Existitzen den guztia
unibertsoa da.

Unibertsoa astro
guztien multzoa eta
multzo horrek
betetzen duen
espazioa da.

Lan honekin Astronomiara
hurbildu gara.
Astroak zeruko berezko gorputzak dira:
izarrak, planetak, sateliteak, etab.

Gizakiak sortu eta bidalitakoak unibertsoa
ikertzeko, horiek ez dira astroak.
Big bang eztanda handi bat da.
Orain dela 15.000.000.000 urte gertatu zen eztanda hori.
Horren ondorioz unibertso osoan zabaldu zen materia hura.
Galaxiak, planetak eta izarrak sortu ziren.
Teoria horren arabera unibertsoa hedatzen ari da etengabe.
Naturari, gizarteari, gizakiari eta haren
pentsamenduari buruzko azterketa eta
ezagutza multzoa da.
Antzina lau zientzia mota
bereizten ziren: Aritmetika,
Geometria, Musika eta
Astronomia.
Denborarekin zientzia mota
ezberdinak sortu dira: Mekanika,
Optika, Fisika, Meteorologia,
Zoologia eta Botanika
Galaxiak izar multzo erraldoiak dira. Milaka miloi izar bil
ditzaketen multzoak.
Gure planetak, Lurra eta gure izarrak, Eguzkia, Esne Bidea
izeneko galaxia baten zati txiki bat dira.
Galaxiak ez dira berdinak, ez neurriz, eta

ez formaz

ere.

Galaxietako izarrak espazioan duten kokapenaren arabera
lau multzotan sailkatzen dira: galaxia kiribilak, barradunak,
irregularrak eta eliptikoak
Esne bidea galaxia kiribila da beso batean kokatuta dago.

Eliptikoak
Kiribilak

Barradunak,

Irregularrak
Izarrak, berezko argia duten astroak dira.
Eguzkia izar bat da.
Berak emandako beroa eta argiarengatik
bizi gara.
Izarren artean distantzia handiak daude, eta
horretarako argi-urtea erabiltzen dugu.
UNIBERTSOKO ASTROEN ARTEKO DISTANTZIA IZUGARRI HANDIA DA.
NEURTZEKO ARGI URTEA ERABILTZEN DA.
ARGIAK 300.000 KM EGITEN DITU SEGUNDUAN. ETA URTEBETEAN ?

9 460 800 000 000 km.
Bederatzi bilioi laurehun eta hirurogei mila eta zortziehun milioi kilometro.
GAUEZ ZERURA BEGIRATZEN DUGUNEAN DENA IZARREZ
BETETAKO GANGA EDO SABIA BALITZ BEZALA IKUSTEN DUGU
ZERUA OSKARBI BADAGO .

IZAR HORIEK BATA BESTEARENGANDIK BEREIZTEA
EZINEZKOA BADIRUDI ERE , SAIATUZ GERO , BEREHALA
IKUSTEN DA IZAR DISTIATSUENAK ZEIN DIREN.
ANTZINA, TELESKOPIOA ASMATU BAINO LEHEN, IZARREK
OSATUTAKO IRUDIEN ARABERAKO SAILKAPENA EGIN ZUTEN
ASTRONOMOEK ETA IRUDI BAKOITZARI IZENA JARRI ZIOTEN:
LEO, HERKULES, ORION, PERTSEO…
Eguzki sistema gure planeten galaxia da.
Eguzkia da sistemaren erdigunea
Izar horren inguruan zortzi planeta dabiltza biraka ,
horien sateliteak , asteroideak ,eta kometak
Planetak izar baten inguruan orbitetan dauden objetu
handiak dira
Eguzki sisteman zortzi ditugu:Merkurio, Artizarra,
Lurra eta Marte barne planetak.
Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno kanpo planetak
Issac Newton izan zen
grabitatea deskubritu
zuena.
Espazioko gorputz guztiek grabitateindarra egiten dute.Zenbat eta handiagoa
izan objetua, orduan eta grabitate-indar
handiagoa.

Grabitazio nagusia eguzkiak sortzen
duenez astro guztiak eguzkiaren
inguruko orbitan ibiltzen dira.
Horrela ez balitz, espazioan
noraezean ibiliko ginateke.
Lurrak bere ardatzari bira
bat emateko, 24 ordu
behar ditu eta biraka
dagoen bitartean eguna
eta gaua sortzen dira.
Lurrak eguzkiari bira bat
emateko urtebete behar du.
Urteak 365 egun eta sei
ordu behar ditu.
Neurri eta
forma
askotako
sateliteak
daude.

Planeta bakoitzak
satelite
multzo desberdinak
dituzte.
Sateliteak planeten
inguruan bueltaka
dabiltzan astroak dira.
2 MUGIMENDU
DITU:
ERROTAZIOA ETA
TRASLAZIOA.

LURRAK DUEN
SATELITE
BAKARRA DA.

ILARGIAN EZ
DAGO
BIZITZARIK.

28 EGUN BEHAR DITU
TRANSLAZIO
MUGIMENDUAN LURRARI
BIRA BAT EMATEKO.

ILARGIAREN ITXURAREN ARABERA: ILBERRIA, ILGORA, ILBETEA ETA
ILBEHERA IKUSI DEZAKEGU.
Lurra eta ilargia etengabe mugitzen
direnez batzuetan lerrokatu egiten dira.
Bi eklipse mota daude: Eguzki eklipsea eta Ilargi
eklipsea.
Eguzki eklipsea:Ilargia Lurraren eta
Eguzkiaren artean lerrokatzen denean
gertatzen da.
Ilargi eklipsea:Lurra Ilargi eta Eguzkiaren artean
lerrokatzen bada, lurraren itzalak estali egiten du
ilargia.
Quasarrak zulo beltz handiak dira pisu ikaragarria
dutenak eta gure galaxiak baino urritiago daude.
.

Zulo beltzak unibertsoan dauden objetu bitxienak dira,
astronautak esaten dute hor daudela baina inork ez du
ikusi. Grabitate indar handia dute eta dena zurrupatzen
dute, baita argia ere.

TXANELA 5.maila IZARREN HAUTSA

  • 2.
    Existitzen den guztia unibertsoada. Unibertsoa astro guztien multzoa eta multzo horrek betetzen duen espazioa da. Lan honekin Astronomiara hurbildu gara.
  • 3.
    Astroak zeruko berezkogorputzak dira: izarrak, planetak, sateliteak, etab. Gizakiak sortu eta bidalitakoak unibertsoa ikertzeko, horiek ez dira astroak.
  • 4.
    Big bang eztandahandi bat da. Orain dela 15.000.000.000 urte gertatu zen eztanda hori. Horren ondorioz unibertso osoan zabaldu zen materia hura. Galaxiak, planetak eta izarrak sortu ziren. Teoria horren arabera unibertsoa hedatzen ari da etengabe.
  • 5.
    Naturari, gizarteari, gizakiarieta haren pentsamenduari buruzko azterketa eta ezagutza multzoa da. Antzina lau zientzia mota bereizten ziren: Aritmetika, Geometria, Musika eta Astronomia. Denborarekin zientzia mota ezberdinak sortu dira: Mekanika, Optika, Fisika, Meteorologia, Zoologia eta Botanika
  • 6.
    Galaxiak izar multzoerraldoiak dira. Milaka miloi izar bil ditzaketen multzoak. Gure planetak, Lurra eta gure izarrak, Eguzkia, Esne Bidea izeneko galaxia baten zati txiki bat dira. Galaxiak ez dira berdinak, ez neurriz, eta ez formaz ere. Galaxietako izarrak espazioan duten kokapenaren arabera lau multzotan sailkatzen dira: galaxia kiribilak, barradunak, irregularrak eta eliptikoak
  • 7.
    Esne bidea galaxiakiribila da beso batean kokatuta dago. Eliptikoak Kiribilak Barradunak, Irregularrak
  • 8.
    Izarrak, berezko argiaduten astroak dira. Eguzkia izar bat da. Berak emandako beroa eta argiarengatik bizi gara. Izarren artean distantzia handiak daude, eta horretarako argi-urtea erabiltzen dugu.
  • 9.
    UNIBERTSOKO ASTROEN ARTEKODISTANTZIA IZUGARRI HANDIA DA. NEURTZEKO ARGI URTEA ERABILTZEN DA. ARGIAK 300.000 KM EGITEN DITU SEGUNDUAN. ETA URTEBETEAN ? 9 460 800 000 000 km. Bederatzi bilioi laurehun eta hirurogei mila eta zortziehun milioi kilometro.
  • 10.
    GAUEZ ZERURA BEGIRATZENDUGUNEAN DENA IZARREZ BETETAKO GANGA EDO SABIA BALITZ BEZALA IKUSTEN DUGU ZERUA OSKARBI BADAGO . IZAR HORIEK BATA BESTEARENGANDIK BEREIZTEA EZINEZKOA BADIRUDI ERE , SAIATUZ GERO , BEREHALA IKUSTEN DA IZAR DISTIATSUENAK ZEIN DIREN. ANTZINA, TELESKOPIOA ASMATU BAINO LEHEN, IZARREK OSATUTAKO IRUDIEN ARABERAKO SAILKAPENA EGIN ZUTEN ASTRONOMOEK ETA IRUDI BAKOITZARI IZENA JARRI ZIOTEN: LEO, HERKULES, ORION, PERTSEO…
  • 11.
    Eguzki sistema gureplaneten galaxia da. Eguzkia da sistemaren erdigunea Izar horren inguruan zortzi planeta dabiltza biraka , horien sateliteak , asteroideak ,eta kometak Planetak izar baten inguruan orbitetan dauden objetu handiak dira Eguzki sisteman zortzi ditugu:Merkurio, Artizarra, Lurra eta Marte barne planetak. Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno kanpo planetak
  • 12.
    Issac Newton izanzen grabitatea deskubritu zuena. Espazioko gorputz guztiek grabitateindarra egiten dute.Zenbat eta handiagoa izan objetua, orduan eta grabitate-indar handiagoa. Grabitazio nagusia eguzkiak sortzen duenez astro guztiak eguzkiaren inguruko orbitan ibiltzen dira. Horrela ez balitz, espazioan noraezean ibiliko ginateke.
  • 13.
    Lurrak bere ardatzaribira bat emateko, 24 ordu behar ditu eta biraka dagoen bitartean eguna eta gaua sortzen dira. Lurrak eguzkiari bira bat emateko urtebete behar du. Urteak 365 egun eta sei ordu behar ditu.
  • 14.
    Neurri eta forma askotako sateliteak daude. Planeta bakoitzak satelite multzodesberdinak dituzte. Sateliteak planeten inguruan bueltaka dabiltzan astroak dira.
  • 15.
    2 MUGIMENDU DITU: ERROTAZIOA ETA TRASLAZIOA. LURRAKDUEN SATELITE BAKARRA DA. ILARGIAN EZ DAGO BIZITZARIK. 28 EGUN BEHAR DITU TRANSLAZIO MUGIMENDUAN LURRARI BIRA BAT EMATEKO. ILARGIAREN ITXURAREN ARABERA: ILBERRIA, ILGORA, ILBETEA ETA ILBEHERA IKUSI DEZAKEGU.
  • 16.
    Lurra eta ilargiaetengabe mugitzen direnez batzuetan lerrokatu egiten dira. Bi eklipse mota daude: Eguzki eklipsea eta Ilargi eklipsea. Eguzki eklipsea:Ilargia Lurraren eta Eguzkiaren artean lerrokatzen denean gertatzen da. Ilargi eklipsea:Lurra Ilargi eta Eguzkiaren artean lerrokatzen bada, lurraren itzalak estali egiten du ilargia.
  • 17.
    Quasarrak zulo beltzhandiak dira pisu ikaragarria dutenak eta gure galaxiak baino urritiago daude. . Zulo beltzak unibertsoan dauden objetu bitxienak dira, astronautak esaten dute hor daudela baina inork ez du ikusi. Grabitate indar handia dute eta dena zurrupatzen dute, baita argia ere.