presentacion

1. UnibertsoaUnibertsoa
egilea:izeiaegilea:izeia

2.  Unibertsoa existitzenUnibertsoa existitzen
denden guztiaguztia dada,, aastrostro
guztien multzoa etaguztien multzoa eta
multzo horrekmultzo horrek
betetzen duenbetetzen duen
espazioa da.espazioa da.

3.  Astroak zerukoAstroak zeruko
berezko gorputzakberezko gorputzak
dira, hala nola izarrak,dira, hala nola izarrak,
planetak, kometak,planetak, kometak,
sateliteak, etab.sateliteak, etab.

4.  Unibertsoko materiaUnibertsoko materia
guztia gune bakarguztia gune bakar
batean bildutabatean bilduta
zegoen, eztanda eginzegoen, eztanda egin
zuen eta unibertsoanzuen eta unibertsoan
zehar zabaldu etazehar zabaldu eta
sakabanatu zensakabanatu zen
materia.materia.

5.  Galaxiak izar multzoGalaxiak izar multzo
erraldoiak dira etaerraldoiak dira eta
milioika galaxiamilioika galaxia
daude.daude.
 Gure galaxiak EsneGure galaxiak Esne
Bidea du izena.Bidea du izena.

6. Argi-urteaArgi-urtea
 Argi-urtea argiakArgi-urtea argiak
espazioan urtebeteanespazioan urtebetean
egiten duen distantziaegiten duen distantzia
da.da.

7.  Izarrak berezko argiaIzarrak berezko argia
duten astroak dira.duten astroak dira.
Gas eta gai kosmikozGas eta gai kosmikoz
osatuta daude. Gasakosatuta daude. Gasak
grabitatearengrabitatearen
eraginez trinkotueraginez trinkotu
egiten dira beroa etaegiten dira beroa eta
argia sortuz.argia sortuz.

8. KonstelazioakKonstelazioak
 Izarrekin osatutakoIzarrekin osatutako
irudiei konstelazioirudiei konstelazio
esaten zaie. 88esaten zaie. 88
konstelaziokonstelazio
ezagutzen dituguezagutzen ditugu
beren izenekin.beren izenekin.
 Animali izena, LeoAnimali izena, Leo
(lehoia), pertsonai(lehoia), pertsonai
mitologikoak,mitologikoak,
Herkules, Orion,Herkules, Orion,
Pertseo etab.Pertseo etab.

9. UNIBERTSOKO FENOMENO BITXIAKUNIBERTSOKO FENOMENO BITXIAK
Quasarrak:Quasarrak: zulo beltz handiak dituztenzulo beltz handiak dituzten
galaxien erdiko guneak dira.Pisugalaxien erdiko guneak dira.Pisu
ikaragarria dute, oso argitsuak dira etaikaragarria dute, oso argitsuak dira eta
gure inguruko galaxiak baino askoz eregure inguruko galaxiak baino askoz ere
urrutiago daude.urrutiago daude.

10. ZuloZulo beltzakbeltzak
 Zulo beltzakZulo beltzak : Unibertsoan dauden objekturik: Unibertsoan dauden objekturik
bitxienak omen dira. Inork ez ditu inoiz ikusi,bitxienak omen dira. Inork ez ditu inoiz ikusi,
baina, astronomoek diotenez, hor daude. Osobaina, astronomoek diotenez, hor daude. Oso
eremu txikiak dira, eta inguruan grabitate-indareremu txikiak dira, eta inguruan grabitate-indar
izugarria egiten dutenez, dena erakartzen dute,izugarria egiten dutenez, dena erakartzen dute,
baita argia ere.baita argia ere.

11. EguzkiEguzki sistemasistema
Lurra, gu bizi garen planeta, Eguzki-Lurra, gu bizi garen planeta, Eguzki-
Sistemaren osagaia da.Sistemaren osagaia da.
Eguzkia gas bero-beroa duen bola birakariEguzkia gas bero-beroa duen bola birakari
bat da, ia osorik hidrogenoz eta heliozbat da, ia osorik hidrogenoz eta helioz
osatuta. Argia eta beroa zabaltzen ditu.osatuta. Argia eta beroa zabaltzen ditu.

12. Grabitate indarraGrabitate indarra
Espazioko gorputz guztiek grabitate-Espazioko gorputz guztiek grabitate-
indarra egiten dute.indarra egiten dute.
Adibidez, Lurrak gu erakartzenAdibidez, Lurrak gu erakartzen
gaitu.Horrela ez balitz, espazioangaitu.Horrela ez balitz, espazioan
noraezean ibiliko ginateke.noraezean ibiliko ginateke.
Eguzki-sisteman grabitazioa nagusiaEguzki-sisteman grabitazioa nagusia
Eguzkiak sortzen du.Eguzkiak sortzen du.

13. Sateliteak edo ilargiaSateliteak edo ilargia
Planeten inguruanPlaneten inguruan biraka dabiltzanbiraka dabiltzan
astroak dira.Planetek bezala, horiek ereastroak dira.Planetek bezala, horiek ere
ez dute berezko argirik.ez dute berezko argirik.
Lurrak satelite bakarra dauka, Ilargia.Lurrak satelite bakarra dauka, Ilargia.
Beste planeta batzuek,bat bera ere ezBeste planeta batzuek,bat bera ere ez
dute, eta beste batzuek asko dituzte;dute, eta beste batzuek asko dituzte;
Saturnok, adibidez, 18ditu.Saturnok, adibidez, 18ditu.
Neurri eta forma askotako ilargiak daude.Neurri eta forma askotako ilargiak daude.

14. GORPUTZ TXIKIAKGORPUTZ TXIKIAK
 Asteroideak:
 Marten eta Jupiterren arteko asteroide-gerrikoa osatzen
dute.
 Forma irregularreko gorputz txiki harritsuak dira.
 -Meteoritoak :
 Meteoro edo izar iheskorrak ez dira benetako izarrak,
objektu askoz txikiagoak dira. Izugarrizko abiaduran
sartzen dira atmosferan, eta asko berotzen dira.
 -Kometak: zeruan noizean behin agertzen diren gorputz
argidunak dira. Halley Kometa 76 urtetan behin
hurbiltzen da eguzki aldera.

15. LURRA GURE ETXEALURRA GURE ETXEA
-Lurra Eguzkitik hurbilen dagoen-Lurra Eguzkitik hurbilen dagoen
hirugarren planeta da.hirugarren planeta da.
-Lurra planeta berezia da, bertan gu bizi-Lurra planeta berezia da, bertan gu bizi
garelako.garelako.
Ura egoera likidoan egoteak etaUra egoera likidoan egoteak eta
atmosferan oxigeno ugari egoteak bizitzaatmosferan oxigeno ugari egoteak bizitza
sortzen du.sortzen du.

16. LURRAREN MUGIMENDUAKLURRAREN MUGIMENDUAK
- Errotazioa- Errotazioa : Lurra bere ardatzaren: Lurra bere ardatzaren
inguruan biraka dabil. Bira hori egiteko 24inguruan biraka dabil. Bira hori egiteko 24
ordu behar ditu eta horrela bereizten diraordu behar ditu eta horrela bereizten dira
gaua eta eguna.gaua eta eguna.
- Translazioa- Translazioa : Lurra Eguzkiaren: Lurra Eguzkiaren
inguruan biraka dabil. Eta bira hori egitekoinguruan biraka dabil. Eta bira hori egiteko
365 egun 6 ordu eta 9 minutu behar ditu,365 egun 6 ordu eta 9 minutu behar ditu,
hau da, urte bete. Mugimendu horrenhau da, urte bete. Mugimendu horren
ondorioz sortzen dira urtaroak.ondorioz sortzen dira urtaroak.

17. ILARGIAILARGIA
 Lurrak duen satelite bakarra da. Ilargian ez dago ez urik, ezLurrak duen satelite bakarra da. Ilargian ez dago ez urik, ez
atmosferarik, beraz ezinezkoa da bertan bizitzarik egotea.atmosferarik, beraz ezinezkoa da bertan bizitzarik egotea.
 Ilargiak, lurrak bezala bi mugimendu ditu :Ilargiak, lurrak bezala bi mugimendu ditu :
- errotazioa ( 28 egunetan )- errotazioa ( 28 egunetan )
- translazioa ( 28 egunetan ).- translazioa ( 28 egunetan ).
Horren ondorioz Ilargiak beti erakusten dio aurpegi berdina Lurrari.Horren ondorioz Ilargiak beti erakusten dio aurpegi berdina Lurrari.
 Ilargiaren faseak :Ilargiaren faseak :
- ilberria : ikusten ez denean- ilberria : ikusten ez denean
- ilgora :handitzen ari denean- ilgora :handitzen ari denean
- ilbetea : osoa ikusten denean- ilbetea : osoa ikusten denean
–– ilbehera : gero eta txikiagoa ikustenilbehera : gero eta txikiagoa ikusten
denean.denean.

18. EKLIPSEAKEKLIPSEAK
 Eklipseak Eguzkia, Lurra eta Ilargia lerrokatzenEklipseak Eguzkia, Lurra eta Ilargia lerrokatzen
direnean gertatzen dira.direnean gertatzen dira.
 Eklipse mota:Eklipse mota:
- Eguzki eklipse partziala : Ilargiak Eguzkiaren- Eguzki eklipse partziala : Ilargiak Eguzkiaren
zati bat ezkutatzen duenean da.zati bat ezkutatzen duenean da.
- Eguzki eklipse osoa : Ilargiak Eguzki osoa- Eguzki eklipse osoa : Ilargiak Eguzki osoa
ezkutatzen duenean.ezkutatzen duenean.
- Ilargi eklipsea : Lurraren itzalak Ilargia- Ilargi eklipsea : Lurraren itzalak Ilargia
ezkutatzen duenean da.ezkutatzen duenean da.