Downloaded 44 times
การศึกษาข้อมูลคติชนประเภทนิทาน1
- 1.
- 2. ความสาคัญของการศึกษาข้อมูลประเภทนิทาน นิทานเป็นข้อมูลประเภทเรื่องเล่า (Narratives) เรื่องเล่าเป็นข้อมูลประเภทแรกที่นักคติชนสนใจ ทุกท้องถิ่นมีนิทาน หลากหลายเรื่อง หลากหลายประเภท แต่ละท้องถิ่นมีนิทานที่แตกต่างกัน แต่ละท้องถิ่นมีนิทานที่คล้ายคลึงกัน นิทานแต่ละเรื่องแสดงถึงลักษณะเด่นของคนในท้องถิ่น นิทานแต่ละเรื่องอธิบายที่มาและที่ไปของแต่ละท้องถิ่น
- 3. ประเภทของนิทาน ตานาน (Myth) นิทานอธิบายเหตุ (Explainary tales) นิทาน เรื่องโม้ นิทาน ไม่รู้จบ นิทานสัตว์ (Animal Tales) นิทานมหัศจรรย์ หรือนิทานชีวิต (Fairy Tales) นิทานผี (Ghost) นิทานประจาถิ่น (legend)
- 4.
- 5. อนุภาคของนิทาน (Motif) ความหมาย ส่วนประกอบที่เล็กที่สุดของนิทานที่มีผลต่อเนื้อเรื่อง และมี ความโดดเด่น เช่น - ตัวเอกเกิดมาพร้อมของวิเศษ - ตัวเอกเกิดมาในร่างสัตว์ - ตัวเอกถูกแย่งสมบัติ - ตัวเอกฝ่ายหญิงเกิดมาในดอกไม้ เป็นต้น
- 6. แบบเรื่องของนิทาน (tale type) ความหมาย นิทานหลายเรื่องมีลักษณะการดาเนิน เรื่องตัวละคร ฉาก และเหตุการณ์ใน เครื่องคล้ายคลึงกัน จนอาจจัดเป็น แบบแผน หรือหมวดหมู่ ของเนื้ อหาที่ คล้ายคลึงกันได้ เช่น แบบเรื่องนิทาน ซินเดอเรลล่า แบบเรื่องนิทานสังข์ทอง เป็นต้น
- 7. นักคติชนวิทยาที่เกี่ยวข้อง Stith Thomson - ศึกษาและรวบรวมอนุภาคของนิทาน -จัดทาดัชนีอนุภาคของนิทาน (Motif index of the tales) - ร่วมกับ Aunties Anne จัดทาแบบเรื่องของ นิทาน (Tale Type Index)
- 8. ไวยากรณ์ของนิทาน ความหมาย นิทานทั่วโลกมีลักษณะร่วมกัน 2ประการคือ นิทานเป็นผลผลิตทางปัญญาและจินตนาการ ของมนุษย์ และ นิทานเป็นผลผลิตทางวัฒนธรรม ของแต่ละวัฒนธรรม การค้นพบโครงสร้างนิทาน หรือ ไวยากรณ์ของนิทาน จึงเป็นการยืนยันว่า นิทานดาเนินไปภายใต้ "ระบบคิด" ที่เป็นสากล ของมนุษย์ แต่การที่โครงสร้างนิทานใน แต่ละวัฒนธรรมมีความต่างกันก็เป็นการยืนยันว่า โครงสร้าง มีความสัมพันธ์กับวัฒนธรรมอยู่มิใช่น้อย
- 9. ไวยากรณ์ของนิทาน หรือ โครงสร้างของนิทาน ความหมาย นิทานแต่ละเรื่อง ในแต่ละท้องถิ่น หรือ กลุ่มชน จะดาเนิน เรื่องตามโครงสร้างของนิทานที่ปรากฏใน “จิตไร้สานึก” ของกลุ่มชนแต่ละกลุ่ม ทาให้นิทานแทบทุกเรื่องในท้องถิ่น นั้น ดาเนินเรื่องไปคล้ายคลึงกัน เช่น นิทานไทย มักจะดาเนินไปด้วยไวยากรณ์แบบ - เรียนวิชา ฆ่ายักษ์ ลักนาง หรือ - รักลูกสาวยักษาพากันจร แล้วย้อนกลับมาฆ่าพ่อตาตาย
- 10.
- 11. การประนีประนอมและความขัดแย้งในนิทาน ความหมาย เมื่อมีการพบปะกันของวัฒนธรรมตั้งแต่สองวัฒนธรรม ขึ้นไป ทาให้เกิดการปะทะกันของวัฒนธรรมดั้งเดิม และวัฒนธรรมใหม่ที่เผยแพร่เข้ามา เกิดความขัดแย้ง การต่อสู้ของวัฒนธรรมสองส่วนเก่า-ใหม่ บางครั้ง เมื่อไม่มีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้รับการยอมรับเต็มที่ ก็จะเกิดการประนีประนอมและทาให้พบร่องรอย การอยู่ร่วมกันของวัฒนธรรมทั้งสองส่วนในนิทาน หรือตานานเรื่องเดียวกัน
- 12. โคลด์ เลวี่ –สเตร๊าส์ (Cald Levi-Strouss) นักคติชนวิทยาที่สาคัญและเกี่ยวข้อง
- 13. บทบาทหน้าที่ของนิทานในสังคม ๑. สร้างเอกลักษณ์และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ๒. ให้การอบรมสั่งสอนจริยธรรม ๓.ให้ผู้คนหลีกหนีจากความขัดแย้งในความเป็นจริง ๔. ถ่ายทอดความเชื่อ ประเพณี และพิธีกรรม William Bascom