόματα και μας δείχνουν την
προέλευση κάποιου προϊόντος ή κάποιου άλλου πράγματος δεν είναι εθνικά ούτε
κύρια ονόματα και γι’ αυτό το πρώτο τους γράμμα δε γράφεται με κεφαλαίο.
π.χ. Έλληνας – ελληνικός Άγγλος – αγγλικός Γερμανός – γερμανικός
Ασκήσεις
1. Να γράψεις πώς λέγεται αυτός που κατάγεται από :
α) Πάτρα …………………………………………..
β) Λήμνο …………………………………………..
γ) Καλαμάτα …………………………………………..
δ) Ρόδος …………………………………………..
ε) Αίγυπτος …………………………………………..
στ) Μάνη …………………………………………..
2. Να συμπληρώσεις τα κενά των προτάσεων με το κατάλληλο γράμμα, κεφαλαίο ή μικρό.
Η __λλανδία φημίζεται για τα __λλανδικά τυριά.
Κάθε χρόνο γίνεται στην __άτρα το περίφημο __ατρινό καρναβάλι.
Πολλοί τουρίστες έρχονται το καλοκαίρι στην __λλάδα και επισκέπτονται διάφορα
__λληνικά νησιά.
Οι __θηναίοι και οι __παρτιάτες πολέμησαν μεταξύ τους στον __ελλοπονησιακό
πόλεμο.
3. Να βάλεις κεφαλαίο όπου χρειάζεται
Τη δευτέρα τα παιδιά μίλησαν για τις διακοπές του καλοκαιριού. Η μαρία είπε πως θα
πάει διακοπές στην ελλάδα. Ο σάκης είπε πως θα πάει στο χωριό της γιαγιάς του, στην
ελβετία και θα φάει ελβετικές σοκολάτες. Ο μιχάλης είπε πως τον αύγουστο θα πάει με
τους φίλους του στη Μυτιλήνη.
-Εγώ θα περάσω τις διακοπές μου στην οδό αίγινας στη λευκωσία, είπε γελώντας ο
ιωάννης!
-Καλές διακοπές! ευχήθηκε η δασκάλα.
ONOMA:_________________
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:___________
Η τάξη της κυρίας Γεωργίας
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.7
94
Άνοιξα του Αιγαίου τη θύρα
1. Πώς λέγονται οι κάτοικοι των παρακάτω χωρών;
Ελλάδα Έλληνας Ελληνίδα
Αγγλία …………………………… ……………………………
Κίνα …………………………… ……………………………
Ολλανδία …………………………… ……………………………
Ινδία …………………………… ……………………………
Αίγυπτος …………………………… ……………………………
Βραζιλία …………………………… ……………………………
Σουηδία …………………………… ……………………………
Ισπανία …………………………… ……………………………
2. Σύνδεσε τα επίθετα που παράγονται από τα εθνικά των παρακάτω
περιοχών με τα ουσιαστικά και σχημάτισε φράσεις.
Χίος – μαστίχα → χιώτικη μαστίχα
Περσία – χαλιά → …………………………………………………
Ελβετία – ρολόι → …………………………………………………
Κρήτη – παξιμάδι → …………………………………………………
Ελλάδα – νησιά → …………………………………………………
Γαλλία – άρωμα → …………………………………………………
Σάμος – κρασί → …………………………………………………
Κύπρος – χαλούμι → …………………………………………………
Βόλος – ελιές → …………………………………………………
΄Εκδοση των Εκπαιδευτηρίων «Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ»
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.8
2
ο
Δ. Σ. Πολίχνης Τάξη Γ3
Όνομα: ……………………………………………………………………………
1. Να ξαναγράψεις το παρακάτω κείμενο, γράφοντας όσες λέξεις πρέπει
με κεφαλαίο γράμμα:
Με λένε γιάννη παπαδάκη. Μένω στην αθήνα και οι γονείς μου
κατάγονται από την κρήτη.
Το καλοκαίρι πηγαίνω στην κρήτη, στο ηράκλειο, κοντά στον παππού
μανώλη και τη γιαγιά σταυρούλα και περνάω κοντά τους πολύ όμορφα.
Εκεί έχω αρκετούς φίλους, το δημήτρη, το γιωργάκη και το νίκο. Στη
παρέα μας έρχονται και δυο κορίτσια, η έλλη και η νικολέτα.
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
……………………………
2. Γράφω τους 12 μήνες του χρόνου, που θα είναι και η ορθογραφία:
……………………………………………… ……………………………………………………
……………………………………………… ……………………………………………………
……………………………………………… ……………………………………………………
……………………………………………… ……………………………………………………
……………………………………………… ……………………………………………………
……………………………………………… ……………………………………………………
3. Γράφω το όνομα:
μιας πόλης: …………………………………
ενός νησιού: ……………………………
ενός ποταμού: …………………………….
μιας χώρας: ……………………………
ενός βουνού: …………………………..
( Δε ξεχνώ ότι τα κύρια ονόματα γράφονται με το πρώτο γράμμα κεφαλαίο)
Θολιώτης Σταύρος
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.9
Ονοματεπώνυμο ................................................................................................
Κ Υ Ρ Ι Α Ο Ν Ο Μ Α Τ Α
 Κύρια ονόματα λέγονται τα ουσιαστικά που φανερώνουν ένα ορισμένο
πρόσωπο, ζώο ή πράγμα.
 Τα κύρια ονόματα έχουν πάντα το πρώτο γράμμα κεφαλαίο.
 Όλα τα υπόλοιπα ουσιαστικά λέγονται κοινά.
Ο παρακάτω πίνακας θα σε βοηθήσει να αναγνωρίζεις εύκολα τα κύρια ονόμα-
τα, έτσι ώστε όταν τα συναντάς να γράφεις το πρώτο τους γράμμα κεφαλαίο.
Τα βαφτιστικά και τα οικογενειακά
μας ονόματα
Γρηγόρης Βλαχάκης, Πηνελόπη Δημητρα-
κοπούλου
Τα ονόματα των ζώων Σπίθας, Βουκεφάλας
Τα εθνικά ονόματα Έλληνας, Ισπανός, Γάλλος
Τα ονόματα των μηνών Γενάρης, Μάρτιος, Αύγουστος
Τα ονόματα των ημερών Δευτέρα, Κυριακή
Τα ονόματα των θρησκευτικών και
εθνικών γιορτών
Χριστούγεννα, Πάσχα, το Εικοσιένα
Τα ονόματα των αγίων Άγιος Αντώνιος, Αγία Ειρήνη
Τα ονόματα έργων τέχνης και λο-
γοτεχνίας
“Παρθενώνας”, “Ηνίοχος” [έργα τέχνης]
Τα ψηλά βουνά [λογοτεχνία]
Οι τίτλοι βιβλίων Μαθηματικά της φύσης και της ζωής
Οι τίτλοι εφημερίδων και περιοδι-
κών
Ελευθεροτυπία [εφημερίδα]
Αστροναύτης [περιοδικό]
Τα ονόματα οδών, πλατειών, συ-
νοικιών
οδός Δυτικής Θράκης, πλατεία Εμπορίου,
συνοικία Ομόνοια
Τα ονόματα όλων των γεωγραφικών όρων
Ήπειροι -Κράτη Ευρώπη- Γερμανία
Νησιά -Νομοί Σαντορίνη- Ν. Δράμας
Τοποθεσίες- Πόλεις- Χωριά Θερμοπύλες- Θεσσαλονίκη- Ασπροβάλτα
Βουνά- Ποτάμια- Λίμνες Όλυμπος-Στρυμόνας- Κερκίνη
Ωκεανοί-Πέλαγα-Θάλασσες Ατλαντικός- Αιγαίο- Μεσόγειος
Κόλποι-Χερσόνησοι-Ακρωτήρια Στρυμονικός-Σιθωνία-Ταίναρο
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο παραπάνω πίνακας δεν αποστηθίζεται
Μανόλης Ράντος
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.10
Βάζω κεφαλαίο γράμμα όπου πρέπει.
τρίτη 7 οκτωβρίου 2008
Ο κύριος περικλής γεωργίου αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι στην
αυστραλία. Εκεί θα συναντήσει κι έναν φίλο του τούρκο, που μένει σε
μια συνοικία, που κατοικείται κυρίως από έλληνες. Το σπίτι του βρί-
σκεται στην οδό ποσειδώνος 15. Για να γεμίσει τις ώρες του στο ταξίδι,
πήρε να διαβάσει το βιβλίο “ο κήπος με τα γεράνια”, και το περιοδικό
“ αστροναύτης”.
Σκοπεύει να μείνει εκεί μέχρι τα χριστούγεννα. Στις αρχές του
γενάρη θα επιστρέψει στο νησί του την κρήτη. Το σπίτι του είναι απέ-
ναντι από την εκκλησία του αγίου αντωνίου, κοντά στην πλατεία ε-
λευθερίας.
Μανόλης Ράντος
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.11
Τη δευτέρα τα παιδιά μίλησαν για τις διακοπές του
καλοκαιριού. Η μαρία είπε πως θα πάει διακοπές στην ελλάδα..
Ο σάκης είπε πως θα πάει στο χωριό της γιαγιάς του, στη
λεμεσό. Ο μιχάλης είπε πως τον αύγουστο θα πάει με τους
φίλους του στο τρόοδος.
-Εγώ θα περάσω τις διακοπές μου στην οδό αίγινας στη
λευκωσία, είπε γελώντας ο ιωάννης!
-Καλές διακοπές! ευχήθηκε η δασκάλα.
Τη δευτέρα τα παιδιά μίλησαν για τις διακοπές του
καλοκαιριού. Η μαρία είπε πως θα πάει διακοπές στην ελλάδα..
Ο σάκης είπε πως θα πάει στο χωριό της γιαγιάς του, στη
λεμεσό. Ο μιχάλης είπε πως τον αύγουστο θα πάει με τους
φίλους του στο τρόοδος.
-Εγώ θα περάσω τις διακοπές μου στην οδό αίγινας στη
λευκωσία, είπε γελώντας ο ιωάννης!
-Καλές διακοπές! ευχήθηκε η δασκάλα.
Τη δευτέρα τα παιδιά μίλησαν για τις διακοπές του
καλοκαιριού. Η μαρία είπε πως θα πάει διακοπές στην ελλάδα..
Ο σάκης είπε πως θα πάει στο χωριό της γιαγιάς του, στη
λεμεσό. Ο μιχάλης είπε πως τον αύγουστο θα πάει με τους
φίλους του στο τρόοδος.
-Εγώ θα περάσω τις διακοπές μου στην οδό αίγινας στη
λευκωσία, είπε γελώντας ο ιωάννης!
-Καλές διακοπές! ευχήθηκε η δασκάλα.
Τη δευτέρα τα παιδιά μίλησαν για τις διακοπές του
καλοκαιριού. Η μαρία είπε πως θα πάει διακοπές στην ελλάδα..
Ο σάκης είπε πως θα πάει στο χωριό της γιαγιάς του, στη
λεμεσό. Ο μιχάλης είπε πως τον αύγουστο θα πάει με τους
φίλους του στο τρόοδος.
-Εγώ θα περάσω τις διακοπές μου στην οδό αίγινας στη
λευκωσία, είπε γελώντας ο ιωάννης!
-Καλές διακοπές! ευχήθηκε η δασκάλα.
Το ξέρεις ότι το πρώτο γράμμα όλων των κύριων
ουσιαστικών, δηλαδή τα ονόματα ανθρώπων, χωρών,
πόλεων, οδών, βουνών, ποταμών, ημερών, μηνών και
γιορτών, γράφεται με κεφαλαίο;
Εξαίρεση οι εποχές, γράφονται με μικρό!
Με το κόκκινό σου βάλε κεφαλαίο όπου πρέπει...
Το ξέρεις ότι το πρώτο γράμμα όλων των κύριων
ουσιαστικών, δηλαδή τα ονόματα ανθρώπων, χωρών,
πόλεων, οδών, βουνών, ποταμών, ημερών, μηνών και
γιορτών, γράφεται με κεφαλαίο;
Εξαίρεση οι εποχές, γράφονται με μικρό!
Με το κόκκινό σου βάλε κεφαλαίο όπου πρέπει...
Το ξέρεις ότι το πρώτο γράμμα όλων των κύριων
ουσιαστικών, δηλαδή τα ονόματα ανθρώπων, χωρών,
πόλεων, οδών, βουνών, ποταμών, ημερών, μηνών και
γιορτών, γράφεται με κεφαλαίο;
Εξαίρεση οι εποχές, γράφονται με μικρό!
Με το κόκκινό σου βάλε κεφαλαίο όπου πρέπει...
Το ξέρεις ότι το πρώτο γράμμα όλων των κύριων
ουσιαστικών, δηλαδή τα ονόματα ανθρώπων, χωρών,
πόλεων, οδών, βουνών, ποταμών, ημερών, μηνών και
γιορτών, γράφεται με κεφαλαίο;
Εξαίρεση οι εποχές, γράφονται με μικρό!
Με το κόκκινό σου βάλε κεφαλαίο όπου πρέπει...
Ευρυδίκη Αννίβα
Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.12

Γλώσσα Δ΄ 16. 4. ΄΄ Άνοιξα του Αιγαίου τη θύρα ΄΄

  • 1.
    Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr/ ΓλώσσαΔ΄- Ενότητα 16η - Κεφάλαιο 4ο : ΄΄ Άνοιξα του Αιγαίου τη θύρα ΄΄ Γραμματική - Φύλλα εργασιών Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.1
  • 2.
    139 ΆΆννοοιιξξαα ττοουυ ΑΑιιγγααίίοουυττηη θθύύρραα Εθνικά ονόμα τα Οι λέξεις που δηλώνουν τον κάτοικο ενός τόπου, δηλαδή μιας χώρας, μιας πόλης, ενός νησιού κτλ., ή αυτόν που κατάγεται από αυτό τον τόπο λέγονται εθνικά ονόματα. Τα εθνικά ονόματα γράφονται πάντα με κεφαλαίο το αρχικό γράμμα, ενώ τα επίθετα που παράγονται από τα εθνικά ονόματα γράφονται με μικρό το αρχικό γράμμα. π.χ. Ελλάδα - Έλληνας, Ελληνίδα αλλά ελληνικός, -ή, -ό Κρήτη - Κρητικός, Κρητικιά αλλά κρητικός, -ή, -ό Οι καταλήξεις των εθνικών ονομάτων είναι οι εξής: -ώτης , -ώτισσα Ήπειρος Ηπειρώτης, Ηπειρώτισσα -ιώτης , -ιώτισσα Σούλι Σουλιώτης, Σουλιώτισσα -ίτης , -ίτισσα Ρόδος Ροδίτης, Ροδίτισσα -ιάτης , -ιάτισσα Μάνη Μανιάτης, Μανιάτισσα -ανός , -ανή Αφρική Αφρικανός, Αφρικανή -ιανός , -ιανή Πάρος Παριανός, Παριανή -άνος ,-άνα Πρέβεζα Πρεβεζάνος, Πρεβεζάνα -ιος , -ια Αίγυπτος Αιγύπτιος, Αιγύπτια -ιός , -ιά Θεσσαλονίκη Θεσσαλονικιός, Θεσσαλονικιά -ινός, -ινή Αλεξάνδρεια Αλεξανδρινός, Αλεξανδρινή -αίος , -αία Ευρώπη Ευρωπαίος, Ευρωπαία -όνας , -ισσα Μακεδονία Μακεδόνας, Μακεδόνισσα -ικός , -ικιά Κρήτη Κρητικός, Κρητικιά -έζος , -έζα Βιέννη Βιεννέζος, Βιεννέζα -ός , -ίδα Γαλλία Γάλλος, Γαλλίδα Τα ακόλουθα εθνικά ουσιαστικά σχηματίζονται ανώμαλα: Γιάννενα Γιαννιώτης Ίος Νιώτης Νάξος Αξιώτης Κύμη Κουμιώτης Τροία Τρωαδίτης Λονδίνο Λονδρέζος mgavala Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.2
  • 3.
    140 Ασκήσεις 1. Να γράψειςπώς λέγονται αυτοί που κατάγονται από: π.χ. το Βόλο Βολιώτης Βολιώτισσα β) τη Ζάκυνθο …………………………………… ……………………………………….. γ) την Κόρινθο …………………………………… ……………………………………….. δ) τη Λήμνο …………………………………… ……………………………………….. ε) τη Σπάρτη …………………………………… ……………………………………….. στ)τη Νάουσα …………………………………… ……………………………………….. ζ) τη Θεσσαλία …………………………………… ……………………………………….. 2. Να γράψεις πώς λέγονται οι κάτοικοι των παρακάτω χωρών. π.χ. Ολλανδία Ολλανδός Ολλανδέζα β) Ιαπωνία …………………………………… ……………………………………….. γ) Μαρόκο …………………………………… ……………………………………….. δ) Μάλτα …………………………………… ……………………………………….. ε) Ισπανία …………………………………… ……………………………………….. στ) Ινδία …………………………………… ……………………………………….. 3. Να γράψεις τα εθνικά ονόματα και τα αντίστοιχα παράγωγα επίθετα. π.χ. Αγγλία Άγγλος Αγγλίδα αγγλικός β) Κίνα ………………………… ……………………….… …………………………… γ) Ουγγαρία ………………………… ………………………..… …………………………… δ) Χαβάη ………………………… …………………………. …………………………… ε) Λονδίνο ………………………… ………………………..… …………………………… στ)Παρίσι ………………………… ………………………..… …………………………… ζ) Ελβετία ………………………… ………………………….. …………………………… mgavala Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.3
  • 4.
    Σν Αηγαίν Πέιαγνοέρεη πνιιά θαη όκνξθα λεζηά όπσο ε Θήξα, ε Άλδξνο, ε ΢ύξνο, ε Αίγηλα, ε Πάηκνο, ε Λέξνο, ε Κώο, ε Ρόδνο, ν Πόξνο, ε Πάξνο, ηα Φαξά, ε Σήλνο, ε Μύθνλνο, ε Μήινο, ε ΢θόπεινο, ε Λήκλνο, ε ΢άκνο, ε Μπηηιήλε, ε Υίνο, ε Θάζνο, θαη ε ΢ακνζξάθε. Γξάςε πσο ιέγνληαη νη θάηνηθνη πνπ κέλνπλ ζε δηάθνξα κέξε ηεο Διιάδαο Όλνκα ηόπνπ θαηάιεμε αξζεληθό ζειπθό Θξάθε -ηώηεο, -ηώηηζζα Καιακάηα -ηαλόο, -ηαλή Λάξηζα -αίνο, -αία Ρόδνο -ίηεο, -ίηηζζα Λέξνο -ηόο, -ηά Θεζζαινλίθε -ηόο, -ηά Μύθνλνο -ηάηεο, -ηάηηζζα Μαθεδόλαο -όλαο, ηζζα Κξήηε -ηθόο, -ηθηά Υίνο -ώηεο, -ώηηζζα Δζληθά νλόκαηα είλαη νη ιέμεηο πνπ δείρλνπλ από πνηόλ ηόπν, από πνηά πόιε ή ρώξα είλαη έλαο άλζξσπνο eva-edu Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.4
  • 5.
    Γηάβαζε πνηά λεζηάέρεη ην Ιόλην Πέιαγνο. Σα λεζηά απηά ηα ιέκε Δπηάλεζα Δληθόο αξηζκόο αξζεληθό ζειπθό νλνκ ν πνιύο θόζκνο ε πνιιή δνπιεηά γεληθ αηη θιεη Πιεζπληηθόο αξηζκόο αξζεληθό ζειπθό νλνκ νη πνιινη θόζκνη νη πνιιέο δνπιεηέο γεληθ αηη θιεη Κιίλε ην επίζεην καδί κε ην νπζηαζηηθό eva-edu Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.5
  • 6.
    Θεηηθόο βαζκόο ΢πγθξηηηθόοβαζκόο Τπεξζεηηθόο βαζκόο όκνξθνο Οκνξθόηεξνο ή πην όκνξθνο Οκνξθόηαηνο ή ν πην όκνξθνο θζελόο σξαίνο θξόληκνο πινύζηνο Όλνκα ηόπνπ θαηάιεμε αξζεληθό ζειπθό ΢άκνο -ηώηεο, -ηώηηζζα Πάξνο -ηαλόο, -ηαλή Κέξθπξα -αίνο, -αία ΢πκπιήξσζε ηνλ πίλαθα κε ηνπο βαζκνύο ησλ επηζέησλ Γξάςε πσο ιέγεηαη ν άλζξσπνο πνπ κέλεη ζηα παξαθάησ κέξε eva-edu Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.6
  • 7.
    Μια αληθινή ιστορία Τα ουσιαστικά που φανερώνουν ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα λέγονται (δηλαδή τα ονόματα ανθρώπων, ζώων, χωρών, πόλεων, οδών, βουνών, λιμνών, νησιών, ποταμών, ημερών, μηνών και γιορτών εκτός των εποχών) κύρια ονόματα. Τα κύρια ονόματα γράφονται πάντα με κεφαλαίο το πρώτο τους γράμμα. π.χ. Γιώργος, Αθηνά, Ολυμπία, Σουηδία, Τιτανικός, Οδύσσεια κ.ά.  Τα κύρια ονόματα που μας δείχνουν τη χώρα ή τον τόπο από τον οποίο κατάγεται κάποιος λέγονται εθνικά. Τα εθνικά γράφονται πάντα με κεφαλαίο το πρώτο τους γράμμα. π.χ. Έλληνας, Άγγλος, Κρητικός, Πόντιος, Αφρικανός κ.ά.  Όμως, τα επίθετα που βγαίνουν από εθνικά ονόματα και μας δείχνουν την προέλευση κάποιου προϊόντος ή κάποιου άλλου πράγματος δεν είναι εθνικά ούτε κύρια ονόματα και γι’ αυτό το πρώτο τους γράμμα δε γράφεται με κεφαλαίο. π.χ. Έλληνας – ελληνικός Άγγλος – αγγλικός Γερμανός – γερμανικός Ασκήσεις 1. Να γράψεις πώς λέγεται αυτός που κατάγεται από : α) Πάτρα ………………………………………….. β) Λήμνο ………………………………………….. γ) Καλαμάτα ………………………………………….. δ) Ρόδος ………………………………………….. ε) Αίγυπτος ………………………………………….. στ) Μάνη ………………………………………….. 2. Να συμπληρώσεις τα κενά των προτάσεων με το κατάλληλο γράμμα, κεφαλαίο ή μικρό. Η __λλανδία φημίζεται για τα __λλανδικά τυριά. Κάθε χρόνο γίνεται στην __άτρα το περίφημο __ατρινό καρναβάλι. Πολλοί τουρίστες έρχονται το καλοκαίρι στην __λλάδα και επισκέπτονται διάφορα __λληνικά νησιά. Οι __θηναίοι και οι __παρτιάτες πολέμησαν μεταξύ τους στον __ελλοπονησιακό πόλεμο. 3. Να βάλεις κεφαλαίο όπου χρειάζεται Τη δευτέρα τα παιδιά μίλησαν για τις διακοπές του καλοκαιριού. Η μαρία είπε πως θα πάει διακοπές στην ελλάδα. Ο σάκης είπε πως θα πάει στο χωριό της γιαγιάς του, στην ελβετία και θα φάει ελβετικές σοκολάτες. Ο μιχάλης είπε πως τον αύγουστο θα πάει με τους φίλους του στη Μυτιλήνη. -Εγώ θα περάσω τις διακοπές μου στην οδό αίγινας στη λευκωσία, είπε γελώντας ο ιωάννης! -Καλές διακοπές! ευχήθηκε η δασκάλα. ONOMA:_________________ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:___________ Η τάξη της κυρίας Γεωργίας Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.7
  • 8.
    94 Άνοιξα του Αιγαίουτη θύρα 1. Πώς λέγονται οι κάτοικοι των παρακάτω χωρών; Ελλάδα Έλληνας Ελληνίδα Αγγλία …………………………… …………………………… Κίνα …………………………… …………………………… Ολλανδία …………………………… …………………………… Ινδία …………………………… …………………………… Αίγυπτος …………………………… …………………………… Βραζιλία …………………………… …………………………… Σουηδία …………………………… …………………………… Ισπανία …………………………… …………………………… 2. Σύνδεσε τα επίθετα που παράγονται από τα εθνικά των παρακάτω περιοχών με τα ουσιαστικά και σχημάτισε φράσεις. Χίος – μαστίχα → χιώτικη μαστίχα Περσία – χαλιά → ………………………………………………… Ελβετία – ρολόι → ………………………………………………… Κρήτη – παξιμάδι → ………………………………………………… Ελλάδα – νησιά → ………………………………………………… Γαλλία – άρωμα → ………………………………………………… Σάμος – κρασί → ………………………………………………… Κύπρος – χαλούμι → ………………………………………………… Βόλος – ελιές → ………………………………………………… ΄Εκδοση των Εκπαιδευτηρίων «Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ» Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.8
  • 9.
    2 ο Δ. Σ. ΠολίχνηςΤάξη Γ3 Όνομα: …………………………………………………………………………… 1. Να ξαναγράψεις το παρακάτω κείμενο, γράφοντας όσες λέξεις πρέπει με κεφαλαίο γράμμα: Με λένε γιάννη παπαδάκη. Μένω στην αθήνα και οι γονείς μου κατάγονται από την κρήτη. Το καλοκαίρι πηγαίνω στην κρήτη, στο ηράκλειο, κοντά στον παππού μανώλη και τη γιαγιά σταυρούλα και περνάω κοντά τους πολύ όμορφα. Εκεί έχω αρκετούς φίλους, το δημήτρη, το γιωργάκη και το νίκο. Στη παρέα μας έρχονται και δυο κορίτσια, η έλλη και η νικολέτα. ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… …………………………… 2. Γράφω τους 12 μήνες του χρόνου, που θα είναι και η ορθογραφία: ……………………………………………… …………………………………………………… ……………………………………………… …………………………………………………… ……………………………………………… …………………………………………………… ……………………………………………… …………………………………………………… ……………………………………………… …………………………………………………… ……………………………………………… …………………………………………………… 3. Γράφω το όνομα: μιας πόλης: ………………………………… ενός νησιού: …………………………… ενός ποταμού: ……………………………. μιας χώρας: …………………………… ενός βουνού: ………………………….. ( Δε ξεχνώ ότι τα κύρια ονόματα γράφονται με το πρώτο γράμμα κεφαλαίο) Θολιώτης Σταύρος Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.9
  • 10.
    Ονοματεπώνυμο ................................................................................................ Κ ΥΡ Ι Α Ο Ν Ο Μ Α Τ Α  Κύρια ονόματα λέγονται τα ουσιαστικά που φανερώνουν ένα ορισμένο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα.  Τα κύρια ονόματα έχουν πάντα το πρώτο γράμμα κεφαλαίο.  Όλα τα υπόλοιπα ουσιαστικά λέγονται κοινά. Ο παρακάτω πίνακας θα σε βοηθήσει να αναγνωρίζεις εύκολα τα κύρια ονόμα- τα, έτσι ώστε όταν τα συναντάς να γράφεις το πρώτο τους γράμμα κεφαλαίο. Τα βαφτιστικά και τα οικογενειακά μας ονόματα Γρηγόρης Βλαχάκης, Πηνελόπη Δημητρα- κοπούλου Τα ονόματα των ζώων Σπίθας, Βουκεφάλας Τα εθνικά ονόματα Έλληνας, Ισπανός, Γάλλος Τα ονόματα των μηνών Γενάρης, Μάρτιος, Αύγουστος Τα ονόματα των ημερών Δευτέρα, Κυριακή Τα ονόματα των θρησκευτικών και εθνικών γιορτών Χριστούγεννα, Πάσχα, το Εικοσιένα Τα ονόματα των αγίων Άγιος Αντώνιος, Αγία Ειρήνη Τα ονόματα έργων τέχνης και λο- γοτεχνίας “Παρθενώνας”, “Ηνίοχος” [έργα τέχνης] Τα ψηλά βουνά [λογοτεχνία] Οι τίτλοι βιβλίων Μαθηματικά της φύσης και της ζωής Οι τίτλοι εφημερίδων και περιοδι- κών Ελευθεροτυπία [εφημερίδα] Αστροναύτης [περιοδικό] Τα ονόματα οδών, πλατειών, συ- νοικιών οδός Δυτικής Θράκης, πλατεία Εμπορίου, συνοικία Ομόνοια Τα ονόματα όλων των γεωγραφικών όρων Ήπειροι -Κράτη Ευρώπη- Γερμανία Νησιά -Νομοί Σαντορίνη- Ν. Δράμας Τοποθεσίες- Πόλεις- Χωριά Θερμοπύλες- Θεσσαλονίκη- Ασπροβάλτα Βουνά- Ποτάμια- Λίμνες Όλυμπος-Στρυμόνας- Κερκίνη Ωκεανοί-Πέλαγα-Θάλασσες Ατλαντικός- Αιγαίο- Μεσόγειος Κόλποι-Χερσόνησοι-Ακρωτήρια Στρυμονικός-Σιθωνία-Ταίναρο ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο παραπάνω πίνακας δεν αποστηθίζεται Μανόλης Ράντος Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.10
  • 11.
    Βάζω κεφαλαίο γράμμαόπου πρέπει. τρίτη 7 οκτωβρίου 2008 Ο κύριος περικλής γεωργίου αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι στην αυστραλία. Εκεί θα συναντήσει κι έναν φίλο του τούρκο, που μένει σε μια συνοικία, που κατοικείται κυρίως από έλληνες. Το σπίτι του βρί- σκεται στην οδό ποσειδώνος 15. Για να γεμίσει τις ώρες του στο ταξίδι, πήρε να διαβάσει το βιβλίο “ο κήπος με τα γεράνια”, και το περιοδικό “ αστροναύτης”. Σκοπεύει να μείνει εκεί μέχρι τα χριστούγεννα. Στις αρχές του γενάρη θα επιστρέψει στο νησί του την κρήτη. Το σπίτι του είναι απέ- ναντι από την εκκλησία του αγίου αντωνίου, κοντά στην πλατεία ε- λευθερίας. Μανόλης Ράντος Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.11
  • 12.
    Τη δευτέρα ταπαιδιά μίλησαν για τις διακοπές του καλοκαιριού. Η μαρία είπε πως θα πάει διακοπές στην ελλάδα.. Ο σάκης είπε πως θα πάει στο χωριό της γιαγιάς του, στη λεμεσό. Ο μιχάλης είπε πως τον αύγουστο θα πάει με τους φίλους του στο τρόοδος. -Εγώ θα περάσω τις διακοπές μου στην οδό αίγινας στη λευκωσία, είπε γελώντας ο ιωάννης! -Καλές διακοπές! ευχήθηκε η δασκάλα. Τη δευτέρα τα παιδιά μίλησαν για τις διακοπές του καλοκαιριού. Η μαρία είπε πως θα πάει διακοπές στην ελλάδα.. Ο σάκης είπε πως θα πάει στο χωριό της γιαγιάς του, στη λεμεσό. Ο μιχάλης είπε πως τον αύγουστο θα πάει με τους φίλους του στο τρόοδος. -Εγώ θα περάσω τις διακοπές μου στην οδό αίγινας στη λευκωσία, είπε γελώντας ο ιωάννης! -Καλές διακοπές! ευχήθηκε η δασκάλα. Τη δευτέρα τα παιδιά μίλησαν για τις διακοπές του καλοκαιριού. Η μαρία είπε πως θα πάει διακοπές στην ελλάδα.. Ο σάκης είπε πως θα πάει στο χωριό της γιαγιάς του, στη λεμεσό. Ο μιχάλης είπε πως τον αύγουστο θα πάει με τους φίλους του στο τρόοδος. -Εγώ θα περάσω τις διακοπές μου στην οδό αίγινας στη λευκωσία, είπε γελώντας ο ιωάννης! -Καλές διακοπές! ευχήθηκε η δασκάλα. Τη δευτέρα τα παιδιά μίλησαν για τις διακοπές του καλοκαιριού. Η μαρία είπε πως θα πάει διακοπές στην ελλάδα.. Ο σάκης είπε πως θα πάει στο χωριό της γιαγιάς του, στη λεμεσό. Ο μιχάλης είπε πως τον αύγουστο θα πάει με τους φίλους του στο τρόοδος. -Εγώ θα περάσω τις διακοπές μου στην οδό αίγινας στη λευκωσία, είπε γελώντας ο ιωάννης! -Καλές διακοπές! ευχήθηκε η δασκάλα. Το ξέρεις ότι το πρώτο γράμμα όλων των κύριων ουσιαστικών, δηλαδή τα ονόματα ανθρώπων, χωρών, πόλεων, οδών, βουνών, ποταμών, ημερών, μηνών και γιορτών, γράφεται με κεφαλαίο; Εξαίρεση οι εποχές, γράφονται με μικρό! Με το κόκκινό σου βάλε κεφαλαίο όπου πρέπει... Το ξέρεις ότι το πρώτο γράμμα όλων των κύριων ουσιαστικών, δηλαδή τα ονόματα ανθρώπων, χωρών, πόλεων, οδών, βουνών, ποταμών, ημερών, μηνών και γιορτών, γράφεται με κεφαλαίο; Εξαίρεση οι εποχές, γράφονται με μικρό! Με το κόκκινό σου βάλε κεφαλαίο όπου πρέπει... Το ξέρεις ότι το πρώτο γράμμα όλων των κύριων ουσιαστικών, δηλαδή τα ονόματα ανθρώπων, χωρών, πόλεων, οδών, βουνών, ποταμών, ημερών, μηνών και γιορτών, γράφεται με κεφαλαίο; Εξαίρεση οι εποχές, γράφονται με μικρό! Με το κόκκινό σου βάλε κεφαλαίο όπου πρέπει... Το ξέρεις ότι το πρώτο γράμμα όλων των κύριων ουσιαστικών, δηλαδή τα ονόματα ανθρώπων, χωρών, πόλεων, οδών, βουνών, ποταμών, ημερών, μηνών και γιορτών, γράφεται με κεφαλαίο; Εξαίρεση οι εποχές, γράφονται με μικρό! Με το κόκκινό σου βάλε κεφαλαίο όπου πρέπει... Ευρυδίκη Αννίβα Επιμέλεια: Χρήστος Χαρμπής http://xristx.blogspot.gr σελ.12