De inkoop van
beursgenoteerde
Nederlandse
bedrijven in beeld
Deelnemende bedrijven en hun cpo’s	

figuur 1

AkzoNobel 	

c...
Inkoopprofessionalisering blijkt hét thema voor de
cpo’s in dit derde Deal!-NEVI CPD-onderzoek. In
eerdere jaren was dat d...
1. INKOOPORGANISATIE
60 miljard euro spend
De elf beursgenoteerde bedrijven hebben een gezamenlijke omzet van 125,6 miljar...
Organisatie van de PR-inkoop

Organisatie van de NPR-inkoop

hoog

hoog

De inkoop van beursgenoteerde
Nederlandse bedrijv...
Ontwikkelingsfasen van de inkooporganisatie

AkzoNobel
ASML
BAM
Dockwise
ING Insurance
Mediq
Ordina
Post NL
Sligro Food Gr...
De inkoop van beursgenoteerde
Nederlandse bedrijven in beeld

Man (46 jaar), met inkoopbagage
In figuur 5 zijn de deelneme...
Resultaten uit 2011 waar de cpo trots op is

figuur 6

vervolg figuur 5

Tineke Bijl
(ING Insurance)
Om kosten te besparen...
De inkoop van beursgenoteerde
Nederlandse bedrijven in beeld

is dat de meeste bedrijven relatief bescheiden procentuele i...
vervolg figuur 5

Rob van Herpen
(Sligro Food Group)
Cpo Rob van Herpen
(46) is verantwoordelijk voor alle inkoop
van dit ...
De inkoop van beursgenoteerde
Nederlandse bedrijven in beeld

Toekomstvisie 2023: hoe ziet inkoop er over 10 jaar uit?

Ho...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Article "Procurement within Dutch stock market listed companies", Deal! june 2013

1,261 views

Published on

Procurement within Dutch stock market listed companies

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,261
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
7
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Article "Procurement within Dutch stock market listed companies", Deal! june 2013

  1. 1. De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld Deelnemende bedrijven en hun cpo’s figuur 1 AkzoNobel chemie Ton Geurts ASML hightechmachinebouw Nicolaas Rauwenhoff BAM bouw Dockwise scheepstransport Rick Ackermann ING Insurance financiële dienstverlening Tineke Bijl Mediq zorgverlening Jan-Martijn Prins Frank Oort Ordina ICT Alex Hartog PostNL post, pakketten, e-commerce Bart Bremer Sligro Food Group voedingsmiddelen Rob van Herpen Unilever Ziggo 12 juni 2013 was- en voedingsmiddelen Marc Engel telecommunicatie, entertainment John Werry
  2. 2. Inkoopprofessionalisering blijkt hét thema voor de cpo’s in dit derde Deal!-NEVI CPD-onderzoek. In eerdere jaren was dat duurzaamheid. De structurele laagconjunctuur leidt tot verdere centralisatie van inkoopactiviteiten. Door volumebundeling worden broodnodige besparingen gerealiseerd. En als de cpo’s in dit onderzoek ergens trots op zijn, is dat het wel. tekst: Freek Andriesse, Jeroen Corts, Stephan Gaemers, Richard Holman, Marc Klaassen, Luc Peeters, Mieke van Rikxoort-Van Oers, John van Veen, Gert Walhof De elf beurs­ genoteerde bedrijven hebben een gezamenlijke omzet van € 125,6 mrd en een spend van € 60 mrd V oor de derde keer op rij geeft inkoopmagazine Deal! samen met NEVI Continuing Purchasing Development (NEVI CPD) een kijkje in de inkoopkeuken van Nederlandse beursgenoteerde bedrijven. De omvang en samenstelling van het deelnemersveld verschilt van jaar tot jaar. Alle AEX- en Midkap-bedrijven worden benaderd, maar niet elk bedrijf verleent zijn medewerking aan het onderzoek. Daarbij dient opgemerkt te worden dat ook lang niet alle bedrijven een inkoopafdeling hebben, laat staan een chief procurement officer (cpo). In dit derde onderzoek worden elf beursgenoteerde bedrijven onder de loep genomen (figuur 1). De redactie van Deal! is samen met een aantal deelnemers aan NEVI CPD verantwoordelijk voor dataverzameling en -analyse. Inkoophoogleraar Frank Rozemeijer verzamelde informatie aan de hand van een gevalideerde vragenlijst. De cpo’s van de verschillende bedrijven gaven de antwoorden. De gepresenteerde cijfers (onder meer omzet, spend, medewerkers) hebben betrekking op het jaar 2011. De primaire doelstelling van het onderzoek is om inzicht te geven in de inkoop van beursgenoteerde bedrijven. Fact finding staat voorop. De auteurs vellen expliciet geen waardeoordelen. In dit artikel zoomen wij achtereenvolgens in op de volgende vijf onderwerpen:  1. Inkooporganisatie: spend, aantal (vrouwelijke) inkopers, organisatie van de inkoop, fase van inkoopvolwassenheid  2. Inkoopleiderschap: profiel cpo (m/v, leeftijd, …), competenties  3. Prestaties: geboekte resultaten, maar ook de teleurstellingen  4. Centrale inkoopthema’s 2013/2014: waar richt het bedrijf zijn inkooppijlen op? V  5. isie voor 2023: hoe ziet de inkoop bij deze beursgenoteerde bedrijven er over tien jaar uit? à juni 2013 13
  3. 3. 1. INKOOPORGANISATIE 60 miljard euro spend De elf beursgenoteerde bedrijven hebben een gezamenlijke omzet van 125,6 miljard euro en een spend van 54,6 miljard euro (figuur 2a). Drie organisaties deden geen opgave van de inkoopomzet, maar die is bij de redactie wel (ongeveer) bekend. Tellen we die erbij op, dan komen we op zo’n 60 miljard euro spend. Ter vergelijking: de gehele Nederlandse overheid koopt voor circa eenzelfde bedrag aan goederen en diensten in. Een op de vier inkopers is vrouw Deze elf bedrijven zijn goed voor een inkoopwerkgelegenheid van 2990 fte (figuur 2b). Per inkoopfte is de gemiddeld spend 18,3 miljoen euro. 23 procent van de inkopers is vrouw. De verschillen figuur 2a Omzet en spend (2011) spend (mrd €) ASML BAM Dockwise ING Insurance 10 16 geen opgave 5,7 5,5 7,8 0,2 0,3 1,6* Mediq 2,2 Ordina 38 * In 2011 zat ING midden in het splitsings­ proces van bank en verzekeraar. Een aanzienlijk deel van de diensten werd op dat moment nog door de bank geleverd. geen opgave 0,4 PostNL Sligro Food Group Unilever Ziggo 2,7 1,4 4,3 geen opgave 2,4 33 46,5 0,7 1,5 figuur 2b Aantal (vrouwelijke) inkopers vrouwelijke inkopers % AkzoNobel totaal aantal inkopers (fte) 20 ASML 25 aantal medewerkers per inkoper 63:1 880 71:1 140 BAM 15 Dockwise 27 ING Insurance 35 Mediq ---- ---- ----- Ordina ---- ---- ----- PostNL 42 Unilever Ziggo juni 2013 1 30:1 165:1 170 2097:1 31 230:1 24 36 7 150:1 120 11 1600 14 106:1 207:1 Bron: Deal! / NEVI CPD, 2013 Sligro Food Group 14 Bron: Deal! / NEVI CPD, 2013 AkzoNobel omzet (mrd €)
  4. 4. Organisatie van de PR-inkoop Organisatie van de NPR-inkoop hoog hoog De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld Federale inkoop Komt niet voor Centraal geleide inkoop AkzoNobel, ASML, BAM Federale inkoop ING Insurance Centraal geleide inkoop AkzoNobel, ASML laag concernsamenhanghoog Gecoördineerde inkoop ING Insurance, Mediq, PostNL Decentrale inkoop Komt niet voor Centrale inkoop BAM, Dockwise, Ordina, Sligro Food Group, Unilever, Ziggo laag concernsamenhanghoog Toelichting: de NPR-inkooporganisatie van ING Insurance heeft zowel trekken van de federale structuur als die van de gecoördineerde structuur. zijn hier echter groot: heeft Sligro Food Group 1 procent vrouwelijke inkopers, bij PostNL is dat 42 procent, bij Unilever 36 procent en bij ING Insurance 35 procent. Contract compliance 60 procent Dat een bedrijf een cpo heeft, wil nog niet zeggen dat concerninkoop ook alle spend onder controle heeft. Het percentage ‘spend onder controle’ verschilt sterk: van 25 procent bij BAM tot 100 procent bij onder meer Sligro Food Group en Unilever. Contractmanagement is een hot topic bij inkopers en het is dan ook goed eens nader te kijken naar de contract compliance, hier gedefinieerd als het deel van de inkoopomzet dat daadwerkelijk wordt afgeroepen binnen bestaande raamcontracten. Het spectrum loopt hier uiteen van 3 procent bij Dockwise (veel projectinkoop, weinig raamcontracten – maar de raamcontracten die er zijn, worden wel voor 80 procent van de betreffende spend benut) tot 100 procent bij Sligro Food Group, 80 procent bij ING Insurance en 75 procent bij AkzoNobel. Gemiddeld – voor alle bedrijven die aan dit onderzoek meededen – is de contract compliance 60 procent. Met stip op 1: de centrale inkooporganisatie De laagconjunctuur heeft onder meer tot gevolg dat bedrijven de inkoop meer en meer centraal organiseren, om zo greep te krijgen op de spend en vervolgens door volumebundeling kortingen te bedingen. Bij de bedrijven in dit onderzoek is centrale inkoop, dan wel centraal geleide inkoop duidelijk favoriet (figuur 3). Dat geldt zowel voor de product gerelateerde (PR) inkoop als de nietproduct gerelateerde (NPR) inkoop. Bij Unilever, AkzoNobel, ASML en PostNL is die meer centrale inkoop al een feit. Andere bedrijven bewegen daarnaartoe. Zo is Ziggo ontstaan uit een fusie van drie bedrijven, waar de inkoop vooral operationeel was. Aan director procurement and logistics John Werry de taak één professionele, centrale inkoopclub te formeren. Jan-Martijn Prins van Mediq werkt aan inkoopcoördinatie met de focus op waardecreatie voor de business. “Inkoop slaagt er steeds beter in om dat ook waar te maken”, aldus Prins. Inkoopcoördinatie ten behoeve van waardecreatie is ook voor collega-cpo Tineke Bijl van ING Insurance een centraal thema. Bron: Rozemeijer (2000), bewerkt Decentrale inkoop Komt niet voor Centrale inkoop Dockwise, PostNL, Sligro Food Group, Unilever, Ziggo professionaliteit inkoop Gecoördineerde inkoop Mediq laag laag professionaliteit inkoop figuur 3 Decentrale inkoop Alle contracten worden gemanaged door de individuele units. Eventuele crossbusinesscoördinatie is vrijwillig, ad hoc en informeel. Federale inkoop (lokaal geleid netwerk) Centrale kern. Corporate procurement zorgt voor een standaard infrastructuur voor alle inkoopeenheden: processen, instrumenten, templates, IT en rapportage, competentieontwikkeling en werving. Sourcing vindt voornamelijk lokaal plaats, daarnaast is er een beperkt aantal projecten op centraal niveau op vrijwillige basis. Gecoördineerde inkoop Decentrale units worden ondersteund door een kleine centrale inkoopafdeling. Centraal concentreert zich op strategie en inkooppakketten die de hele organisatie betreffen. Centraal geleide inkoop (centraal geleid netwerk) Inkoop op centraal niveau wordt actief ondersteund door sourcing-specialisten uit de businessunits. Centraal zorgt voor strategie, processtandaardisatie, rapportage, IT en competentieontwikkeling. De sourcing-specialisten doen het echte inkoopwerk en rapporteren aan zowel de businessmanagers als de cpo. Centrale inkoopstructuur Alle belangrijke contracten worden centraal gemanaged. Operating units worden geconsulteerd, maar centraal regeert. Langs de inkoopontwikkelingsladder Inkoop maakt volgens inkoophoogleraar Arjan van Weele ideaaltypisch een ontwikkeling door van een eenzijdige focus op de transactie (inkopen is bestellen) naar uiteindelijk een waardeoriëntatie (grip op de keten om waarde voor de eindklant te leveren). Uit zowel het eerste als het tweede als het derde Deal!-NEVI CPD-onderzoek blijkt dat geen van de beursgenoteerde bedrijven die we tot nu toe onder de loep namen, zich volgens de cpo nog in die eerste prille ontwikkelingsfase bevindt. à juni 2013 15
  5. 5. Ontwikkelingsfasen van de inkooporganisatie AkzoNobel ASML BAM Dockwise ING Insurance Mediq Ordina Post NL Sligro Food Group Unilever Ziggo commerciële oriëntatie (fase 2) figuur 4 procesoriëntatie (fase 4) PR PR, NPR NPR inkooporiëntatie (fase 3) NPR PR,NPR NPR supply chainoriëntatie (fase 5) PR, NPR waardeoriëntatie (fase 6) PR NPR PR NPR NPR NPR PR NPR PR PR,NPR PR, NPR Bron: Deal! / NEVI CPD, 2013 transactieoriëntatie (fase 1) Transactieoriëntatie (fase 1) Toegevoegde waarde van de inkoopfunctie is het realiseren van beschikbaarheid. Inkopen is bestellen. De inkoopfunctie is uitvoerend en administratief. Commerciële oriëntatie (fase 2) Inkoop is gericht op het realiseren van de laagste prijs of het verkrijgen van de hoogste korting. De nadruk ligt op onderhandelingen en prijsanalyses. Afdelingsvorming met operationele en initiële inkopers. Inkooporiëntatie (fase 3) De inkoopfunctie wordt gezien als belangrijke beïnvloeder van het kwaliteitsniveau. Belangrijke taken zijn het bundelen van inkoopkracht en het opstellen van uniforme procedures en richtlijnen. Veel aandacht gaat uit naar communicatie en samenwerking tussen inkopers. Procesoriëntatie (interne integratie, fase 4) Inkoop wordt gezien als een proces dat dwars door de onderneming heen gaat. Initiële inkoop vindt centraal plaats in crossfunctionele teams. Verbeteracties richten zich op integratie van het inkoopproces in de business (business alignment). Supplier relationship management is gericht op segmentatie van leveranciers en vermindering van het aantal leveranciers. Supply chain-oriëntatie (externe integratie, fase 5) De inkoopfunctie focust zich op ketenmanagement. Er is veel aandacht voor het betrekken van ontwikkelingspartners in plaats van het betrekken van toeleveringspartners. De initiële inkoop geschiedt door multifunctionele teams. Supplier relationship management is gericht op de integratie van enkele topleveranciers. Waardegerichte oriëntatie (fase 6) Alle focus ligt op het realiseren van toegevoegde waarde voor de eindklant. De inkoopstrategie maakt deel uit van de businessstrategie. De totale waardeketen wordt beheerst en de verkoopfunctie en de inkoopfunctie zijn gebundeld tot een virtuele afdeling. Bron: Van Weele (2000), bewerkt PR = product related; NPR = non product related De meeste inkooporganisaties bevinden zich volgens het inkoophoofd in fase 3 (inkooporiëntatie) of 4 (procesoriëntatie). Zie figuur 4. Hierin is ook te zien dat de ontwikkeling van de PR- en NPR-inkoop niet altijd gelijk verloopt. De cpo’s van ASML, Mediq, PostNL en Unilever plaatsen respectievelijk de PR-, NPR-, PR- en PR-inkoop in de hoogste fase, namelijk die van waardecreatie voor de eindklant. De inkooporganisatie kan zich ook in verschillende ontwikkelingsfasen tegelijk bevinden. In figuur 4 zien we dat bij ASML, BAM, Mediq, Post NL en Unilever de PR- en de NPR-inkoop niet in dezelfde ontwikkelingsfase zitten. Ook kan de PR- dan wel NPR-inkoop kenmerken hebben van verschillende ontwikkelingsfasen. Tineke Bijl van ING Insurance geeft aan dat de inkoop op regionaal niveau zich in de ontwikkelingsfasen 3 en 4 bevindt, terwijl die op wereldniveau aspecten heeft van de fasen 2, 3 en 4. 2. INKOOPLEIDERSCHAP Waar zijn de vrouwelijke cpo’s? De vrouwelijke cpo’s bij beursgenoteerde Nederlandse bedrijven zijn letterlijk op één hand te tellen: Kiki Stiemer bij Ahold en Tineke Bijl bij ING Insurance. Was Stiemer de enige vrouwelijke cpo in het Deal!-NEVI CPD-overzicht 2012, Bijl is dat in deze editie. Bijl is met haar 41 jaar tevens de jongste cpo in het overzicht. Inkoop is vooral een mannenwereld. Dat blijkt ook uit het onderzoek van dit jaar: bij de deelnemende bedrijven is 23 procent van de inkopers vrouw. 16 juni 2013
  6. 6. De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld Man (46 jaar), met inkoopbagage In figuur 5 zijn de deelnemende cpo’s geportretteerd. Uit het Deal!-NEVI CPD-overzicht van dit jaar blijkt dat veel bedrijven pas recent, in de afgelopen tien jaar, zijn overgegaan tot het instellen van een cpo-functie. Uitzonderingen zijn ASML, dat sinds het ontstaan van het bedrijf in 1984 een cpo heeft, en PostNL dat die functie al sinds 1997 kent. De gemiddelde leeftijd van de cpo in ons overzicht is 46 jaar. In beide eerdere onderzoeken was dat 47 jaar. Eén op de twee cpo’s was niet eerder in de betreffende organisatie werkzaam. Alleen Nicolaas Rauwenhoff had voordat hij cpo van ASML werd, geen noemenswaardige ervaring met inkoop. Bij ING Insurance, Mediq en PostNL is de inkoopbaas verantwoordelijk voor de NPR-inkoop. De andere cpo’s in het overzicht hebben de hele inkoop onder hun hoede. Zeven van de elf cpo’s rapporteren aan de chief financial officer. Netwerken, verbinden, relaties bouwen Wat vinden de cpo’s nu de allerbelangrijkste competentie om succesvol te kunnen zijn? Natuurlijk mogen van de cpo in zijn functie als manager leiderschap, veranderkundige gaven en overtuigingskracht worden verwacht. Daar is iedereen het wel over eens. Maar verder lopen de meningen uiteen. “Verbinden met en meenemen van mijn stakeholders in de business, maar ook binnen inkoop en finance”, vindt director procurement and logistics John Werry van Ziggo. “Extern, maar vooral intern netwerken”, meent cpo Tineke Bijl van ING Insurance. “Verbinden”, dat is de kerncompetentie waar het om draait, aldus Bart Bremer van PostNL. “Flexibiliteit, meebewegen met stakeholders en markt”, staat voor Rick Ackermann van Dockwise voorop. Voor Nicolaas Rauwenhoff van ASML, dat met een inkoopquote van zo’n 90 procent sterk afhankelijk is van toeleveranciers, draait het allemaal om het bouwen van relaties en het vinden van de juiste balans in die relaties. “Natuurlijk moet je de techniek ook héél goed begrijpen”, voegt hij daar direct aan toe. figuur 5 De cpo’s Ton Geurts (AkzoNobel) ’s Werelds grootste verfproducent AkzoNobel kent sinds 2007 de cpo-functie. De huidige cpo Ton Geurts (51) startte in dat jaar en rapporteert aan het executive committee. Hij werkte eerder voor DSM. AkzoNobel rekent hem af op zijn prestaties op het gebied van besparingen en werkkapitaal, standaardisatie en implementatie van systemen en procedures, duurzaamheid en medewerkerbetrokkenheid. De vrouwelijke cpo’s bij beursgenoteerde Nederlandse bedrijven zijn letterlijk op één hand te tellen Nicolaas Rauwenhoff (ASML) Rauwenhoff (54) is een inkoopzijinstromer. Hij werkte eerder in de verkoop en was algemeen directeur van Lucent Nederland. In 2010 begon hij als cpo van ASML. De producent van chipproductiemachines kent de functie al sinds 1984, het jaar waarin het bedrijf van start ging. Over nut en noodzaak van inkoop is geen discussie. “Inkoop is simpelweg een essentiële bedrijfsfunctie”, aldus Rauwenhoff. Hij rapporteert aan de chief operating officer. Frank Oort (BAM) Bouwbedrijf BAM heeft sinds 2004 een cpo. Kostenbesparing door synergie en de wens een professionele inkooporganisatie op te bouwen, waren de aanleiding. Het bedrijf zit even zonder cpo, want Frank Oort (42) stapte recent over naar Van Gansewinkel. De cpo van BAM rapporteert aan de chief operating officer en wordt afgerekend op financiële resultaten en duurzaamheid. Rick Ackermann (Dockwise) Kostenbesparing en de wens inkoop gestructureerd aan te pakken, dat waren in 2007 voor Dockwise de aanleiding een head of procurement aan te stellen. Het huidige hoofd Rick Ackermann (46) is sinds 2010 verantwoordelijk voor de gehele spend en rapporteert aan de chief financial officer. Bij Dockwise was hij al langer in inkoop werkzaam. juni 2013 17
  7. 7. Resultaten uit 2011 waar de cpo trots op is figuur 6 vervolg figuur 5 Tineke Bijl (ING Insurance) Om kosten te besparen, introduceerde ING Insurance in 2010 de cpo-functie. Tineke Bijl (41) werkte bij de verzekeringstak van ING toen zij werd gevraagd daar cpo te worden. Een groot deel van de spend bestaat uit ICT-inkoop en daarom komt haar ervaring bij Volmac goed van pas. Bijl rapporteert functioneel aan de cfo en hiërarchisch aan de coo. Jan-Martijn Prins (Mediq) Met zijn 42 jaar is JanMartijn Prins een van de jongste inkoopdirecteuren in het Deal!-NEVI CPD-overzicht. Sinds begin dit jaar staat er global procurement coördinator NPR op zijn kaartje. Prins rapporteert aan de cfo. In 2010 startte Mediq met de centrale coördinatie van inkoop. Het bedrijf wil door inkoopcoördinatie geld besparen en best practices delen. besparingen, risicobeheersing, duurzaamheid, security of supply ASML besparingen, risicoreductie, waardecreatie, duurzaamheid, innovatie BAM besparingen, risicoreductie, waardecreatie, duurzaamheid, innovaties Dockwise van transactionele naar commerciële oriëntatie, introductie P2P-proces, inkopers adviespartner business ING Insurance besparingen, duurzaamheid Mediq waardecreatie, besparingen Ordina besparingen, duurzaamheid, waardecreatie PostNL besparingen, waardecreatie Sligro Food Group besparingen, duurzaamheid Unilever besparingen, risicoreductie, waardecreatie, duurzaamheid, innovatie Ziggo risicobeheersing, besparingen Bron: Deal! / NEVI CPD, 2013 AkzoNobel (resultaten in willekeurige volgorde) 3. PRESTATIES Trots In het inkoopvak bestaat een groot vooruitgangsgeloof. De laagconjunctuur helpt inkopers daarbij een handje. Inkoop en inkopers zijn steeds beter in beeld bij de directie. Ze spelen een grote rol bij het realiseren van besparingen en het verlagen van risico’s. In figuur 6 is te zien op welke resultaten de cpo’s van de beursgenoteerde bedrijven in dit onderzoek vooral trots zijn. Op nummer 1 staat besparingen (tien keer genoemd), op nummer 2 duurzaamheid (zeven keer genoemd) en op nummer 3 waardecreatie (zes keer genoemd). Rick Ackermann van Dockwise had in 2011 de handen vol om inkoop op de ontwikkelingsladder van fase 1 (transactieoriëntatie) naar fase 2 (commerciële oriëntatie) te brengen. Daarbij implementeerde hij een P2P-proces en zag hij tot zijn genoegen dat inkopers langzaam maar zeker gesprekspartners van de business worden. Ook bij ING Insurance stond professionalisering van de inkooporganisatie centraal. “We hebben een wereldwijde organisatie ingericht en inkoop op de kaart gezet”, zegt cpo Tineke Bijl. Cpo Marc Engel van Unilever probeert met zijn circa 1600 inkopers wereldwijd besparingen te realiseren, risico’s in de keten te verlagen, waarde voor de business te creëren en bij te dragen aan innovatie en duurzaamheid. Deze vijf balletjes in de lucht houden, omschrijft hij als: “It’s all about roundedness, balance, chewing gum and walk at the same time.” Grondstoffenschaarste is een steeds belangrijker thema in de inkoop. AkzoNobel is een van de bedrijven die daarmee wordt geconfronteerd. Cpo Ton Geurts is er trots op dat hij de leveringen weet veilig te stellen. Geurts: “Het komt steeds vaker voor dat grondstoffenleveranciers niet kunnen leveren. Dus is het belangrijk dat je met de bestaande leveranciers goede afspraken maakt, daarnaast nieuwe leveranciers ontwikkelt en innoveert om alternatieven voor kritische grondstoffen te vinden.” Besparingskampioenen Besparen op de inkoop is bij tien van de elf bedrijven in dit overzicht een thema. Niet alleen wordt gezocht naar besparingen óp inkoop, maar ook ín inkoop (procesbesparingen door standaardisatie, minder facturen en dergelijke). Ordina en Dockwise rapporteren de grootste besparingen over 2011. Ordina: 20 procent inkoopbesparingen en 50 procent procesbesparingen. Dockwise meldt 11 procent op de inkoop te hebben bespaard en 3 procent op de inkoopproceskosten. Opvallend 18 juni 2013
  8. 8. De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld is dat de meeste bedrijven relatief bescheiden procentuele inkoopbesparingen melden: 5 procent (Unilever en Mediq), 4,1 procent (Ziggo), 3,9 procent (PostNL), dan wel nog lager. vervolg figuur 5 Grotere volumes bij minder toeleveranciers Kostenbesparing wordt vaak gerealiseerd door volumes te bundelen en die grotere volumes onder te brengen bij minder leveranciers. De elf bedrijven in dit onderzoek hebben ten minste (niet iedereen deed opgave) 347.000 toeleveranciers. De grootste krimp in het leveranciersbestand zagen we de afgelopen jaren bij Unilever (-50 procent), Ordina (-50 procent) en Ziggo (-30 procent). Soms zit het tegen Naast fraaie resultaten zijn er ook teleurstellingen. De organisaties die deelnemen aan dit onderzoek hebben te maken met twee soorten tegenslagen: intern (binnen de eigen organisatie) en extern (in de bedrijfsomgeving). Opvallend is dat cpo’s vinden dat het vaker intern tegenzit dan extern. Ton Geurts van AkzoNobel spreekt van een te lage compliance van het SRM-systeem (supplier relationship management). Frank Oort van BAM is minder tevreden over de automatisering van de operationele en tactische inkoopprocessen. Bart Bremer van PostNL zou graag meer greep willen hebben op de versnipperde inkoopactiviteiten in het buitenland. En inkoopbaas John Werry van Ziggo vindt dat de bijdrage van inkoop aan innovatie is achtergebleven. Naast interne bottlenecks zijn er ook externe. Jan-Martijn Prins van Mediq constateert dat het uitbesteden van inkoop niet het verwachte rendement in geld én tijd oplevert. Collega-cpo Alex Hartog van Ordina stelt vast dat de CO2-prestatieladder met bepaalde leveranciers nog onvoldoende is ontwikkeld. 4. CENTRALE INKOOPTHEMA’S 2013-2014 Inkoopprofessionalisering: hét inkoopthema Figuur 7 geeft een beeld van de drie inkoopthema’s die voor deze beursgenoteerde bedrijven centraal staan (in volgorde van belangrijkheid). Wat opvalt, is dat in zowel het Deal!-NEVI CPDonderzoek in 2011 als in 2012 duurzaamheid het centrale inkoopthema was. Dat is het niet langer. Alex Hartog (Ordina) Sinds 2012 is Alex Hartog (51) director procurement, real estate facility management bij Ordina Holding. Hij heeft bij diverse bedrijven gewerkt; als commercieel directeur bij vervoersbedrijf Connexxion en als algemeen directeur bij Summit Motors. Inkoopervaring deed hij op bij Begemann. Hartog rapporteert aan de cfo en wordt afgerekend op besparingen en vermindering van het aantal leveranciers. Bart Bremer (PostNL) Cpo Bart Bremer (48) zit al zo’n kwarteeuw in het inkoopvak (PostNL, TNT Post en SC Johnson). Sinds 2011 is hij bij PostNL als director group procurement, real estate facilities verantwoordelijk voor alle NPR-inkoop van het postbedrijf en rapporteert hij aan de cfo. Top 3 inkoopthema’s 2013-2014 figuur 7 AkzoNobel BAM Mediq Sligro Food Group 1) duurzaamheid 1) besparingen 1) standaardisering 1) duurzaamheid 2) strategische allianties met 2) risicoreductie 2) globalisering 2) verantwoord ondernemen kernleveranciers 3) toegevoegde waarde 3) besparingen 3) category management Dockwise Ordina Unilever 1) matrixorganisatie opbouwen 1) duurzame kostenbeheersing 1) waardecreatie ASML 2) commodity-structuur 2) risicomanagement 2) duurzaamheid 1) virtuele integratie invoeren 3) besparingen 3) supplier relationship kernleveranciers 3) professionaliteit naar hoger 2) inkooporganisatie op hoger niveau tillen 3) wereldwijd P2P-processen management PostNL 1) besparingen Ziggo 3) informatievoorziening ING Insurance 2) aansluiting business 1) business alignment (gerelateerd aan supplier 1) procesoptimalisatie 3) samenwerking commercie 2) verlaging ketenkosten relationship management) 2) talentontwikkeling 3) innovatie met strategische 3) managementrapportage partners niveau Bron: Deal! / NEVI CPD, 2013 uitrollen juni 2013 19
  9. 9. vervolg figuur 5 Rob van Herpen (Sligro Food Group) Cpo Rob van Herpen (46) is verantwoordelijk voor alle inkoop van dit beursgenoteerde familiebedrijf uit Veghel. Hij werd er in 2006 inkoopdirecteur en rapporteert rechtstreeks aan de ceo. Als er één prestatie is waar Van Herpen naar eigen zeggen trots op is, dan is het wel de verduurzaming van het enorme assortiment. Marc Engel (Unilever) In 2008 werd Marc Engel (46) de eerste cpo in de ruim honderdjarige geschiedenis van het Nederlands-Britse was- en voedingsmiddelenconcern. Hij is sindsdien verantwoordelijk voor alle PR- en NPR-spend en rapporteert aan chief supply chain officer Pier Luigi Sigismondi. Zijn baas rekent hem onder meer af op de resultaten die hij boekt op het gebied van besparingen, werkkapitaal en duurzaamheid. John Werry (Ziggo) In 2008 begon John Werry (45) als director procurement and logistics bij Ziggo. Hij is een inkoopzijinstromer, met een lange staat van dienst in de commercie. Zo was hij commercieel directeur van Phone House. Ziggo is een fusiebedrijf en aan Werry de taak één krachtige inkoopfunctie te vormen. Hij rapporteert aan de cfo en wordt afgerekend op besparingen, risicobeheersing en leveringsprestaties. 20 juni 2013 Het wordt door drie van de elf organisaties genoemd: tweemaal (AkzoNobel en Sligro Food Group) als belangrijkste thema, eenmaal (Unilever) als tweede thema. Zit duurzaamheid inmiddels in de inkoopgenen? Of noopt de recessie wellicht tot een andere prioriteitstelling? Daarentegen is inkoopprofessionalisering hét thema voor 2013 en 2014. Onder deze noemer scharen wij onder meer (zie figuur 7 voor alle details) het uitrollen van P2P-processen, betere aansluiting vinden met de business, het invoeren van category management, supplier relationship management, standaardisering en talentontwikkeling. Bij acht van de elf deelnemende organisaties is interne professionalisering een thema en bij vier daarvan staat het zelfs op nummer één: Ziggo (business alignment), Mediq (standaardisatie), Dockwise (een matrixorganisatie opbouwen) en ING (procesoptimalisatie). Besparingen is een tweede hoofdthema: het wordt vijfmaal genoemd. Leveranciersrelaties (innovatie met kernleveranciers, alliantievorming) is voor vier organisaties een thema, terwijl risicoreductie tweemaal wordt genoemd. 5. VISIE VOOR 2023 Inkoop raakt extern en intern meer verbonden De cpo’s die aan dit onderzoek meedoen, hebben één droom. Dat blijkt goed uit figuur 8. We vroegen hen eens ver vooruit te kijken: hoe ziet de inkoop in hun organisatie er over tien jaar uit? ‘Verbonden’, is dan wel de grootste gemeenschappelijke deler. Inkooporganisaties raken zowel extern (met toeleveranciers) als intern (met de business) meer verbonden. De mate waarin dat gebeurt, verschilt echter. Spreekt cpo Frank Oort van BAM van een intensieve samenwerking met een beperkt aantal partners, collega-cpo Nicolaas Rauwenhoff van ASML werkt aan een virtuele integratie met specifieke toeleveranciers: “Om voorop te blijven lopen, is het noodzakelijk dat we onze competenties en die van toeleveranciers verenigen, alsof we één bedrijf zijn.” Rob Herpen van Sligro Food Group verwacht een zwaardere focus op de gehele keten, terwijl Ton Geurts denkt dat inkoop volledig geïntegreerd in de keten zal raken. Naast externe integratie is ook interne integratie een wenkend perspectief, zo blijkt. Bij Ziggo bestaat de verwachting dat inkoop sterk verweven zal raken met de business. Inkoop als businesspartner is ook een thema bij Mediq, AkzoNobel, Unilever en PostNL. Cpo Jan-Martijn Prins van Mediq doet een hartstochtelijke oproep: “Inkoper, kom achter je modellen vandaan en daag de businessmanagers uit: waarmee kun je hen helpen hun doelstellingen te behalen?” Kortom: als het aan deze cpo’s ligt, is inkoop in 2023 intern virtueel geïntegreerd met de business en op het externe interface virtueel geïntegreerd met een selecte groep toeleveranciers. £ Cpo Jan-Martijn Prins (Mediq): Inkoper, kom achter je modellen vandaan en daag de businessmanagers uit
  10. 10. De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld Toekomstvisie 2023: hoe ziet inkoop er over 10 jaar uit? Hoe beursgenoteerde bedrijven reageren op de economische crisis in Nederland en de rol van inkoop figuur 8 AkzoNobel Volledig geïntegreerd in de keten. Dienstbaar aan de business. Hoge effectiviteit en efficiency voor bijdrage aan bottom-line-resultaat. ASML ASML en specifieke toeleveranciers zijn virtueel geïntegreerd, hoewel het separate (juridische) entiteiten zijn. BAM Inkoop heeft multidisciplinair karakter. Intensieve samenwerking met beperkt aantal partners. Efficiënte operationele inkoopprocessen gekoppeld aan projectadministratie. Hybride organisatievorm. tegelijkertijd de groeikansen in andere Dockwise Meer structuur door toenemende marktdruk. is kunnen meebewegen met de markt. ING Insurance Duurzame relaties en een goede mix van toeleveranciers. Waar mogelijk meer decentrale inkoopactiviteiten, waar zinvol centraal, met geautomatiseerde ondersteuning en professioneel contractmanagement. Inkoop participeert in innovatieplatforms. Beheersing inkoopkosten blijft van belang, Mediq Netwerkorganisatie met de inkooprol in de business. Cpo of een aantal strategische inkopers zijn spin in het web. PR- en NPR-inkoop door één team. Meer samenwerkingsverbanden met sterke Ordina Duurzaam contractmanagement (conform CO2-prestatieladder). Optimaal leveranciers- en contractmanagement. van risicospreiding door diversificatie, onder PostNL Kleine, slagvaardige en gedeeltelijke virtuele (inkoopverantwoordelijkheid binnen de business units) afdeling die de business ondersteunt. Zwaardere focus op de gehele keten en op kwaliteit. Unilever Verschuiving naar zowel oosten als zuiden (opkomst Afrika). Business partnerships. Grotere analytische vaardigheden. Duurzamer. Ziggo Van centrale inkoop naar centraal geleide inkoop. Inkoop is sterk verweven met de business en de bedrijfsprestaties. werelddelen benutten. ASML De wereld is de markt. Essentieel maar ook focus op proceskosten. BAM Focus op kosten. Reorganisaties. toeleveranciers. Meer centrale sturing. Dockwise De wereld is de markt. Strategie meer ook door het uitvoeren van logistiek Bron: Deal! / NEVI CPD, 2013 Sligro Food Group AkzoNobel Op de kosten letten en management. ING Insurance Groei en kostenverlaging staan voor ING Insurance centraal. De bijdrage van inkoop is kostenbesparing. Mediq Never waste a good crisis. De crisis gebruiken om jezelf en de business opnieuw uit te vinden. Ordina Kostenbesparingen. PostNL Kostenbesparing. Uitbesteden. Sligro Food Group Dit komt niet vanzelf weer ‘goed’. Dit is de nieuwe werkelijkheid. Over de auteurs Unilever Relevant blijven voor Freek Andriesse is inkoopjournalist en adjunct-hoofdredacteur van Deal! Jeroen Corts is managing director van Purfacts, inkoop-intelligence en inkoopadvies. Stephan Gaemers is directeur-eigenaar van Bussarch Consulting en projectmanager bij strategische inkoopvraagstukken. Richard Holman is directeur-eigenaar van Accent Inkoop Advies, inkoopcoach, bestuurslid van NEVI CPD en docent strategisch inkoopmanagement aan hogeschool Windesheim. Marc Klaassen is group purchasing manager bij Recticel, fabrikant van producten gebaseerd op polyurethaan. Luc Peeters is strategisch inkoper bij drinkwaterbedrijf Vitens. Mieke van Rikxoort-Van Oers is category manager NPR bij Damen Shipyards. John van Veen is managing consultant bij Benefit Inkoopadvies, docent NEVI Manager en lid van de NEVI Commissie Ethiek. Gert Walhof is lector inkoopmanagement aan de Hanzehogeschool Groningen, adviseur voor inkoop- en samenwerkingsvraagstukken en bestuurslid NEVI CPD. consumenten. Door de price piano te bespelen, door grote en kleine verpakkingen, sterke merken en kwaliteitsproducten. Ziggo Prijskritisch en sturend op efficiency. Samenwerking en innovatie met toeleveranciers maakt het verschil. Dankwoord Dit artikel is tot stand gekomen met medewerking van cpo’s van beursgenoteerde bedrijven (AEX en Midkap). Allen (m.u.v. Freek Andriesse) nemen deel aan het NEVI-programma Continuing Personal Development (CPD), een platform voor de inkoopprofessional die zichzelf wil blijven ontwikkelen op het gebied van persoonlijke groei, kennisvergaring en inkoopinnovatie. Een positieve en mogelijk innovatieve bijdrage aan de ontwikkeling van het inkoopvak staat centraal. NEVI CPD organiseert bijeenkomsten met deskundigen op het gebied van HRM, organisatieontwikkeling en leiderschap. De auteurs danken hen voor hun openhartige bijdrage. Een woord van dank gaat tevens uit naar hoogleraar Frank Rozemeijer voor het valideren van de vragenlijst. juni 2013 21

×