ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ
Μουσική ορίζεται η τέχνη που βασίζεται στην οργάνωση
ήχων με σκοπό τη σύνθεση, εκτέλεση και ακρόαση/λήψη
ενός μουσικού έργου. Είναι γνωστή και ως Απολλώνια
Τέχνη. Με τη μουσική ταξιδεύεις, ξεπερνάς πιο εύκολα ένα
πρόβλημα και κουβαλάς μέσα σου μια μελωδία ή ένα
στίχο.H μουσική εξημερώνει, θεραπεύει και κάνει τον
άνθρωπο λιγότερο βίαιο.
Άγνωστοι είπαν ότι η μουσική είναι: 1.Ένα
μπουκάλι γεμάτο σκέψεις και αρώματα.
Μόλις το ανοίξεις, σου μεταφέρει
συναισθήματα που χρειάζεσαι να
αγγίξεις...2.Η μουσική είναι πολιτισμός και
καθρέφτης του ψυχικού μας κόσμου...
ΘΕΩΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
Ονομασία φθόγγων
• Οι νότες είναι εφτά.
ΝΤΟ-ΡΕ-ΜΙ-ΦΑ-ΣΟΛ-ΛΑ-ΣΙ .
Πεντάγραμμο
• Το πεντάγραμμο είναι ένα σύνολο από πέντε ορίζοντες ,
παράλληλες γραμμές που απέχουν ίση απόσταση
μεταξύ τους και χρησιμοποιείται για να αποτυπώνονται
πάνω του τα διάφορα μουσικά σύμβολα.
Οι γραμμές αυτές αριθμούνται από κάτω προς τα πάνω.
Διαστήματα
• Παρατηρούμε ότι ανάμεσα στις γραμμές υπάρχουν
κάποια κενά τα οποία ονομάζονται διαστήματα . Τα
διαστήματα είναι τέσσερα και τα αριθμούμε , όπως τις
γραμμές , από κάτω προς τα πάνω.
Κλειδιά
• Το κλειδί είναι το σύμβολο που γράφεται
μπροστά στο πεντάγραμμο και ανάλογα
με το όνομα και τη θέση του ονομάζει όλες
τις νότες που χρησιμοποιούμε.
Κλειδί του ΣΟΛ
• Το κλειδί του σολ γράφεται πάνω στη δεύτερη γραμμή
του πενταγράμμου μας και έτσι ονομάζει τη νότα της
δεύτερης γραμμής Σολ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
• ΕΛΛΑΔΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ
• Στον Ελλαδικό χώρο είναι λίγες οι πληροφορίες
που παίρνουμε
• Από παραστάσεις σε μνημεία. Εποχή της
Χαλκοκρατίας (2800-1100 π.Χ.).
• Από γραπτά κείμενα, τα οποία εμφανίζονται με
τα ομηρικά έπη.
• Από την εθνόμουσικολογική γνώση άλλων
μουσικών πολιτισμών, ιδίως ανατολικών.
• Από τα 40 σωζόμενα κατάλοιπα αρχαίας
σημειογραφίας.
ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 3000-1100 Π.Χ
• ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ7ος-5ος ΑΙΩΝΑΣ
Σε αυτή την εποχή, αναπτύσσεται ένα νέο είδος ποίησης και
μουσικής, η λυρική ποίηση η οποία διακρίνεται σε δυο
κατηγορίες
Τη μονωδία, δηλαδη το τραγούδι ενός προσώπου
Τη χορική ποίηση ποιήματα που τραγουδιούνται από
ομάδες νέων, συνδεδεμένα με χορευτικές κινήσεις, ενώ τα
όργανα που συνόδευαν ήταν η λύρα και ο αυλός.
ΙΝΔΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ
• Από τον πολιτισμό της κοιλάδας Ίντους
(Indus) έχουν διασωθεί γλυπτά που
αναδεικνύουν χορευτικές δραστηριότητες.
Η Ινδική κλασσική μουσική (ή μάργκα) είναι
μονοφωνική και βασίζεται σε μια μελωδική
γραμμή - ή ράγκα - που οργανώνεται
ρυθμικά μέσω των τάλα.
• Ένα μεγάλο μέρος της διασωθέντας μουσικής της
Ευρώπης του 14ου αιώνα είναι λαϊκά τραγούδια.
ΑΝΑΓΕΝΗΣΗ(1400 - 1600)
Από τα μέσα του 15ου αιώνα,
η πολυφωνία χρησιμοποιούταν από συνθέτες και
τραγουδιστές σε θρησκευτικές συνθέσεις όπως είναι
Thomas Morley και Orlande de Lassus.
ΑΡΧΑΙΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ
• ΠΝΕΥΣΤΑ
1.Ο Αυλός & Δίαυλος: είναι το αρχαιοελληνικό πνευστό,
χρησιμοποιείται στις ιδιωτικές και δημόσιες τελετές,
στους εθνικούς αγώνες, στις πομπές και στις
παραστάσεις τραγωδίας. 2.Η Σύριγξ: χρησιμοποιείται
από τους ποιμένες ήταν μάλιστα συνδεδεμένη με τον θεό
Πάνα –έτσι την ονόμασαν «σύριγγα του Πανός».
• Πνευστά
3.Η Σάλπιγξ : Κατασκευασμένη από χαλκό. Δεν
χρησιμοποιούνταν για καθαρά μουσικούς σκοπούς, αλλά
για πολεμικά σαλπίσματα καθώς και για τελετουργικούς
σκοπούς. 4.Το Κοχύλι: μια φυσική σάλπιγγα. Οι αρχαίοι
χρησιμοποιούσαν συνήθως τρίτωνα ή κάσση ή στρόμβο.
• Κρουστά
Το Τύμπανο : είναι γυναικείο όργανο χρησιμοποιείται
περισσότερο στις οργιαστικές λατρείες – π.χ. Βακχικές.
2.Τα Κρόταλα: ξύλινα κρουστά. Χρησιμοποιούνταν για
να κρατάνε τον ρυθμό των χορευτών και συνήθως τα
κρατούσαν γυναίκες.
• 3.Τα Κύμβαλα : κατασκευασμένα από μέταλλο,
συνδέονταν με την διονυσιακή λατρεία και τελετές. 4.Το
Σείστρο : κρουστό αφρικανικής / αιγυπτιακής
προέλευσης που με τον οξύ του ήχο αποτελούσε ένα
είδος ρυθμικής συνοδείας.
Έγχορδα
• 3.Η Κιθαρίς : συνήθως με τετράγωνη βάση. Μπορεί να
χαρακτηριστεί ως ένας πιο τελειοποιημένος τύπος λύρας
με περισσότερες χορδές (7 ή 8 χορδές στην κλασσική
εποχή) και πιο δυνατό ήχο. Η Βάρβιτος : με πιο
μεγάλους βραχίονες και ως εκ τούτου με πιο μεγάλες
χορδές, το μουσικό αυτό όργανο έχει χαμηλότερη
έκταση, και ήχο γλυκύτερο και πιο βαρύ από εκείνο της
λύρας.
ΠΝΕΥΣΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑΠΝΕΥΣΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ
ΟΡΓΑΝΑΟΡΓΑΝΑ
Ξύλινα πνευστάΞύλινα πνευστά
Όλα τα ξύλινα πνευστά είναι σωλήνεςΌλα τα ξύλινα πνευστά είναι σωλήνες
διαφορετικού μήκους με οπές στα πλευρά τους.διαφορετικού μήκους με οπές στα πλευρά τους.
Οι ήχοι αυτοί δημιουργούνται, είτε μεΟι ήχοι αυτοί δημιουργούνται, είτε με
πρόσκρουση ρεύματος αέρα σε λεπτή ακμή ,πρόσκρουση ρεύματος αέρα σε λεπτή ακμή ,
είτε με ταλαντώσεις που προκαλούνται σε μονόείτε με ταλαντώσεις που προκαλούνται σε μονό
ή διπλό γλωσσίδι .Κατά μήκος του σωλήναή διπλό γλωσσίδι .Κατά μήκος του σωλήνα
υπάρχουν οπές, οι οποίες καλύπτονται, είτε μευπάρχουν οπές, οι οποίες καλύπτονται, είτε με
τα άκρα των δακτύλων, είτε με τάπες πουτα άκρα των δακτύλων, είτε με τάπες που
ενεργοποιούνται από τον οργανοπαίκτη μέσωενεργοποιούνται από τον οργανοπαίκτη μέσω
λεπτών μοχλών.λεπτών μοχλών.
Μερικά παραδείγματα ξύλινων μουσικώνΜερικά παραδείγματα ξύλινων μουσικών
οργάνων: φλογέρα, φλάουτο, πίκολο ,οργάνων: φλογέρα, φλάουτο, πίκολο ,
κλαρίνο ή αλλιώς κλαρινέτο, φαγκότο, κ.ά.κλαρίνο ή αλλιώς κλαρινέτο, φαγκότο, κ.ά.
Κλαρίνο
Φλάουτο Φαγκότο
Πίκολο
Χάλκινα πνευστάΧάλκινα πνευστά
Χάλκινα πνευστά: χωρίζονται τέσσερεις βασικές ομάδεςΧάλκινα πνευστά: χωρίζονται τέσσερεις βασικές ομάδες
1)Τρομπέτες­για υψηλές φωνές1)Τρομπέτες­για υψηλές φωνές
2)Κόρνα­για μεσαίες ή χαμηλές φωνές2)Κόρνα­για μεσαίες ή χαμηλές φωνές
3)Τρομπόνια­για χαμηλές φωνές3)Τρομπόνια­για χαμηλές φωνές
4) Τούμπα­για χαμηλές φωνές.4) Τούμπα­για χαμηλές φωνές.
Όλα τα χάλκινα πνευστά είναι σωλήνες, στων οποίων τοΌλα τα χάλκινα πνευστά είναι σωλήνες, στων οποίων το
ένα άκρο υπάρχει κατάλληλο επιστόμιο και στο άλλο έναένα άκρο υπάρχει κατάλληλο επιστόμιο και στο άλλο ένα
χωνί (καμπάνα).χωνί (καμπάνα). Ο ήχος παράγεται στα χάλκινα μεΟ ήχος παράγεται στα χάλκινα με
μεταβολές στη πίεση των χειλιών του οργανοπαίκτη στομεταβολές στη πίεση των χειλιών του οργανοπαίκτη στο
επιστόμιο .επιστόμιο .
• Μερικά παραδείγματα χάλκινων μουσικών οργάνων:Μερικά παραδείγματα χάλκινων μουσικών οργάνων:
τρομπέτα, τούμπα, κόρνο, σαξόφωνο, τρομπόνι,τρομπέτα, τούμπα, κόρνο, σαξόφωνο, τρομπόνι,
βαρύτονο, κ.ά.βαρύτονο, κ.ά.
Τρομπόνι
Κόρνο Τούμπα
ΕΓΧΟΡΔΑ
Χωρίζονται σε έγχορδα νυκτά και έγχορδα τοξοτά.
Έγχορδα νυκτά : ονομάζονται τα έγχορδα μουσικά
όργανα από τα οποία ο ήχος παράγεται με τη νύξη των
χορδών του που γίνεται είτε με τα δάχτυλα είτε με πένα
Έγχορδα τοξωτά: ονομάζονται τα έγχορδα μουσικά
όργανα από τα οποία ο ήχος παράγεται με τη χρήση
δοξαριού, το οποίο θέτει σε παλμική κίνηση τις χορδές.
Τέτοια όργανα είναι: το βιολί, το βιολοντσέλο, η βιόλα,
το κοντραμπάσο, η λύρα κ.α.
ΚΙΘΑΡΑ
Ο όρος κιθάρα χρησιμοποιείτο
στην Ελληνική Αρχαιότητα για
να περιγράψει ένα έγχορδο
μουσικό όργανο που ανήκε στην
οικογένεια της λύρας. Σήμερα η
λέξη κιθάρα αναφέρεται στο
σύγχρονο μουσικό όργανο
«guitar».
Μπάσο
Το μπάσο είναι ένα έγχορδο μουσικό όργανο που παίζεται
με τα δάχτυλα ή τον αντίχειρα, με τεχνικές όπως
slapping, popping, tapping και thumbing, ή με πένα. Το
σχήμα του είναι παρόμοιο με αυτό της ηλεκτρικής
κιθάρας, διαφέρει όμως στο μήκος του λαιμού και στην
απόσταση των τάστων μεταξύ τους. Συνδέεται με
ενισχυτή στις ζωντανές εμφανίσεις
Μπουζούκι
• Το μπουζούκι είναι ένα ελληνικό ένχορδο, μουσικό
όργανο. Διαθέτει τρεις ή τέσσερις διπλές, και σε
ορισμένες περιπτώσεις μονές, χορδές τις οποίες χτυπά ο
μουσικός με ένα μικρό πλήκτρο την πένα. Αρχικά το
μπουζούκι έφερε τρία ζεύγη μεταλλικών χορδών
κουρδισμένες σε τόνους ΡΕ­ΛΑ­ΡΕ, ενώ αργότερα
απέκτησε τέταρτο ζεύγος και κούρδισμα ΝΤΟ­ΦΑ­ΛΑ­
ΡΕ.
Σαντούρι
Το σαντούρι είναι έγχορδο κρουστό* επίπεδο μουσικό 
όργανο. Το όνομά του προέρχεται εκ της ελληνικής 
λέξεως ψαλτήριον μέσω της περσικής 
γλώσσαςσαντούρ. 
Βιολοντσέλο
Το Βιολοντσέλο είναι έγχορδο (χορδόφωνο) μουσικό 
όργανο που παίζεται με δοξάρι. Έχει τέσσερις χορδές 
πιο παχιές από του Βιολιού και της Βιόλας. Παίζεται με 
δοξάρι, αλλά και με τα δάχτυλα (πιτσικάτο- pizzicato). 
Εμφανίστηκε το 16ο αιώνα και από τις αρχές του 19ου 
αιώνα εφοδιάστηκε με ακίδα, με την οποία στηρίζεται
στο έδαφος, καθώς συγκρατείται ανάμεσα στα πόδια 
του οργανοπαίκτη.
ΚΡΟΥΣΤΑ
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΚΡΟΥΣΤΑ
• Τα κρουστά είναι μια μεγάλη οικογένεια μουσικών 
οργάνων. Ονομάζονται κρουστά επειδή ο ήχος που 
παράγουν προκαλείται από κρούση είτε κάποιου ειδικού 
εξαρτήματος (σφυράκι ή μπαγκέτα) είτε του χεριού πάνω 
σε αυτά. Διαιρούνται σε διάφορες κατηγορίες, ανάλογα 
με τον τρόπο που τα χρησιμοποιούμε και τον καθορισμό 
ή όχι της τονικής τους οξύτητας:  
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΡΟΥΣΤΩΝ
• Υπάρχουν κρουστά που παράγουν κρότο (άτονα).
•   Υπάρχουν όμως και κρουστά που παράγουν τόνο 
(μουσική νότα). 
• Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι: Τύμπανα, 
Τομ, Ταμπούρο, Κύμβαλα, Πιατίνια, 
Νταούλι, Ντέφι, Ξυλόφωνο, Καστανιέτα, Ντραμς.  
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
    Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Λαρούς , Μπριτάνικα , 47ος Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Λαρούς , Μπριτάνικα , 47ος 
τόμος.τόμος.
Sfrang.com/selides/musorg/Instrum60.htmSfrang.com/selides/musorg/Instrum60.htm
google : Θεωρία μουσικής (πεντάγραμμο & νότες)
http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?
name=News&file=article&sid=810
 εγκυκλοπαίδεια : 2002 τόμος 13 / σελ. 85-86-87 

ομάδα1