SlideShare a Scribd company logo
1 of 7
BİLİŞSEL YÜK TEORİSİ
 Bilişsel Yük Teorisi Nedir?
 Bilişsel Yük Türleri
 Bilişsel Yük Teorisine Göre Bilgi Nasıl Sunulmalıdır?
 Çoklu Ortamlarda Bilişsel Yüke Sebep Olan Durumlar
ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI
DOÇ.DR. Agah Tuğrul KORUCU
Pınar DURNA
BILIŞSEL YÜK TEORISI NEDIR?
• Bilişsel yük teorisi, insan beyninin uzun süreli ve geçici bellek olmak üzere ikili yapıda olduğunu ve
yeni bir öğrenme meydana gelirken bilginin uzun süreli belleğe geçmesi için içerikte 7 öğeden
fazlasına yer verilmemesi gerektiğini savunan bir teoridir.
• Bilgi işleme süreçlerinde, insanların sınırlı çalışma belleği ve sınırlı olmayan uzun süreli belleklerinin
olduğu varsayılır. Çalışma belleğinin kapasitesi yalnızca yedi elemanla sınırlıdır.
• Herhalde insan zihnini bir bilgisayara benzetirsek, bir ram belleğe (geçici bellek) ve bir harddiske
(uzun süreli bellek) benzetebiliriz. Eğer ram belleğin kapasitesini aşan bir işlem yaparsak yaptığınız
işlem ram yetersiz kaldığı için harddiske geçmeyecek ve kaybolacaktır. Bu nedenle bilginin geçici
belleğimize uygun hale getirilerek oluşturulması gerekmektedir.
• Çoklu ortamlardaki bilgi yoğunluğu ve farklı seçenekler arasında aşırı bilişsel yüklenen öğrenciler, bu
durumda nerede olduklarını, nereden geldiklerini ve nereye gideceklerini bilememekte yani
kaybolmaktadırlar.
• Diğer bir deyişle, aşırı bilişsel yüklenmeyi engellemek, öğrencilerin kaybolma düzeylerinin de
azalmasını sağlayacaktır. Bu tür ortamlarda aşırı bilişsel yüklenen, buna bağlı olarak da kaybolan
öğrencilerin performansları düşecek ve istedikleri bilgilere ulaşmada daha fazla zaman ve çaba
harcamaları gerekecektir.
BILIŞSEL YÜK TÜRLERI
• Bilişsel yük; asıl (içsel), konu dışı (dışsal) veya etkili (ilişik) yük olmak üzere üç şekilden birini alır.
1)Asıl Bilişsel Yük
Bu tür bilişsel yük, öğrenilen bilginin içsel niteliği tarafından kişide oluşturulan yüke karşılık gelir. Bu yük,
görev seti veya sunulan kavramın karmaşıklığı ile kişinin yeni bilgiyi öğrenme yeterliliğine bağlıdır.
Bu tür bilişsel yükün iç doğası onu elemeyi zorlaştırır. Yeni, zor bir aktivite (karmaşık bir denklem çözmek gibi)
her zaman basit bir işlemden (iki küçük sayıyı toplamak gibi) daha uğraştırıcı gelir.
Bununla birlikte, karmaşık bir görevden kaynaklanan bilişsel yük, bu görevin daha küçük ve basit adımlara
bölünmesiyle kişi için tamamlanması daha kolay hale getirilebilir.
2)Konu Dışı Bilişsel Yük
Konu dışı bilişsel yük, öğretmenlerin veya takip edilmesi gereken talimatların öğrenciler üzerinde
oluşturduğu beklentilerden meydana gelir. Bu tür bilişsel yük öğrenilecek konunun dışında kalır ve
istemeden öğrencileri dikkat dağıtıcı bilgilere yönlendiren veya görevi gereğinden fazla karmaşık hale
getiren etkisiz öğrenme metotları nedeniyle artar.
Öğrencileri bir dersi tekrar etmek ve hatırlamak konusunda serbest bırakmaktansa etkili sunum
metotları kullanmak, onlara yüklenen konu dışı yükün azalmasına yardım edebilir.
Mesela bazı bilgiler yazılı olarak sunulduğunda değil de bir şekille resmedildiğinde daha iyi anlaşılır.
Örneğin, Ay’ın Dünya etrafındaki yörüngesi, şekil kullanılmadan yazılı bir biçimde değil, görsel olarak
sunulduğunda daha kolay anlaşılır
3)Etkili Bilişsel Yük
Bu üçüncü tür bilişsel yük, şemaların oluşumuyla ortaya çıkar. Yeni beceri ve başka bilgilerin
öğrenilmesine yardımcı olduğundan, istenen türden bir yüktür.
Bellek şeması belirli bir düşüncenin veya nesnenin kavramsallaştırılmasıdır. Bu kavramsallaştırma
gelecekte bu düşünce veya nesneyle karşılaştığımızda durumdan ne beklememiz gerektiğini söyler.
*Konu dışı ve etkili yük öğretim tasarımından etkilendiğinden öğretim tasarımcılarının kontrolündedir.
Önemli olan, asıl yük, konu dışı yük ve etkili yükün toplamının çalışma belleğinin kapasitesini aşmaması
başka bir deyişle aşırı bilişsel yüklenmenin olmaması nedeniyle beklenen öğrenmenin gerçekleşmesidir.
BILIŞSEL YÜK TEORISINE GÖRE BILGI
NASIL SUNULMALIDIR?
• Metin olarak sunulacak materyalleri yazılı biçimde vermek yerine sözel
olarak vermek gerekmektedir.
• Metin olarak sunulacak materyaller hem yazılı hem de sözel olarak
birlikte verilmemelidir.
• Metin olarak sunulacak materyallerin yazılı biçimde sunulması
gerekiyorsa renklendirme gibi özel işaretlemeler kullanılmalıdır.
ÇOKLU ORTAMLARDA BILIŞSEL YÜKE
SEBEP OLAN DURUMLAR
1. Görsel kanalda işlenmesi gereken bilginin görsel kanalın kapasitesini aşması
durumunda aşırı bilişsel yüklenme gerçekleşir. Bunu engellemek için işlenmesi gereken
bilgilerin bir kısmının görsel kanaldan işitsel kanala kaydırılması gerekir. Bu durum biçem
etkisi olarak da adlandırılır. Yapılan araştırmalar, kelimelerin yazılı olarak sunulması yerine
sözel olarak anlatılmasının öğrenme üzerinde daha etkili olduğunu göstermektedir.
2. Her iki kanalda işlenmesi beklenen bilginin bilişsel kapasiteyi aşması durumunda aşırı
bilişsel yüklenme gerçekleşir. Bu durumu engellemek için;
a. Bölme: Sunulacak olan bilgi bölümlere ayrılmalı ve işlenmesi için uygun bir süre
verilmelidir. Araştırmalar, öğrencilerin bölümler arasında geçişlerde kontrol sahibi
olduklarında program kontrolünde ilerleyen bölümlere göre transferin arttığını
göstermektedir.
b. Ön yetiştirme: Çoklu ortamlarda kullanılan bileşenlerin özellikleri ile ilgili ön yetiştirme
sağlanmalıdır. Araştırmalar, öğrencilerin sistem bileşenleri ile ilgili isimleri ve özellikleri
bildiklerinde başarılarının arttığını göstermektedir.

More Related Content

Similar to BİLİŞSEL YÜK TEORİSİ.pptx

Similar to BİLİŞSEL YÜK TEORİSİ.pptx (14)

öğRenme ve bellek (fazlası için www.tipfakultesi.org )
öğRenme ve bellek (fazlası için www.tipfakultesi.org )öğRenme ve bellek (fazlası için www.tipfakultesi.org )
öğRenme ve bellek (fazlası için www.tipfakultesi.org )
 
Yeni microsoft power point
Yeni microsoft power pointYeni microsoft power point
Yeni microsoft power point
 
Kuramlar
KuramlarKuramlar
Kuramlar
 
bilgiilemekuram-230324212005-0e602f07.pptx
bilgiilemekuram-230324212005-0e602f07.pptxbilgiilemekuram-230324212005-0e602f07.pptx
bilgiilemekuram-230324212005-0e602f07.pptx
 
bilgi işleme kuramı.pptx
bilgi işleme kuramı.pptxbilgi işleme kuramı.pptx
bilgi işleme kuramı.pptx
 
Açık ve Uzaktan Öğrenme- Bazı Kuramlar
Açık ve Uzaktan Öğrenme- Bazı KuramlarAçık ve Uzaktan Öğrenme- Bazı Kuramlar
Açık ve Uzaktan Öğrenme- Bazı Kuramlar
 
Bilgiyi işleme kuramı
Bilgiyi işleme kuramıBilgiyi işleme kuramı
Bilgiyi işleme kuramı
 
Bilgiyi işleme kuramı
Bilgiyi işleme kuramıBilgiyi işleme kuramı
Bilgiyi işleme kuramı
 
Bilgiyi işleme kuramı
Bilgiyi işleme kuramıBilgiyi işleme kuramı
Bilgiyi işleme kuramı
 
Kuramlar slayt
Kuramlar  slaytKuramlar  slayt
Kuramlar slayt
 
öğretim teknolojileri ödevi.pptx
öğretim teknolojileri ödevi.pptxöğretim teknolojileri ödevi.pptx
öğretim teknolojileri ödevi.pptx
 
öğretim teknolojileri,bigiyi işleme kuramı.pdf
öğretim teknolojileri,bigiyi işleme kuramı.pdföğretim teknolojileri,bigiyi işleme kuramı.pdf
öğretim teknolojileri,bigiyi işleme kuramı.pdf
 
Mayer'in Çoklu Ortamla Bilişsel Öğrenme Kuramı
Mayer'in Çoklu Ortamla Bilişsel Öğrenme KuramıMayer'in Çoklu Ortamla Bilişsel Öğrenme Kuramı
Mayer'in Çoklu Ortamla Bilişsel Öğrenme Kuramı
 
Öğretim Teknolojileri 1.pptx
Öğretim Teknolojileri 1.pptxÖğretim Teknolojileri 1.pptx
Öğretim Teknolojileri 1.pptx
 

More from pinar27

More from pinar27 (13)

Öğretimde kullanılan araç- gereçler.pptx
Öğretimde kullanılan araç- gereçler.pptxÖğretimde kullanılan araç- gereçler.pptx
Öğretimde kullanılan araç- gereçler.pptx
 
TEKNOLOJİ PLANLAMASI.pptx
TEKNOLOJİ PLANLAMASI.pptxTEKNOLOJİ PLANLAMASI.pptx
TEKNOLOJİ PLANLAMASI.pptx
 
Öğretim materyalLERinin değerlendirilmesi.pptx
Öğretim materyalLERinin değerlendirilmesi.pptxÖğretim materyalLERinin değerlendirilmesi.pptx
Öğretim materyalLERinin değerlendirilmesi.pptx
 
ÖĞRETİM ARAÇ GEREÇLERİNİN SEÇİMİ VE HAZIRLANMASI.pptx
ÖĞRETİM ARAÇ GEREÇLERİNİN SEÇİMİ VE HAZIRLANMASI.pptxÖĞRETİM ARAÇ GEREÇLERİNİN SEÇİMİ VE HAZIRLANMASI.pptx
ÖĞRETİM ARAÇ GEREÇLERİNİN SEÇİMİ VE HAZIRLANMASI.pptx
 
KAVRAM HARİTASI.pptx
KAVRAM HARİTASI.pptxKAVRAM HARİTASI.pptx
KAVRAM HARİTASI.pptx
 
ETKİLİ SUNUM HAZIRLAMA TEKNİKLERİ.pptx
ETKİLİ SUNUM HAZIRLAMA TEKNİKLERİ.pptxETKİLİ SUNUM HAZIRLAMA TEKNİKLERİ.pptx
ETKİLİ SUNUM HAZIRLAMA TEKNİKLERİ.pptx
 
BLOOM TAKSANOMİSİ.pptx
BLOOM TAKSANOMİSİ.pptxBLOOM TAKSANOMİSİ.pptx
BLOOM TAKSANOMİSİ.pptx
 
GAGNE 9 ADIM KURAMI.pptx
GAGNE 9 ADIM KURAMI.pptxGAGNE 9 ADIM KURAMI.pptx
GAGNE 9 ADIM KURAMI.pptx
 
ADDİE MODELİ.pptx
ADDİE MODELİ.pptxADDİE MODELİ.pptx
ADDİE MODELİ.pptx
 
GESTALT MODELİ.pptx
GESTALT MODELİ.pptxGESTALT MODELİ.pptx
GESTALT MODELİ.pptx
 
İKİLİ KODLAMA TEORİSİ.pptx
İKİLİ KODLAMA TEORİSİ.pptxİKİLİ KODLAMA TEORİSİ.pptx
İKİLİ KODLAMA TEORİSİ.pptx
 
BİLGİ İŞLEME KURAMI.pptx
BİLGİ İŞLEME KURAMI.pptxBİLGİ İŞLEME KURAMI.pptx
BİLGİ İŞLEME KURAMI.pptx
 
İhtiyaç analizii.pptx
İhtiyaç analizii.pptxİhtiyaç analizii.pptx
İhtiyaç analizii.pptx
 

BİLİŞSEL YÜK TEORİSİ.pptx

  • 1. BİLİŞSEL YÜK TEORİSİ  Bilişsel Yük Teorisi Nedir?  Bilişsel Yük Türleri  Bilişsel Yük Teorisine Göre Bilgi Nasıl Sunulmalıdır?  Çoklu Ortamlarda Bilişsel Yüke Sebep Olan Durumlar ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI DOÇ.DR. Agah Tuğrul KORUCU Pınar DURNA
  • 2. BILIŞSEL YÜK TEORISI NEDIR? • Bilişsel yük teorisi, insan beyninin uzun süreli ve geçici bellek olmak üzere ikili yapıda olduğunu ve yeni bir öğrenme meydana gelirken bilginin uzun süreli belleğe geçmesi için içerikte 7 öğeden fazlasına yer verilmemesi gerektiğini savunan bir teoridir. • Bilgi işleme süreçlerinde, insanların sınırlı çalışma belleği ve sınırlı olmayan uzun süreli belleklerinin olduğu varsayılır. Çalışma belleğinin kapasitesi yalnızca yedi elemanla sınırlıdır. • Herhalde insan zihnini bir bilgisayara benzetirsek, bir ram belleğe (geçici bellek) ve bir harddiske (uzun süreli bellek) benzetebiliriz. Eğer ram belleğin kapasitesini aşan bir işlem yaparsak yaptığınız işlem ram yetersiz kaldığı için harddiske geçmeyecek ve kaybolacaktır. Bu nedenle bilginin geçici belleğimize uygun hale getirilerek oluşturulması gerekmektedir.
  • 3. • Çoklu ortamlardaki bilgi yoğunluğu ve farklı seçenekler arasında aşırı bilişsel yüklenen öğrenciler, bu durumda nerede olduklarını, nereden geldiklerini ve nereye gideceklerini bilememekte yani kaybolmaktadırlar. • Diğer bir deyişle, aşırı bilişsel yüklenmeyi engellemek, öğrencilerin kaybolma düzeylerinin de azalmasını sağlayacaktır. Bu tür ortamlarda aşırı bilişsel yüklenen, buna bağlı olarak da kaybolan öğrencilerin performansları düşecek ve istedikleri bilgilere ulaşmada daha fazla zaman ve çaba harcamaları gerekecektir.
  • 4. BILIŞSEL YÜK TÜRLERI • Bilişsel yük; asıl (içsel), konu dışı (dışsal) veya etkili (ilişik) yük olmak üzere üç şekilden birini alır. 1)Asıl Bilişsel Yük Bu tür bilişsel yük, öğrenilen bilginin içsel niteliği tarafından kişide oluşturulan yüke karşılık gelir. Bu yük, görev seti veya sunulan kavramın karmaşıklığı ile kişinin yeni bilgiyi öğrenme yeterliliğine bağlıdır. Bu tür bilişsel yükün iç doğası onu elemeyi zorlaştırır. Yeni, zor bir aktivite (karmaşık bir denklem çözmek gibi) her zaman basit bir işlemden (iki küçük sayıyı toplamak gibi) daha uğraştırıcı gelir. Bununla birlikte, karmaşık bir görevden kaynaklanan bilişsel yük, bu görevin daha küçük ve basit adımlara bölünmesiyle kişi için tamamlanması daha kolay hale getirilebilir.
  • 5. 2)Konu Dışı Bilişsel Yük Konu dışı bilişsel yük, öğretmenlerin veya takip edilmesi gereken talimatların öğrenciler üzerinde oluşturduğu beklentilerden meydana gelir. Bu tür bilişsel yük öğrenilecek konunun dışında kalır ve istemeden öğrencileri dikkat dağıtıcı bilgilere yönlendiren veya görevi gereğinden fazla karmaşık hale getiren etkisiz öğrenme metotları nedeniyle artar. Öğrencileri bir dersi tekrar etmek ve hatırlamak konusunda serbest bırakmaktansa etkili sunum metotları kullanmak, onlara yüklenen konu dışı yükün azalmasına yardım edebilir. Mesela bazı bilgiler yazılı olarak sunulduğunda değil de bir şekille resmedildiğinde daha iyi anlaşılır. Örneğin, Ay’ın Dünya etrafındaki yörüngesi, şekil kullanılmadan yazılı bir biçimde değil, görsel olarak sunulduğunda daha kolay anlaşılır 3)Etkili Bilişsel Yük Bu üçüncü tür bilişsel yük, şemaların oluşumuyla ortaya çıkar. Yeni beceri ve başka bilgilerin öğrenilmesine yardımcı olduğundan, istenen türden bir yüktür. Bellek şeması belirli bir düşüncenin veya nesnenin kavramsallaştırılmasıdır. Bu kavramsallaştırma gelecekte bu düşünce veya nesneyle karşılaştığımızda durumdan ne beklememiz gerektiğini söyler. *Konu dışı ve etkili yük öğretim tasarımından etkilendiğinden öğretim tasarımcılarının kontrolündedir. Önemli olan, asıl yük, konu dışı yük ve etkili yükün toplamının çalışma belleğinin kapasitesini aşmaması başka bir deyişle aşırı bilişsel yüklenmenin olmaması nedeniyle beklenen öğrenmenin gerçekleşmesidir.
  • 6. BILIŞSEL YÜK TEORISINE GÖRE BILGI NASIL SUNULMALIDIR? • Metin olarak sunulacak materyalleri yazılı biçimde vermek yerine sözel olarak vermek gerekmektedir. • Metin olarak sunulacak materyaller hem yazılı hem de sözel olarak birlikte verilmemelidir. • Metin olarak sunulacak materyallerin yazılı biçimde sunulması gerekiyorsa renklendirme gibi özel işaretlemeler kullanılmalıdır.
  • 7. ÇOKLU ORTAMLARDA BILIŞSEL YÜKE SEBEP OLAN DURUMLAR 1. Görsel kanalda işlenmesi gereken bilginin görsel kanalın kapasitesini aşması durumunda aşırı bilişsel yüklenme gerçekleşir. Bunu engellemek için işlenmesi gereken bilgilerin bir kısmının görsel kanaldan işitsel kanala kaydırılması gerekir. Bu durum biçem etkisi olarak da adlandırılır. Yapılan araştırmalar, kelimelerin yazılı olarak sunulması yerine sözel olarak anlatılmasının öğrenme üzerinde daha etkili olduğunu göstermektedir. 2. Her iki kanalda işlenmesi beklenen bilginin bilişsel kapasiteyi aşması durumunda aşırı bilişsel yüklenme gerçekleşir. Bu durumu engellemek için; a. Bölme: Sunulacak olan bilgi bölümlere ayrılmalı ve işlenmesi için uygun bir süre verilmelidir. Araştırmalar, öğrencilerin bölümler arasında geçişlerde kontrol sahibi olduklarında program kontrolünde ilerleyen bölümlere göre transferin arttığını göstermektedir. b. Ön yetiştirme: Çoklu ortamlarda kullanılan bileşenlerin özellikleri ile ilgili ön yetiştirme sağlanmalıdır. Araştırmalar, öğrencilerin sistem bileşenleri ile ilgili isimleri ve özellikleri bildiklerinde başarılarının arttığını göstermektedir.