Παρουσίαση των βασικών στοιχείων των χώρων λατρείας των τριών μονοθεΪστικών θρησκειών (Ιουδαϊσμού, Ισλάμ, Χριστιανισμού).

1. ΚΟΙΝΟΙ ΙΕΡΟΙ ΤΟΠΟΙ
SHARED SACRED SITES
ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
ΛΥΚΕΙΟ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
1
Τι να σημαίνει άραγε;
What could it mean?

2. ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΟΝΟΘΕΪΣΤΙΚΕΣ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ
The three monotheistic religions
Ποιες είναι;/Which are they?
Τι σημαίνει «μονοθεϊστικές»;/
What does “monotheistic”
mean?
Μονοθεϊστικές είναι οι θρησκείες που
διδάσκουν την πίστη σε έναν Θεό./
Monotheistic are the religions based on
belief in one God.
Μονοθεϊστικές θρησκείες είναι ο Ιουδαϊσμός,
ο Χριστιανισμός και το Ισλάμ/
Monotheistic religions are Judaism,
Christianity and Islam.
2

3. ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΟΝΟΘΕΪΣΤΙΚΕΣ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ
The three monotheistic religions
 ΙΟΥΔΑΪΣΜΟΣ: η θρησκεία των Εβραίων, που βασίζεται στην πίστη σε έναν Θεό
και στους νόμους που υπάρχουν στην Τορά (= διδασκαλία, τα 5 πρώτα βιβλία
της Παλαιάς Διαθήκης) και στο Ταλμούδ.
JUDAISM: the religion of the Jewish people, based on belief in one God
and on the laws contained in the Torah (teaching) and Talmud
 ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ: η θρησκεία των χριστιανών, που βασίζεται στην πίστη στον
ένα Θεό και στη ζωή και τη διδασκαλία του Ιησού Χριστού, και στη Βίβλο.
CHRISTIANITY: the religion based on belief in one God and the life and
teachings of Jesus Christ, and on the Bible.
 ΙΣΛΑΜ: η θρησκεία των μουσουλμάνων που βασίζεται στην πίστη στον ένα Θεό
που ίδρυσε ο Μωάμεθ.
ISLAM: the Muslim religion, based on belief in one God proclaimed by
Mohammed.
3

4. Ο στόχος της έκθεσης/
The aim of the exhibition
Η έκθεση «Κοινοί Ιεροί Τόποι» πραγματεύεται το ζήτημα της
συνύπαρξης τριών μονοθεϊστικών θρησκειών σε έναν κοινό τόπο μέσα
σε κλίμα αλληλοσεβασμού, αλληλεπίδρασης, τονίζοντας ότι παρά τις
θεολογικές διαφορές θα υπάρχουν πάντα κοινά στοιχεία: πεποιθήσεις,
τελετές, τα ιερά πρόσωπα και τους ιερούς τόπους.
The exhibition “Shared Sacred Sites” is about the question of
coexistence of the three monotheistic religions in a common
place in a context of mutual respect, interaction, stressing that,
despite the theological differences, there will always be common
elements: beliefs, rites, holy figures and places.
4

5. Όπως έκαναν στο παρελθόν για αιώνες, έτσι και σήμερα
πολλοί χριστιανοί, μουσουλμάνοι και εβραίοι
προσεύχονται σε ιερά που ανήκουν σε μια άλλη θρησκεία.
Η ύπαρξη κοινών ιερών τόπων είναι ένα γνωστό φαινόμενο
με βαθιές ρίζες στη Μεσόγειο, το οποίο φανερώνει τη
διαπερατότητα των ορίων μεταξύ των θρησκευτικών
κοινοτήτων. Αυτό όμως μπορεί μερικές φορές να οδηγήσει
σε αντιπαλότητα.
Η Θεσσαλονίκη είναι ιδανική πόλη για να αφηγηθεί κανείς
την ιστορία των «Κοινών Ιερών Τόπων», όχι μόνο γιατί οι
τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες έχουν ιστορικά ακμάσει εδώ,
αλλά και καθώς σήμερα βρίσκεται στο μεσογειακό
σταυροδρόμι της μετανάστευσης. Η τριμερής έκθεση, που
σχεδιάστηκε ως ένα είδος προσκυνήματος στην πόλη,
αποκαλύπτει ιστορικές και σύγχρονες όψεις του
«διαμοιρασμού του ιερού».
As they have done in the past for centuries, several
Christians, Jews and Muslims may pray today in
sanctuaries belonging to another religion. The presence
of shared sacred sites is a well-established
phenomenon in the Mediterranean, revealing the
permeability of the frontiers between religious
communities. These crossovers, however, can
sometimes also lead to conflict.
Τhessaloniki is ideally positioned to tell the story of
“Shared Sacred Sites” as the three monotheistic
religions have historically flourished here, but also
because today it finds itself at the Mediterranean
crossroads of migration. The three-part exhibition
reveals both historical and contemporary aspects of
“sharing the sacred.”
…αλλά.../...but…
5

6. Βανδαλισμός της αφίσας/Vandalism of the banner
…η προβολή της δικής μας θρησκείας ως ανώτερης έναντι της
θρησκείας του "Άλλου", του διαφορετικού από εμάς, είναι
συνηθισμένο φαινόμενο.
...the idea that one’s own religion is superior than the
other’s which is “different” from ours, is popular nowadays.
6

7. Ο Ιουδαϊσμός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Γνωστές προσωπικότητες, όπως ο Αβραάμ
και ο Μωυσής, καθόρισαν τον χαρακτήρα της θρησκείας.
Judaism is the traditional religion of the Jews. Personalities such as Abraham and Moses defined
the character of the religion
ΙΟΥΔΑΪΣΜΟΣ
7

8. Σύμβολα : η επτάφωτη λυχνία (μενορά) και το άστρο του Δαβίδ
Symbols: the seven-lamp candelabrum (menorah) and the star of David
8
Τι γράφει
μέσα στο
άστρο;
SHALOM

9. Ιερά βιβλία: Εβραϊκή Βίβλος (Τανάκ) (Η Τορά, δηλ. τα 5 πρώτα βιβλία της Εβραϊκής Βίβλου,
είναι η πιο σημαντική)
Sacred books: The Hebrew Bible (Tanakh) (Torah, the first five books of the Hebrew
Bible, is the most important)
9

10. Ο Ναός των Ιεροσολύμων καταστράφηκε οριστικά το 70 μ.Χ. από τον
Ρωμαίο αυτοκράτορα Τίτο.
Τόποι λατρείας: Ο Ναός της Ιερουσαλήμ και η συναγωγή.
Places of worship: The Temple of Jerusalem (destroyed in 70 C.E. by the Romans) and the
Synagogue
Ο Ναός της Ιερουσαλήμ, όπως
ήταν στα χρόνια του Ηρώδη
The Temple of Jerusalem in the
years of Herodes.
10

11. Η Κιβωτός.
Το πιο ιερό σημείο της
Συναγωγής. Είναι ένα
κιβώτιο, που κλείνει με
κουρτίνα ή πόρτα.
τους Κυλίνδρους της
Βρίσκεται στον τοίχο
Συναγωγής που βλέπει
προς την Ιερουσαλήμ.
Η Συναγωγή. Αίθουσα σύναξης, προσευχής, μελέτης, στην οποία
υπάρχουν: η Κιβωτός, το Μπιμάχ και τα καθίσματα.
Synagogue: Place of assembly, prayer, and study, where there are: the Torah
Ark, the bimah and the seats.
The Ark.
This is the holiest spot in a
synagogue. It is a cabinet
in which the Torah scrolls
are kept, often closed with
an ornate curtain. The ark
in a synagogue is almost
always positioned in such
a way that those who face
it are facing towards
Jerusalem.
11

12. Μπιμάχ. Βρίσκεται
μπροστά από την
Κιβωτό. Αποτελείται
ένα υπερυψωμένο
βάθρο και μια έδρα
μελέτης απ' όπου
διαβάζονται τα
ειλητάρια της Τορά.
Μπιμάχ βλεπει προς
Κιβωτό και προς την
Ιερουσαλήμ.
Καθίσματα.
Τοποθετημένα κατά
παράταξη,
προς την Κιβωτό, ή
τρίπλευρο ή
πεταλοειδές σχήμα.
Bimah: a raised platform
in front of the Ark, where
the table of the rabbi
(religious teacher) is
found. It is facing
towards Jerusalem.
The Seats.
Jewish congregants
would sit upon chairs
and benches.
12

13. Δεν υπάρχουν ιερείς, αλλά Ραββίνοι – θρησκευτικοί δάσκαλοι.
There are no priests, but Rabbis – religious teachers.
Όταν προσεύχονται καλύπτουν το
κεφάλι τους με καπέλο ή σκουφάκι,
γνωστό ως γιαρμέλκα ή κιπά. Όταν
βγαίνει έξω ο ορθόδοξος εβραίος
συνεχίζει να έχει καλυμμένο το κεφάλι
ως ένδειξη σεβασμού στο Θεό.
When they pray, they cover their
head with a hat, brimless cap, usually
made of cloth, called kippah or
yarmulke. Whoever wears this
acknowledges the constant divine
presence that covers them.
Ραββίνος που κρατάει
την Τορά, τα 5 πρώτα
βιβλία της Παλαιάς
Διαθήκης.
A Rabbi holding the
Torah, the first 5
books of the Bible.
13

14. Στην πρωινή προσευχή τους οι άνδρες Ιουδαίοι φορούν ένα ζευγάρι μικρά
δερμάτινα κουτάκια, μέσα στα οποία υπάρχουν περγαμηνές με αποσπάσματα
από την Τορά. Τα τοποθετούν στο πάνω άκρο του αριστερού τους βραχίονα και
στο μέτωπό τους. Τα ονομάζουν φυλακτήρια ή τεφιλίν.
Tefillin or phylacteries
are a set of small black leather
boxes containing scrolls of
parchment inscribed with verses
from the Torah. They are worn
by male Jews during weekday
morning prayers. They are
placed on the upper arm, and
above the forehead.
14

15. Το τείχος των δακρύων στην Ιερουσαλήμ/The Wailing Wall in Jerusalem
15

16. 16

17. ΙΣΛΑΜ
Ισλάμ σημαίνει υποταγή στο Θεό ( Αλλάχ ).
Οι πιστοί στο Ισλάμ ονομάζονται μουσουλμάνοι.
Σημαντική προσωπικότητα αποτελεί ο προφήτης Μωάμεθ.
Ιερό βιβλίο είναι το Κοράνιο.
ISLAM
Islam means voluntary submission to God (Allah).
The adherent of Islam is called Muslim.
Muhammad is the prophet and founder of Islam.
Quran is the central religious text of Islam.
17

18. A mosque consists of:
- Mihrab, a semicircular niche in the
wall that indicates the direction of
the Kaaba in Mecca and hence the
direction that Muslims should face
when praying.
- Minbar, the pulpit is located to the
side of the mihrab, for a khatib or
some other speaker to offer a
sermon.
- Minaret, the tall, slender tower
that usually is situated at one of the
corners of the mosque structure.
Before the five required daily
prayers, a muezzin calls the
worshippers to prayer from the
minaret.
- Fountains for washing before
prayers.
Το μιχράμπ της Αγίας
Σοφίας (Κπολη/Istanbul)
Typical Ottoman minarets
in Turkey
Το τζαμί ή τέμενος αποτελείται από:
-Μία ημικυκλική κόγχη (μιχράμπ)
που «βλέπει» προς τη Μέκκα. Προς
τα εκεί πρέπει να προσεύχονται οι
πιστοί.
- τον άμβωνα, από τον οποίο ο
ιμάμης διδάσκει.
- το μιναρέ , δηλ. τον πύργο απ’ τον
οποίο ο μουεζίνης (χότζας) καλεί
τους πιστούς.
- ένα συντριβάνι ή πηγή νερού για
τους καθαρμούς πριν την προσευχή.
18

19. Islamic decoration, which tends to avoid using
figurative images, makes frequent use of geometric
patterns, the arabesque based on curving and
branching plant forms or calligraphy.
Τα τζαμιά είναι διακοσμημένα με
γεωμετρικά σχέδια (αραβουργήματα) ή
στίχους από το Κοράνι γραμμένους με
καλλιγραφία.
19

20. 20

21. Μέκκα, Κάαμπα, το σημαντικότερο προσκύνημα των μουσουλμάνων.
Mecca, Kaaba: the most important pilgrimage of the muslims.
21

22. ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ
22
Η θρησκεία που βασίζεται στη ζωή και τη διδασκαλία του Ιησού
Χριστού, του Υιού του Θεού.
Ιερό βιβλίο: η Αγία Γραφή ή Βίβλος (Παλαιά και Καινή Διαθήκη).
Christianity is based on the life and teachings of Jesus Christ, the Son of
God.
The Bible or Holy Scripture (Old and New Testament) is its central
religious text.

23. 23
Εκκλησία του Σωτήρος Χριστού (Μόσχα)/
The Church of Christ (Moscow)
Εκκλησία του
Αγίου
Βασιλείου
(Μόσχα)/
Saint Basil's
Cathedral
(Moscow)

24. 24
Η εκκλησία αποτελείται από:
- Το ιερό: Μία ημικυκλική κόγχη που «βλέπει» προς την
ανατολή, γιατί ο ήλιος συμβολίζει τον Χριστό.
- τον κυρίως ναό με τον άμβωνα, τον επισκοπικό θρόνο
και τα καθίσματα.
- τον νάρθηκα, μετά την είσοδο της εκκλησίας, και
- το καμπαναριό, δηλ. τον «πύργο» με την καμπάνα που
καλεί τους πιστούς για προσευχή.
A church consists of:
- The altar (sanctuary), a semicircular
towards east, because the sun is used
as a symbol for Jesus Christ.
- The nave (the temple proper) with
the pulpit, the bishop's throne and the
seats.
- The narthex, after the entrance to
the church, and
- the bell tower, the tower with the
bells which call the worshippers to
prayer.

25. 25
Οι εκκλησίες είναι διακοσμημένες με
εικόνες του Χριστού, της Παναγίας και
των Αγίων.
Churches are decorated with icons
(pictures) of Jesus, his mother Mary
and the Saints.

26. ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑ
CHRISTIAN SYMBOLS
26
Ο Χριστός Παντοκράτορας
Christ Pantocrator
ΙΧΘΥΣ
(ψάρι):
Ιησούς
Χριστός
Θεού Υιός
Σωτήρ
The Fish
(from the
greek
word
ΙΧΘΥΣ)

27. Μέρα λατρείας και ανάπαυσης στις 3 θρησκείες/
Day of worship and rest for the 3 religions
ΙΟΥΔΑΪΣΜΟΣ: Σάββατο
ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ: Κυριακή
ΙΣΛΑΜ: Παρασκευή
JUDAISM: Sabbath (Saturday)
CHRISTIANITY: Sunday
ISLAM: Friday
27

28. 28

29. 29
Καλλιρρόη Ακανθοπούλου