Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

7th International Conference
in Open and Distance Learning
Hellenic Open University

Ellinogermaniki Agogi

Hellenic Network of Open & Distance Education
The Journal for Open and Distance Education & Educational Technology

Identifying effective teaching competencies in the field of distance
lifelong education: A Delphi study
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο
πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi
Κώστας Κατσούλας, Εκπαιδευτικός Πληροφορικής, MSc
Αθήνα, 2013
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Εισαγωγή – Το πρόβλημα

Ο εκπαιδευτικός
που διδάσκει από
απόσταση

Προσδιορισμός
των ικανοτήτων
διδασκαλίας

πρέπει να διαθέτει

είναι
προϋπόθεση

συχνά
παραλείπεται

ευρύ σύνολο ικανοτήτων ώστε να
διδάσκει αποτελεσματικά
(διαδικτυακή διδασκαλία &
διδασκαλία ενηλίκων)

Επιμορφωτικά
προγράμματα

αποκτάται
μέσω

Χρονικοί & οικονομικοί περιορισμοί των
φορέων παροχής προγραμμάτων

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

2
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Ικανότητες διδασκαλίας
Ικανότητα στο πεδίο της διδασκαλίας: οι γνώσεις, οι δεξιότητες ή άλλα
χαρακτηριστικά (πχ στάσεις, συμπεριφορές) που είναι εφαρμόσιμα στο
επάγγελμα της διδασκαλίας.
Πολλοί οργανισμοί & ερευνητές έχουν υλοποιήσει μελέτες για τις
απαιτούμενες ικανότητες διαδικτυακής διδασκαλίας.
Η πρόοδος στις νέες τεχνολογίες και η καινοτομία στο πεδίο απαιτούν η
έρευνα να επαναλαμβάνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
Οι ικανότητες που απαιτούνται για τη διδασκαλία μπορούν να
προσδιοριστούν και από τους ίδιους τους εμπλεκόμενους στα
εκπαιδευτικά προγράμματα (πχ εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους).
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

3
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Τεχνική Delphi
 Μέθοδος δόμησης μιας ερευνητικής διαδικασίας, με χρήση
ερωτηματολογίων, που βασίζεται στην ασύγχρονη συμμετοχή
γεωγραφικά διεσπαρμένων ειδικών/ εμπειρογνωμόνων
 Επαναληπτικοί γύροι με προκαθορισμένο κριτήριο τερματισμού (πχ
σύγκλιση απόψεων/ ομοφωνία ως προς το ζητούμενο μιας έρευνας)
 Σκοπός η παραγωγή κρίσιμων συζητήσεων και διερευνήσεων για
ένα θέμα και όχι η βιαστική συμφωνία των συμμετεχόντων
 Χρησιμοποιείται στη λήψη αποφάσεων σε ποικίλους τομείς

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

4
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Τεχνική Delphi
 Ασύγχρονη αλληλεπίδραση
 Ανωνυμία
 Επανάληψη
 Ποιοτική ανατροφοδότηση
συμμετέχοντες

από

τους

ερευνητές

προς

τους

 διύλιση απόψεων και σύνθεση σε προτάσεις
 αιτήματα για τεκμηρίωση απόψεων
 Ποσοτική ανατροφοδότηση των συμμετεχόντων προς τους ερευνητές
 στατιστική (στατιστικός μέσος, διάμεσος, διατεταρτημοριακό
εύρος)
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

5
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Τεχνική Delphi και προσδιορισμός ικανοτήτων διδασκαλίας
 Έχει αξιοποιηθεί σε αγγλοσαξωνικά συστήματα εκπαίδευσης για τον
προσδιορισμό των ικανοτήτων διδασκαλίας από απόσταση στα
πλαίσια της Γ’βάθμιας εκπαίδευσης (Williams, 2000; Bailie, 2006)

Williams, P.E. (2000). Defining distance education roles and competencies for higher education institutions:
A computer-mediated Delphi study (Διδακτορική διατριβή, Texas A&M University, 2000). Ανάκτηση από
τη βάση δεδομένων ProQuest Dissertations and Theses. (UMI No. 9969029).
Bailie, J.L. (2006). Effective distance education competencies as perceived by online university faculty and
students (Διδακτορική διατριβή, Nova Southeastern University, 2006). Ανάκτηση από τη βάση δεδομένων
ProQuest Dissertations and Theses. (UMI No. 3406623).
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

6
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Σκεπτικό για την έρευνα
Εμπλοκή μου στα προγράμματα Δια Βίου Εκπαίδευσης (ΔΒΕ) από απόσταση της
Γενικής Γραμματείας Δια Βίου Μάθησης (ΓΓΔΒΜ).
είναι

αρμόδιος φορέας για τη
δημόσια πολιτική δια βίου
μάθησης της Ελλάδας

ΓΓΔΒΜ
αξιοποίησε

υλοποίησε (ΙΔΕΚΕ)

προγράμματα ΔΒΕ από
απόσταση (2006-2011) Γ’ και Δ’ ΚΠΣ

εκατοντάδες εκπαιδευτικούς του τυπικού
συστήματος εκπαίδευσης ως εκπαιδευτές
απέκτησαν

γνώση και εμπειρία
ΙΔΕΚΕ: Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

7
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Σκοπιμότητα της έρευνας
 Στοχεύει στη σύνθεση των απόψεων και την αξιοποίηση της γνώσης
των έμπειρων εκπαιδευτών και στελεχών της ΓΓΔΒΜ.
 Η αξιοποίηση της τεχνικής Delphi
 προωθεί μια «από τα κάτω», μια δημοκρατική προσέγγιση και
 λαμβάνει υπόψη την προηγούμενη σχετική έρευνα στο πεδίο.
 Στοχεύει στον προσδιορισμό των ικανοτήτων διδασκαλίας από
απόσταση όχι στα πλαίσια της Γ’βάθμιας εκπαίδευσης αλλά στο
πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης (διέπεται από θεωρίες μάθησης
ενηλίκων).
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

8
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Σκοπός έρευνας, ερευνητικό ερώτημα
Σκοπός
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας για
προγράμματα ΔΒΕ από απόσταση με την τεχνική Delphi, με εθελοντική
συμμετοχή έμπειρων εκπαιδευτών και στελεχών των αντίστοιχων
προγραμμάτων των ΓΓΔΒΜ/ ΙΔΕΚΕ.
Ερευνητικό Ερώτημα
Ποιες ικανότητες προσδιορίζονται, από μία ομάδα έμπειρων στελεχών
και εκπαιδευτών προγραμμάτων ΔΒΕ από απόσταση, ως οι πλέον
σημαντικές για μια αποτελεσματική διδασκαλία στα πλαίσια
προγραμμάτων ΔΒΕ από απόσταση.
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

9
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Είδος έρευνας, εργαλεία συλλογής δεδομένων
Είδος έρευνας
Τεχνική Delphi, τροποποιημένη μορφή στον 1ο γύρο υλοποίησης,
διαδικτυακά

Εργαλεία συλλογής δεδομένων
1.Τρία διαδικτυακά ερωτηματολόγια
2.Τα φόρουμ συζήτησης της πλατφόρμας

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

10
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Δειγματοληψία
 700 υποψήφιοι εκπαιδευτές των προγραμμάτων ΔΒΕ από απόσταση
της ΓΓΔΒΜ (προκήρυξη Οκτ.2010)
 συγκεκριμένη
εκπαίδευση

διδακτική

εμπειρία

στην

εξ

αποστάσεως

 στελέχη των φορέων ΓΓΔΒΜ/ ΙΔΕΚΕ
 κατοχή μεταπτυχιακού ή διδακτορικού τίτλου σπουδών στην
επιστήμη της εκπαίδευσης
 17 εκπαιδευτές & στελέχη (ποσοστό 15%) ξεκίνησαν τη διαδικασία
 7 συνολικά ολοκλήρωσαν την έρευνα (αποδεκτός αριθμός για την
υλοποίηση της τεχνικής Delphi)
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

11
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Δειγματοληψία


5 εκπαιδευτές, 2 στελέχη



3 γυναίκες, 4 άνδρες, μ.ο. 45 έτη



χωρίς εμπειρία στην τεχνική Delphi

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

12
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Δειγματοληψία

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

13
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιορισμοί της έρευνας

 Πλαίσιο υλοποίησης (ΜΔΕ του συγγραφέα με χρήση του Second Life)
το οποίο αύξησε το βαθμό δυσκολίας για τους συμμετέχοντες.
 Η συμμετοχή έγινε σε εθελοντική βάση και όχι σε επίσημα ή
υποχρεωτικά πλαίσια εντός των φορέων ΓΓΔΒΜ/ ΙΔΕΚΕ.
 Δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι αν η έρευνα επαναληφθεί με εκπαιδευτές
και στελέχη δια βίου μάθησης ενός άλλου οργανισμού θα προκύψουν
παρόμοια αποτελέσματα.

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

14
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιβάλλον υλοποίησης – πλατφόρμα MOODLE

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

15
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιβάλλον υλοποίησης – πλατφόρμα MOODLE

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

16
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιβάλλον υλοποίησης – πλατφόρμα MOODLE

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

17
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας
Υλοποίηση: Νοέμβριος 2011 – Ιανουάριος 2012
Συμμετέχοντες
 επαγγελματική εξοικείωση με την πλατφόρμα
 εγγραφή στην πλατφόρμα MOODLE (τηρήθηκε η ανωνυμία)
Ερευνητής
 ανάρτηση πληροφοριακού υλικού για το σκοπό της έρευνας, την
τεχνική Delphi και τις αρμοδιότητες των συμμετεχόντων
 ανάρτηση ερωτηματολογίου με ερωτήσεις δημογραφικού χαρακτήρα
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

18
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Α’ Γύρος
Ερευνητής


ανάρτηση ερωτηματολογίου με 20 από τις ικανότητες διδασκαλίας
από απόσταση που εντοπίστηκαν στη βιβλιογραφία (προεπιλεγμένη
λίστα) με τους ορισμούς τους



δημιουργία φόρουμ συζήτησης Α’ γύρου

Συμμετέχοντες


έπρεπε να επιλέξουν τις 15 με κριτήριο τη σημασία της καθεμιάς για
την αποτελεσματική διδασκαλία στο πλαίσιο των προγραμμάτων
ΔΒΕ από απόσταση

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

19
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Α’ Γύρος
Συμμετέχοντες
 μπορούσαν να τροποποιήσουν τις ικανότητες ή και να προσθέσουν
άλλες μη συμπεριλαμβανόμενες στην προεπιλεγμένη λίστα
διατυπώνοντας τους αντίστοιχους ορισμούς με κατάλληλες
βιβλιογραφικές αναφορές
 περιθώριο 1 εβδομάδα
 κάποιοι πρότειναν ικανότητες χωρίς να δώσουν ορισμό ή να τον
τεκμηριώσουν

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

20
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Α’ Γύρος
Ερευνητής
 ζήτησε από τους συμμετέχοντες (μέσω του φόρουμ αλλά και με email) να αιτιολογήσουν την άποψή τους
 ανάλυση των αποτελεσμάτων του Α’ γύρου ποσοτικά (συχνότητα
επιλογής της κάθε ικανότητας) και ποιοτικά (διύλιση των απαντήσεων
που αφορούσαν σε προσθήκες νέων ικανοτήτων ή και σε
τροποποιήσεις)
 αντιπρότεινε στο φόρουμ συζήτησης τις ονομασίες των νέων ή
τροποποιημένων ικανοτήτων και τους ορισμούς τους
 ζήτησε από τους συμμετέχοντες να συνεισφέρουν τις απόψεις τους
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

21
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Αποτελέσματα – Α’ Γύρος
Κατάταξη ικανοτήτων (συχνότητα επιλογής, f)

α/α
1-2

Ικανότητες
Γνώση

του

f
Πεδίου

της

Μάθησης

από

Απόσταση,

Δεξιότητες

Ανατροφοδότησης

7

Γνώση Διδακτικών Στρατηγικών και Μοντέλων, Γνώση Θεωριών
Εκπαίδευσης Ενηλίκων, Γνώση Θεωριών Μάθησης και Μαθησιακών
3-10

Στυλ, Γνώση του Περιεχομένου, Γνώση Πρόσβασης στην Τεχνολογία,

6

Δεξιότητες με Διαδικτυακά Εργαλεία, Δεξιότητες Οργάνωσης, Δεξιότητες
Συνεργασίας/ Ομαδικής Εργασίας
Δεξιότητες Διαπροσωπικής Επικοινωνίας, Δεξιότητες Διατύπωσης
11-15

Ερωτήσεων,

Δεξιότητες

Διευκόλυνσης,

Δεξιότητες

Παρουσίασης,

5

Δεξιότητες σε Συνεργατικά Μαθησιακά Περιβάλλοντα

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

22
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Αποτελέσματα – Α’ Γύρος
Τροποποιήσεις σε ικανότητες της προεπιλεγμένης λίστας:
1. Δεξιότητες ανατροφοδότησης -> Δεξιότητες καθοδήγησης και
ανατροφοδότησης
2. Δεξιότητες διευκόλυνσης -> Δεξιότητες διευκόλυνσης σε συζητήσεις
Προσθήκες νέων ικανοτήτων:
1. Γνώση των χαρακτηριστικών και των αναγκών των εκπαιδευομένων
2. Δεξιότητες αξιολόγησης
3. Δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων - συγκρούσεων μεταξύ των εκπαιδευομένων
4. Δεξιότητες μέντωρα

 19 ικανότητες συνολικά
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

23
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Β’ Γύρος
Ερευνητής


ανάρτηση ερωτηματολογίου με τις ικανότητες που προκρίθηκαν από τον Α’
γύρο και τους ορισμούς τους



δημιουργία φόρουμ συζήτησης Β’ γύρου

Συμμετέχοντες


έπρεπε να τις βαθμολογήσουν σε 4-βαθμη κλίμακα Likert με κριτήριο τη
σπουδαιότητα (σημασία) της καθεμιάς για την αποτελεσματική διδασκαλία
στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΔΒΕ από απόσταση
1: απολύτως σημαντική

3: λίγο σημαντική

2: αρκετά σημαντική

4: ασήμαντη

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

24
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Β’ Γύρος
Συμμετέχοντες
 είχαν περιθώριο 1 εβδομάδα
Ερευνητής
 ανάλυση των αποτελεσμάτων του Β’ γύρου ποσοτικά: στατιστικός
μέσος όρος (mean value) για την κατάταξη με βάση τη σπουδαιότητα
και διατεταρτημοριακό εύρος (interquartile range - IQR) για την
επίτευξη ομοφωνίας
IQR = 0 -> απόλυτη ομοφωνία
IQR = 1 -> σχετική ομοφωνία
IQR = 2 -> μη ομοφωνία

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

25
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Αποτελέσματα – Β’ Γύρος
Κατάταξη ικανοτήτων (μέση τιμή σπουδαιότητας - ΜΣ)

Ικανότητα

ΜΣ

IQR

1

Γνώση θεωριών μάθησης ενηλίκων

1,14

0

2

Γνώση του πεδίου της μάθησης από απόσταση

1,29

1

-

Δεξιότητες καθοδήγησης και ανατροφοδότησης

1,29

1

4

Γνώση του περιεχομένου

1,43

1

…

…

α/α

…

…….

17

Γνώση πρόσβασης στην τεχνολογία

2,00

0

-

Δεξιότητες διατύπωσης ερωτήσεων

2,00

2

-

Δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων - συγκρούσεων
μεταξύ των εκπαιδευομένων

2,00

2

 Ομοφωνία για τις 17 από τις 19 ικανότητες, απόλυτη ομοφωνία σε 2
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

26
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Γ’ Γύρος
Ερευνητής
 ανάρτηση ερωτηματολογίου (ίδιο με του Β’ Γύρου) μαζί με τα
αποτελέσματα του Β’ Γύρου
 δημιουργία φόρουμ συζήτησης Γ’ γύρου
Συμμετέχοντες
 εκ νέου βαθμολόγηση, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα του Β’
Γύρου
 αν |{βαθμολογία ικανότητας} – {μέση βαθμολογία ικανότητας Β’
Γύρου}| > 1 τότε θα έπρεπε να αιτιολογηθεί η βαθμολογία
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

27
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Γ’ Γύρος
Ερευνητής
 ανάλυση των αποτελεσμάτων του Γ’ γύρου ποσοτικά:
 στατιστικός μέσος όρος (mean value) για την κατάταξη με βάση
τη σημασία (σπουδαιότητα)
 διατεταρτημοριακό εύρος (interquartile range - IQR) για την
επίτευξη ομοφωνίας

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

28
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Αποτελέσματα – Γ’ Γύρος
 8 ικανότητες απόλυτα σημαντικές, 11 ικανότητες αρκετά σημαντικές
 Ομοφωνία και για τις 19 ικανότητες, απόλυτη ομοφωνία σε 5
Κατάταξη ικανοτήτων (μέση τιμή σπουδαιότητας - ΜΣ)
 

Διάμεσος Χαρακτηρισμός

Ικανότητα
1 Γνώση θεωριών μάθησης ενηλίκων
- Δεξιότητες αξιολόγησης

ΜΣ
1,14
1,14

- Δεξιότητες καθοδήγησης και ανατροφοδότησης

1,14

0

4 Γνώση του πεδίου της μάθησης από απόσταση

1,29

1

- Γνώση του περιεχομένου

1,29

- Γνώση των χαρακτηριστικών και των αναγκών 
των εκπαιδευομένων

1,29

7 Δεξιότητες διαπροσωπικής επικοινωνίας
- Δεξιότητες συνεργασίας/ ομαδικής εργασίας

1,43
1,43

1

Απόλυτα 
σημαντική

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

IQR
0
0

1
1
1
1

29
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Αποτελέσματα – Γ’ Γύρος
 

Διάμεσος

Χαρακτηρισμός

Ικανότητα
9 Γνώση διδακτικών στρατηγικών και μοντέλων

ΜΣ
1,57

10 Γνώση θεωριών μάθησης και μαθησιακών στυλ

1,71

1

- Δεξιότητες με διαδικτυακά εργαλεία

1,71

1

- Δεξιότητες διευκόλυνσης σε συζητήσεις

1,71

1

- Δεξιότητες μέντωρα

1,71

1

- Δεξιότητες οργάνωσης

1,71

1

- Δεξιότητες παρουσίασης

1,71

- Δεξιότητες σε συνεργατικά μαθησιακά 
περιβάλλοντα

1,71

17 Δεξιότητες διατύπωσης ερωτήσεων
- Δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων - συγκρούσεων 
μεταξύ των εκπαιδευομένων
19 Γνώση πρόσβασης στην τεχνολογία

2

Αρκετά 
σημαντική

IQR
1

1
1

1,86

0

1,86

1

2,00

0

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

30
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Συζήτηση
 19 ικανότητες (8 απόλυτα σημαντικές και 11 αρκετά σημαντικές) για
την αποτελεσματική διδασκαλία στα πλαίσια της ΔΒΕ από απόσταση
 Πολυπλοκότητα του πεδίου της ΔΒΕ από απόσταση
 4 νέες ικανότητες με ορισμούς τεκμηριωμένους από τη βιβλιογραφία,
ώστε να μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν σε επόμενες έρευνες
 Σημαντικότερη ικανότητα η γνώση θεωριών μάθησης ενηλίκων

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

31
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Συζήτηση
 Σύγκριση με τις προηγούμενες έρευνες που υλοποιήθηκαν στο
πλαίσιο της Γ’βάθμιας εκπαίδευσης: Στη ΔΒΕ υπάρχουν άλλες
προτεραιότητες ως προς τις απαιτούμενες ικανότητες διδασκαλίας:
 Νέες ικανότητες: γνώση των χαρακτηριστικών και των αναγκών
των εκπαιδευομένων και δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων συγκρούσεων μεταξύ των εκπαιδευομένων
 Σημαντικότερη ικανότητα: γνώση θεωριών μάθησης ενηλίκων

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

32
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Μελλοντικές κατευθύνσεις
Έχει αναγνωριστεί η ανάγκη, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, για την
καταγραφή ενός προφίλ ικανοτήτων.
 Μελέτη σε μεγαλύτερη κλίμακα και να χρησιμοποιηθεί ως αρχική
λίστα αυτή που προέκυψε από την παρούσα έρευνα
 Μελέτη με δείγμα συμμετεχόντων από άλλους εκπαιδευτικούς φορείς
 Μελέτη για τον προσδιορισμό των ρόλων στη ΔΒΕ από απόσταση,
όπως έχει γίνει για την Γ’βάθμια εκπαίδευση (πχ Williams, 2000) και
του επίπεδου κατοχής κάθε ικανότητας ανάλογα με το ρόλο με
σκοπό τη δημιουργία προφίλ ικανοτήτων για το σχεδιασμό
εξειδικευμένων ανά ρόλο επιμορφωτικών προγραμμάτων
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

33
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Παράρτημα (1/3)
Οι δύο ικανότητες της προεπιλεγμένης λίστας, όπως τροποποιήθηκαν:
1) Δεξιότητες καθοδήγησης και ανατροφοδότησης, με τον ορισμό:
Δεξιότητες παροχής ενθάρρυνσης στους μαθητές, ενίσχυσης των κινήτρων
τους, παρακολούθησης των επιδόσεών τους, παροχής διάγνωσης, έγκαιρης
και κατάλληλης ανατροφοδότησης σχετικά με τη μάθησή τους, ρύθμισης της
απόδοσής τους, πρόκλησης προβληματισμού και αμφισβήτησης.
2) Δεξιότητες διευκόλυνσης σε συζητήσεις, με τον ορισμό:
Δεξιότητες μεσολάβησης και ενθάρρυνσης σε συζητήσεις για μαθησιακούς
σκοπούς και ένταξης (τεχνικών, παιδαγωγικών, διοικητικών και κοινωνικών)
δραστηριοτήτων αλληλεπίδρασης που διατηρούν σταθερή και αυθεντική την
επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή και των μαθητών μεταξύ τους.
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

34
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Παράρτημα (2/3)
Οι τέσσερις νέες ικανότητες που προτάθηκαν:
1) Δεξιότητες αξιολόγησης, με τον ορισμό:
Δεξιότητες αξιολόγησης των επιδόσεων των μαθητών και της μαθησιακής,
οργανωτικής, διαχειριστικής και συναισθηματικής διαδικασίας.
2) Δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων – συγκρούσεων μεταξύ των εκπαιδευομένων,
με τον ορισμό:
Δεξιότητες
σχεδιασμού
και
χρήσης
κατάλληλων στρατηγικών/
τεχνικών διαχείρισης κρίσεων – συγκρούσεων για την επιτυχή διαχείριση
διενέξεων μεταξύ των εκπαιδευόμενων λόγω ανομοιογενούς εκπαιδευτικού ή
και μορφωτικού επιπέδου.

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

35
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

Παράρτημα (3/3)
3) Γνώση των χαρακτηριστικών και των αναγκών των εκπαιδευομένων, με τον
ορισμό:
Επίγνωση δημογραφικών στοιχείων των εκπαιδευομένων, λόγων
παρακολούθησης του προγράμματος (κίνητρα και προσδοκίες), μαθησιακών
τους στυλ, πρότερων γνώσεών τους στο γνωστικό αντικείμενο και σε θέματα
τεχνολογίας.
4) Δεξιότητες μέντωρα, με τον ορισμό:
Συμβουλευτικές δεξιότητες σε ιδιωτικές περιπτώσεις (ένας προς έναν) μεταξύ
ειδικού και αρχάριου στις οποίες ο δάσκαλος καθοδηγεί τον αρχάριο από
διαφορετικές
πλευρές
(γνωσιακές
στρατηγικές,
ακαδημαϊκές
και
επαγγελματικές συμβουλές, συναισθηματική και επιστημονική υποστήριξη,
επαγγελματική δικτύωση, αξιολόγηση).
Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

36
Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της
δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi

7ο Διεθνές Συνέδριο
για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση

Ευχαριστώ!
Κώστας Κατσούλας, Εκπαιδευτικός

Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση
ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013

Συνέδριο ICODL 2013: Ικανότητες διδασκαλίας στη δια βίου εκπαίδευση από απόσταση με την τεχνική Delphi

  • 1.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi 7th International Conference in Open and Distance Learning Hellenic Open University Ellinogermaniki Agogi Hellenic Network of Open & Distance Education The Journal for Open and Distance Education & Educational Technology Identifying effective teaching competencies in the field of distance lifelong education: A Delphi study Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Κώστας Κατσούλας, Εκπαιδευτικός Πληροφορικής, MSc Αθήνα, 2013 Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013
  • 2.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Εισαγωγή – Το πρόβλημα Ο εκπαιδευτικός που διδάσκει από απόσταση Προσδιορισμός των ικανοτήτων διδασκαλίας πρέπει να διαθέτει είναι προϋπόθεση συχνά παραλείπεται ευρύ σύνολο ικανοτήτων ώστε να διδάσκει αποτελεσματικά (διαδικτυακή διδασκαλία & διδασκαλία ενηλίκων) Επιμορφωτικά προγράμματα αποκτάται μέσω Χρονικοί & οικονομικοί περιορισμοί των φορέων παροχής προγραμμάτων Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 2
  • 3.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Ικανότητες διδασκαλίας Ικανότητα στο πεδίο της διδασκαλίας: οι γνώσεις, οι δεξιότητες ή άλλα χαρακτηριστικά (πχ στάσεις, συμπεριφορές) που είναι εφαρμόσιμα στο επάγγελμα της διδασκαλίας. Πολλοί οργανισμοί & ερευνητές έχουν υλοποιήσει μελέτες για τις απαιτούμενες ικανότητες διαδικτυακής διδασκαλίας. Η πρόοδος στις νέες τεχνολογίες και η καινοτομία στο πεδίο απαιτούν η έρευνα να επαναλαμβάνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Οι ικανότητες που απαιτούνται για τη διδασκαλία μπορούν να προσδιοριστούν και από τους ίδιους τους εμπλεκόμενους στα εκπαιδευτικά προγράμματα (πχ εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους). Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 3
  • 4.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Τεχνική Delphi  Μέθοδος δόμησης μιας ερευνητικής διαδικασίας, με χρήση ερωτηματολογίων, που βασίζεται στην ασύγχρονη συμμετοχή γεωγραφικά διεσπαρμένων ειδικών/ εμπειρογνωμόνων  Επαναληπτικοί γύροι με προκαθορισμένο κριτήριο τερματισμού (πχ σύγκλιση απόψεων/ ομοφωνία ως προς το ζητούμενο μιας έρευνας)  Σκοπός η παραγωγή κρίσιμων συζητήσεων και διερευνήσεων για ένα θέμα και όχι η βιαστική συμφωνία των συμμετεχόντων  Χρησιμοποιείται στη λήψη αποφάσεων σε ποικίλους τομείς Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 4
  • 5.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Τεχνική Delphi  Ασύγχρονη αλληλεπίδραση  Ανωνυμία  Επανάληψη  Ποιοτική ανατροφοδότηση συμμετέχοντες από τους ερευνητές προς τους  διύλιση απόψεων και σύνθεση σε προτάσεις  αιτήματα για τεκμηρίωση απόψεων  Ποσοτική ανατροφοδότηση των συμμετεχόντων προς τους ερευνητές  στατιστική (στατιστικός μέσος, διάμεσος, διατεταρτημοριακό εύρος) Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 5
  • 6.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Τεχνική Delphi και προσδιορισμός ικανοτήτων διδασκαλίας  Έχει αξιοποιηθεί σε αγγλοσαξωνικά συστήματα εκπαίδευσης για τον προσδιορισμό των ικανοτήτων διδασκαλίας από απόσταση στα πλαίσια της Γ’βάθμιας εκπαίδευσης (Williams, 2000; Bailie, 2006) Williams, P.E. (2000). Defining distance education roles and competencies for higher education institutions: A computer-mediated Delphi study (Διδακτορική διατριβή, Texas A&M University, 2000). Ανάκτηση από τη βάση δεδομένων ProQuest Dissertations and Theses. (UMI No. 9969029). Bailie, J.L. (2006). Effective distance education competencies as perceived by online university faculty and students (Διδακτορική διατριβή, Nova Southeastern University, 2006). Ανάκτηση από τη βάση δεδομένων ProQuest Dissertations and Theses. (UMI No. 3406623). Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 6
  • 7.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Σκεπτικό για την έρευνα Εμπλοκή μου στα προγράμματα Δια Βίου Εκπαίδευσης (ΔΒΕ) από απόσταση της Γενικής Γραμματείας Δια Βίου Μάθησης (ΓΓΔΒΜ). είναι αρμόδιος φορέας για τη δημόσια πολιτική δια βίου μάθησης της Ελλάδας ΓΓΔΒΜ αξιοποίησε υλοποίησε (ΙΔΕΚΕ) προγράμματα ΔΒΕ από απόσταση (2006-2011) Γ’ και Δ’ ΚΠΣ εκατοντάδες εκπαιδευτικούς του τυπικού συστήματος εκπαίδευσης ως εκπαιδευτές απέκτησαν γνώση και εμπειρία ΙΔΕΚΕ: Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 7
  • 8.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Σκοπιμότητα της έρευνας  Στοχεύει στη σύνθεση των απόψεων και την αξιοποίηση της γνώσης των έμπειρων εκπαιδευτών και στελεχών της ΓΓΔΒΜ.  Η αξιοποίηση της τεχνικής Delphi  προωθεί μια «από τα κάτω», μια δημοκρατική προσέγγιση και  λαμβάνει υπόψη την προηγούμενη σχετική έρευνα στο πεδίο.  Στοχεύει στον προσδιορισμό των ικανοτήτων διδασκαλίας από απόσταση όχι στα πλαίσια της Γ’βάθμιας εκπαίδευσης αλλά στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης (διέπεται από θεωρίες μάθησης ενηλίκων). Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 8
  • 9.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Σκοπός έρευνας, ερευνητικό ερώτημα Σκοπός Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας για προγράμματα ΔΒΕ από απόσταση με την τεχνική Delphi, με εθελοντική συμμετοχή έμπειρων εκπαιδευτών και στελεχών των αντίστοιχων προγραμμάτων των ΓΓΔΒΜ/ ΙΔΕΚΕ. Ερευνητικό Ερώτημα Ποιες ικανότητες προσδιορίζονται, από μία ομάδα έμπειρων στελεχών και εκπαιδευτών προγραμμάτων ΔΒΕ από απόσταση, ως οι πλέον σημαντικές για μια αποτελεσματική διδασκαλία στα πλαίσια προγραμμάτων ΔΒΕ από απόσταση. Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 9
  • 10.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Είδος έρευνας, εργαλεία συλλογής δεδομένων Είδος έρευνας Τεχνική Delphi, τροποποιημένη μορφή στον 1ο γύρο υλοποίησης, διαδικτυακά Εργαλεία συλλογής δεδομένων 1.Τρία διαδικτυακά ερωτηματολόγια 2.Τα φόρουμ συζήτησης της πλατφόρμας Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 10
  • 11.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Δειγματοληψία  700 υποψήφιοι εκπαιδευτές των προγραμμάτων ΔΒΕ από απόσταση της ΓΓΔΒΜ (προκήρυξη Οκτ.2010)  συγκεκριμένη εκπαίδευση διδακτική εμπειρία στην εξ αποστάσεως  στελέχη των φορέων ΓΓΔΒΜ/ ΙΔΕΚΕ  κατοχή μεταπτυχιακού ή διδακτορικού τίτλου σπουδών στην επιστήμη της εκπαίδευσης  17 εκπαιδευτές & στελέχη (ποσοστό 15%) ξεκίνησαν τη διαδικασία  7 συνολικά ολοκλήρωσαν την έρευνα (αποδεκτός αριθμός για την υλοποίηση της τεχνικής Delphi) Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 11
  • 12.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Δειγματοληψία  5 εκπαιδευτές, 2 στελέχη  3 γυναίκες, 4 άνδρες, μ.ο. 45 έτη  χωρίς εμπειρία στην τεχνική Delphi Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 12
  • 13.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Δειγματοληψία Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 13
  • 14.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιορισμοί της έρευνας  Πλαίσιο υλοποίησης (ΜΔΕ του συγγραφέα με χρήση του Second Life) το οποίο αύξησε το βαθμό δυσκολίας για τους συμμετέχοντες.  Η συμμετοχή έγινε σε εθελοντική βάση και όχι σε επίσημα ή υποχρεωτικά πλαίσια εντός των φορέων ΓΓΔΒΜ/ ΙΔΕΚΕ.  Δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι αν η έρευνα επαναληφθεί με εκπαιδευτές και στελέχη δια βίου μάθησης ενός άλλου οργανισμού θα προκύψουν παρόμοια αποτελέσματα. Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 14
  • 15.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιβάλλον υλοποίησης – πλατφόρμα MOODLE Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 15
  • 16.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιβάλλον υλοποίησης – πλατφόρμα MOODLE Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 16
  • 17.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιβάλλον υλοποίησης – πλατφόρμα MOODLE Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 17
  • 18.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας Υλοποίηση: Νοέμβριος 2011 – Ιανουάριος 2012 Συμμετέχοντες  επαγγελματική εξοικείωση με την πλατφόρμα  εγγραφή στην πλατφόρμα MOODLE (τηρήθηκε η ανωνυμία) Ερευνητής  ανάρτηση πληροφοριακού υλικού για το σκοπό της έρευνας, την τεχνική Delphi και τις αρμοδιότητες των συμμετεχόντων  ανάρτηση ερωτηματολογίου με ερωτήσεις δημογραφικού χαρακτήρα Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 18
  • 19.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Α’ Γύρος Ερευνητής  ανάρτηση ερωτηματολογίου με 20 από τις ικανότητες διδασκαλίας από απόσταση που εντοπίστηκαν στη βιβλιογραφία (προεπιλεγμένη λίστα) με τους ορισμούς τους  δημιουργία φόρουμ συζήτησης Α’ γύρου Συμμετέχοντες  έπρεπε να επιλέξουν τις 15 με κριτήριο τη σημασία της καθεμιάς για την αποτελεσματική διδασκαλία στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΔΒΕ από απόσταση Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 19
  • 20.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Α’ Γύρος Συμμετέχοντες  μπορούσαν να τροποποιήσουν τις ικανότητες ή και να προσθέσουν άλλες μη συμπεριλαμβανόμενες στην προεπιλεγμένη λίστα διατυπώνοντας τους αντίστοιχους ορισμούς με κατάλληλες βιβλιογραφικές αναφορές  περιθώριο 1 εβδομάδα  κάποιοι πρότειναν ικανότητες χωρίς να δώσουν ορισμό ή να τον τεκμηριώσουν Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 20
  • 21.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Α’ Γύρος Ερευνητής  ζήτησε από τους συμμετέχοντες (μέσω του φόρουμ αλλά και με email) να αιτιολογήσουν την άποψή τους  ανάλυση των αποτελεσμάτων του Α’ γύρου ποσοτικά (συχνότητα επιλογής της κάθε ικανότητας) και ποιοτικά (διύλιση των απαντήσεων που αφορούσαν σε προσθήκες νέων ικανοτήτων ή και σε τροποποιήσεις)  αντιπρότεινε στο φόρουμ συζήτησης τις ονομασίες των νέων ή τροποποιημένων ικανοτήτων και τους ορισμούς τους  ζήτησε από τους συμμετέχοντες να συνεισφέρουν τις απόψεις τους Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 21
  • 22.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Αποτελέσματα – Α’ Γύρος Κατάταξη ικανοτήτων (συχνότητα επιλογής, f) α/α 1-2 Ικανότητες Γνώση του f Πεδίου της Μάθησης από Απόσταση, Δεξιότητες Ανατροφοδότησης 7 Γνώση Διδακτικών Στρατηγικών και Μοντέλων, Γνώση Θεωριών Εκπαίδευσης Ενηλίκων, Γνώση Θεωριών Μάθησης και Μαθησιακών 3-10 Στυλ, Γνώση του Περιεχομένου, Γνώση Πρόσβασης στην Τεχνολογία, 6 Δεξιότητες με Διαδικτυακά Εργαλεία, Δεξιότητες Οργάνωσης, Δεξιότητες Συνεργασίας/ Ομαδικής Εργασίας Δεξιότητες Διαπροσωπικής Επικοινωνίας, Δεξιότητες Διατύπωσης 11-15 Ερωτήσεων, Δεξιότητες Διευκόλυνσης, Δεξιότητες Παρουσίασης, 5 Δεξιότητες σε Συνεργατικά Μαθησιακά Περιβάλλοντα Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 22
  • 23.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Αποτελέσματα – Α’ Γύρος Τροποποιήσεις σε ικανότητες της προεπιλεγμένης λίστας: 1. Δεξιότητες ανατροφοδότησης -> Δεξιότητες καθοδήγησης και ανατροφοδότησης 2. Δεξιότητες διευκόλυνσης -> Δεξιότητες διευκόλυνσης σε συζητήσεις Προσθήκες νέων ικανοτήτων: 1. Γνώση των χαρακτηριστικών και των αναγκών των εκπαιδευομένων 2. Δεξιότητες αξιολόγησης 3. Δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων - συγκρούσεων μεταξύ των εκπαιδευομένων 4. Δεξιότητες μέντωρα  19 ικανότητες συνολικά Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 23
  • 24.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Β’ Γύρος Ερευνητής  ανάρτηση ερωτηματολογίου με τις ικανότητες που προκρίθηκαν από τον Α’ γύρο και τους ορισμούς τους  δημιουργία φόρουμ συζήτησης Β’ γύρου Συμμετέχοντες  έπρεπε να τις βαθμολογήσουν σε 4-βαθμη κλίμακα Likert με κριτήριο τη σπουδαιότητα (σημασία) της καθεμιάς για την αποτελεσματική διδασκαλία στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΔΒΕ από απόσταση 1: απολύτως σημαντική 3: λίγο σημαντική 2: αρκετά σημαντική 4: ασήμαντη Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 24
  • 25.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Β’ Γύρος Συμμετέχοντες  είχαν περιθώριο 1 εβδομάδα Ερευνητής  ανάλυση των αποτελεσμάτων του Β’ γύρου ποσοτικά: στατιστικός μέσος όρος (mean value) για την κατάταξη με βάση τη σπουδαιότητα και διατεταρτημοριακό εύρος (interquartile range - IQR) για την επίτευξη ομοφωνίας IQR = 0 -> απόλυτη ομοφωνία IQR = 1 -> σχετική ομοφωνία IQR = 2 -> μη ομοφωνία Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 25
  • 26.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Αποτελέσματα – Β’ Γύρος Κατάταξη ικανοτήτων (μέση τιμή σπουδαιότητας - ΜΣ) Ικανότητα ΜΣ IQR 1 Γνώση θεωριών μάθησης ενηλίκων 1,14 0 2 Γνώση του πεδίου της μάθησης από απόσταση 1,29 1 - Δεξιότητες καθοδήγησης και ανατροφοδότησης 1,29 1 4 Γνώση του περιεχομένου 1,43 1 … … α/α … ……. 17 Γνώση πρόσβασης στην τεχνολογία 2,00 0 - Δεξιότητες διατύπωσης ερωτήσεων 2,00 2 - Δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων - συγκρούσεων μεταξύ των εκπαιδευομένων 2,00 2  Ομοφωνία για τις 17 από τις 19 ικανότητες, απόλυτη ομοφωνία σε 2 Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 26
  • 27.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Γ’ Γύρος Ερευνητής  ανάρτηση ερωτηματολογίου (ίδιο με του Β’ Γύρου) μαζί με τα αποτελέσματα του Β’ Γύρου  δημιουργία φόρουμ συζήτησης Γ’ γύρου Συμμετέχοντες  εκ νέου βαθμολόγηση, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα του Β’ Γύρου  αν |{βαθμολογία ικανότητας} – {μέση βαθμολογία ικανότητας Β’ Γύρου}| > 1 τότε θα έπρεπε να αιτιολογηθεί η βαθμολογία Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 27
  • 28.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας – Γ’ Γύρος Ερευνητής  ανάλυση των αποτελεσμάτων του Γ’ γύρου ποσοτικά:  στατιστικός μέσος όρος (mean value) για την κατάταξη με βάση τη σημασία (σπουδαιότητα)  διατεταρτημοριακό εύρος (interquartile range - IQR) για την επίτευξη ομοφωνίας Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 28
  • 29.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Αποτελέσματα – Γ’ Γύρος  8 ικανότητες απόλυτα σημαντικές, 11 ικανότητες αρκετά σημαντικές  Ομοφωνία και για τις 19 ικανότητες, απόλυτη ομοφωνία σε 5 Κατάταξη ικανοτήτων (μέση τιμή σπουδαιότητας - ΜΣ)   Διάμεσος Χαρακτηρισμός Ικανότητα 1 Γνώση θεωριών μάθησης ενηλίκων - Δεξιότητες αξιολόγησης ΜΣ 1,14 1,14 - Δεξιότητες καθοδήγησης και ανατροφοδότησης 1,14 0 4 Γνώση του πεδίου της μάθησης από απόσταση 1,29 1 - Γνώση του περιεχομένου 1,29 - Γνώση των χαρακτηριστικών και των αναγκών  των εκπαιδευομένων 1,29 7 Δεξιότητες διαπροσωπικής επικοινωνίας - Δεξιότητες συνεργασίας/ ομαδικής εργασίας 1,43 1,43 1 Απόλυτα  σημαντική Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 IQR 0 0 1 1 1 1 29
  • 30.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Αποτελέσματα – Γ’ Γύρος   Διάμεσος Χαρακτηρισμός Ικανότητα 9 Γνώση διδακτικών στρατηγικών και μοντέλων ΜΣ 1,57 10 Γνώση θεωριών μάθησης και μαθησιακών στυλ 1,71 1 - Δεξιότητες με διαδικτυακά εργαλεία 1,71 1 - Δεξιότητες διευκόλυνσης σε συζητήσεις 1,71 1 - Δεξιότητες μέντωρα 1,71 1 - Δεξιότητες οργάνωσης 1,71 1 - Δεξιότητες παρουσίασης 1,71 - Δεξιότητες σε συνεργατικά μαθησιακά  περιβάλλοντα 1,71 17 Δεξιότητες διατύπωσης ερωτήσεων - Δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων - συγκρούσεων  μεταξύ των εκπαιδευομένων 19 Γνώση πρόσβασης στην τεχνολογία 2 Αρκετά  σημαντική IQR 1 1 1 1,86 0 1,86 1 2,00 0 Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 30
  • 31.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Συζήτηση  19 ικανότητες (8 απόλυτα σημαντικές και 11 αρκετά σημαντικές) για την αποτελεσματική διδασκαλία στα πλαίσια της ΔΒΕ από απόσταση  Πολυπλοκότητα του πεδίου της ΔΒΕ από απόσταση  4 νέες ικανότητες με ορισμούς τεκμηριωμένους από τη βιβλιογραφία, ώστε να μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν σε επόμενες έρευνες  Σημαντικότερη ικανότητα η γνώση θεωριών μάθησης ενηλίκων Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 31
  • 32.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Συζήτηση  Σύγκριση με τις προηγούμενες έρευνες που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο της Γ’βάθμιας εκπαίδευσης: Στη ΔΒΕ υπάρχουν άλλες προτεραιότητες ως προς τις απαιτούμενες ικανότητες διδασκαλίας:  Νέες ικανότητες: γνώση των χαρακτηριστικών και των αναγκών των εκπαιδευομένων και δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων συγκρούσεων μεταξύ των εκπαιδευομένων  Σημαντικότερη ικανότητα: γνώση θεωριών μάθησης ενηλίκων Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 32
  • 33.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Μελλοντικές κατευθύνσεις Έχει αναγνωριστεί η ανάγκη, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, για την καταγραφή ενός προφίλ ικανοτήτων.  Μελέτη σε μεγαλύτερη κλίμακα και να χρησιμοποιηθεί ως αρχική λίστα αυτή που προέκυψε από την παρούσα έρευνα  Μελέτη με δείγμα συμμετεχόντων από άλλους εκπαιδευτικούς φορείς  Μελέτη για τον προσδιορισμό των ρόλων στη ΔΒΕ από απόσταση, όπως έχει γίνει για την Γ’βάθμια εκπαίδευση (πχ Williams, 2000) και του επίπεδου κατοχής κάθε ικανότητας ανάλογα με το ρόλο με σκοπό τη δημιουργία προφίλ ικανοτήτων για το σχεδιασμό εξειδικευμένων ανά ρόλο επιμορφωτικών προγραμμάτων Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 33
  • 34.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Παράρτημα (1/3) Οι δύο ικανότητες της προεπιλεγμένης λίστας, όπως τροποποιήθηκαν: 1) Δεξιότητες καθοδήγησης και ανατροφοδότησης, με τον ορισμό: Δεξιότητες παροχής ενθάρρυνσης στους μαθητές, ενίσχυσης των κινήτρων τους, παρακολούθησης των επιδόσεών τους, παροχής διάγνωσης, έγκαιρης και κατάλληλης ανατροφοδότησης σχετικά με τη μάθησή τους, ρύθμισης της απόδοσής τους, πρόκλησης προβληματισμού και αμφισβήτησης. 2) Δεξιότητες διευκόλυνσης σε συζητήσεις, με τον ορισμό: Δεξιότητες μεσολάβησης και ενθάρρυνσης σε συζητήσεις για μαθησιακούς σκοπούς και ένταξης (τεχνικών, παιδαγωγικών, διοικητικών και κοινωνικών) δραστηριοτήτων αλληλεπίδρασης που διατηρούν σταθερή και αυθεντική την επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή και των μαθητών μεταξύ τους. Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 34
  • 35.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Παράρτημα (2/3) Οι τέσσερις νέες ικανότητες που προτάθηκαν: 1) Δεξιότητες αξιολόγησης, με τον ορισμό: Δεξιότητες αξιολόγησης των επιδόσεων των μαθητών και της μαθησιακής, οργανωτικής, διαχειριστικής και συναισθηματικής διαδικασίας. 2) Δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων – συγκρούσεων μεταξύ των εκπαιδευομένων, με τον ορισμό: Δεξιότητες σχεδιασμού και χρήσης κατάλληλων στρατηγικών/ τεχνικών διαχείρισης κρίσεων – συγκρούσεων για την επιτυχή διαχείριση διενέξεων μεταξύ των εκπαιδευόμενων λόγω ανομοιογενούς εκπαιδευτικού ή και μορφωτικού επιπέδου. Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 35
  • 36.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi Παράρτημα (3/3) 3) Γνώση των χαρακτηριστικών και των αναγκών των εκπαιδευομένων, με τον ορισμό: Επίγνωση δημογραφικών στοιχείων των εκπαιδευομένων, λόγων παρακολούθησης του προγράμματος (κίνητρα και προσδοκίες), μαθησιακών τους στυλ, πρότερων γνώσεών τους στο γνωστικό αντικείμενο και σε θέματα τεχνολογίας. 4) Δεξιότητες μέντωρα, με τον ορισμό: Συμβουλευτικές δεξιότητες σε ιδιωτικές περιπτώσεις (ένας προς έναν) μεταξύ ειδικού και αρχάριου στις οποίες ο δάσκαλος καθοδηγεί τον αρχάριο από διαφορετικές πλευρές (γνωσιακές στρατηγικές, ακαδημαϊκές και επαγγελματικές συμβουλές, συναισθηματική και επιστημονική υποστήριξη, επαγγελματική δικτύωση, αξιολόγηση). Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 36
  • 37.
    Ο προσδιορισμός τωνικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση Ευχαριστώ! Κώστας Κατσούλας, Εκπαιδευτικός Κώστας Κατσούλας -- 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση ΕΑΠ, ΕΔΑΕ, Περιοδικό «Ανοικτή Εκπαίδευση», Ελληνογερμανική Αγωγή, Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013