Gizarte L.H.

1. UNIBERTSOA

2. UNIBERTSOAREN JATORRIA ETA OSAERA
Zientzialarien ustez, eztanda handi batek sortu zuen unibertsoa; Big-Bang deritzo
eztanda horri, eta duela 15.000 milioi urte inguru izan zen.

3. GALAXIAK
● Izarren eta beste astro batzuen multzoak dira.
● Lurra Esne Bidea galaxian dago.

4. IZARRAK
Esfera-formako astroak dira, gasez osatuta daude eta argi eta bero handia
ematen dute.

5. PLANETAK SATELITEAK
★ Berezko argirik ez duten astroak
dira.
★ Izar baten inguruan biratzen dira.
★ Biratzean bi higidura mota
dituzte: errotazio-higidura eta
translazio-higidura.
★ Berezko argirik ez duten astroak
dira.
★ Planeta baten inguruan biratzen
dira.

6. ASTRO TXIKIAK
Asteroideak
Gorputz harritsu eta txikiak dira.
Izarren inguruan biratzen dira.
Kometak
Izotzez, hautsez eta gasez osaturiko astroak dira.
Izarren inguruan biratzen dira.
Meteoritoak
Asteroide edo kometa zatiak dira.
Beste astro batzuekin talka egiten dute.

7. EGUZKI SISTEMA
Eguzkiak eta haren inguruan biratzen diren astro guztiek osatzen dute: 8 planeta
eta haien sateliteak, asteroide ugari eta zenbait kometa.

8. Eguzki sistemako planetak 2 taldetan sailkatzen ditugu:
Barne-planetak
★ Merkurio
★ Artizarra
★ Lurra
★ Marte
Solidoak dira, txikiak dira eta azaleko
tenperatura altua da.
Kanpo-planetak
★ Jupiter
★ Saturno
★ Urano
★ Neptuno
Batez ere gasez eginda daude,oso
handiak dira eta azaleko tenperatura
oso baxua da.

9. PLANETAK
Merkurio Artizarra Lurra Marte
Jupiter Saturno Urano Neptuno

10. LURRA
❖ Lurra, gu bizi garen planeta da.
❖ Eguzkitik 150 milioi kilometrotara dago.
❖ Planeta solidoa da.
❖ Haren gainazalaren zati handiena, urak estaltzen du.
❖ Lurrak 2 higidura mota ditu: errotazioa eta translazioa.

11. HIGIDURAK
ERROTAZIO-HIGIDURA
● Errotazio-ardatzaren inguruan egiten du.
● Higidura honen ondorioz, eguna eta gaua
txandakatu egiten dira.
TRANSLAZIO-HIGIDURA
● Lurrak Eguzkiaren inguruan egiten duen
bira da.
● Lurrak, bira osoa emateko, urtebete inguru
behar du .
● Higidura honen ondorioz, urtaroak
sortzen dira (udaberria,uda,udazkena eta
negua).

12. ILARGIA
❖ Ilargia Lurraren satelitea da.
❖ Ez du argirik ematen, baina argiturik ikusten dugu eguzki-argia islatzen duelako.
❖ Ilargiak ere, errotazio eta translazio-higidurak egiten ditu.
Errotazio-higidura
28 egun behar ditu Ilargiak bere
ardatzaren inguruan, bira osoa emateko.
Translazio-higidura
28 egun behar ditu Ilargiak bere
ardatzaren inguruan, bira osoa emateko.

13. EKLIPSEAK izaten dira Lurrak eta Ilargiak Eguzkiaren inguruan egiten dituzten itzulien
ondorioz.
Eguzki-eklipsea
❖ Ilargia Eguzkiaren eta Lurraren artean
jartzen da eta eguzki-argi gutxiago iristen
zaigu.
❖ Egunez gertatzen dira beti.
Ilargi-eklipsea
❖ Lurra Ilargiaren eta Eguzkiaren artean
jartzen da eta, hori dela eta, ez da
eguzki-argirik iristen Ilargira.
❖ Gauez gertatzen dira beti.

14. MAREAK
❖ Ilargiak Lurra erakartzeko indarra egiten du eta, horren eraginez, itsas maila
igo eta jaitsi egiten da.
❖ Marearen une gorenari itsasgora deitzen diogu eta baxuenari, itsasbehera.

15. BIZIA DUEN PLANETA
Eguzki sisteman, Lurra da bizitzeko baldintzak dituen planeta bakarra.
❏ Tenperatura ez da hotzegia ezta beroegia ere.
❏ Atmosferari esker arnasa hartu ahal dugu eta eguzki izpiak iragazten dira.
❏ Ura egoera likidoan dago.

16. LURRAREN GERUZAK

17. ATMOSFERA
Planeta inguratzen duen gas geruza da.

18. BIOSFERA
Izaki bizidunen multzoa da.

19. HIDROSFERA
Planetako ur guztiaz osatuta dagoen ur geruza da.

20. GEOSFERA
Planetaren zati solidoa da eta 3 geruza ditu:
● Lurrazala
● Mantua
● Nukleoa

21. Eskerrik asko zuen arretagatik