presentacion

1. ESPAZIOAESPAZIOA
Egilea: Uxue JaurrietaEgilea: Uxue Jaurrieta

2. UNIBERTSOAUNIBERTSOA
 Unibertsoa astroUnibertsoa astro
guztien multzoa da.guztien multzoa da.
 Existitzen den guztiaExistitzen den guztia
unibertsoan dago.unibertsoan dago.
 Unibertsoa izugarriUnibertsoa izugarri
zabala baita :zabala baita :
 Bilioika eta bilioikaBilioika eta bilioika
kilometro zabalkilometro zabal

3. ASTROAKASTROAK
 Astroak zerukoAstroak zeruko
gorputz naturalakgorputz naturalak
dira, adibidez:izarrak,dira, adibidez:izarrak,
planetak, sateliteakplanetak, sateliteak
kometak eta abar.kometak eta abar.

4. BIG-BANGBIG-BANG
 Unibertsoko materiaUnibertsoko materia
guztia gune bakarguztia gune bakar
batean bildutabatean bilduta
zegoen. Duelazegoen. Duela
15.000.000.000 urte15.000.000.000 urte
inguru eztanda egininguru eztanda egin
zuen eta unibertsoanzuen eta unibertsoan
zehar zabaldu zen.zehar zabaldu zen.

5. GALAXIAKGALAXIAK UnibertsokoUnibertsoko
espazioan daudeespazioan daude
ehun mila milioikaehun mila milioika
galaxia. Galaxiak izargalaxia. Galaxiak izar
multzo erraldoiak dira.multzo erraldoiak dira.
 Esne Bidea du izenaEsne Bidea du izena
gure galaxiak.gure galaxiak.
 Galaxia guztiak ezGalaxia guztiak ez
dira berdinak, ezdira berdinak, ez
neurriz ez eta formazneurriz ez eta formaz
ere.ere.

6. IZARRAKIZARRAK
 Izarrak berezko argiaIzarrak berezko argia
duten astroak dira.duten astroak dira.
 Izaren osaera: IzarrakIzaren osaera: Izarrak
hidrogenoz etahidrogenoz eta
bestelako gasezbestelako gasez
osaturik daude, etaosaturik daude, eta
horien erreakzioenhorien erreakzioen
ondorioz sortzen diraondorioz sortzen dira
beroa eta argia.beroa eta argia.
 Eguzkia: EguzkiaEguzkia: Eguzkia
gure izarra da.gure izarra da.

7. KONSTELAZIOAKKONSTELAZIOAK
 Izarrez osaturikoIzarrez osaturiko
irudiei konstelazioirudiei konstelazio
esaten zaie.esaten zaie.
 Ezagunena HartzEzagunena Hartz
Txikia da.Txikia da.
NabigatzekoNabigatzeko
erabiltzen zutelako.erabiltzen zutelako.

8. UNIBERTSOKO FENOMENOUNIBERTSOKO FENOMENO
BITXIAKBITXIAK
 Quasarrak:Quasarrak: zulo beltzzulo beltz
handiak dituztenhandiak dituzten
galaxien erdikogalaxien erdiko
guneak dira.Pisuguneak dira.Pisu
ikaragarria dute, osoikaragarria dute, oso
argitsuak dira etaargitsuak dira eta
gure ingurukogure inguruko
galaxiak baino askozgalaxiak baino askoz
ere urrutiago daude.ere urrutiago daude.

9. 
 Zulo beltzakZulo beltzak ::
Unibertsoan daudenUnibertsoan dauden
objekturik bitxienak omenobjekturik bitxienak omen
dira. Inork ez ditu inoizdira. Inork ez ditu inoiz
ikusi, baina, astronomoekikusi, baina, astronomoek
diotenez, hor daude. Osodiotenez, hor daude. Oso
eremu txikiak dira, etaeremu txikiak dira, eta
inguruan grabitate-indaringuruan grabitate-indar
izugarria egiten dutenez,izugarria egiten dutenez,
dena erakartzen dute,dena erakartzen dute,
baita argia ere.baita argia ere.

10. EGUZKI-SISTEMAEGUZKI-SISTEMA
 Lurra, gu bizi garenLurra, gu bizi garen
planeta, Eguzki-planeta, Eguzki-
Sistemaren osagaiaSistemaren osagaia
da.da.
 Eguzkia gas bero-Eguzkia gas bero-
beroa duen bolaberoa duen bola
birakari bat da, iabirakari bat da, ia
osorik hidrogenoz etaosorik hidrogenoz eta
helioz osatuta. Argiahelioz osatuta. Argia
eta beroa zabaltzeneta beroa zabaltzen
ditu.ditu.

11. GRABITATE-INDARRAGRABITATE-INDARRA
Espazioko gorputz guztiek grabitate-Espazioko gorputz guztiek grabitate-
indarra egiten dute.indarra egiten dute.
Adibidez, Lurrak gu erakartzenAdibidez, Lurrak gu erakartzen
gaitu.Horrela ez balitz, espazioangaitu.Horrela ez balitz, espazioan
noraezean ibiliko ginateke.noraezean ibiliko ginateke.
Eguzki-sisteman grabitazioa nagusiaEguzki-sisteman grabitazioa nagusia
Eguzkiak sortzen du.Eguzkiak sortzen du.

12. 

13. SATELITEAK EDO ILARGIAKSATELITEAK EDO ILARGIAK
Planeten inguruanPlaneten inguruan biraka dabiltzanbiraka dabiltzan
astroak dira.Planetek bezala, horiek ereastroak dira.Planetek bezala, horiek ere
ez dute berezko argirik.ez dute berezko argirik.
Lurrak satelite bakarra dauka, Ilargia.Lurrak satelite bakarra dauka, Ilargia.
Beste planeta batzuek,bat bera ere ezBeste planeta batzuek,bat bera ere ez
dute, eta beste batzuek asko dituzte;dute, eta beste batzuek asko dituzte;
Saturnok, adibidez, 18ditu.Saturnok, adibidez, 18ditu.
Neurri eta forma askotako ilargiak daude.Neurri eta forma askotako ilargiak daude.

14. 

15. GORPUTZ TXIKIAKGORPUTZ TXIKIAK
-Asteroideak:
Marten eta Jupiterren arteko asteroide-gerrikoa osatzen dute.
Forma irregularreko gorputz txiki harritsuak dira.
-Meteoritoak :
Meteoro edo izar iheskorrak ez dira benetako izarrak, objektu askoz txikiagoak
dira. Izugarrizko abiaduran sartzen dira atmosferan, eta asko berotzen dira.
-Kometak: zeruan noizean behin agertzen diren gorputz argidunak dira. Halley
Kometa 76 urtetan behin hurbiltzen da eguzki aldera.

16. LURRA GURE ETXEALURRA GURE ETXEA
 -Lurra Eguzkitik hurbilen-Lurra Eguzkitik hurbilen
dagoen hirugarrendagoen hirugarren
planeta da.planeta da.
 -Lurra planeta berezia da,-Lurra planeta berezia da,
bertan gu bizi garelako.bertan gu bizi garelako.
 Ura egoera likidoanUra egoera likidoan
egoteak eta atmosferanegoteak eta atmosferan
oxigeno ugari egoteakoxigeno ugari egoteak
bizitza sortzen du.bizitza sortzen du.

17. LURRAREN MUGIMENDUAKLURRAREN MUGIMENDUAK
 - Errotazioa- Errotazioa : Lurra bere: Lurra bere
ardatzaren inguruan biraka dabil.ardatzaren inguruan biraka dabil.
Bira hori egiteko 24 ordu beharBira hori egiteko 24 ordu behar
ditu eta horrela bereizten diraditu eta horrela bereizten dira
gaua eta eguna.gaua eta eguna.
 - Translazioa- Translazioa : Lurra: Lurra
Eguzkiaren inguruan biraka dabil.Eguzkiaren inguruan biraka dabil.
Eta bira hori egiteko 365 egun 6Eta bira hori egiteko 365 egun 6
ordu eta 9 minutu behar ditu, hauordu eta 9 minutu behar ditu, hau
da, urte bete. Mugimendu horrenda, urte bete. Mugimendu horren
ondorioz sortzen dira urtaroak.ondorioz sortzen dira urtaroak.

18. ILARGIAILARGIA
 Lurrak duen satelite bakarra da.Lurrak duen satelite bakarra da.
Ilargian ez dago ez urik, ezIlargian ez dago ez urik, ez
atmosferarik, beraz ezinezkoa daatmosferarik, beraz ezinezkoa da
bertan bizitzarik egotea.bertan bizitzarik egotea.
 Ilargiak, lurrak bezala bi mugimenduIlargiak, lurrak bezala bi mugimendu
ditu :ditu :
- errotazioa ( 28 egunetan )- errotazioa ( 28 egunetan )
- translazioa ( 28 egunetan ).- translazioa ( 28 egunetan ).
Horren ondorioz Ilargiak beti erakustenHorren ondorioz Ilargiak beti erakusten
dio aurpegi berdina Lurrari.dio aurpegi berdina Lurrari.
 Ilargiaren faseak :Ilargiaren faseak :
- ilberria : ikusten ez denean- ilberria : ikusten ez denean
- ilgora :handitzen ari denean- ilgora :handitzen ari denean
- ilbetea : osoa ikusten denean- ilbetea : osoa ikusten denean
–– ilbehera : gero eta txikiagoa ikustenilbehera : gero eta txikiagoa ikusten
denean.denean.

19. EKLIPSEAKEKLIPSEAK
 Eklipseak Eguzkia, Lurra etaEklipseak Eguzkia, Lurra eta
Ilargia lerrokatzen direneanIlargia lerrokatzen direnean
gertatzen dira.gertatzen dira.
 Eklipse motak:Eklipse motak:
- Eguzki eklipse partziala : Ilargiak- Eguzki eklipse partziala : Ilargiak
Eguzkiaren zati bat ezkutatzenEguzkiaren zati bat ezkutatzen
duenean da.duenean da.
- Eguzki eklipse osoa : Ilargiak- Eguzki eklipse osoa : Ilargiak
Eguzki osoa ezkutatzen duenean.Eguzki osoa ezkutatzen duenean.
- Ilargi eklipsea : Lurraren itzalak- Ilargi eklipsea : Lurraren itzalak
Ilargia ezkutatzen duenean da.Ilargia ezkutatzen duenean da.