Цахим хэрэглэгдэхүүн

                                  ХЭЛЦ БА ХЭЛЦ БУС ҮГИЙН УТГЫН ХАРЬЦАА
  Үгийн                                                       Үгийн дотоод утга
гадаад утга
                                                    Хэлц үг                                    Хэлц бус үг
              Даврах - хүзүүн дээр зайдлах, улаан цагаандаа гарах, ширээгийн нь эзлэх, гар Даврах- хэтрэх
              бариад бугуй барих, тэжээсэн бяруу тэрэг эвдэх, даварсаар даварсаар Дагвын орон Удаан         -   хойрго,   залхуу,
Ойролцоо
              дээр гарах,                                                                      назгай, хашин
   утга
              Удаан - бөгсөө зөөсөн, бээрсэн аалз шиг, бээцийсэн, ургаа хад шиг, уятай юм шиг, Хөнгөмсөг -           тогтворгүй,
              хөдөлж ядсан, хөдөлж цөхсөн, үхэр тэрэг шиг, хүнд бөгстэй, яст мэлхий шиг,       буурьгүй, аальгүй,
              Хөнгөмсөг - дэнгийн эрвээхэй шиг, салхин дэвүүр шиг,
              Хоосон хонох - амаараа гартал идэх,
              Алтан жолоо өргүүлэх - хомоол хормойлох, баян ходоод                             Сайн-муу, өндөр-нам
Эсрэг утга    Цагаандаа гарах, улайн цайм болох - нүүр улайх, сэтгэл зовох                     Хол-ойр, удаан-түргэн
              Царай орох - царай алдах, өнгө зүс алдах                                         Гал-ус, холдох –ойртох
              Хойш суух - ханцуй шамлах
              -хүний зүйл: -ижии ахай болох         Гараг ертөнцийн зүйл: - хөлгүй далай       - эцэг, эх          -од, эрхэс
              -хүний бүтээсэн зүйл:-цаасан далай Сэтгэхүйн зүйл: -толгой гашилах               - ном, сэтгүүл -ухаан , санаа
Зүйлчилсэн
              -амьтны зүйл: -сунадаг саарал         Мэдрэхүйн зүйл: -яс хавтайх, нүүр түлэх    - чоно, нохой       -баяр, хөөр
   утга
              -амьтны бүтээсэн зүйл: -уран үүр Зөн билгийн зүйл: -совин татах                  - үүр, ичээ         -зөн, билэг
              –ургамлын зүйл: -алтан гагнуур        Хий үзэгдлийн зүйл: - сүнс зайлах          - тариа, ногоо      -диваажин
              (энд тэнд) (энтээ тэнтээ) (үүний түүний) (энэ тэр) (эдгээр тэдгээр)              Ачих-ачаалах,
Төсөөт утга
                                                                                               тээх- тээвэрлэх,




                         БЗД-ийн Тэргүүний 87-р сургуулийн Монгол хэл, уран зохиолын багш Т.Анхбаяр

үгийн утгын харьцаа

  • 1.
    Цахим хэрэглэгдэхүүн ХЭЛЦ БА ХЭЛЦ БУС ҮГИЙН УТГЫН ХАРЬЦАА Үгийн Үгийн дотоод утга гадаад утга Хэлц үг Хэлц бус үг Даврах - хүзүүн дээр зайдлах, улаан цагаандаа гарах, ширээгийн нь эзлэх, гар Даврах- хэтрэх бариад бугуй барих, тэжээсэн бяруу тэрэг эвдэх, даварсаар даварсаар Дагвын орон Удаан - хойрго, залхуу, Ойролцоо дээр гарах, назгай, хашин утга Удаан - бөгсөө зөөсөн, бээрсэн аалз шиг, бээцийсэн, ургаа хад шиг, уятай юм шиг, Хөнгөмсөг - тогтворгүй, хөдөлж ядсан, хөдөлж цөхсөн, үхэр тэрэг шиг, хүнд бөгстэй, яст мэлхий шиг, буурьгүй, аальгүй, Хөнгөмсөг - дэнгийн эрвээхэй шиг, салхин дэвүүр шиг, Хоосон хонох - амаараа гартал идэх, Алтан жолоо өргүүлэх - хомоол хормойлох, баян ходоод Сайн-муу, өндөр-нам Эсрэг утга Цагаандаа гарах, улайн цайм болох - нүүр улайх, сэтгэл зовох Хол-ойр, удаан-түргэн Царай орох - царай алдах, өнгө зүс алдах Гал-ус, холдох –ойртох Хойш суух - ханцуй шамлах -хүний зүйл: -ижии ахай болох Гараг ертөнцийн зүйл: - хөлгүй далай - эцэг, эх -од, эрхэс -хүний бүтээсэн зүйл:-цаасан далай Сэтгэхүйн зүйл: -толгой гашилах - ном, сэтгүүл -ухаан , санаа Зүйлчилсэн -амьтны зүйл: -сунадаг саарал Мэдрэхүйн зүйл: -яс хавтайх, нүүр түлэх - чоно, нохой -баяр, хөөр утга -амьтны бүтээсэн зүйл: -уран үүр Зөн билгийн зүйл: -совин татах - үүр, ичээ -зөн, билэг –ургамлын зүйл: -алтан гагнуур Хий үзэгдлийн зүйл: - сүнс зайлах - тариа, ногоо -диваажин (энд тэнд) (энтээ тэнтээ) (үүний түүний) (энэ тэр) (эдгээр тэдгээр) Ачих-ачаалах, Төсөөт утга тээх- тээвэрлэх, БЗД-ийн Тэргүүний 87-р сургуулийн Монгол хэл, уран зохиолын багш Т.Анхбаяр